Tijdens de zitting op 21 november wees de NCHR op de grote gevaren waarmee deze groep dagelijks te maken heeft: zo is er geen beschermende kleding, geen training en bevinden zij zich vrijwel dagelijks in levensgevaarlijke situaties. Volgens de commissie worden daarmee fundamentele rechten zoals recht op leven, waardigheid, gelijkheid en een veilige werkomgeving geschonden. 

De petitie is gebaseerd op het rapport Risk of Sanitation Work in Pakistan, waarin doden, ongevallen en vele klachten zijn vastgelegd. In de afgelopen vijf jaar alleen al kwamen minstens 84 rioolwerkers om het leven. De organisatie Veeghelden noemt dat cijfer schrijnend. De petitie is historisch te noemen, aangezien NCHR de pas opgerichte Federale Constitutionele Hof voor het eerst formeel vraagt een einde te maken aan handmatige rioolreiniging. Daarmee wordt ook het systeem achter deze dodelijke praktijk zelf ter verantwoording geroepen. 

Advocaat Iqbal Nasar vertelde de rechters dat er zelfs een dag eerder nog een rioolwerker was gestorven in Sindh. Hij sprak van ‘onmenselijke arbeidsomstandigheden’ en drong aan op directe actie.

Na de behandeling heeft het hof officiële berichten gestuurd naar betrokken instanties, zoals water- en afvaldiensten en provinciale overheden.

NCHR-voorzitter Rabiya Javeri Agha was helder in haar reactie: “Het handmatig schoonmaken van riolen is wreed en ontmenselijkend. Het leven van geen enkel mens mag in gevaar worden gebracht door werk dat nooit door mensenhanden zou hoeven worden gedaan.”

Volgens Agha zijn mechanisering, goede training en strikte veiligheidsregels onmisbaar. Ze benadrukte dat veel rioolwerkers afkomstig zijn uit ‘gemarginaliseerde religieuze en sociale groepen.’

Kastensysteem
Veel van deze arbeiders zijn christenen. In Pakistan wordt schoonmaakwerk sterk gestigmatiseerd en vaak gekoppeld aan een eeuwenoud kastensysteem. Een rapport uit 2021 noemt sanitair werk zelfs de enige baan waarin dat systeem nog altijd zichtbaar is: ‘Sanitair werk is waarschijnlijk het enige beroep waarin deze traditionele kaststructuur blijft voortbestaan.’

Ook Amnesty International bevestigt dat beeld. In een rapport van de organisatie staat dat rioolwerkers systematisch gediscrimineerd worden, gevaarlijk werk moeten uitvoeren en met uitsluiting te maken krijgen. Amnesty schrijft daarnaast dat zij vaak worden aangewezen voor deze banen omdat zij ‘niet-moslims uit zogenoemde lagere kasten’ zijn. 

De gevolgen zijn groot: aantasting van waardigheid, risico op geweld, lage lonen en gebrek aan bescherming. Amnesty wijst er bovendien op dat christelijke rioolwerkers extra kwetsbaar zijn bij beschuldigingen van godslastering. Het rapport noemt voorbeelden van aangeklaagde christenen, onder wie Asia Bibi.

Onderzoek naar bijna 300 overheidsvacatures laat een schokkend patroon zien: veel advertenties vroegen expliciet om ‘niet-moslims’ of personen uit ‘lagere kasten’. Zo worden minderheden structureel naar laagbetaalde, gevaarlijke banen geduwd.

Veel werkers hebben een tijdelijk of daglooncontract, waardoor zij geen zekerheid of bescherming krijgen. De studie meldt: ‘Arbeiders in alle regio’s gaven aan dat hun salaris niet genoeg was om in hun basisbehoeften te voorzien. Ook beschikt bijna niemand over beschermende kleding of veiligheidsinstructies.'