Rapport Jeugdtrends 2024 nodigt jongeren uit tot een vruchtbaar leven

Verdieping 2 juli 2024 7 minuten Piet Vergunst
Piet Vergunst

Een nieuw woord voor mij in de ‘Jeugdtrends 2024’ was ‘brokkelbrein’, een woord dat voortkomt uit ‘het intense telefoongebruik’. Het gevolg is dat veel jongeren niet meer ononderbroken aandacht aan iets kunnen geven. Zinvol is het deze trends in de kerk te overwegen.

Op geen groep vallen in de kerk zo de schijnwerpers als op onze jongeren. Begrijpelijk is dat als we zien dat er in deze fase van het leven belangrijke beslissingen vallen, op weg naar volwassenheid en zelfstandigheid. Verinnerlijkt de levensovertuiging die in het ouderlijk huis leidend was? Deelt de jongere de waarden en normen die de ouders dagelijks lieten zien? En vooral: is er het verlangen geboren om als gedoopte christen te gaan in het spoor van Gods geboden?

Vanzelfsprekend was dat nooit, en vandaag geldt dat in sterke mate, met name nu voor jongeren via hun telefoon alles bereikbaar is, invloeden niet afgeschermd worden én hun toekomst in deze wereld door hen als onzeker ervaren wordt. Om jongeren te begrijpen, om naast jongeren te kunnen staan, om een goede jeugdleider, catecheet of ambtsdrager voor hen te zijn, is het waardevol kennis te nemen van het jaarlijkse rapport Jeugdtrends. In de opstelling ervan werkten onder andere de HGJB, Youth for Christ, de Protestantse Kerk en Kerkpunt, een toerustingsorganisatie van de Nederlandse Gereformeerde Kerken, samen.

Eenvoudig leven
De Jeugdtrends richten zich op jongeren van 12 tot 25 jaar, waarbij duidelijk is dat het gaat om een algemeen beeld, om herkenbare lijnen in het leven van jongeren. Elke jongere blijft immers iets eigens hebben, als individu geschapen naar het beeld van God.

Ik lees met het oog op hun onzekerheid en verlangen het appel om jongeren uit te nodigen en te stimuleren tot een zinvol, dat is een vruchtbaar leven.

Het eerste wat we uit dit onderzoeksrapport leren, is dat jongeren verlangen naar het ‘gewone leven’, het goede leven, het eenvoudige en overzichtelijke leven. Dat is een ander perspectief dan dat jongeren een kick ervaren willen, daartoe hun grenzen opzoeken. Wellicht zou die lijn onder seculiere jongeren sterker zijn, zoals we de voorbije jaren leerden over jongeren die geweld gebruiken en daarin een lichamelijke of emotionele sensatie ervaren. Als je ten aanzien van zingeving of geloof geen doel in het leven hebt, zal de kick eerder gezocht worden, ook door een verslaving.

Woononzekerheid
Jongeren uit het achterland van de christelijke organisaties of de kerken kennen zorg over deze wereld, zorg over klimaatverandering en oorlogen, over onrecht, discriminatie én woononzekerheid. Het sterkste richten hun zorgen zich op oorlogen, op hun eigen toekomst ten aanzien van werk, huis en financiën. Ze ervaren dat zij een erfenis van de oudere generatie ontvangen, een erfenis die gevoed is door de schaduwzijden van onze welvaart.

Binnen de christelijke gemeente kan dit een goed gesprek tussen de generaties opleveren, waarbij we ontdekken hoe het leven met God tot dagelijkse keuzen leidt. Jongeren kunnen de ouderen terecht vragen naar het testament dat zij na willen laten, zowel in geestelijk opzicht als inzake de leefbaarheid van onze wereld. Een gepensioneerde man zei onlangs in een gesprek dat hij veel respect voor het geestelijke leven van zijn ouders had, maar nooit goed kon begrijpen waarom zij na de oorlog streefden naar het bezit van een eigen huis. Het is een opmerking die in mijn gedachten dagen meegegaan is.

Tevredenheid
Tegen de achtergrond van het complexe en onzekere van het leven verlangen jongeren naar een ‘burgerlijk’ leven, dat wil zeggen een goede partner, kinderen, een baan, een leefbare omgeving. Winst is dit, het zien dat het echte leven bestaat uit liefde en harmonie, uit matigheid en tevredenheid. De jaren van de coronapandemie hebben het ons geleerd. Het is alsof de jongeren meelazen toen Paulus aan Timotheüs schreef dat rijkdom allerlei dwaze begeerten met zich meebrengt, die mensen leiden naar de ondergang maar dat er tevredenheid schuilt in matigheid, in genoeg hebben aan voedsel en kleding.

Voor het jeugdwerk mag de oefening in (de vorming van) vriendschap een belangrijk thema zijn, iets wat niet alleen het welbevinden en het sociale leven raakt, maar zeker ook het godsdienstige leven.

In het rapport Jeugdtrends leren we niet alleen over dominante trends, maar geven de organisaties ook commentaar en doen ze aanbevelingen. Ik lees met het oog op hun onzekerheid en verlangen het appel om jongeren uit te nodigen en te stimuleren tot een zinvol, dat is een vruchtbaar leven. Te vinden is dat in het dienen van God en van de naaste, door te leven in het geloof in Jezus Christus en in de navolging van Hem.

Vriendschappen
Ondanks de vele contacten die zij hebben, wordt helder dat eenzaamheid onder jongeren toeneemt. Dat gegeven, samen met zorgelijke berichten over hun mentale gezondheid, zien we de voorbije jaren in allerlei onderzoeken. Opmerkelijk is dat ze het meest blij worden van een leven met vriendschap. Ik denk aan de opmerking uit het boekje Leven als vrienden van Herman van Wijngaarden, die spreekt over ‘een hoge vorm van liefde’, iets wat geen enkel mens missen kan. In een goede vriendschap leer je de eigen identiteit te ontdekken, je eigen gevoelens te verwoorden, mag je je gezien weten.

Het lijkt me dat hier sprake is van een onderschat thema in de kerk. Ook Jezus, Die Zijn leven ging in nauwe verbondenheid met de Vader, had in Lazarus een geliefde vriend (Joh.11). Voor het jeugdwerk mag de oefening in (de vorming van) vriendschap een belangrijk thema zijn, iets wat niet alleen het welbevinden en het sociale leven raakt, maar zeker ook het godsdienstige leven. Voor jongeren zijn vrienden immers essentieel om zich in de kerk thuis te voelen. En jongeren komen, als hun vrienden ook gaan.

We leren de jongeren dat de kerk dieper reikt dan met wie jij bevriend wilt zijn, dat ieder mens door de ander gezien wil worden en we in de verbondenheid als gemeente niemand buitensluiten.

Tegelijk leren we de jongeren dat de kerk dieper reikt dan met wie jij bevriend wilt zijn, dat ieder mens door de ander gezien wil worden en we in de verbondenheid als gemeente niemand buitensluiten. De apostel Jakobus leert de gemeente de arme man in haveloze kleding net zo te behandelen als de man met de gouden ring aan zijn vinger.

Prestatiedruk
Veel jongeren ervaren druk om een succesvol leven op te bouwen, iets waarvoor ze zelf verantwoordelijk zijn. Ze voelen de druk om te presteren en om hun gelukkige kant op social media te tonen. Het betekent dat jongeren ervaren moeten dat maakbaarheid in het leven niet bestaat, al is onze inzet en toewijding aan goede dingen belangrijk. Juist de kerk kan de plaats zijn waar – met jeugdleiders – over gebrokenheid of gekwetstheid gesproken wordt. Mooi vind ik het advies om ‘normale emoties niet te dramatiseren’. Jongeren kunnen zich immers mee laten slepen door hun gevoelens (‘hier word ik depressief van’, ‘hier heb ik een trauma van’).

‘Jeugdtrends 2024’ signaleert dat jongeren steeds minder vaak kerkdiensten bezoeken. Ik vermoed dat dit voor het achterland van de HGJB niet of in veel mindere mate zal opgaan. In de bespreking ervan wijzen de onderzoekers op het gevaar van een ‘therapeutisch godsbeeld’, van God Die er altijd voor je is, Die zorgt dat het goed komt in het leven als het lastig is. ‘Als ze echter met lijden geconfronteerd worden, kunnen ze met zo’n godsbeeld ook zomaar het geloof vaarwelzeggen.’

In 2024 gaan we de jongeren van de gemeente erin voor dat onze zaligheid geheel buiten onszelf ligt en dat de Geest van God daarvoor ons hart openen wil.

Hier raken we een thema dat verder gaat dan het denken van jongeren, maar dat heel de gemeente aangaat. De gemeente mag zichzelf om die reden blijven verstaan als een gemeente onder het kruis, een gemeente die ontdekt en gelooft dat haar redding te vinden is op Golgotha, waar Jezus zonden en ziekten gedragen heeft, waar de machten verslagen zijn. In 2024 gaan we de jongeren van de gemeente erin voor dat onze zaligheid geheel buiten onszelf ligt en dat de Geest van God daarvoor ons hart openen wil.

Concentratie
Het rapport zoomt ook in op de vele tijd die jongeren doorbrengen achter het scherm, hun telefoon of PlayStation. Bij al het goede dat de techniek ook brengt, kan technologie jongeren isoleren, kan er een verkeerd beeld van de werkelijkheid ontstaan én gaat het concentratievermogen eraan. In dit verband valt het woord ‘brokkelbrein’.  Hier ligt de oorzaak van veel onrust in jeugdgroepen, zelfs van desoriëntatie. Een aangrijpende constatering is het dat zelfs ervaren jeugdwerkers aangeven dat het hun regelmatig niet lukt een thema te behandelen. Jongeren ontbreekt het dan aan focus, jongeren die het nodig hebben dat ouderen een gezonde en volwassen manier van telefoongebruik voorleven. Middelbare scholen hebben sinds 1 januari in de klas de telefoon verboden, basisscholen volgen na de zomervakantie. Voor het jeugdwerk zijn grenzen en kaders daarom ook zinvol.

Doop
Hoe brengen we in onze cultuur de jongeren van de gemeente bij Christus? Hoe communiceren we naar hen dat deze vraag de hoogste urgentie heeft? Gemakkelijke antwoorden zijn er daarin niet. Uitgangspunt en houvast mogen we wel vinden in de doop, waarin de Heere Zijn handen uitstrekt naar wat klein en hulpeloos is, wat naar Hem nog niet vragen kan.

In Markus 10 vinden we een van de passages uit de Bijbel waarin we lezen dat de Heiland boos wordt, namelijk als de discipelen suggereren dat Hij voor kinderen geen tijd heeft. ‘Zeer kwalijk’ neemt Hij hun dat. Aandacht voor onze jongeren wordt daarom gedragen door het verlangen van Hem. Ouders en ambtsdragers, jeugdwerkers en leerkrachten, allen zijn we vertegenwoordigers van God.

Piet Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun aan het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw aan...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Brink
Nieuws

Minister Van den Brink wil snelrecht inzetten tegen religieus geweld in azc’s

Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie wil de bestaande mogelijkheden voor snelrecht gebruiken bij religieus geweld in de asielopvang. Ook steunt hij betere kennis van religie bij COA-medewerkers. Dat zei hij donderdag tijdens het...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Hans Hamoen
Podcast

Bijbelsmokkelaar Hans Hamoen beleeft wonderlijke ontmoeting bij Roemeense douane

Met een koffer vol Johannesevangeliën reist Hans Hamoen in de jaren tachtig naar het communistische Roemenië. Bij aankomst op het vliegveld van Boekarest ontdekt een douanebeambte tien Bijbelboekjes in zijn binnenzak. Wat volgt, kan Hans tientallen...

Eunice van Zomeren en Tobias Cinjee
Interview

Auteurs over de toekomst van christelijke zorg: "De zorg is eigenlijk 'gekaapt' van de kerk"

Veel Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen hebben christelijke wortels. Maar wat betekent die identiteit nog in een tijd van secularisatie, personeelstekorten en toenemende werkdruk? In het boek Blijvend Bezield onderzoeken Eunice van...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...