Video: wat iedere christen zou moeten weten over Chanoeka

Video 7 september 2023 Redactie
Chanoeka

Feesten zijn belangrijk in het Jodendom. Zij bepalen het ritme van het leven in Israël. De meeste Joodse feesten zijn Bijbelse feesten. Dit betekent dat je ze kunt terugvinden in de Bijbel. De Heere Zelf heeft de Joden opdracht gegeven om die feesten te vieren. Een overzicht van deze feesten vind je terug in Leviticus 23.

Het Joodse feest Chanoeka vind je niet terug in het Oude Testament. Dit feest is ontstaan in de intertestamentaire periode, de tijd tussen het Oude en het Nieuwe Testament. In die periode waren er vaak andere volken de baas in Israël. Eerst waren dat de Perzen, later de Grieken en nog weer later de Romeinen.

Epiphanes
Het Chanoekafeest gaat terug naar het jaar 164 voor Christus. Israël is in die tijd niet zelfstandig, maar wordt bestuurd door de Grieken. De Griekse vorst heet Antiochus IV Epihanes. De profeet Daniël heeft in Daniël 7 en 11 al over hem geprofeteerd.

Epiphanes is een strenge man. Hij heeft weinig respect voor het Joodse volk en de Joodse godsdienst. Zijn doel is om alle volken in zijn rijk zo te vormen dat ze gaan denken en geloven als de Grieken.

Om dat doel te bereiken verbiedt Ephiphanes de Joden nog langer uit de Thora, de boeken van Mozes te lezen. Joden mogen verder hun jongetjes niet meer besnijden. En ook wordt het verboden om de sabbat, de Joodse rustdag, te vieren.

Om de Joden extra te kwetsen wordt in de tempel in Jeruzalem zelfs een beeld van de Griekse afgod Zeus neergezet. De tempel wordt verontreinigd.

Bekijk de video van De Verkenners:

Opstand
Een deel van de Joden gehoorzaamt braaf. Zij worden steeds Griekser in hun denken en doen; zij ‘helleniseren’. Dat woord komt van het woord ‘hellas’, Griekenland. Dus de mensen ‘vergrieksen’.

Een ander deel van de Joden is echter woedend. Een van hen is de Joodse priester Mattetjahoe. Hij woont Modein. Tegenwoordig is dat een grote, moderne stad, vroeger een klein dorpje in de heuvels.

Op een dag in het jaar 167 voor Christus verliest Mattetjahoe zijn geduld nadat een Griekse man een varken offert op het altaar in Modein. Varkens zijn in het Jodendom onreine dieren. Dit offer was voor een Jood dus meer dan afschuwelijk. Mattetjahoe trekt zijn zwaard en doodt de Griek. Vervolgens roept hij zijn volksgenoten op om in opstand te komen tegen de Grieken.

Mattetjahoe sterft kort daarna. Een van zijn vijf zonen, Judas, wordt de nieuwe leider van de opstand. Judas en zijn broers noemen we de Makkabeeën. Het woord Makkabeeën komt van een woord dat betekent ‘hamer’.

Tempel
Judas is een goede legeraanvoerder. Hij timmert als een hamer de vijanden in elkaar. Hij haalt veel overwinning op de Grieken. Het lukt hem zelfs om in het jaar 164 voor Christus Jeruzalem en de tempel te heroveren op de Grieken.

Het afgodsbeeld in de tempel wordt gesloopt en heel het tempelcomplex goed schoongemaakt. Daarna wordt de offerdienst in de tempel hervat.

Uiteraard wil men ook de gouden kandelaar, de menorah, in de tempel weer aansteken. God had namelijk geboden dat die kandelaar altijd moest branden.

Een menorah telt totaal zeven armen. Die zijn gemaakt voor zeven oliepitjes. Een menorah heeft dus totaal zeven lichtjes.

De priesters willen de menorah weer aansteken. Er rijst echter een probleem. Is er nog ergens heilige, zuivere olijfolie voor de menorah op voorraad? Uiteindelijk vindt men ergens in een hoekje van de tempel nog een klein kruikje zuivere olie, net genoeg om de kandelaar een dag te laten branden.

Op de 25e dag van de maand Kislev, dat is ongeveer onze maand december, wordt de kandelaar aangestoken. Na een dag blijft de kandelaar echter gewoon branden. Uiteindelijk brandt de kandelaar maar liefst acht dagen op het restje olie uit het kleine kruikje. Wat een ‘nes’, wat een wonder!

Sinds die tijd viert het Joodse volk het Chanoeka-feest.

Gezelligheid
Inmiddels wordt het Chanoeka-feest al bijna 2200 jaar gevierd. Het woord chanoeka komt van het Hebreeuwse woord ‘lachnoch’ en betekent ‘inwijden’. Ieder jaar weer wordt het Joodse volk herinnert aan de inwijding, de ‘chanoeka’, van de tempel en het wonder met de olie.

Chanoeka is een erg gezellig feest. Het symbool van Chanoeka is de ‘chanoekia’, dat is een negenarmige kandelaar. Dat zijn er dus twee meer dan de menorah. Het middelste kaarsje is de ‘sjammas’: met dat kaarsje worden de andere kaarsjes aangestoken. Naast de ‘sjammas’ telt de chanoekia nog acht lampjes: zoveel dagen brandde de menorah in de tempel.

Voor huizen, bij synagogen, op kruispunten. Overal zie je de chanoekia’s branden. Aan de hoeveelheid lampjes van chanoekia die branden, kun je zien welke dag van het feest het is.

Chanoeka is vooral voor kinderen een erg vrolijk feest. Acht dagen lang krijgen kinderen van hun familie cadeautjes. Verder smikkelen ze van chocolademuntjes en spelen ze speciale spelletjes met Chanoeka-tolletjes. Deze tolletjes heten een ‘dreidel’ of een ‘sevivon’.

Bij Joodse feesten hoort ook vaak lekker eten. Bij chanoeka hoort vooral ook vet eten. Het Joodse volk denkt immers terug aan een wonder met olie. Veel Joden eten tijdens Chanoeka ’soefangiot’, een soort vette oliebollen met een dotje jam. Een ander typisch gerecht voor Chanoeka is de ‘latzke’, een aardappelpannenkoekje.

Wonderen
Ook de Heere Jezus vierde Chanoeka. In Johannes 10:22 staat dat de Heere Jezus Jeruzalem bezoekt tijdens het feest van de inwijding van de tempel. Daarmee wordt uiteraard het Chanoekafeest bedoeld. Dat weten we ook omdat er in de Bijbel duidelijk bij staat dat het op dat moment winter is.

Veel Bijbelse feesten wijzen heen naar de Heere Jezus. Omdat Chanoeka niet echt een Bijbels feest is, is dat wat minder het geval. We kunnen er als christenen echter wel iets van leren. Onder andere dat het belangrijk is om wonderen die de Heere heeft gedaan niet te vergeten.

De Heere heeft vast ook in jouw leven wel een of meerdere wonderen gedaan. Vergeet dan niet om de Heere daar steeds weer voor te danken!

Deze informatie is afkomstig uit het informatieblad dat hoort bij deze video van De Verkenners. Klik hier voor meer informatie. De Verkenners is een gezamenlijk initiatief van Steunfonds Israël / Isaac da Costa, Stichting Steun Messiasbelijdende Joden en het Centrum voor Israëlstudies.

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft vandaag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Meerartikelen

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...