Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #4: een christelijke kijk op de genderrevolutie
Of beluister op:

Meerartikelen

Ons Geld voor het Goede
Persbericht

Christenen roepen ING op te stoppen met fossiele financiering

Micha Nederland lanceert vandaag de campagne Ons Geld voor het Goede. De christelijke organisatie roept kerken en christenen op ING aan te spreken op haar rol bij de financiering van fossiele projecten en vraagt de bank te stoppen met het financieren

Kapel Hoornbeeck College Amersfoort
Nieuws

Vier predikanten maken opwachting tijdens Q&A-avond in Amersfoort: verbinden over kerkmuren heen

Op D.V. donderdag 2 juli vindt in de kapel van het Hoornbeeck College in Amersfoort een pastorale Questions & Answers-avond plaats. Tijdens deze avond vormen vier predikanten, afkomstig uit verschillende kerkverbanden, een panel, met het gezamenlijke

Soedan
Nieuws

Priester in Soedan doodgeschoten

Een rooms-katholieke priester is op 19 juni om het leven gekomen in Kauda, in het Sudanese Nuba-gebergte. Volgens International Christian Concern werd pater Youhana Al-Amin doodgeschoten door leden van een gewapende groepering die uit was op de medis

Kansel
Nieuws

Nieuwe predikant voor gereformeerde gemeente Wageningen: kandidaat D. de Jong

De gereformeerde gemeente te Wageningen mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Kandidaat D. de Jong nam het onlangs op hem uitgebrachte beroep aan. In Wageningen volgt De Jong ds. H. van der Heiden op. Laatstgenoemde predikant nam in verban

Cuba
Nieuws

Zoon Cubaanse voorganger na maanden vrij uit gevangenis; zwijgplicht opgelegd

De 17-jarige Jonathan David Muir Burgos, de zoon van een Cubaanse evangelische voorganger, is na ruim drie maanden vrijgelaten uit de gevangenis. Dat meldt Christian Daily op basis van informatie van de mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity W

Donald Trump
Nieuws

Commissie overhandigt alarmerend rapport aan Trump: godsdienstvrijheid in VS onder druk

De White House Religious Liberty Commission heeft vrijdag haar eindrapport overhandigd aan president Donald Trump. Volgens de commissie staat de godsdienstvrijheid in de Verenigde Staten steeds meer onder druk. De onderzoekers roepen de overheid op o

Jeremy Doku
Nieuws

Belgische topvoetballer Jeremy Doku dankt God na geboorte van zoon tijdens WK

De Belgische voetballer Jeremy Doku heeft tijdens het WK voetbal kort het trainingskamp van de nationale ploeg verlaten om aanwezig te zijn bij de geboorte van zijn eerste kind. Op sociale media noemde de gelovige aanvaller de geboorte van zijn zoon

Britse Universiteit van Birmingham
Nieuws

Onderzoekers starten groot project naar Griekse tekst van het Nieuwe Testament

Wetenschappers van de Universiteit van Birmingham (foto) beginnen eind dit jaar aan een groot onderzoeksproject naar de Griekse tekst van het Nieuwe Testament. Met een Europese subsidie van 2,5 miljoen euro willen zij honderden oude handschriften ond

Meerartikelen

katholieke kerk
Nieuws

Slachtoffer van misbruik eist miljoenen van Rooms-Katholieke Kerk in Polen

Een Poolse man die als kind jarenlang seksueel werd misbruikt door een rooms-katholieke priester, is een van de grootste schadeclaims ooit begonnen tegen de Rooms-Katholieke Kerk in Polen. Janusz Szymik eist volgens Premier Christian News ruim 20 mil

Ds. B.L.P. Tramper
Video

Ds. Tramper tijdens afscheidsdienst in Waarder: "Wees een voorbidder voor de gemeente"

Ds. B. L. P. Tramper nam onlangs afscheid van de hervormde gemeente te Waarder. Tijdens de afscheidsdienst preekte Tramper uit 1 Koningen 8. Aan de hand van Salomo's gebed(en) benadrukte de predikant meermaals hoe belangrijk het is dat er in een kerk

Tijs van den Brink
Nieuws

Tijs van den Brink: “Christendom is geen wapen tegen de islam”

CDA-Kamerlid Tijs van den Brink waarschuwt voor een groeiende tendens waarbij het christendom wordt ingezet als politiek middel tegen de islam. In een interview met het Wetenschappelijk Instituut van het CDA spreekt de voormalig EO-journalist zijn zo

GZB
Persbericht

GZB viert 125-jarig bestaan met jubileumevent

Op D.V. zaterdag 4 juli viert de GZB haar 125-jarig bestaan met een feestelijk jubileumevent op landgoed Mariënwaerdt in Beesd. Onder het thema ‘Hou vol, God is trouw’ staat de dag in het teken van ontmoeting, inspiratie en verbondenheid met de werel

Gakpo
Nieuws

Cody Gakpo verliest ongeboren zoontje: vriendin deelt bijzonder geloofsmoment

Oranje-international Cody Gakpo en zijn vriendin Noa van der Bij hebben hun ongeboren zoontje verloren tijdens de zwangerschap. Dat maakten zij zaterdag bekend via Instagram. In hun bericht delen zij niet alleen hun verdriet, maar ook hoe zij juist i

Nico van der Voet
Interview

Nico van der Voet over echtscheiding in de kerk: “Ga niet achter iemand zitten, maar ernaast”

Echtscheiding raakt niet alleen een huwelijk, maar ook het geloofsleven en kerkelijke relaties. Toch komt hulp vaak pas op gang wanneer de breuk al onvermijdelijk lijkt. In het Cvandaag-interviewprogramma 'Van Hart tot Hart' spreekt theoloog Nico van

Matthew Lee Anderson
Opinie

Waarom christenen opnieuw moeten nadenken over sterilisatie

Ethicus en theoloog Matthew Lee Anderson stelt dat christenen vaak onvoldoende nadenken over Bijbelse vragen rond sterilisatie. Volgens hem heeft dit niet alleen betrekking op gezinsplanning of anticonceptie, maar vooral op onze visie op het lichaam

Ds. Wim Otte
Opinie

De Geest in de cloud? AI kan de kerk meer helpen dan we denken

Generatieve taalmodellen roepen bewondering én ongemak op. Kunnen christenen daar iets mee of moeten we juist op onze hoede zijn? Predikant Wim Otte pleit in deze column voor een open, nieuwsgierige houding. Dionysius is de beschermheilige van Parijs

Donald Trump in een speech
Nieuws

Trump haalt in speech over geloof uit naar 'goddeloze' Democraten

De Amerikaanse president Donald Trump heeft in een speech deze week verklaard dat de Verenigde Staten altijd een "natie onder God" zullen blijven. Hij waarschuwde ook voor de dreiging van Democraten, "goddeloze communisten", voor de toekomst van het

oegandese vlag
Nieuws

Oegandese evangelist toegetakeld na evangelisatie

In de Oost-Oegandese plaats Mayuge is twee weken geleden een christen zwaar toegetakeld nadat ze meededen met een evangelisatieactiviteit. De 37-jarige David Musobya, die er samen met zijn echtgenote was, wordt nog steeds medisch behandeld voor zijn

De aanval in Sadrapal op 31 mei
Nieuws

Aangevallen Indiase christenen komen thuis en treffen het geplunderd aan

Negen mensen in India zijn twee weken na een vergrijp op borgtocht vrijgelaten. Ze verwondden dertien christenen zozeer dat ze naar het ziekenhuis moesten. De christelijke families durfden pas na de vrijlating terug te keren naar hun huizen in het do

Ds. V. S. van der Meer
Video

HHK-predikant vertelt waar echte zekerheid te vinden is als we zalig willen worden

"Onze tekst wil zeggen dat in die ene Naam onder de hemel gegeven, door welke wij zalig moeten worden, volkomen zekerheid ligt voor een ieder die Hem aanroept", aldus ds. V. S. van der Meer. De hersteld hervormde predikant vertelde tijdens een recent