Archeologen stuiten op 3800 jaar oude textiel in woestijn van Judea

Nieuws 25 juli 2024 3 minuten Redactie
Textiel
Dafna Gazit, Israel Antiquities Authority

Archeologen hebben een 3800 jaar oud stukje rood textiel ontdekt in de grotten van de Judese Woestijn. Dat meldt All Israel News. Dit stukje stof, gekleurd met verfstof afkomstig van insecten, biedt nieuw bewijs van oude verfmethoden en wijst op een rijke geschiedenis van handel en ambacht in het Midden-Oosten. De vondst werd gedaan door onderzoekers van de Israel Antiquities Authority, Bar-Ilan University en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem.

Onderzoekers identificeerden de kleur van de zeldzame 3800 jaar oude textiel als afkomstig van het eikenbladluis, dat in de Bijbel bekend staat  als 'Tola‛at Hashani' (letterlijk de 'scharlaken worm').

In 2016 werd de zeldzame textiel, minder dan twee centimeter groot, ontdekt in de 'Grot van de Schedels' tijdens opgravingen die door dr. Eitan Klein, dr. Uri Davidovich, Roi Porat en Amir Ganor van de IAA en de Hebreeuwse Universiteit geleid werden. De opgraving was bedoeld om erfgoedobjecten in de grotten van de Judeese Woestijn te beschermen tegen antiquiteitenroof.

De minuscule rode textiel, samen met tientallen andere, werd direct voor verdere analyse opgestuurd. Met behulp van koolstofdatering werd vastgesteld dat de textiel afkomstig is uit de Midden-Bronstijd (1767-1954 v. Chr.).

Het stukje textiel met een helderrode tint droeg aanzienlijk bij aan een uitgebreid onderzoeksproject om kleurstoffen in archeologische textiel te identificeren. Dit project werd geleid door dr. Naama Sukenik van de Israel Antiquities Authority, prof. Zohar Amar en prof. David Iluz van de Bar-Ilan University. De resultaten van dit onderzoeksproject werden gepubliceerd in het 'Journal of Archaeological Science'.

De rode tint komt van een kleurstof genaamd 'kermes', geproduceerd door een genus van schildluizen in de orde Hemiptera. Deze insecten voeden zich met het sap van eikenbomen en de vrouwtjes produceren de rode kleurstof die bekend staat als kermes.

Volgens wetenschappers is de rode textiel uniek omdat dit het oudst bekende voorbeeld is van wollen stof geverfd met kermes. Ondanks de uitgebreide historische verslagen over het gebruik van schildluis-kleurstoffen in de oude wereld, zijn er zeer weinig stoffen geverfd met kermes gevonden van voor de Romeinse periode. Dit maakt de textiel tot een belangrijke en zeldzame vondst.

Davidovich benadrukte het belang van de vondst en zei dat de ontdekking historische verslagen koppelt aan archeologisch bewijs en aantoont hoe mensen al in de Midden-Bronstijd de expertise hadden om wolvezels rood te verven met schildluizen. 

Sukenik voegde toe dat de zeldzame textiel wijst op uitgebreide internationale handelsnetwerken en de aanwezigheid van een elitaire samenleving tijdens die vroege periode impliceert.

In de Bijbel wordt de kleur scharlaken 25 keer genoemd, vaak in combinatie met paars (argaman) en blauw (tekhelet), die werden beschouwd als de meest waardevolle en prestigieuze kleuren in de oude wereld. Het komt voor in verwijzingen naar luxueuze kleding, textiel voor de kleding van de priester, voor de tabernakel en tempel, en diverse ceremoniële toepassingen.

"In de oudheid werd de rode kleurstof verkregen van de vrouwelijke schildluis die op de kermeseik leeft", legde Sukenik uit, die als curator verantwoordelijk is voor de Organische Materialen Collectie bij de IAA.

De insecten werden geoogst gedurende een enkele maand in de zomer wanneer de kleurstofconcentratie op zijn hoogst was. De uitdaging om de kleine gecamoufleerde insecten te vinden, het korte oogstvenster en de beperkte kleurstofopbrengst maakten de scharlaken tint buitengewoon duur.

Prof. Amar wees erop dat in de Bijbel de kleurstof die uit eikenschildluizen wordt gewonnen wordt aangeduid als 'scharlaken worm.' Historisch gezien omvatte de term 'worm' verschillende insecten en hun ontwikkelingsstadia.

De Bijbelse connectie van deze kleur met een levend organisme toont opmerkelijk zoölogisch inzicht, vooral aangezien vrouwelijke schildluizen pootloos en vleugelloos zijn. Dat leidde ertoe dat sommige Grieks-Romeinse naturalisten ze tijdens de oudheid voor planten aan zagen.

Praatmee

Beluister onze podcast

#397 Patrick, Jeffrey & Bart Bolhuis over De Linkse Kerk: is links stemmen Bijbelser dan rechts?
Of beluister op:

Meerartikelen

Hadja Lahbib
Nieuws

EU financierde organisatie achter abortusinitiatief: SGP stelt vragen

De Europese Commissie heeft financiële steun verleend aan de organisatie achter het omstreden burgerinitiatief My Voice, My Choice. Dat blijkt uit antwoorden van Eurocommissaris Hadja Lahbib (foto) op vragen van SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruisse

Duitsland kerk
Nieuws

Aantal kerkleden in Duitsland blijft dalen

Het aantal christenen in Duitsland is in 2025 opnieuw gedaald. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Evangelische Kerk in Duitsland (EKD). Eind 2025 waren ongeveer 17,4 miljoen mensen lid van een protestantse kerk. Dat is een daling van ruim drie proc

Schots parlement
Nieuws

Schotse christenen dankbaar: parlement verwerpt wet voor hulp bij zelfdoding

Het Schotse parlement heeft een voorstel voor hulp bij zelfdoding verworpen. Na een lang en emotioneel debat stemden 69 parlementsleden tegen en 57 voor. Eén lid onthield zich van stemming. Het wetsvoorstel was ingediend door politicus Liam McArthur.

Nigeria jihadisten
Nieuws

Predikant gedood en tientallen christenen ontvoerd in Nigeria

In de Nigeriaanse staat Kaduna is opnieuw een christelijke gemeenschap aangevallen. Daarbij werd een predikant gedood en zijn tientallen gelovigen ontvoerd. De aanval vond eind februari plaats in het dorp Dorowa, in het district Sanga. Volgens lokale

Ds. G. J. Baan
Video

Dit is wat GerGem-predikant G. J. Baan verbaast als hij op de Veluwe komt

Ds. G. J. Baan, predikant van de gereformeerde gemeente te Rotterdam-Zuidwijk, komt regelmatig op de Veluwe. De predikant verbaast zich dan over iets wat hij vaak tegenkomt wanneer hij een bezoekje brengt aan het onder Nederlanders populaire gebied.

Prestonwood Baptist Church
Nieuws

Onrust tijdens kerkdienst in Texas na verstoring door bezoeker

Een kerkdienst in een grote gemeente in de Amerikaanse staat Texas is afgelopen zondag verstoord. Een man begon luid te roepen tijdens de preek. Beveiligers hebben hem uiteindelijk uit de zaal verwijderd. Het incident vond volgens de Christian Post p

Ds. Alfred van de Weg
Column

Zoektocht van dj schudt christenen wakker

Wat gebeurt er wanneer een dominee en een dj samen op een podium staan? Tijdens een Jij daar-avond met dj Sefa en ds. G. van Zanden kwamen honderden jongeren samen om na te denken over muziek, geloof en levensvragen. De avond werd een inkijkje in een

Jeffrey Schipper
Hoofdredactioneel commentaar

Cvandaag en Raad voor de Journalistiek: reflectie op werkwijze in kwestie-Paul Visser

De Raad voor de Journalistiek heeft geoordeeld dat een klacht tegen Cvandaag gegrond is naar aanleiding van het artikel “Kerkstrijd in Rotterdam: ‘Klachten waren middel om ds. Paul Visser te cancelen’”. Die uitspraak nemen wij serieus. Tegelijk vinde

Meerartikelen

Marco van Putten
Column

Is vergeving wel de kern van het evangelie? Een andere kijk op Jezus' boodschap

Veel christenen zien vergeving van zonden als de kern van het evangelie. Volgens Marco van Putten is dat echter te eenvoudig. In deze bijdrage onderzoekt hij wat de Bijbel zegt over zonde, verlossing en de rol van de Torah. Daarbij stelt hij de vraag

Douwe Scheepsma Szn
Opinie

Een christen stemt niet: een vergeten overtuiging uit de broederbeweging

Moet een christen stemmen en politieke verantwoordelijkheid nemen? Voor veel gelovigen is dat vanzelfsprekend. Toch bestaat er binnen delen van de christelijke traditie een andere overtuiging. In de broederbeweging gold lange tijd het motto: no ballo

Sam en Kely
Interview

Als het wonder uitblijft: leven met een onvervulde kinderwens

Huisje, boompje, beestje, kindje. Bij veel christenen ziet het ideaalbeeld er ongeveer zo uit: je ontmoet ergens in je jongvolwassen jaren een leuke jongen of een lief meisje. Je vindt een baan, koopt samen een huis en beleeft een prachtige bruiloft.

Joodse synagoge na brandstichting
Nieuws

SGP en CU willen dat kabinet-Jetten optreedt na aanslagen op Joodse instellingen

De aanslagen van afgelopen week op Joodse instellingen hebben Joods Nederland en daarbuiten opgeschrikt. Als het aan de SGP en de ChristenUnie ligt, treedt het kabinet van minister-president Rob Jetten veel daadkrachtiger op tegen antisemitisme. De p

Arjan Lock
Persbericht

EO Metterdaad start noodhulpactie voor vluchtelingen in Libanon

Sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten zijn in Libanon grote aantallen mensen op de vlucht geslagen. Gezinnen moesten halsoverkop hun huizen verlaten, kinderen slapen op straat en ook complete dorpen zijn geëvacueerd. In samenwerking met

Anne Rats - De Stokerij Schiedam
Nieuws

Lutherse Kerk Schiedam podium voor 'onheilige mis op heilige grond'

De voormalig Lutherse Kerk in Schiedam is op zaterdag 21 maart de plek waar hogepriesteres Anne Rats een 'onheilige mis op heilige grond' organiseert. Theatergezelschap De Stokerij noemt het een theater waarbij er ook tien geboden zijn en een vuurrit

Nigeria
Nieuws

Christen gedood en vijf gelovigen ontvoerd bij aanval in Nigeria

In Nigeria is opnieuw een dodelijke aanval uitgevoerd op een christelijke gemeenschap. Gewapende aanvallers hebben een christelijke man gedood en vijf anderen ontvoerd. Onder de ontvoerden is ook de vrouw van het slachtoffer, meldt Morning Star News.

asielbeleid Nederland
Nieuws

Kerkleiders waarschuwen senatoren in open brief voor verharding asielbeleid

Kerkvertegenwoordigers uit de Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) hebben stevige kritiek geuit op de voorgenomen verharding van het asielbeleid. In een open brief aan de Eerste Kamer roepen bisschop Gerard de Korte en scr

Straatprediker evangeliseert
Nieuws

Organisatie start rechtszaak tegen Chicago aan na arrestatie straatpredikers

Een christelijke organisatie is een rechtszaak gestart tegen de Amerikaanse stad Chicago. Aanleiding zijn de recente arrestaties van drie straatpredikers. De zaak is ingediend door het American Center for Law and Justice (ACLJ). Volgens hen schond de

Laurentine van Landeghem
Interview

Laurentine van Landeghem vond rust in Jezus: "Hij is genoeg, niet ik"

Ze had een succesvol modemerk, een droomhuis in Spanje en duizenden volgers op social media. Toch bleef er een leegte knagen bij de van oorsprong Belgische Laurentine van Landeghem. Afgelopen zondag vertelde ze in Hour of Power openhartig over haar z

Ds. M. Maas
Video

Ds. Maas vertelt hoe je als christen positief uit de toon kunt vallen

"Het leven met God is geen film met alleen maar mooie fragmentjes", aldus ds. M. Maas. De hervormde predikant uit Rijssen preekte over Jozef die door zijn broers als slaaf verkocht werd. Maar diezelfde Jozef werd door God bijgestaan en groeide zelfs

Samuel Leeds
Nieuws

Britse zakenman wil kerk kopen om te voorkomen dat het appartementen worden

De Britse zakenman Samuel Leeds wil een kerk opkopen om die gratis beschikbaar te stellen aan christenen. Hij hoopt zo te voorkomen dat het gebouw wordt omgebouwd tot een appartementencomplex. Dat schrijft Christian Daily International. De kerk in kw