Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

#403 Jeffrey & Alie Hoek over medische verrassingen in de Bijbel
Of beluister op:

Meerartikelen

Tielen
Nieuws

Staatssecretaris wil vrijstelling leerplicht op basis van geloofsovertuiging afschaffen

Vrijstelling van de leerplicht voor kinderen vanwege geloofsovertuiging moet afgeschaft worden. Dat vindt staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ze kwam aan het woord in het online programma BOOS waarin het ging over thu

kliniek
Opinie

Dolle Mina's in Utrecht staan boven de wet met goedkeuring van gemeente en politie

Sinds een aantal maanden laten pro-abortusactivisten, feministen samen met Extinction Rebellion en anderen, weer luid van zich horen in ons land. Vaak groeperen ze zich als Dolle Mina’s en speciaal in Utrecht zijn ze heel actief. Via een gezamenlijke

PKN logo
Nieuws

Onderzoek bevestigt sociale onveiligheid bij dienstenorganisatie PKN

Een extern onderzoek bevestigt dat er al langere tijd ernstige problemen spelen binnen de werkcultuur van de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Dat meldt de kerk zelf. Onderzoekers van Andersson Elffers Felix (AEF) sprek

Evangelisatiebijeenkomst in Belarus
Nieuws

Evangelisatiebijeenkomst van Franklin Graham in Belarus trekt 31.000 bezoekers

In Belarus hebben maar liefst 31.000 mensen een evangelisatiebijeenkomst bezocht van evangelist Franklin Graham. Volgens organisatoren gaat het om de grootste evangelisatieactie ooit in het Oost-Europese land, zo melden diverse media. Het tweedaagse

Mirjam Bikker
Nieuws

Kritiek op aangescherpte asielkoers CU: oud-partijleider vreest ruk naar rechts

De aangescherpte asielkoers van de ChristenUnie leidt tot forse kritiek binnen en buiten de partij. Oud-partijleider Leen van Dijke, leden van het ChristenUnie-asielnetwerk en andere betrokkenen spreken van een zorgelijke koerswijziging waarbij de pa

Vance
Nieuws

Amerikaanse vicepresident op de bres voor geloofsvrijheid na aanslag op moskee

De Amerikaanse vicepresident JD Vance heeft religieus geweld scherp veroordeeld. Hij noemde het "walgelijk" en in strijd met zowel christelijke als Amerikaanse waarden. Dit zei Vance tijdens een persconferentie in het Witte Huis op dinsdag, daags na

Christenjongeren
Nieuws

Brits onderzoek ontkent 'stille opwekking' onder jongeren en wijst op dalende kerkgang

Het kerkbezoek in Groot-Brittannië blijft dalen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Britse enquête British Social Attitudes (BSA). Onderzoekers stellen dat er geen bewijs is voor een 'stille opwekking' onder Britse jongeren, zoals dat in eerder ond

Ds. M. J. van Keulen
Nieuws

CGK Nunspeet brengt beroep uit op ds. M. J. van Keulen

De christelijke gereformeerde kerk (CGK) te Nunspeet heeft een beroep uitgebracht op ds. M. J. van Keulen (foto). De predikant kan in de Veluwse plaats collega worden van ds. P. D. J. Buijs. Laatstgenoemde predikant is al sinds 2017 aan de gemeente i

Meerartikelen

india
Nieuws

Grote zorgen om Indiase christenen: kerkdiensten en begrafenissen verstoord door hindoes

In de Indiase staat Chhattisgarh zijn hindoenationalisten op zondag 10 mei meerdere kerkdiensten binnengevallen. Leden van de Hindu Jagran Manch betraden kerken in onder meer Kamal Vihar en Sen Chowk Shriram Nagar. Hier eisten zij van predikanten ide

baby en moeder
Verdieping

Draagmoederschap: kind is een gave, geen project

Is alles wat technisch mogelijk is, ook goed om te doen? Draagmoederschap kan het onmogelijke mogelijk maken. Is nieuw leven eigenlijk wel te organiseren? Dit voorjaar spreekt de Tweede Kamer over draagmoederschap. Een van de weinige medisch-ethische

Geert Benedictus
Opinie

Kerkoverleg zonder helder einddoel: wie betaalt straks de rekening van de PKN?

Tijdens een bijeenkomst in Drachten sprak de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) met kerkleden over de financiële toekomst van de kerk en haar dienstenorganisatie. Volgens Geert Benedictus blijven fundamentele keuzes daarbij echter uit. In deze anal

Prof. dr. Willem Ouweneel
Column

Het duizendjarig vrederijk: toekomstmuziek?

Komt het duizendjarig vrederijk vóór of ná de wederkomst van Christus? Volgens Willem J. Ouweneel laat Openbaring 19-21 daar weinig ruimte voor twijfel over. In dit artikel zet hij uiteen waarom hij overtuigd premillennialist is en waarom die visie v

Kerkasiel Kampen
Nieuws

Kerkasiel Kampen wint prijs na 550 dagen onafgebroken kerkdienst

Het kerkasiel van de protestantse wijkgemeente Open Hof in Kampen heeft de Over Hoop Prijs 2024 gewonnen. De jury prijst de gemeente omdat zij volgens haar heeft laten zien “dat een kleine geloofsgemeenschap een hoopvolle beweging in gang kan zetten”

Mexico
Nieuws

Evangelist al zes weken vermist na ontvoering in Mexico

Een christelijke mensenrechtenorganisatie uit het Verenigd Koninkrijk heeft de Mexicaanse autoriteiten opgeroepen om een onderzoek te starten naar de verdwijning van de 79-jarige protestantse evangelist Benito Guevara Arcos. De man is al ruim zes wek

Paus Leo
Nieuws

Paus Leo waarschuwt in nieuwe encycliek voor gevaren van AI

Paus Leo XIV presenteert volgende week zijn eerste encycliek over kunstmatige intelligentie (AI). Het document krijgt de naam Magnifica Humanitas wat 'prachtige menselijkheid' betekent. Een encycliek is een belangrijke brief van de paus aan de kerk e

Syrie
Nieuws

Bom gevonden tijdens begrafenis in Syrië, tragedie voorkomen

In Aleppo, Syrië, werd op 13 mei 2026 op wonderlijke wijze een tragedie voorkomen toen een bom werd ontdekt tijdens een drukbezochte begrafenisdienst in een kerk van het Syrisch-orthodoxe aartsbisdom in Aleppo. Om 10:30 uur stond de kerk vol met mens

pro life
Nieuws

Twaalf organisaties roepen Nederlandse kerken op tot gebed en actie tegen abortus

Twaalf Nederlandse pro-life organisaties hebben de handen ineengeslagen en richten zich met een gezamenlijke brief tot alle kerken in Nederland, protestants én rooms-katholiek. In de brief, die deze week is verzonden, uiten de organisaties hun groeie

Kerk en slavernij
Nieuws

Kerk van Schotland biedt excuses aan voor historische banden met slavernij

De Kerk van Schotland heeft officieel excuses aangeboden voor haar historische betrokkenheid bij slavernij. Tijdens de generale vergadering van de kerk in Edinburgh werd uitgesproken dat de kerk 'diep bedroefd' is over het geleden leed. In de verklar

Daphne en Lucas Smit
Interview

Van topsport naar evangelisatie: "Voetbal en basketbal konden onze leegte niet vullen"

Als klein meisje sliep ze met een voetbal als kussen. Hij reisde met zijn basketbalteam het hele land door en zocht ondertussen zijn geluk in drank, vrouwen en drugs. Aan tafel bij Hour of Power vertellen Daphne en Lucas Smit hoe hun leven volledig v

Ds. G. T. van Appeldoorn
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Nieuwleusen beroept ds. G. T. van Appeldoorn

De hersteld hervormde gemeente te Nieuwleusen hoopt op de komst van ds. G. T. van Appeldoorn (foto). Afgelopen week werd een beroep op de predikant uitgebracht. In de Overijsselse plaats moet Van Appeldoorn ds. M. van Sligtenhorst opvolgen. Laatstgen