Moeilijke Bijbelteksten: waarom wees God Mozes af?

God1 september 2021 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijke Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de vraag waarom God Mozes geen toegang tot het beloofde Land gaf en hem doodde.

Aan het einde van de Uittocht uit Egypte vroeg Mozes herhaaldelijk aan God of hij het beloofde land in mocht gaan. God weigerde hem die toegang (Dt 1:37; 3:25-26; 32:52). Zelfs niet voor een korte verkenning. In de Bijbel staat namelijk meerdere keren dat God erg boos was op Mozes. Wat had hij verkeerd gedaan?

Er zijn verschillende verklaringen. Gedacht wordt aan de verschillende keren dat Mozes ernstig had gezondigd. Maar omdat God genadig en vergevend is moet de reden wel duidelijk zijn. Als het inderdaad om een straf voor zonden ging, dan is het de vraag of het om een specifieke zonde ging en welke dat was. Of kan er een andere reden zijn geweest?

Zaken uit het verleden van Mozes
Straf van God staat in de Bijbel in verband met Zijn toorn als tegen Zijn wil iets gebeurt. Overtreden van Zijn geboden (Torah) is dan het meest aannemelijke. Van Mozes zijn meerdere zaken bekend die op zonden lijken.

De leeftijd van Mozes kan niet de reden zijn geweest om hem af te wijzen.

Zo sloeg hij een Egyptenaar dood (Ex 2:12), verzette hij zich aanhoudend tegen zijn roeping door God (4:14-15), gooide hij de twee stenen tafelen kapot die God had gegeven (32:19) en was hij met vrouwen getrouwd buiten het stammenverband van Israël. Maar nergens zegt God expliciet dat dit zonden waren die bestraft moesten worden.

Was ouderdom een reden?
Kan het dan zijn dat hij te oud was geworden? In Bijbelse zin is een hoge leeftijd echter juist een pre als het gaat om het vervullen van een bediening. Wijsheid en andere spirituele gaven en talenten rijpen volgens de Bijbel juist naarmate iemand ouder wordt. In de Bijbel blijken jeugdigen juist vaker ernstigste zonden te begaan (bijvoorbeeld 1 K 12:8).

Ook andere zaken, zoals gehandicapt zijn (Izak was bijna blind) of op een ziekbed liggen (Jakob in Egypte) bleken geen belemmering om God te dienen. Meestal handhaafde God iemands bediening tot aan diens dood. Dit is het omgekeerde van wat tegenwoordig in het Westen de mode is; hoe jeugdiger hoe beter en hoe ouder des te overbodiger.

De leeftijd van Mozes kan dus niet de reden zijn geweest om hem af te wijzen. Al gaf Mozes zelf aan dat het tijd was dat iemand anders zijn leiderschap zou overnemen, omdat hij zich te oud daarvoor vond worden (Dt 31:2). Het was echter geen reden om hem publiekelijk af te wijzen.

God noemt deze redenen echter niet expliciet, maar verweet Mozes en Aäron dat ze Hem niet vertrouwd hadden door te verzaken om Hem te heiligen voor de Israëlieten.

Bedieningsverantwoordelijkheid
Elke Bijbelse bediening vraagt om een bepaald persoon, maar ook dat die volledig de verantwoordelijk ervan neemt tijdens de hele ambtstijd. In de Bijbel staan immers allerlei voorbeelden van personen die geschikt waren voor een bepaalde bediening en die God hen ook gaf, maar die het niet waar wisten te maken. Een ervan was Saul, de eerste koning van Israël.

Het voorval in Qadesj
De expliciet door God genoemde reden om Mozes af te wijzen was het voorval in Qadesj (Meestal verbasterd tot ‘Kades’; Nm 20:12). God kwam er ook herhaaldelijk op terug (vs 24; 27:14; Dt 32:51). Wat gebeurde er toen? Iets dat lijkt op een voorval op een eerdere plaats – Refidim – tijdens de Uittocht. Toevalligerwijs kreeg die plaats dezelfde naam; Meriba (Ex 17:7), wat Hebreeuws is voor ruzie met verwijten.

Nadat Israël tientallen jaren had rondgetrokken door de woestijn keerden het weer terug naar Qadesj. Dit was de plaats waar vandaan God hen op hun zwerftocht zond. De terugkeer daar staat dus voor het opnieuw oppikken van het vervolg van de Uittocht. Alleen was er toen in Qadesj geen drinkwater (Nm 20:1-2).

Net als eerder (Ex 17:5-6) gaf God aan Mozes en Aäron het bevel met de staf op een rotswand te slaan, zodat daaruit water zou komen. Maar de manier waarop zij dat bij Qadesj deden was anders. Wat deden ze verkeerd?

Volgens sommige gaat het erom dat ze zeiden dat zijzelf water uit de rotswand zouden laten komen zonder God te noemen (Nm 20:10). Maar de Israëlieten hadden begrepen dat Mozes en Aäron dit op Gods bevel deden. Het was hun duidelijk dat God het was Die water gaf.

Mozes en Aäron werden beiden door God afgewezen als geschikte leiders voor de inname van het beloofde Land.

Anderen stellen daarom dat de zonde van Mozes en Aäron was dat ze tweemaal op de rotswand sloegen waardoor er een overvloed aan water uit stroomde (vers 11). Bij de eerdere keer zouden ze maar één keer hebben geslagen (Ex 17:6). Dan zou het om geloofstwijfel of ongeloof gaan.

God noemt deze redenen echter niet expliciet, maar verweet Mozes en Aäron dat ze Hem niet vertrouwd hadden door te verzaken om Hem te heiligen voor de Israëlieten. Het lijkt er dus om te gaan dat beiden in eigen kracht optraden en dat dit aan hen af te lezen zou zijn geweest. Ze waren te veel gericht op de ruzie met het volk. Dat rekende God hen ernstig aan (Ps 106:32-33). Zo konden ze de nieuwe generatie Israëlieten niet naar het beloofde Land brengen.

Mozes en Aäron werden daarom beiden door God afgewezen als geschikte leiders voor de inname van het beloofde Land. Het voorval in Qadesj bleek achteraf dus een toets te zijn geweest van Godswege (Ps 81:7). Waarom tilde God zo zwaar aan deze zonde?

Verschil van leiderschap
Geestelijk leiderschap heeft als uitgangspunt dat het van Godswege is. De leider moet beseffen in Zijn dienst te staan, Hem te vertegenwoordigen, namens Hem te functioneren en Zijn wil volkomen te volbrengen. Mozes en Aäron bleken dat, door de omstandigheden, te zijn vergeten. Ze gedroegen zich in feite als seculiere leiders.

Voor seculiere leiders staat de ‘wil van het volk’, het collectief en het belang van de samenleving centraal. Daar hebben God en Zijn volk niet alleen niets aan, maar zulk leiderschap is voor Hen zondig, ongepast en kwaadaardig. Het kan God niet behagen.

Mozes en Aäron gingen tegen God in door het volk in eigen kracht water te willen geven.

Israël zou voortaan moeten uitzien naar de opvolger van Mozes, die wel volledig de ambtstermijn getrouw zal uitdienen (1 Kor 15:28; Hebr 3:5-6). Maar tot die tijd blijft Mozes de grootste godsdienstige leider (messias) die Gods volk heeft gehad (Nm 12:7).

God heiligen
God maakt dan ook geen uitzondering op basis van wat Mozes en Aäron goed hadden gedaan in het verleden, want heiliging van Zijn Naam staat niet voor niets in de 10 Woorden (Ex 20:7). Wat moet onder heiligen van Gods Naam verstaan worden? Dat Zijn wil en Zijn geboden precies en stipt nagevolgd worden in het besef dat dit door Zijn genade en zegen alleen mogelijk is. Wie zo’n heiliging van Zijn Naam overtreedt begaat een zonde waarop terecht de doodstraf staat, zoals blijkt.

Mozes en Aäron gingen tegen God in door het volk in eigen kracht water te willen geven. Heiligen van God betekent echter Zijn wil en geboden doen in het besef dat ze van Hem zijn, bedoeld zijn om Hem te eren en de uitvoering ervan Hem eert.

De context van het voorval in Qadesj was ingegeven door ernstige verwijten en weerspannigheid van de Israëlieten tegen Gods wil (Nm 20:3-5). Juist omdat Mozes en Aäron helemaal meegaan in deze twist en weerspannigheid maakte dat hun zonde des te groter werd en Gods straf over hen begrijpelijk en rechtvaardig. Door geen uitzondering te maken voor Mozes en Aäron zou Israëls ontzag en vrees voor God gehandhaafd blijven.

Praatmee

Beluister onze podcast

#330 Jeffrey & priester Jos Strengholt over ChristenUnie/SGP in Europa en Gaza
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Adnan
Positief nieuws

In die nacht zag Adnan als moslim Jezus in een droom

Adnan had in zijn leven meerdere keren de Koran bestudeerd, maar veel verzen riepen vragen op. Toen hij met zijn vragen bij de mullah kwam, kreeg hij geen antwoorden. “Je hebt kwade gedachten”, zei hij en wees Adnan de deur. “Ik was boos en verward”,

Psalm 22:22
Verdieping

Met deze psalm kun je je grote verdriet uitschreeuwen naar God

In de kerkelijke traditie is Psalm 22 de ‘psalm van het lijden’. Hij begint met de vraag die al ontelbaar veel mensen in tijden van verdriet hebben gesteld: ‘God, waarom?’ David beschrijft in deze psalm een geweldig moeilijke periode. In heftige taal

Opperrabbijn Binyomin Jacobs
Video

Opperrabbijn Binyomin Jacobs deelt zijn ervaringen met Jodenhaat

Opperrabbijn Binyomin Jacobs wordt regelmatig op straat uitgescholden omdat hij er Joods uitziet. Waar komt antisemitisme vandaan, en wat kun je ertegen doen? Is het bestrijden van Jodenhaat een taak van de overheid? Wanneer gaat kritiek op Israël de

Pastor Paul Kintaama
Video

Pastor Paul Kintaama startte een kerk in één van de armste wijken van Uganda

Katwe is één van de armste wijken van de Ugandese hoofdstad Kampala. Er wonen mensen in slechte, kleine huisjes van vooral golfplaten. Kinderen zwerven op straat, tussen het vuil en het open riool. Jongeren maken de buurt onveilig. Juist op deze plek

Ds. A. C. Borsje
Video

Volgens ds. Borsje doen ouders er niet verstandig aan om hun kind op zondag in bed te laten liggen

"Ik weet niet of je je kind het beste gunt als je zegt: ‘Blijf maar liggen.' En meteen als ik dit zeg, weet ik hoe teer het is. Onze oudste is nog maar 16, maar je zult er maar een hebben van 18 die niet meer wil. Ik kijk maar naar die vader van die

Herman van Wijngaarden
Verdieping

Het is een handicap om de Bijbel gezaghebbend te laten spreken

Jongeren hebben terecht of onterecht het idee dat je met de Bijbel alle kanten uit kunt. Wat we daar verder ook van vinden: het is een handicap om de Bijbel gezaghebbend in hun leven te laten spreken. Daarom geef ik vijf praktische aanbevelingen waar

Jan en Nellie van Dooijeweert
Video

Terugkijken: Jan en Nellie van Dooijeweert beantwoorden Refoweb-vragen

In onderstaande aflevering van 'Pastorie online', een programma van Refoweb.nl op de Reformatorische Omroep, zijn Jan en Nellie van Dooijeweert te gast. Ze zijn al vanaf 2005 actief als panellid van de vragenrubriek en leverden maar liefst 371 antwoo

De Wereld Rond
Podcast

Zendingswerker deelt ervaringen in podcast: Cees van Harten

In deze podcastaflevering van 'De Wereld Rond' vertelt Cees van Harten onder meer dat zending geen marathon is. Ook legt hij uit hoe hij aan die wijsheid komt. Samen met zijn vrouw Rommy was Cees zo'n 25 jaar te vinden op het zendingsveld, van Papoea

Meerartikelen

Jakob van Wielink
Video

Jakob van Wielink wijst op vijf belangrijkste factoren van falend leiderschap

Leiderschap kun je zien als een reis naar invloed, impact en resultaat. Die reis kent vele uitdagingen. In deze video leer je van Jakob van Wielink - partner bij De School voor Transitie - over de vijf belangrijkste faalfactoren van leiderschap. Je o

Dr. C. A. van der Sluijs
Column

Kan een kerkorde scheiding brengen als het er echt op aankomt?

‘Hervormd bloed: 2004 een geding met de kerkorde of met broeders?’ Aan de hand van dit thema werd vorige week een symposium gehouden ter gelegenheid van het 50-jarig ambtsjubileum van dr. R. van Kooten. In zijn bijdrage lichtte prof. dr. W. van Vlast

Stoffer
Nieuws

SGP hekelt samenwerking kabinet met Palestijnse Autoriteit: "Gevaarlijke route"

De SGP heeft Kamervragen gesteld omdat het demissionaire kabinet de banden met de Palestijnse Autoriteit (PA) aanhaalt. Er is zelfs een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. SGP-leider Chris Stoffer stelt dat het een verkeerd signaal op het verkeerd

pakistan
Nieuws

Vijf Pakistaanse christenen in enkele dagen tijd om het leven gekomen tijdens schoonmaakwerk

In een paar dagen tijd zijn er vijf christenen in Pakistan om het leven gekomen tijdens het schoonmaakwerk dat ze uitvoerden. Ze ademden daarbij giftige gassen in wat hen fataal werd. Volgens Morning Star News krijgen de christenen niet de juiste uit

Jan Macdaniel
Video

Jan Macdaniel (VGS): "Plannen van coalitie schuren met vrijheid van onderwijs"

In het hoofdlijnenakkoord van de PVV, VVD, NSC en BBB staat dat de vrijheid van onderwijs niet wordt gewijzigd. Toch is niet iedereen daar gerust op. In het tv-programma Uitgelicht! stelt Jan Macdaniel, jurist en beleidsadviseur van de Vereniging voo

Ds. M. Klaassen
Video

Ds. Klaassen wijst op noodzaak om tegen zonde te strijden: "Zaak tussen leven en dood"

"Wat deed je de laatste keer toen je in verzoeking kwam en je met de zonde geconfronteerd werd?", die indringende vraag stelde ds. M. Klaassen onlangs aan zijn toehoorders in een preek. De hersteld hervormde predikant wees op het belang om tegen de z

Ds. J. A. W. Verhoeven
Verdieping

In onze lege cultuur hebben we een theologie van de schepping nodig

Wij leven in een cultuur waarin mensen zich ontworteld voelen. Elke vorm van geestelijke bestaanszekerheid is grondig geruïneerd. Wat blijft er over? Alleen nog het ik. Ik, zonder verband, zonder thuis, zonder doel. Deze situatie roept om hernieuwde

Jacques Brunt
Video

Jacques Brunt stelt confronterende vraag: "Hoe staat het met je stille tijd?"

"Hoe staat het er op dit moment voor met je stille tijd? Lees je dagelijks nog in je Bijbel en heb je contact met je hemelse Vader door middel van gebed? Zoek je Zijn aangezicht? Hoor je Zijn stem nog? De Bijbel zegt: ‘Mijn schapen horen Mijn stem.’

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom God ons als Zijn geliefde zonen en dochters ziet

"Jij bent Mijn geliefde Zoon, in Jou vind ik vreugde.’ Besef je wel dat God dat ook tegen jou zegt als je opnieuw geboren bent? Als jij gelooft in de Heere Jezus, dan ben je met Hem verbonden. In Christus sta jij in de Jordaan en zijn deze woorden oo

Psalmen Challenge
Podcast

Psalmen Challenge: in deze podcast bespreken christenen Psalm 42

 Symfonie van het hart is de psalmenchallenge die jou voorziet van alles wat je nodig hebt om het hele psalmenboek uit de Bijbel door te gaan. Teun van der Leer, Remko Ongersma en Peter Kruijt, de initiatiefnemers van de Psalmen Challenge, bespreken

Kees van der Staaij
Podcast

Terugluisteren: Kees van der Staaij over premierschap, reuring en polarisatie

‘Nestor van de Tweede Kamer’ was de titel die Kees van der Staaij jaren heeft gedragen. Afgelopen jaar nam hij na 25 jaar afscheid van de kamer en is hij aan de slag gegaan als gezant bij de Nederlandse Maritieme Maakindustrie. In deze aflevering van

Tom de Wal
Nieuws

Onderzoek naar Tom de Wal: mag de overheid zich bemoeien met wat er in de kerk gebeurt?

De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd heeft vier klachten ontvangen over evangelist en gebedsgenezer Tom de Wal en gaat een onderzoek instellen. Waar ligt de grens van vrijheid van godsdienst en mag de overheid zich wel bemoeien met wat er tijde