Video: wat iedere christen zou moeten weten over Chanoeka

Video 7 september 2023 Redactie
Chanoeka

Feesten zijn belangrijk in het Jodendom. Zij bepalen het ritme van het leven in Israël. De meeste Joodse feesten zijn Bijbelse feesten. Dit betekent dat je ze kunt terugvinden in de Bijbel. De Heere Zelf heeft de Joden opdracht gegeven om die feesten te vieren. Een overzicht van deze feesten vind je terug in Leviticus 23.

Het Joodse feest Chanoeka vind je niet terug in het Oude Testament. Dit feest is ontstaan in de intertestamentaire periode, de tijd tussen het Oude en het Nieuwe Testament. In die periode waren er vaak andere volken de baas in Israël. Eerst waren dat de Perzen, later de Grieken en nog weer later de Romeinen.

Epiphanes
Het Chanoekafeest gaat terug naar het jaar 164 voor Christus. Israël is in die tijd niet zelfstandig, maar wordt bestuurd door de Grieken. De Griekse vorst heet Antiochus IV Epihanes. De profeet Daniël heeft in Daniël 7 en 11 al over hem geprofeteerd.

Epiphanes is een strenge man. Hij heeft weinig respect voor het Joodse volk en de Joodse godsdienst. Zijn doel is om alle volken in zijn rijk zo te vormen dat ze gaan denken en geloven als de Grieken.

Om dat doel te bereiken verbiedt Ephiphanes de Joden nog langer uit de Thora, de boeken van Mozes te lezen. Joden mogen verder hun jongetjes niet meer besnijden. En ook wordt het verboden om de sabbat, de Joodse rustdag, te vieren.

Om de Joden extra te kwetsen wordt in de tempel in Jeruzalem zelfs een beeld van de Griekse afgod Zeus neergezet. De tempel wordt verontreinigd.

Bekijk de video van De Verkenners:

Opstand
Een deel van de Joden gehoorzaamt braaf. Zij worden steeds Griekser in hun denken en doen; zij ‘helleniseren’. Dat woord komt van het woord ‘hellas’, Griekenland. Dus de mensen ‘vergrieksen’.

Een ander deel van de Joden is echter woedend. Een van hen is de Joodse priester Mattetjahoe. Hij woont Modein. Tegenwoordig is dat een grote, moderne stad, vroeger een klein dorpje in de heuvels.

Op een dag in het jaar 167 voor Christus verliest Mattetjahoe zijn geduld nadat een Griekse man een varken offert op het altaar in Modein. Varkens zijn in het Jodendom onreine dieren. Dit offer was voor een Jood dus meer dan afschuwelijk. Mattetjahoe trekt zijn zwaard en doodt de Griek. Vervolgens roept hij zijn volksgenoten op om in opstand te komen tegen de Grieken.

Mattetjahoe sterft kort daarna. Een van zijn vijf zonen, Judas, wordt de nieuwe leider van de opstand. Judas en zijn broers noemen we de Makkabeeën. Het woord Makkabeeën komt van een woord dat betekent ‘hamer’.

Tempel
Judas is een goede legeraanvoerder. Hij timmert als een hamer de vijanden in elkaar. Hij haalt veel overwinning op de Grieken. Het lukt hem zelfs om in het jaar 164 voor Christus Jeruzalem en de tempel te heroveren op de Grieken.

Het afgodsbeeld in de tempel wordt gesloopt en heel het tempelcomplex goed schoongemaakt. Daarna wordt de offerdienst in de tempel hervat.

Uiteraard wil men ook de gouden kandelaar, de menorah, in de tempel weer aansteken. God had namelijk geboden dat die kandelaar altijd moest branden.

Een menorah telt totaal zeven armen. Die zijn gemaakt voor zeven oliepitjes. Een menorah heeft dus totaal zeven lichtjes.

De priesters willen de menorah weer aansteken. Er rijst echter een probleem. Is er nog ergens heilige, zuivere olijfolie voor de menorah op voorraad? Uiteindelijk vindt men ergens in een hoekje van de tempel nog een klein kruikje zuivere olie, net genoeg om de kandelaar een dag te laten branden.

Op de 25e dag van de maand Kislev, dat is ongeveer onze maand december, wordt de kandelaar aangestoken. Na een dag blijft de kandelaar echter gewoon branden. Uiteindelijk brandt de kandelaar maar liefst acht dagen op het restje olie uit het kleine kruikje. Wat een ‘nes’, wat een wonder!

Sinds die tijd viert het Joodse volk het Chanoeka-feest.

Gezelligheid
Inmiddels wordt het Chanoeka-feest al bijna 2200 jaar gevierd. Het woord chanoeka komt van het Hebreeuwse woord ‘lachnoch’ en betekent ‘inwijden’. Ieder jaar weer wordt het Joodse volk herinnert aan de inwijding, de ‘chanoeka’, van de tempel en het wonder met de olie.

Chanoeka is een erg gezellig feest. Het symbool van Chanoeka is de ‘chanoekia’, dat is een negenarmige kandelaar. Dat zijn er dus twee meer dan de menorah. Het middelste kaarsje is de ‘sjammas’: met dat kaarsje worden de andere kaarsjes aangestoken. Naast de ‘sjammas’ telt de chanoekia nog acht lampjes: zoveel dagen brandde de menorah in de tempel.

Voor huizen, bij synagogen, op kruispunten. Overal zie je de chanoekia’s branden. Aan de hoeveelheid lampjes van chanoekia die branden, kun je zien welke dag van het feest het is.

Chanoeka is vooral voor kinderen een erg vrolijk feest. Acht dagen lang krijgen kinderen van hun familie cadeautjes. Verder smikkelen ze van chocolademuntjes en spelen ze speciale spelletjes met Chanoeka-tolletjes. Deze tolletjes heten een ‘dreidel’ of een ‘sevivon’.

Bij Joodse feesten hoort ook vaak lekker eten. Bij chanoeka hoort vooral ook vet eten. Het Joodse volk denkt immers terug aan een wonder met olie. Veel Joden eten tijdens Chanoeka ’soefangiot’, een soort vette oliebollen met een dotje jam. Een ander typisch gerecht voor Chanoeka is de ‘latzke’, een aardappelpannenkoekje.

Wonderen
Ook de Heere Jezus vierde Chanoeka. In Johannes 10:22 staat dat de Heere Jezus Jeruzalem bezoekt tijdens het feest van de inwijding van de tempel. Daarmee wordt uiteraard het Chanoekafeest bedoeld. Dat weten we ook omdat er in de Bijbel duidelijk bij staat dat het op dat moment winter is.

Veel Bijbelse feesten wijzen heen naar de Heere Jezus. Omdat Chanoeka niet echt een Bijbels feest is, is dat wat minder het geval. We kunnen er als christenen echter wel iets van leren. Onder andere dat het belangrijk is om wonderen die de Heere heeft gedaan niet te vergeten.

De Heere heeft vast ook in jouw leven wel een of meerdere wonderen gedaan. Vergeet dan niet om de Heere daar steeds weer voor te danken!

Deze informatie is afkomstig uit het informatieblad dat hoort bij deze video van De Verkenners. Klik hier voor meer informatie. De Verkenners is een gezamenlijk initiatief van Steunfonds Israël / Isaac da Costa, Stichting Steun Messiasbelijdende Joden en het Centrum voor Israëlstudies.

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidIsraëlOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Noorwegen
Nieuws

Noorse bisschoppen komen met verklaring op Transgedenkdag: "Kerk moet veilig zijn"

De twaalf bisschoppen van de lutherse Noorse kerk hebben gezamenlijk een verklaring uitgebracht op Transgedenkdag. Ze roepen christenen op zich te verzetten tegen haat en onrecht tegenover transpersonen. “De kerk moet een veilige plek zijn voor...

aken
Nieuws

Katholieke kerk in Duitse deelstaat steunt gezichtssluierverbod op scholen

De katholieke vertegenwoordiging in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen steunt het plan om gezichtssluiers op scholen te verbieden. Antonius Hamers, die namens vijf bisdommen de contacten met de deelstaat onderhoudt, vindt een zichtbaar gezicht...

kaars
Nieuws

Kerken noemen morgen de namen van hun overledenen: wat is Eeuwigheidszondag?

In veel kerken klinken morgen de namen van gemeenteleden die het afgelopen jaar zijn overleden. Zondag 22 november is Eeuwigheidszondag, ook wel Gedachteniszondag genoemd. Nabestaanden worden uitgenodigd om samen met de gemeente stil te staan bij het...

Ruissen
Nieuws

Christelijke waarden haatzaaiend? SGP eist opheldering over rapport tegen christelijke organisaties

De SGP, NPV Zorg en Schreeuw om Leven belanden vanwege hun christelijke standpunten in een rapport over haat. Dat stelt SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen, die opheldering eist over The Hate Review. De opstellers spreken over ‘besmetting’ door...

doop
Nieuws

Belg wil uit doopregister worden geschrapt, Europese bisschoppen maken bezwaar

Een Belgische man die als kind rooms-katholiek werd gedoopt, wil zijn persoonsgegevens uit het doopregister laten verwijderen. Zijn verzoek heeft geleid tot een zaak bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Europese bisschoppencommissie...

EK
Nieuws

SGP presenteert Eerste Kamerlijst en kiest bovenaan voor vertrouwde gezichten

De SGP gaat met de zittende senatoren Peter Schalk en Marc de Vries bovenaan de conceptlijst de Eerste Kamerverkiezingen van 2027 in. Topambtenaar Jan Willem van der Ham staat op de derde plaats. “Meer dan ooit is het nodig om het geluid van Gods...

Oude Kerk in Putten
Persbericht

Stichting HOE viert 50-jarig jubileum met gratis concert in Putten

Stichting HOE (Hulp Oost-Europa) uit Barneveld bestaat dit jaar 50 jaar. Ter afsluiting van alle activiteiten in dit jubileumjaar organiseert de stichting op D.V. zaterdag 28 november een gratis jubileumconcert in de Oude Kerk in Putten (foto). De...

Sela
Video

Sela deelt liveopname van 'Licht in de nacht' tijdens kerstconcert in Rotterdam Ahoy

De christelijke muziekgroep Sela heeft een liveopname van het lied Licht in de nacht gedeeld. De uitvoering werd opgenomen tijdens een kerstconcert in Rotterdam Ahoy. Met het lied richt de band de aandacht op de geboorte van Jezus Christus en de hoop...

Meerartikelen

Cvandaag Explainer
Video

Ophef over Statenvertaling 2027?

Een nieuwe Bijbelvertaling die volgens een predikant ‘het werk van de duivel’ is. De Statenvertaling 2027 bestaat nog niet eens, maar zorgt nu al voor flinke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte. Waarom willen de makers de eeuwenoude...

Mart de Kruif (links op de foto) en zendingspredikant ds. Kees van der Knijff
Persbericht

Oud-generaal Mart de Kruif en zendingspredikant spreken tijdens ondernemersavond GZB

Hoe blijf je overeind wanneer de omstandigheden tegenzitten en machteloosheid dreigt? Die vraag staat centraal tijdens een ondernemersavond van de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) op donderdag 26 november in Harderwijk. Voormalig luitenant-generaal...

Hour of Power
Interview

Kenji Gorré bidt met Curaçao: “Uiteindelijk doen we het voor de glorie van God”

Kenji Gorré speelde bij Manchester United, werd aanvoerder bij Maccabi Haifa en vertegenwoordigde Curaçao op het wereldkampioenschap. Jarenlang draaide zijn leven vrijwel volledig om voetbal. Inmiddels weet hij dat zijn identiteit niet afhangt van...

Kerkasiel Kampen
Analyse

Twee jaar kerkasiel in Kampen: hoe lang kan een kerk een gezin blijven beschermen?

Al twee jaar klinkt er dag en nacht gezang, gebed en Bijbellezing in de Open Hof in Kampen. Niet alleen om God te eren, maar ook om te voorkomen dat een Oezbeeks gezin wordt uitgezet. Voor de betrokken kerk is het een kwestie van christelijke...

Jonathon van Maren
Preekverslag

Jonathon van Maren wijst op pornogebruik binnen refogezindte: “Dit is een noodsituatie”

Een jongen van vijftien die al tien jaar worstelt met pornografie. Meisjes die nauwelijks nog vertrouwen hebben in een toekomstig huwelijk. Echtparen bij wie jarenlang verborgen pornogebruik diepe wonden heeft geslagen. De Canadese schrijver en...

Ds. G.J. Baan
Preekverslag

Ds. G.J. Baan over Christus' offer: “Beperkte verzoening houdt geen beperkte vrijmoedigheid in”

Voor wie stierf Christus? Als Zijn bloed niet voor iedereen is vergoten, hoe kan het Evangelie dan toch aan iedereen worden aangeboden? Tijdens een bijeenkomst in het Hoornbeeck College in Amersfoort ging ds. G.J. Baan op die vraag in. De predikant...

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...