Moeilijke Bijbelteksten: Waarom werd Kanaän het beloofde Land?

God 17 juni 2020
Marco van Putten

In deze serie behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de vraag waarom Abram door God naar het land Kanaän werd gezonden.

God gaf Abram de opdracht zijn land en familie te verlaten en naar een Land te gaan dat Hij hem zou wijzen (Gn 12:1). Dat Land was niet onbewoond. Er leefden Kanaänieten. Toen Abram er aankwam maakte God hem bekend dat zijn nageslacht dat Land in bezit zou nemen (Gn 12:7). God wilde Abram dus blijkbaar een eigen thuisland geven. Waarom koos God specifiek dat Land?

Het land Kanaän
Deze benaming doet vermoeden dat het tot een volk, de Kanaänieten, behoorde. In werkelijkheid bleken er vele stammen en volken te wonen onder de benaming ‘Kanaänieten’. Onder hen waren nakomelingen van Kanaän, de zoon van Cham, Noachs zoon (Gn 10:1, 6, 15-18).

Het was sinds de dagen van Noach gebruikelijk om een landstreek de naam te geven van diegene die het in bezit namen. In de Bijbel worden meerdere soorten Kanaänieten en (aanverwante) buurvolken genoemd: Kenieten, Kenizieten, Kadmonieten, Hethieten, Hevieten, Ferezieten, Refaieten, Amorieten, Kanaänieten, Girgazieten, Jebusieten (Ex 3:8), Gibeonieten, Filistijnen (Gn 21:34), Amaleqieten (Nm 13:29) en Midjanieten (Nm 25:17).

Het feit dat er ook Kanaänieten in dit rijtje staan kan erop wijzen dat niet al de genoemde groepen afstammelingen van Kanaän waren. Voor wat betreft sommigen, zoals de Filistijnen is dat zeker. Inwoners van het land Kanaän blijken Kanaänieten genoemd te worden zolang ze gevestigd waren in het land Kanaän.

Waarom naar Kanaän?
De vader van Abram, Terah, had de plaats Ur verlaten en was op weg gegaan naar het land Kanaän. Hij koos er echter voor dat doel los te laten en vestigde zich in Haran. Hij stierf er (Gn 11:31-32). God riep ook Abram en hij maakte zijn vaders reis naar dat land af. God zou hem de weg wijzen. Deze Bijbeltekst suggereert dat Abram niet precies wist waar dat land lag. Misschien had hij gehoord over een land Kanaän, maar hij was er schijnbaar nog nooit geweest.

Wat was er zo bijzonder aan het land Kanaän dat het vrome nageslacht van Noach door God daarheen gestuurd wordt? Had het misschien een gunstige ligging? Had het toen een goed klimaat? Sommige vermoeden zelfs dat het op de oorspronkelijke plaats van de omsloten tuin van Edén lag.

Ultieme boosaardigheid
Het land bleek helemaal niet goed. Korte tijd na Abrams aankomst wordt het getroffen door een hongersnood (Gn 12:10) en later nogmaals (Gn 26:1). Het land blijkt ook kaal en dor te zijn, waardoor Abrams neef Lot ervoor koos om naar de streek van de Jordaan te trekken (Gn 13:10). Abram ging bij Mamre, vlakbij de plaats Hebron, tussen de bomen daar wonen (Gn 13:18). Waarschijnlijk een van de weinige plaatsen waar schaduw en wat water was. Er schijnt ook allerlei onvruchtbaarheid te zijn geweest (Ex 23:26). Blijkbaar zegende God dat land niet.

Het wordt duidelijk waarom. De bevolking in de streek van de Jordaan bijvoorbeeld, waar Lot was gaan wonen, bleek ernstig boosaardig (Gn 13:13). De koningen van de steden droegen de namen Bera (In kwaad), Birsa (In boosaardigheid), Sinab (Vader namens de maangodin Sin) en Semeber (Slaander van weerspannigheid). In het contact met hen neemt Abram afstand van hen (Gn 14:23).

Ook bevestigde God aan Abram dat vooral de Amorieten niet deugden (Gn 15:16). Het Hebreeuwse woord ’awon in dit vers wordt meestal vertaald als ongerechtigheid, zonden of schuld. Deze vertalingen kunnen niet juist zijn, want die betekenissen worden in Bijbelse zin alleen gemeten aan de geboden van God. Heidense volken kende die niet en het zou onrechtvaardig zijn om hen op basis daarvan te bestraffen. Het woord ’awon moet dus een meer algemene betekenis hebben, maar niet minder ernstig. In sommige vertalingen, zoals de Bijbelvertaling van Luther, wordt ‘misdaad’ gebruikt wat juister is.

Kanaän, de stamvader van de Kanaänieten was door Noach vervloekt tot een slavenbestaan (Gn 9:25). Net als de vervloekte Kaïn had hij een egoïstische en boosaardige gerichtheid (Hos 12:8). Uit archeologische onderzoek blijkt dat in het land Kanaän aan allerlei extreem boosaardige afgoderij werd gedaan, zoals ook de in de Bijbel wordt genoemd. Bijvoorbeeld het offeren van kinderen aan de afgod Baal, zijn gemalin Asjera en alle sterren aan de hemel, hoererij, zoals verkrachting van mannen (Gn 19:5) en vrouwen (Gn 34:2), en (broeder)moord. Vandaar dat de aartsvaderen geen familiebanden met hen wilde aangaan (Gn 24:3; 27:46) en God verbood het ook (Ex 34:12).

Israëls oordeelsopdracht
God maakte aan Abram bekend dat de vierde generatie van zijn fysieke nageslacht die buiten het land Kanaän zou verblijven het land in bezit zou nemen. Maar niet met zachte hand. De inwoners zouden van Godswege door hen met de ban geslagen worden (Ex 23:23; Lv 18:25; Dt 20:17).

God maakte Abram daarmee bekend wat de achterliggende, diepere en het werkelijke doel was van de opdracht om naar Kanaän te gaan. God zou Abrams nageslacht gebruiken om Zijn oordeel over de Kanaänieten en de buurvolken te voltrekken, omdat Hij de ernstige misdaad van deze stammen en volken niet langer tolereerde. Het voltrekken van Zijn oordeel zou een roeping worden van Zijn volk.

Andere redenen van de Landsbelofte
Gods volk was sinds Noach niet tot een natie gevormd met een eigen land. Met de roeping van Abram om naar het land Kanaän te gaan, toonde God dat gelovigen van toen af aan de opdracht hadden om van invloed te zijn voor hun wereld (1 Kor 6:2). In ongunstige zin: om namens God Zijn oordeel bekend te maken en die uiteindelijk te voltrekken (1 Kor 1:28). Maar ook in gunstige zin. Uiteindelijk zou in het Land van het volk Israël ook Gods centrale heiligdom worden gevestigd. Daarom beschouwde God het van toen aan als Zijn Eigendom. Daarheen werden ook alle stammen en volken uitgenodigd om Hem er te aanbidden en te dienen (Js 2:3).

Praatmee

Beluister onze podcast

#373 Jeffrey & Petra van de Weetering over Israël, de kerk en geloven vanuit de schuilkelder
Of beluister op:
Luister naar
0:00

Meerartikelen

Vrouw
Persbericht

4.000 kerken ontvangen brochure over miskraam en stilgeboorte

Eén op de vier vrouwen krijgt te maken met een verlies in de zwangerschap. Er heerst nog veel onwetendheid hoe om te gaan met een miskraam of stilgeboorte. Schreeuw om leven publiceert daarom een brochure over het christelijk omgaan met miskraam en s

Kamer
Persbericht

Protestants Nederland waarschuwt voor wetsvoorstel: 'Bedreiging voor pastorale zorg'

De vereniging Protestants Nederland waarschuwt dat het wetsvoorstel tot strafbaarstelling van conversiehandelingen een bedreiging vormt voor pastorale zorg. Volgens de vereniging is de wet zo geformuleerd dat ook pastorale gesprekken tot strafrechtel

TU
Persbericht

George Harinck onderscheiden met Kuyperprijs 2026

Dr. George Harinck, gerenommeerd historicus, wetenschapper en rector magnificus van de Theologische Universiteit Utrecht, is onderscheiden met de Abraham Kuyper Prize for Excellence in Reformed Theology and Public Life. De Kuyperprijs, ingesteld in 1

Ds. J. P. Ouwehand
Nieuws

Hervormde gemeente Wijk bij Duurstede beroept ds. J. P. Ouwehand

De hervormde gemeente te Wijk bij Duurstede heeft een beroep uitgebracht op ds. J. P. Ouwehand. De predikant is sinds 2020 verbonden aan de hervormde gemeenten van Ilpendam en Watergang. In Wijk bij Duurstede is men vacant nadat ds. M. J. Middelkoop

Vlag Soedan
Nieuws

Soedanese politie arresteert vijf christenen tijdens rouwdienst

In Soedan zijn vijf Zuid-Soedanese christenen gearresteerd tijdens een rouwdienst. Dat melden diverse kerkleiders. Op 16 augustus viel de politie een rouwdienst binnen in Noord-Khartoum. Pastor Peter Perpeny van de Presbyteriaanse Kerk van Soedan en

Júlia Herku
Video

Jonge Theoloog des Vaderlands Júlia Herku te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag is Júlia Herku te gast in Hour of Power. Deze jonge theologe heeft een grote passie voor Gen Z en zoekt via kunst het gesprek met hen over diepe levensvragen, zoals: wat betekent het om persoonlijk in God te geloven?  Kijk komende z

Ds. A. van der Zwan
Video

CGK-predikant waarschuwt voor een geloof zonder kennis

Kennis zonder geloof is dood, maar geloof zonder kennis is net zo ernstig. Zo stelde ds. A. van der Zwan in een recente preek over 2 Petrus 1. De CGK-predikant uit Dordrecht wees erop dat we hiervoor juist in onze tijd op onze hoede moeten zijn en ui

Gevangenis
Nieuws

Man vernielt Amerikaanse kerk uit woede tegen God

In de Amerikaanse staat Wisconsin is een man aangehouden vanwege het vernielen van een kerk. Volgens de politie stelde de man tijdens zijn verhoring dat hij “heel boos op God” was en daarom de kerk vernielde. De 35-jarige Jute T. Handrick sloeg vorig

Meerartikelen

Huwelijksproblemen
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller erkent: “We hebben eigenlijk geen huwelijk meer”

Een vrouw die al meer dan tien jaar getrouwd is, deelde in de vragenrubriek van Refoweb haar aangrijpende verhaal. Haar man, bij wie autisme is vastgesteld, heeft zich steeds verder van haar verwijderd. Hij slaapt niet meer naast haar, vindt haar nie

Samuël
Video

Waarom rationaliteit niet kan bestaan zonder God

In deze video van ChristenDOM? legt Samuël uit waarom rationaliteit volgens hem onmogelijk is zonder God. Vanuit een verrassend perspectief, gebaseerd op inzichten uit de natuurkunde, laat hij zien hoe geloof en logica onlosmakelijk met elkaar verbon

 prof. dr. Herman Selderhuis
Video

Herman Selderhuis over invloed van de kerk op Nederlandse geschiedenis

De kerk heeft een diep stempel gedrukt op de Nederlandse geschiedenis. In deze video vertelt prof. dr. Herman Selderhuis over het Handboek Nederlandse Kerkgeschiedenis; een volledig herzien en rijk geïllustreerd standaardwerk. Het laat zien hoe de ke

Anne Borkent
Podcast

Terugluisteren: Anne Borkent nodigt uit tot rust aan Jezus’ voeten

In een wereld vol haast en rumoer nodigt Aan de voeten van Jezus van Anne Borkent je uit om even stil te staan. Dit 40-dagenboek helpt je om dagelijks tijd te nemen om te bidden met de Bijbel, te luisteren naar Jezus en dichter bij Hem te komen. Juis

Ds. H. Polinder
Preekverslag

Ds. Polinder wijst predikanten op essentiële taak: “Wees een rover van de hel”

"Hebben we nog voor ogen dat we vissers van mensen zijn? Bidden we dat de Heere ons werk zo gebruiken wil dat we een rover van de hel zijn?", aldus ds. H. Polinder. De CGK-predikant stond deze week tijdens de Haamstedeconferentie stil bij Johannes. V

Paul Copan
Boekfragment

Trots versus nederigheid: wat leert de Bijbel ons echt?

Nederigheid is een verkeerd begrepen deugd. De countryzanger Mac Davis zong vrijmoedig dat het moeilijk was nederig te zijn omdat hij in alle opzichten perfect was. Ik ben opgegroeid met zinnen als: ‘Nederig en er trots op!’ of ‘Heb je mijn boek gele

CGK
Nieuws

CGK-strijd: CG Beraad noemt advies rechter 'onmogelijk'

Het Christelijk Gereformeerd Beraad (CG Beraad) reageert kritisch op het advies van de rechter in de rechtszaak rond de generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). Volgens het beraad is het “beschamend” dat kerkelijke zaken via de

Gavin
Nieuws

Hollywood-acteur Gavin Casalegno gebruikt bekendheid om geloof te delen

Gavin Casalegno is bij miljoenen kijkers bekend als Jeremiah Fisher uit de populaire Prime Video-serie The Summer I Turned Pretty. Maar buiten de filmset profileert de 25-jarige Texaan zich steeds nadrukkelijker als christen. Via sociale media deelt

Reitsma
Persbericht

GZB organiseert retraite voor predikanten en kerkelijk werkers

Woensdag 10 september is er in de Oosterkerk in Zeist een retraite over het GZB-jaarthema ‘Hou vol - God is trouw’. Hoe houd je het als predikant of kerkelijk werker vol en hoe houd je je vast aan je roeping wanneer er veel op je afkomt? Predikanten

 make some noise
Persbericht

Christelijke variant van Kinderen voor Kinderen verovert steeds meer landen

Wellicht ken je Make Some Noise Kids al, vaak omschreven als de christelijke versie van Kinderen voor Kinderen. Het initiatief werd in 2014 gestart door Laurens Post en Klaasjan Leenheer. Wat ooit begon als een Nederlands experiment om eigentijdse ch

Ds. R. van Kooten
Video

HHK-predikant vertelt over ouderling die op zijn sterfbed vergeving vroeg voor incest

Ds. R. van Kooten behandelde in een recente preek het zesde gebod 'Gij zult niet doodslaan'. Dit gebod verbiedt niet enkel moord, maar ook alle vormen van haat, woede en wraakgevoelens. De hersteld hervormde predikant vertelde een aangrijpend verhaal

Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel vertelt wat Psalm 84 ons leert over heimwee

In deze overdenking van de IZB neemt dominee Ron van der Spoel ons mee in Psalm 84, een psalm vol verlangen naar Gods aanwezigheid. Hij vergelijkt het met heimwee: een diep, bijna pijnlijk gemis dat je drijft om thuis te komen. Ontdek hoe dit verlang