Moeilijke Bijbelteksten: Voldeden Israëls eerste koningen?

God 26 oktober 2022 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijke Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de vraag of Israëls eerste koningen de van het koningschap verwachtte bijdrage aan Israël gaven.

Israëls eerste koning Saul had nog de karakteristieken van een richter. Hij was dapper en sterk in daden en trad op tegen buitenlandse vijanden. Maar zijn landsbestuur was onder de maat. Israël en Saul moesten leren hoe daar het ambt van koning inpaste. Het bleek al gauw dat Saul plaats moest gaan maken voor een echte koning.

Omdat David blijkbaar een veel betere persoon was vanuit Gods optiek, kon Hij hem ook blijvend vervullen met de Heilige Geest. Dit hielp niet alleen bij het ontwikkelen van het koningschap. Dat is ook fundamenteel, omdat Israël een natie was die God had geroepen. De koning van zo’n natie moest de spirituele achtergronden en doelen begrijpen die God met dat volk had.

Israëls eerste koning Saul had nog de karakteristieken van een richter. Hij was dapper en sterk in daden en trad op tegen buitenlandse vijanden.

Davids huis vervangen
Maar ook koning David en koning Salomo die hem opvolgde konden toch ook niet voldoen aan deze hoge vereisten. Daarom ontnam God deze dynastie het recht om over heel Israël te heersen. Davids dynastie werd geteisterd door ernstige problemen en vooral die van het gebrek aan vasthouden van vroomheid.

God stelde Jerobeam uit de stam Efraïm aan als nieuwe koning. Hij regeerde over Israël vanuit de heilige stad Sichem. In Jeruzalem bleef echter koning Rechabeam, de zoon van Salomo, regeren als stadsvorst. Heel Israël verwierp terecht Rechabeam, maar de stammen Judah en Benjamin sloten zich bij hem aan (1 K 12:16-17, 20).

Daarmee werd een eerdere profetie aan Jerobeam vervuld. Een profetie uitgesproken terwijl Salomo nog koning was over heel Israël. God had Jerobeam tien stammen gegeven om over te regeren (11:31). Maar God had daarbij ook aangezegd dat Hij in de verre toekomst zou terugkomen op het huis van David (vs 39).

Jerobeam valt al snel van God af
Jerobeam was bezorgt dat de centrale eredienst van de tempel in Jeruzalem Israël weer onder het huis van David zou terugbrengen (12:26-27). Daarom bouwde hij twee offerhoogten. Een in Beth-El in het uiterste zuiden (vlakbij Jeruzalem) en een in Dan in het uiterste noordoosten van zijn koninkrijk.

Deze offerhoogten waren bedoeld om aan gouden kalveren te offeren! Precies zoals Israël eerder had gedaan bij de berg Horeb. Zo deed hij Israël opnieuw ernstige zondigen, waarvoor zij toen streng waren bestraft en waartegen gewaarschuwd was (Ex 32:28, 30).

Jerobeam ging zelfs nog verder. Hij liet tempels op allerlei hoogten bouwen en stelde er priesters aan die niet van de stam Levi waren (1 K 12:31). Ook kondigde hij een nieuw godsdienstige feest af.

Doordat de Davidische familie zich met die van Israëls koningen vermengde ging de regel op van slechte omgang die goede zeden bederft.

God begon Israël te verwerpen
Hiertegen werd een profetie uitgesproken. Een Davidische koning zou in de toekomst tegen deze eigen religie optreden en het verwoesten. God bevestigde die profetie direct met tekenen (13:2-5). Toch volhardde Jerobeam in ernstige zonden en trok de Israëlieten erin mee.

Ook was er voortdurend oorlog tussen de twee Israëlitische koninkrijken, ondanks dat God dit verboden had (12:24). Het huis van David was de aanstichter van die oorlog (vs 21). Dat wijst erop dat de overgrote meerderheid van Israël zich afkeerde van de Bijbelse godsdienst. De oorlog leidde ertoe dat het Davidische koninkrijk zich grondig losmaakte van de meerderheid van Israël.

Toen kwam er weer een profetie tegen het huis van Jerobeam. God zou geen mannelijke opvolgers ervan in leven laten en een koning aanstellen die dat huis zou verwoesten. Maar Hij zou uiteindelijk ook de tien stammen verstrooien naar de overzijde van de Eufraat (14:14-15).

Na de dood van Jerobeam werd een zoon, Nadab, koning. Maar een jaar later zond God Basja uit de stam Issakar die de profetie tegen het huis van Jerobeam vervulde door het te vernietigen. Koning Basja stichtte een nieuw koningshuis, maar ging verder op het pad van Jerobeam. Daarom werd over hem hetzelfde onheil geprofeteerd als God aan Jerobeams huis had voltrokken (16:2-3).

Deze profetie werd vervuld door Zimri die Basja verving als koning (vss 10-12), maar Omri, de opperbevelhebber van het leger, onttroonde hem een week later en werd koning na een burgeroorlog (vs 21-22). Het huis van Omri ging regeren over Israël vanuit Samaria. Deze dynastie was nog boosaardiger dan dat van Jerobeam.

Tijdelijk enig beterschap
Ook in het Davidische koninkrijk was het niet veel beter (14:22). Toch hield God Jeruzalem aan, omdat David Zijn wil had gedaan. Alle Levieten en priesters onder de 10 stammen trokken weg en gingen naar het koninkrijk van Rechabeam (2 Kr 11:13-14). Ook bleef een deel van de Israëlieten uit de tien stammen trouw aan Gods verbond en trokken ze jaarlijks op naar de tempel in Jeruzalem voor de eredienst aan God (vs 16).

Voor de Davidische koningen telden deze ernstige zonden zwaarder, omdat ze resideerden in de tempelstad, Davids nalatenschap kende en vertegenwoordigde en Gods tempel corrumpeerden.

Toen werd Asa, een kleinzoon van Rechabeam, koning in Jeruzalem en hij deed wat recht was naar Gods wil (1 K 15:11). Hij riep de Israëlieten in zijn koninkrijk op Gods wil te doen en hij verwoeste heidense heiligdommen (2 Kr 14:3-4). Dat wijst erop dat een groot deel van de Israëlieten die aanmoediging nodig hadden, omdat ze nog steeds geneigd waren naar het heidendom.

God gaf Asa vrede, zodat de oorlog tegen zijn koninkrijk ophield (vs 6). Wie hem bedreigde wist hij af te slaan. Dit trok allerlei Israëlieten uit de 10-stammen aan, vooral uit Efraïm, Manasse en Simeon, om zich in het Davidische koninkrijk te voegen (15:9). Later in zijn leven week Asa echter af van Gods wil en daarom stierf hij.

Zijn zoon Josafat werd koning en deed Gods wil. Maar toen hij op het toppunt van zijn macht was gekomen verbroederde hij zich met Israëls heel boosaardige koning Achab, de zoon van Omri (18:1). Daarom werd God erg boos op hem (19:2). Maar Josafat bekeerde zich en daardoor begunstigde God hem weer, maar ook daarna verbroederde hij zich weer met Israëls koning Achazja die net zo boosaardig was als zijn vader Achab.

Davids koningshuis overtrof dat van Israël
Doordat de Davidische familie zich met die van Israëls koningen vermengde ging de regel op van slechte omgang die goede zeden bederft (Spr 13:20; 1 Kor 15:33). Vanaf de Davidische koning Joram ging het helemaal bergafwaarts. Enkele oplevingen daargelaten; koningen Joas, Amasja, Azarja (Uzzia), Jotam, Hizkia en Josia.

De Israëlitische koningen offerden hun eigen kinderen aan allerlei afgoden (Ezech 23:39; 2 K 16:3; 2 Kr 33:6). Ze deden aan alle mogelijke vormen van waarzeggerij en tovenarij (2 K 17:17). Het volk zag de koningen dit doen en volgden hun daarin na.

Juist Gods zegen over hun koninkrijk en de welvaart die het gevolg was van hun vroomheid maakte hen hoogmoedig, eigenzinnig en afvallig.

Maar voor de Davidische koningen telden deze ernstige zonden zwaarder, omdat ze resideerden in de tempelstad, Davids nalatenschap kende en vertegenwoordigde en Gods tempel corrumpeerden.

Evaluatie
Efraïm bleek in de eerste koningentijd (c.1040-586 v.Chr) niet in staat de aangezegde patriarchale positie in te nemen (Gn 49:22-26; Dt 33:13-17) zoals Jozua wel had gedaan. Maar ook de andere Israëlitische koningen bleken niet waardig het koningschap over Gods volk te realiseren.

Koningen die wel vroom begonnen (zo’n 10 van de ruim 40) blijken vrijwel zonder uitzondering (op latere leeftijd) ernstig in de fout te gaan. Juist Gods zegen over hun koninkrijk en de welvaart die het gevolg was van hun vroomheid maakte hen hoogmoedig, eigenzinnig en afvallig. Dat uitte zich vooral in de herhaalde verbroedering van het Davidische koningshuis met die van Israël. Ondanks Gods verbod.

Dat laatste wijst erop dat ze streefden naar Israëls eenheid. Ze deden dat echter buiten God om. Boosaardigheid bleek altijd sterker dan vroomheid. Er was dus voortdurend gebrek aan besef van de ernst van hun koninklijke verantwoordelijkheden voor Gods volk.

Ook hadden de Israëlitische koningen de neiging steeds steun te zoeken bij in hun ogen grote en sterke koninkrijken, zoals Assur en Egypte. Ze zochten vooral militaire steun tegen vijanden die hen bedreigde. Maar ze zochten zelden of gedeeltelijk steun bij God. Geen van hen overwoog of die vijanden wellicht door God gezonden konden zijn om hen weer op het spoor van Zijn wil te krijgen.

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem Bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Brink
Nieuws

Minister Van den Brink wil snelrecht inzetten tegen religieus geweld in azc’s

Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie wil de bestaande mogelijkheden voor snelrecht gebruiken bij religieus geweld in de asielopvang. Ook steunt hij betere kennis van religie bij COA-medewerkers. Dat zei hij donderdag tijdens het...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Eunice van Zomeren en Tobias Cinjee
Interview

Auteurs over de toekomst van christelijke zorg: "De zorg is eigenlijk 'gekaapt' van de kerk"

Veel Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen hebben christelijke wortels. Maar wat betekent die identiteit nog in een tijd van secularisatie, personeelstekorten en toenemende werkdruk? In het boek Blijvend Bezield onderzoeken Eunice van...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een gemeente kan zich familie noemen, maar functioneren als een personeelsbestand

Na 28 jaar actief gemeenteleven gingen Gerrit Jan en Shannon Dekker op zoek naar een eenvoudigere vorm van kerk-zijn. Minder nadruk op programma's en structuren, meer ruimte voor gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Maar hun onderzoek...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...