Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

#398 David ten Voorde & Jonathan Nolan over kerkgroei in onbereikte gebieden
Of beluister op:

Meerartikelen

Joodse ambulance
Nieuws

Christelijke leiders veroordelen brandstichting bij Joodse ambulances

Christelijke leiders in het Verenigd Koninkrijk hebben fel gereageerd op een brandstichting bij ambulances van een Joodse hulporganisatie in Londen. Bij de aanval werden vier ambulances beschadigd. De brand vond plaats in de wijk Golders Green, waar

Linda Hansum
Persbericht

Mercy Ships Nederland stelt Linda Hansum aan als nieuwe directeur

Mercy Ships Nederland krijgt een nieuwe directeur. Linda Hansum volgt Anita Delhaas op, die in september 2026 met pensioen gaat. Hansum brengt ruime ervaring mee uit de zorgsector. De afgelopen 23 jaar was zij werkzaam bij het Leger des Heils, waar z

Rotterdam
Nieuws

'Voorgangersechtpaar mishandeld na kerkdienst in Rotterdam'

Het christelijke nieuwsplatform Revive meldde gisteren dat er in Rotterdam een voorgangersechtpaar mishandeld zou zijn. Het echtpaar zou na een kerkdienst aangevallen zijn door vier mannen. Dat zou gebeurd zijn in de aanwezigheid van hun kinderen, on

abortuspil
Nieuws

SGP en ChristenUnie luiden noodklok over abortuspil: 'Zeer zorgwekkend'

De mogelijkheid om de abortuspil sinds deze week online te bestellen, leidt tot felle politieke en maatschappelijke reacties. Zowel Diederik van Dijk (SGP) als Mirjam Bikker (ChristenUnie) spreken van een 'zeer zorgwekkende ontwikkeling' en hebben Ka

Pakistaanse christen
Nieuws

Pakistan stelt ontruiming van wijken met veel christenen uit, maar onzekerheid blijft

De Pakistaanse overheid heeft plannen om ongeveer 25.000 mensen uit hun woningen in Islamabad te zetten voorlopig stilgelegd. Van deze groep mensen vormen christenen de meerderheid. Omdat de plannen nog niet definitief van tafel zijn, blijft de onzek

Ds. W. J. van de Velde
Video

CGK-predikant over nieuwe hemel en nieuwe aarde: "Geen eeuwige kerkdienst"

"Nee, de hemel en de nieuwe aarde worden niet een eeuwige kerkdienst. Maar daar verdwijnt wel de brok in mijn keel en daar verdwijnt wel alle zonde", aldus ds. W. J. van de Velde. De CGK-predikant blikte in een recente preek onder meer vooruit op het

Matheus Sales de Moura
Column

Tussen iftar en Pasen: jongerenwerk is nooit neutraal

In een samenleving waarin jongeren zoeken naar identiteit, betekenis en richting, staat ook het jongerenwerk onder druk. Hoe ga je om met geloof, zingeving en persoonlijke overtuigingen in een vak dat vaak als neutraal wordt gezien? In deze column re

Brand bij/in kerk
Nieuws

Rapport meldt toename van haatmisdrijven tegen kerken en christenen in Europa

Er heerst een groeiende zorg over haatmisdrijven tegen christenen in Europa. Dat blijkt uit een nieuw rapport van OIDAC Europe. De organisatie zag in februari opnieuw een stijging van het aantal incidenten. In totaal werden 34 gevallen gemeld. Dat zi

Meerartikelen

Eddy
Interview

Eddy ontworstelde zich aan 'giftige' kerk: "Ik was bang voor de voorganger"

Hij kwam vanuit een leven dat bepaald werd door angst voor God en de hel terecht in het warme bad van een kerkgemeenschap waar hij zich welkom en geliefd voelde. Maar ook dat bleek een vergiftigde gemeenschap. Eddy Vos, auteur van het boek ‘Hij geloo

Judith Stoker
Column

5 waardevolle tips voor wie te maken heeft met rouw en verdriet

Omgaan met rouw en verlies blijft voor iedereen ongelooflijk moeilijk. Judith Stoker krijgt er in haar dagelijkse praktijk veelvuldig mee te maken. In deze column vertelt ze over enkele bijzondere gebeurtenissen én deelt ze vijf waardevolle tips die

Prof. dr. Arnold Huijgen
Opinie

Lente in de kerk en winter in de CGK: lofzang en scheuring op één dag

Op de eerste lentedag ervaart de Theoloog der Nederlanden drie hoopvolle momenten: studenten die zoeken, een getuigenis van herstel en gezamenlijke lofprijzing. Maar diezelfde dag brengt ook verdrietig kerkelijk nieuws: een nieuwe scheuring binnen de

Vrouw neemt abortuspil in
Nieuws

Schreeuw om leven verontwaardigd over Thuisabortus.nl: 'Mensonterend initiatief'

Abortus als handeling die thuis kan plaatsvinden, zonder de deur uit te hoeven. Met het initiatief van thuisabortus.nl verdwijnen onder het mom van autonomie en veiligheid wezenlijke waarborgen uit beeld. De rol van de arts verschuift en het ongebore

Hemelvaartconferentie
Persbericht

Joden, Arabieren, Iraniërs en Nederlanders samen op Hemelvaartconferentie

In een tijd waarin het thema Israël vaak polariseert en het Midden-Oosten wordt verscheurd door conflicten, organiseert Near East Ministry (NEM) een bijzondere interculturele conferentie. Van 13 tot en met 17 mei komen christenen uit verschillende ac

Ds. P. van de Voorde
Nieuws

Hervormde gemeente Boven-Hardinxveld hoopt op komst ds. P. van de Voorde

De hervormde gemeente te Boven-Hardinxveld hoopt op de komst van ds. P. van de Voorde (foto). Op de predikant werd afgelopen week een beroep uitgebracht. In Boven-Hardinxveld zoeken de hervormden naar een nieuwe gemeentepredikant vanwege het eerdere

ramadan
Nieuws

Journalist krijgt golf van haat na artikel over vervolgde christenen tijdens ramadan

De Duits-Turkse journaliste Ninve Ermagan zegt te worden overspoeld met haatreacties nadat zij een artikel publiceerde over de positie van christenen tijdens de ramadan. Op X schrijft ze dat haar racisme wordt verweten, enkel omdat zij sprak met chri

GerGem Yerseke
Nieuws

Bekende kerkarchitect Wouter van Beijnum (79) overleden

Kerkarchitect Wouter van Beijnum is donderdag op 79-jarige leeftijd overleden. Dat meldt Omroep Flevoland. Van Beijnum ontwierp tientallen kerken in Nederland en genoot vooral binnen reformatorische kring bekendheid.  Van Beijnum ontwierp kerken in B

Kerkscheuring CGK
Nieuws

Eerste landelijke vergadering van CGK-groep Rijnsburg: 55 kerken vertegenwoordigd

In Nunspeet vond zaterdag de eerste landelijke vergadering plaats van de zogenoemde groep-Rijnsburg binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). In totaal waren 145 afgevaardigden aanwezig, afkomstig uit 55 gemeenten. Van deze kerken namen 33 d

Hildebrand Bijleveld
Opinie

De teloorgang van de ChristenUnie: wat gaat er mis?

De ChristenUnie zit al meerdere verkiezingen in een neerwaartse spiraal. Van verlies in provincies tot het verdwijnen uit het Europees Parlement en forse klappen bij gemeenteraadsverkiezingen: de trend is duidelijk. Waar komt deze teloorgang vandaan?

China - biddende handen
Nieuws

China voert druk op advocaten van opgepakte kerkleider verder op

De Chinese overheid zet advocaten onder druk die de vijf maanden geleden opgepakte christelijke voorganger Ezra Jin verdedigen. Zo zijn vergunningen ingetrokken en waarschuwingen gegeven. Dat melden onder meer The Christian Post en The Wall Street Jo

Ds. W. Visscher
Video

Ds. Visscher vertelt waarom christenen geen streepje voor hebben bij God 

"Dacht u dat God naar Abraham zou willen luisteren omdat hij beter of minder slecht was dan Lot of de Sodomieten?", aldus ds. W. Visscher. In een recente preek over Abraham en Izak, stelde de GerGem-predikant uit Amersfoort zijn toehoorders onder mee