De leiding van de opgravingen is in handen van Michael Eisenberg en Arleta Kowalewska. Zij doen al 26 jaar onderzoek in Sussita. Eisenberg zei: “Dit is één van de grootste schatten uit de Byzantijnse tijd die ooit in Israël is ontdekt. De bijzonderheid zit in de combinatie van sieraden en gouden munten uit de regeringsperiodes van verschillende keizers.”

In totaal werden 97 gouden munten gevonden, samen met gouden sieraden, halfedelstenen, parels en glas. Bij enkele munten werd zelfs textiel aangetroffen: resten van het stoffen buideltje waarin de schat ooit verborgen was.

De munten dateren uit de tijd van keizer Justinus I (518–527 na Chr.) tot keizer Heraclius (610–613 na Chr.). Daarmee lijkt de schat vlak voor de Perzische inval in 614 na Chr. te zijn begraven. De stad Sussita overleefde die aanval, maar de schat bleef eeuwen verborgen.

Medewerker Edie Lipsman ontdekte de schat als eerste: “Mijn metaaldetector sloeg helemaal op hol. Ik kon het niet geloven, maar er kwamen één voor één gouden munten tevoorschijn.”

Niet alleen de hoeveelheid munten, ook de variatie is bijzonder. Naast volle munten (solidi) werden ook halve (semisses) en derde munten (tremisses) gevonden. Numismaticus Danny Shion licht toe: “Dit is een zeldzame vondst die een belangrijke laag toevoegt aan het begrip van de politieke en economische geschiedenis van die tijd.”

De archeologen benadrukken de uitzonderlijke staat van de vondst. Eisenberg: “Goud is een edelmetaal. Als je munten en sieraden vindt die bijna 1.400 jaar oud zijn en er nog als nieuw uitzien, is dat een zeldzame ontdekking.”

Sussita was in de Byzantijnse tijd een belangrijk bisschopscentrum met minstens zeven kerken, maar werd uiteindelijk na een zware aardbeving in 749 na Chr. verlaten. Bijna veertien eeuwen later komt haar verborgen geschiedenis opnieuw aan het licht.