Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

#402 Patrick & Don Ceder over christenvervolging en politiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Kerk Montevideo
Nieuws

Katholieke kerk verliest leden wereldwijd, groei zichtbaar bij protestanten

Een nieuw internationaal onderzoek laat zien dat veel mensen wereldwijd van kerk veranderen. Vooral de Rooms-Katholieke Kerk verliest in veel landen leden, terwijl protestantse kerken op sommige plekken juist groeien, zo blijkt uit onderzoek van Pew

Päivi Räsänen
Nieuws

Päivi Räsänen stapt naar Europees Hof na veroordeling om christelijk pamflet

De Finse politica Päivi Räsänen gaat haar veroordeling wegens een kerkelijk pamflet aanvechten bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Dat heeft belangenorganisatie ADF International bekendgemaakt. Volgens Räsänen staat met haar zaak

Egypte
Nieuws

Egyptische politie arresteert 16-jarige christelijke jongen uit Zuid-Soedan na kerkdienst

Een 16-jarige Zuid-Soedanese christelijke jongen, genaamd Matiok Santino Matiok, is op 12 april in Egypte opgepakt zonder aanklacht. Familieleden en christelijke belangenbehartigers melden dat dit onderdeel is van een grotere golf arrestaties van imm

Joni Lamb
Nieuws

Oprichter van christelijke televisiezender Daystar op 65-jarige leeftijd overleden

Joni Lamb, oprichter en president van de christelijke televisiezender Daystar, is overleden. Ze werd 65 jaar oud. Daystar maakte donderdag bekend dat Lamb in de vroege ochtend is gestorven. Volgens de televisiezender kampte zij al langere tijd met er

congo
Nieuws

Nieuwe geweldsgolf in Oost-Congo: 24 doden

In het oosten van de Democratische Republiek Congo zijn christenen opnieuw het doelwit geworden van aanvallen door de geallieerde democratische strijdkrachten (ADF). Op 5 mei vonden in Katerrain en Mangambo, dorpen op de grens van de provincies Noord

Merith Koedood
Video

Merith Koedood vertelt zondag in Hour of Power over haar onvervulde kinderwens

Moederdag is voor veel vrouwen een dag van dankbaarheid, bloemen en gezellig samenzijn. Maar voor vrouwen met een onvervulde kinderwens kan deze dag juist extra confronterend zijn. In Hour of Power vertelt Merith Koedood openhartig over het leven zon

ds. M. Klaassen
Persbericht

Ds. Klaassen wil met nieuw boekje richting geven aan christelijk huwelijk

Bijbels Beraad M/V en KOC presenteren D.V. 12 mei tijdens een thema-avond over relatievorming in het Van Lodenstein College in Barneveld een nieuw boekje over het huwelijk. De uitgave verschijnt als derde deel in de serie Scheppingsorde m/v Vandaag e

Hans van de Breevaart
Opinie

Moralistische Raad van Kerken mist aansluiting met samenleving

In een uitgebreide reactie op een rapport van de Raad van Kerken zet historicus en godsdienstwetenschapper Hans van de Breevaart stevige vraagtekens bij de analyse van radicaalrechts, migratie en democratie. Volgens hem ontbreekt het in het rapport a

Meerartikelen

Willem van der Voet
Opinie

De diepe pijn van LHBTI-jongeren: raakt het ons nog?

De Kerk en LHBTI vormen van oudsher een explosief mengsel. Als er iets brandstof vormt voor hete hoofden en koude harten binnen de Kerk, dan is het, naast de vrouw in het ambt, de discussie over homoseksualiteit. Een 'vraagstuk' dat binnen christelij

Jeffrey Schipper
Hoofdredactioneel commentaar

Is de reputatie van een GerGem-dominee belangrijker dan de waarheid?

Wat als een studie van een predikant publiekelijk onder vuur ligt? Het proefschrift van ds. G.W.S. Mulder over gereformeerde prediking ligt opnieuw onder een vergrootglas. Kerkhistoricus Kees de Wildt publiceerde een scherp recensieartikel, waarin hi

Perry Stone
Nieuws

Amerikaanse pastors zouden briefing hebben gekregen over UFO’s en buitenaards leven

De Amerikaanse evangelist Perry Stone zegt dat Amerikaanse overheidsfunctionarissen pastors zouden hebben voorbereid op ‘mogelijke onthullingen over UFO’s en buitenaards leven’. Dat vertelde hij in een YouTube-video, die eind april verscheen. Stone i

Paus
Nieuws

Paus en Trump botsen over kernwapens en oorlogsdreiging

De spanningen tussen paus Leo XIV en de Amerikaanse president Donald Trump zijn de afgelopen dagen verder opgelopen. De aanleiding is de discussie over Iran, oorlogsdreiging en kernwapens.  Trump beschuldigde de paus ervan te soft te zijn tegenover I

Bethlehem
Nieuws

Onrust bij kerkfeest in Bethlehem nadat terroristen zich verstoppen in kloosterkerk

In het Palestijnse plaatsje al-Khader, vlakbij Bethlehem, zijn spanningen ontstaan nadat Palestijnse terroristen tijdens een christelijk feest zich verborgen in een kerk. Dit meldt All Israel News. Volgens het Israëlische leger gooiden twee mannen br

This Is Beirut
Nieuws

Arabische christenen in Israël nodigen Libanezen uit: "Kom naar de heilige plaatsen"

Arabische christenen in Israël delen een video-oproep, gericht aan hun buurland. In een video van het YouTube-kanaal This Is Beirut nodigen zij Libanezen uit om de heilige plaatsen te bezoeken en spreken zij hun verlangen uit naar vrede tussen beide

Péter Magyar
Nieuws

Spannende tijd voor christelijk Hongarije: hoop én zorgen

De verkiezingsnederlaag van oud-premier Viktor Orbán houdt veel christenen in Hongarije sterk bezig. De nieuwe regeringsleider Péter Magyar begint op 9 mei aan zijn taak als premier. Onder Hongaarse christenen leven zowel hoop als zorgen over de toek

mozambique
Nieuws

Jihadisten verwoesten historische kerk Mozambique

Een historische kerk in Meza, in de regio Cabo Delgado in het noorden van Mozambique, is op 30 april verwoest door jihadisten. Bij de aanval op de parochie van St. Louis de Montfort vielen geen slachtoffers onder de missionarissen. Wel veroorzaakte d

Todd Nettleton
Positief nieuws

Ondergrondse kerk in Iran groeit ondanks oorlog: “Dit is een geestelijk keerpunt”

Hoewel de oorlog in Iran veel lijden veroorzaakt, zien christenen in het land ook nieuwe kansen om het evangelie te delen. Dat zegt een leider van een organisatie die vervolgde christenen ondersteunt in gesprek met de Christian Post. Volgens Todd Net

Ship of Joy
Persbericht

Stichting Gave en Operatie Mobilisatie organiseren Ship of Joy

Op vrijdag 29 mei organiseren Stichting Gave en Operatie Mobilisatie een bijzondere ontmoetingsdag aan boord van de Logos Hope. Onder de naam Ship of Joy zijn vluchtelingen, nieuwkomers en Nederlanders welkom voor een dag vol ontmoeting, muziek en ho

Silvan Bruinstroop
Opinie

Gecancelde lezing FVD’er in Dordtse Trinitatiskapel toont spagaat waar veel kerken in zitten

Afgelopen week annuleerde de kerkenraad van de Evangelisch-Lutherse Gemeente te Dordrecht een lezing van FVD’er Hans van de Breevaart. De kerkelijke gemeente maakte kenbaar geen podium te willen bieden aan wat zij expliciet een politieke bijeenkomst

Deborah Monfils Remco van Vliet Fotografie
Interview

Hoe je de stem van de Schepper kunt leren verstaan: "Hij is gewoon aanwezig in de natuur"

Kun je Gods grootheid ontdekken in een vogelzang, de bodem onder je voeten of de samenhang in een ecosysteem? Deborah Monfils laat in haar boek De Stem van de Schepper zien hoe de alledaagse natuur een spiegel kan zijn van Gods wijsheid, creativiteit