Rapport Jeugdtrends 2024 nodigt jongeren uit tot een vruchtbaar leven

Verdieping 2 juli 2024 7 minuten Piet Vergunst
Piet Vergunst

Een nieuw woord voor mij in de ‘Jeugdtrends 2024’ was ‘brokkelbrein’, een woord dat voortkomt uit ‘het intense telefoongebruik’. Het gevolg is dat veel jongeren niet meer ononderbroken aandacht aan iets kunnen geven. Zinvol is het deze trends in de kerk te overwegen.

Op geen groep vallen in de kerk zo de schijnwerpers als op onze jongeren. Begrijpelijk is dat als we zien dat er in deze fase van het leven belangrijke beslissingen vallen, op weg naar volwassenheid en zelfstandigheid. Verinnerlijkt de levensovertuiging die in het ouderlijk huis leidend was? Deelt de jongere de waarden en normen die de ouders dagelijks lieten zien? En vooral: is er het verlangen geboren om als gedoopte christen te gaan in het spoor van Gods geboden?

Vanzelfsprekend was dat nooit, en vandaag geldt dat in sterke mate, met name nu voor jongeren via hun telefoon alles bereikbaar is, invloeden niet afgeschermd worden én hun toekomst in deze wereld door hen als onzeker ervaren wordt. Om jongeren te begrijpen, om naast jongeren te kunnen staan, om een goede jeugdleider, catecheet of ambtsdrager voor hen te zijn, is het waardevol kennis te nemen van het jaarlijkse rapport Jeugdtrends. In de opstelling ervan werkten onder andere de HGJB, Youth for Christ, de Protestantse Kerk en Kerkpunt, een toerustingsorganisatie van de Nederlandse Gereformeerde Kerken, samen.

Eenvoudig leven
De Jeugdtrends richten zich op jongeren van 12 tot 25 jaar, waarbij duidelijk is dat het gaat om een algemeen beeld, om herkenbare lijnen in het leven van jongeren. Elke jongere blijft immers iets eigens hebben, als individu geschapen naar het beeld van God.

Ik lees met het oog op hun onzekerheid en verlangen het appel om jongeren uit te nodigen en te stimuleren tot een zinvol, dat is een vruchtbaar leven.

Het eerste wat we uit dit onderzoeksrapport leren, is dat jongeren verlangen naar het ‘gewone leven’, het goede leven, het eenvoudige en overzichtelijke leven. Dat is een ander perspectief dan dat jongeren een kick ervaren willen, daartoe hun grenzen opzoeken. Wellicht zou die lijn onder seculiere jongeren sterker zijn, zoals we de voorbije jaren leerden over jongeren die geweld gebruiken en daarin een lichamelijke of emotionele sensatie ervaren. Als je ten aanzien van zingeving of geloof geen doel in het leven hebt, zal de kick eerder gezocht worden, ook door een verslaving.

Woononzekerheid
Jongeren uit het achterland van de christelijke organisaties of de kerken kennen zorg over deze wereld, zorg over klimaatverandering en oorlogen, over onrecht, discriminatie én woononzekerheid. Het sterkste richten hun zorgen zich op oorlogen, op hun eigen toekomst ten aanzien van werk, huis en financiën. Ze ervaren dat zij een erfenis van de oudere generatie ontvangen, een erfenis die gevoed is door de schaduwzijden van onze welvaart.

Binnen de christelijke gemeente kan dit een goed gesprek tussen de generaties opleveren, waarbij we ontdekken hoe het leven met God tot dagelijkse keuzen leidt. Jongeren kunnen de ouderen terecht vragen naar het testament dat zij na willen laten, zowel in geestelijk opzicht als inzake de leefbaarheid van onze wereld. Een gepensioneerde man zei onlangs in een gesprek dat hij veel respect voor het geestelijke leven van zijn ouders had, maar nooit goed kon begrijpen waarom zij na de oorlog streefden naar het bezit van een eigen huis. Het is een opmerking die in mijn gedachten dagen meegegaan is.

Tevredenheid
Tegen de achtergrond van het complexe en onzekere van het leven verlangen jongeren naar een ‘burgerlijk’ leven, dat wil zeggen een goede partner, kinderen, een baan, een leefbare omgeving. Winst is dit, het zien dat het echte leven bestaat uit liefde en harmonie, uit matigheid en tevredenheid. De jaren van de coronapandemie hebben het ons geleerd. Het is alsof de jongeren meelazen toen Paulus aan Timotheüs schreef dat rijkdom allerlei dwaze begeerten met zich meebrengt, die mensen leiden naar de ondergang maar dat er tevredenheid schuilt in matigheid, in genoeg hebben aan voedsel en kleding.

Voor het jeugdwerk mag de oefening in (de vorming van) vriendschap een belangrijk thema zijn, iets wat niet alleen het welbevinden en het sociale leven raakt, maar zeker ook het godsdienstige leven.

In het rapport Jeugdtrends leren we niet alleen over dominante trends, maar geven de organisaties ook commentaar en doen ze aanbevelingen. Ik lees met het oog op hun onzekerheid en verlangen het appel om jongeren uit te nodigen en te stimuleren tot een zinvol, dat is een vruchtbaar leven. Te vinden is dat in het dienen van God en van de naaste, door te leven in het geloof in Jezus Christus en in de navolging van Hem.

Vriendschappen
Ondanks de vele contacten die zij hebben, wordt helder dat eenzaamheid onder jongeren toeneemt. Dat gegeven, samen met zorgelijke berichten over hun mentale gezondheid, zien we de voorbije jaren in allerlei onderzoeken. Opmerkelijk is dat ze het meest blij worden van een leven met vriendschap. Ik denk aan de opmerking uit het boekje Leven als vrienden van Herman van Wijngaarden, die spreekt over ‘een hoge vorm van liefde’, iets wat geen enkel mens missen kan. In een goede vriendschap leer je de eigen identiteit te ontdekken, je eigen gevoelens te verwoorden, mag je je gezien weten.

Het lijkt me dat hier sprake is van een onderschat thema in de kerk. Ook Jezus, Die Zijn leven ging in nauwe verbondenheid met de Vader, had in Lazarus een geliefde vriend (Joh.11). Voor het jeugdwerk mag de oefening in (de vorming van) vriendschap een belangrijk thema zijn, iets wat niet alleen het welbevinden en het sociale leven raakt, maar zeker ook het godsdienstige leven. Voor jongeren zijn vrienden immers essentieel om zich in de kerk thuis te voelen. En jongeren komen, als hun vrienden ook gaan.

We leren de jongeren dat de kerk dieper reikt dan met wie jij bevriend wilt zijn, dat ieder mens door de ander gezien wil worden en we in de verbondenheid als gemeente niemand buitensluiten.

Tegelijk leren we de jongeren dat de kerk dieper reikt dan met wie jij bevriend wilt zijn, dat ieder mens door de ander gezien wil worden en we in de verbondenheid als gemeente niemand buitensluiten. De apostel Jakobus leert de gemeente de arme man in haveloze kleding net zo te behandelen als de man met de gouden ring aan zijn vinger.

Prestatiedruk
Veel jongeren ervaren druk om een succesvol leven op te bouwen, iets waarvoor ze zelf verantwoordelijk zijn. Ze voelen de druk om te presteren en om hun gelukkige kant op social media te tonen. Het betekent dat jongeren ervaren moeten dat maakbaarheid in het leven niet bestaat, al is onze inzet en toewijding aan goede dingen belangrijk. Juist de kerk kan de plaats zijn waar – met jeugdleiders – over gebrokenheid of gekwetstheid gesproken wordt. Mooi vind ik het advies om ‘normale emoties niet te dramatiseren’. Jongeren kunnen zich immers mee laten slepen door hun gevoelens (‘hier word ik depressief van’, ‘hier heb ik een trauma van’).

‘Jeugdtrends 2024’ signaleert dat jongeren steeds minder vaak kerkdiensten bezoeken. Ik vermoed dat dit voor het achterland van de HGJB niet of in veel mindere mate zal opgaan. In de bespreking ervan wijzen de onderzoekers op het gevaar van een ‘therapeutisch godsbeeld’, van God Die er altijd voor je is, Die zorgt dat het goed komt in het leven als het lastig is. ‘Als ze echter met lijden geconfronteerd worden, kunnen ze met zo’n godsbeeld ook zomaar het geloof vaarwelzeggen.’

In 2024 gaan we de jongeren van de gemeente erin voor dat onze zaligheid geheel buiten onszelf ligt en dat de Geest van God daarvoor ons hart openen wil.

Hier raken we een thema dat verder gaat dan het denken van jongeren, maar dat heel de gemeente aangaat. De gemeente mag zichzelf om die reden blijven verstaan als een gemeente onder het kruis, een gemeente die ontdekt en gelooft dat haar redding te vinden is op Golgotha, waar Jezus zonden en ziekten gedragen heeft, waar de machten verslagen zijn. In 2024 gaan we de jongeren van de gemeente erin voor dat onze zaligheid geheel buiten onszelf ligt en dat de Geest van God daarvoor ons hart openen wil.

Concentratie
Het rapport zoomt ook in op de vele tijd die jongeren doorbrengen achter het scherm, hun telefoon of PlayStation. Bij al het goede dat de techniek ook brengt, kan technologie jongeren isoleren, kan er een verkeerd beeld van de werkelijkheid ontstaan én gaat het concentratievermogen eraan. In dit verband valt het woord ‘brokkelbrein’.  Hier ligt de oorzaak van veel onrust in jeugdgroepen, zelfs van desoriëntatie. Een aangrijpende constatering is het dat zelfs ervaren jeugdwerkers aangeven dat het hun regelmatig niet lukt een thema te behandelen. Jongeren ontbreekt het dan aan focus, jongeren die het nodig hebben dat ouderen een gezonde en volwassen manier van telefoongebruik voorleven. Middelbare scholen hebben sinds 1 januari in de klas de telefoon verboden, basisscholen volgen na de zomervakantie. Voor het jeugdwerk zijn grenzen en kaders daarom ook zinvol.

Doop
Hoe brengen we in onze cultuur de jongeren van de gemeente bij Christus? Hoe communiceren we naar hen dat deze vraag de hoogste urgentie heeft? Gemakkelijke antwoorden zijn er daarin niet. Uitgangspunt en houvast mogen we wel vinden in de doop, waarin de Heere Zijn handen uitstrekt naar wat klein en hulpeloos is, wat naar Hem nog niet vragen kan.

In Markus 10 vinden we een van de passages uit de Bijbel waarin we lezen dat de Heiland boos wordt, namelijk als de discipelen suggereren dat Hij voor kinderen geen tijd heeft. ‘Zeer kwalijk’ neemt Hij hun dat. Aandacht voor onze jongeren wordt daarom gedragen door het verlangen van Hem. Ouders en ambtsdragers, jeugdwerkers en leerkrachten, allen zijn we vertegenwoordigers van God.

Piet Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opneing van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

Meerartikelen

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Jenny
Nieuws

Jenny verloor haar vader bij bomaanslag in kerk: "Ik zou met hem meegaan naar de dienst"

Zondag 22 juni 2025 lijkt een zondag als alle andere in Damascus (Syrië). Gelovigen komen samen voor een kerkdienst. Ook in de Sint-Eliaskerk stromen kerkgangers binnen. Maar dan gaat het vreselijk mis. Bij een zelfmoordaanslag komen 22 mensen om het...

Youth United
Interview

Joshua en Noah van der Vegt: "Pas toen discipelschap centraal kwam te staan, zagen we echte doorbraak"

Na de snelle groei van Alpha ontdekte Youth United dat een eerste geloofskeuze nog geen garantie is voor geestelijke groei. Jongeren kwamen enthousiast tot geloof, maar raakten soms ook weer uit beeld. Dat bracht Joshua en Noah van der Vegt tot de...

Ceder van Dijk
Nieuws

"Zwijg, anders slacht ik je af, christelijke hond”: CU en SGP komen met plan tegen geweld in azc's

Christelijke asielzoekers die in Nederland opnieuw worden bedreigd vanwege hun geloof, moeten beter worden beschermd. CU-Kamerlid Don Ceder en SGP-Kamerlid Diederik van Dijk presenteren woensdag 18 november een initiatiefnota met veertien voorstellen...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Patrick Blok
Getuigenis

Patrick Blok worstelde met sombere gedachten: "Jezus heeft mijn leven radicaal veranderd"

Patrick Blok groeide op in een christelijk gezin, maar had lange tijd geen persoonlijke relatie met Jezus. Terwijl hij worstelde met angst, eenzaamheid en sombere gedachten, vluchtte hij in het wielrennen. Een Bijbelstudieconferentie in november 2022...

Piet Pols
Interview

Van een gebed met een landkaart tot een veelkleurige gemeente: het verhaal van Piet Pols

Een lezing van de Vlaming Toon Vanhuysse raakte Piet Pols zo dat hij zich aanmeldde voor een evangelisatieactie in Roermond en Maastricht. Tijdens de autorit naar het zuiden richtte hij met ds. J.G. van Tilburg een stichting op om 135.000 “Levende...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

DOORN, 17 november 2026 – Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...

Pines Church
Nieuws

School weert kerk om visie op abortus en homohuwelijk: rechter grijpt in

Een Amerikaanse kerk die ruimte wilde huren in een openbare school, werd geweigerd nadat bestuursleden vragen hadden gesteld over haar standpunten over homoseksualiteit, het huwelijk en abortus. Een federale rechter heeft nu geoordeeld dat het...

Voorgangers Anglicaanse Kerk Engeland
Nieuws

Zweedse predikanten moeten mogelijk verplicht homostellen trouwen

Moeten predikanten verplicht worden om homostellen te trouwen, ook als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat? Die vraag zorgt voor grote verdeeldheid binnen de Zweedse Kerk, de evangelisch-lutherse kerk die tot 2000 de staatskerk van Zweden was....