Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

#392 Jeffrey & mr. Lineke Blijdorp over Tom de Wal, Onno Hoes en godsdienstvrijheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Raymond Hausoul
Interview

Raymond Hausoul onthult de rode draad van de Bijbel: "Iedereen heeft een plek in Gods verhaal"

"De Bijbel is geen zak confetti met losse verhaaltjes, maar één groot bouwplan van God", zegt Raymond Hausoul. De bouwkundig theoloog beschrijft in zijn boek De rode draad van de Bijbel hoe lezers de Schrift opnieuw kunnen ontdekken als één doorlopen

Hans Reinders
Opinie

Plagiaat op de preekstoel begint vaak bij tijdgebrek

De recente schorsing van ds. W.M. van der Linden, predikant van de Hersteld Hervormde Gemeente in Ouderkerk aan den IJssel, heeft opnieuw een ongemakkelijk thema op tafel gelegd: plagiaat in preken. Zes weken werd hij geschorst omdat hij delen van pr

Maria
Boekfragment

Maria aan Jezus’ voeten: een vrouw die grenzen doorbrak

Terwijl Marta het huishouden runt, zit Maria aan Jezus’ voeten met een groot verlangen om van Hem te leren. In die tijd is de scheiding strikt. Vrouwen horen in het vrouwenvertrek, verscholen achter in het huis, waar ze maaltijden bereiden. Mannen be

Don Lemon
Nieuws

Amerikaanse journalist gearresteerd na verstoring kerkdienst in Minnesota

De Amerikaanse journalist en voormalig CNN-presentator Don Lemon is in de nacht van donderdag op vrijdag gearresteerd door federale agenten in Los Angeles. Dat melden meerdere Amerikaanse media. De arrestatie houdt verband met een protest dat bijna t

India
Nieuws

India: huizen van christenen verwoest omdat ze weigeren geloof af te zweren

De vervolging van christenen in India neemt steeds meer zorgwekkende vormen aan. Recentelijk vernielde een hindoeïstische menigte de huizen van vier christelijke families in de deelstaat Maharashtra, nadat zij weigerden hun geloof af te zweren. Dit v

Pakistan
Nieuws

Pakistaanse christen in brand gestoken door moslimbuurman

Een christenman in Pakistan raakte ernstig gewond nadat zijn moslimbuurman hem met benzine overgoot en in brand stak. Dit incident volgde op een kleine woordenwisseling, zo meldde zijn advocaat. Het slachtoffer, Ifran Masih, 44, uit Batapur, Lahore,

alkmaar
Nieuws

Protestantse gemeente mag kerk in Alkmaar niet huren voor Paasdienst

De Protestantse gemeente Alkmaar mag de Grote Kerk van Alkmaar niet huren voor een kerkdienst. Dit leidde tot vragen van de ChristenUnie-fractie in de gemeenteraad over het verhuurbeleid van het monumentale gebouw. De kerk, die eigendom is van Sticht

kazachstan
Nieuws

Kazachstan gebruikt AI om christelijke voorganger onder druk te zetten

In Kazachstan uit vervolging zich op verschillende manieren en in toenemende mate. Bij bekeerlingen komt de druk vaak vanuit de naaste familie. Kerken ervaren een toenemende druk vanuit de overheid, volgens president Tokayev na zorgen over “de groeie

Meerartikelen

matthijn
Opinie

In de kerk hoort ruimte te zijn voor het individu

Ik raak steeds meer overtuigd dat de kerk een plaats is waar ruimte hoort te zijn voor het individu, binnen de bescherming en afspraken van de groep. Kern-zijn is geen zondagsgewoonte, maar betreft het hele leven van de gelovigen. Als leider ben je n

LHBTI VS
Nieuws

Christelijke organisaties starten campagne om homohuwelijk in VS terug te draaien

Een brede coalitie van christelijk-conservatieve organisaties en leiders in de Verenigde Staten is een nieuwe campagne gestart om het homohuwelijk opnieuw ter discussie te stellen. De campagne wil volgens de Christian Post kerken mobiliseren om te pl

Dominee Ben Verboom is zondag te gast in Hour of Power
Video

Dominee Ben Verboom is zondag te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag is dominee Ben Verboom te gast in Hour of Power. Zijn levensverhaal begint op een plek waar weinig hoop lijkt te zijn. “Ik ben op straat geboren”, vertelt Ben. Zijn moeder was dakloos en verslaafd, waardoor Ben uiteindelijk opgroeid

Gustavo Petro
Nieuws

Ophef in Colombia na uitspraken president Petro over Jezus

Tijdens de heropening van een ziekenhuis in Bogotá heeft de Colombiaanse president Gustavo Petro uitspraken gedaan die veel onrust hebben veroorzaakt onder christenen in het land. In zijn toespraak zei Petro dat hij Jezus niet aanduidt als Christus.

Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Nieuws

Europees Hof buigt zich over zaak rond christelijke symbolen in Griekenland

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens onderzoekt een zaak die is aangespannen door Griekse atheïsten tegen hun eigen overheid. De klacht gaat volgens Christian Today over de aanwezigheid van christelijke symbolen en religieuze kunst in een rec

Renee Boonman
Video

In gesprek met Bert Noteboom: Renee Boonman over ondernemen in crisistijd

Ondernemen vraagt soms om volhouden wanneer alles tegenzit. In een nieuwe video van Bert Noteboom gaat hij in gesprek met onderneemster Renee Boonman uit Midwolda. Zij vertelt openhartig over haar weg van boerenmeisje naar gastvrouw en ondernemer op

Vrouw van Luther
Video

Wie was de vrouw van Maarten Luther? Bekijk de video

Wie was de vrouw naast Maarten Luther en welke rol speelde zij in zijn leven en werk? In een speciale aflevering van Petrus in het land staat Katharina von Bora centraal. Het programma bezoekt het Luther Museum in Amsterdam, waar een tentoonstelling

Sjaak Biewenga
Video

Terugkijken: Studentenpastor over mentale nood bij jongeren

Steeds meer jongeren worstelen met mentale problemen en zoeken naar zin en houvast. In een recente uitzending van het Family7-programma Uitgelicht! gaat studentenpastor Sjaak Biewenga in op de rol die studentenpastors daarbij kunnen spelen. Aanleidin

Jacobine van der Veer
Interview

Nieuwe initiatief wil christenvrouwen bewust maken: “Breng je zorgen bij Jezus”

In een periode waarin haar gezin tot stilstand kwam door de long covid van haar man Anton, merkte Jacobine van der Veer dat haar eigen geloof minder sterk en draagkrachtig was dan ze dacht. De dagelijkse zorgen kregen steeds meer ruimte, terwijl het

Ceder
Nieuws

Opluchting na 'vrijspraak' Tom de Wal: 'Burgemeester heeft zich vergaloppeerd'

CU-Kamerlid Don Ceder is verheugd dat er duidelijkheid is in de zaak van Tom de Wal en Frontrunners. Donderdag werd bekend dat het Openbaar Ministerie en de politie besloten De Wal niet te vervolgen. Zij zien de genezingsdienst die in Tilburg werd ge

mexico
Nieuws

Protestantse voorganger in Mexico weigert katholieke rituelen en wordt verbannen

Een protestantse voorganger in het zuiden van Mexico werd in januari 2026 voor vijf dagen vastgehouden en vervolgens uit zijn dorp gezet, omdat hij weigerde deel te nemen aan katholieke rituelen. Dit incident vond plaats in de staat Oaxaca, zo meldt

Gerald Troost
Nieuws

Minstens 30.000 doden: Gerald Troost roept op tot gebed voor Iran

Zanger Gerald Troost heeft met een indringende oproep de aandacht gevestigd op de dramatische situatie in Iran. In een bericht op sociale media schrijft hij dat hij van goed geïnformeerde Iraniërs heeft gehoord dat er in twee dagen tijd mogelijk 30.0