Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #6: Danny groeide op in 'Maasbachsekte'
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. Maarten van Loon
Column

Zoeken mag, zolang je Jezus maar niet kwijtraakt

Het is officieel: de Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK) zijn een zoekend kerkverband. Althans, volgens het maandblad OnderWeg, dat binnen de NGK verschijnt. Los van wie de diagnose mag stellen: ik herken het. En niet alleen in de NGK. Het valt in

 Aron de Kraker
Interview

Aron de Kraker ontdekte hoe slecht het ervoor staat met de kerk in Europa

Tijdens zijn stageperiode in de gereformeerde kerk ‘Sola Gratia’ in Graz werd Aron de Kraker geconfronteerd met “hoe slecht het er voor staat met de kerk in Europa”. Wat hem het trof, was niet alleen de massale ontkerkelijking of de invloed van liber

Zuid-Soedan
Persbericht

EO Metterdaad vraagt aandacht voor vergeten crisis in Zuid-Soedan

Terwijl Zuid-Soedan aanstaande donderdag vijftien jaar bestaat als onafhankelijke natie, staat het land volgens hulporganisatie ZOA bovenaan de 'Vergeten Lijst 2026'. Daarmee is Zuid-Soedan de grootste vergeten humanitaire crisis ter wereld. EO Mette

Mirjam Bikker
Persbericht

ChristenUnie wil af van tussentijdse Tweede Kamerverkiezingen: "Neem kiezersmandaat weer serieus"

De ChristenUnie wil af van de gewoonte dat een kabinetsval automatisch leidt tot nieuwe Tweede Kamerverkiezingen. In de initiatiefnota ‘Gekozen om te dienen’ met vier voorstellen voor staatsrechtelijke vernieuwing pleit de partij voor een vaste zitti

Indonesie
Nieuws

Indonesische militairen doden evangelist in onrustig Papoea

Een christelijke evangelist is in de Indonesische provincie Papoea doodgeschoten tijdens een militaire operatie. Dat meldt The Christian Post. Volgens lokale kerkleiders en mensenrechtenorganisaties gaat het om Esau Magai, die actief was als evangeli

Ds. P. de Vries
Nieuws

Dr. P. de Vries over aanbod van genade: 'Prediking is allereerst proclamatie van Christus'

De recente overeenstemming tussen de Gereformeerde Gemeenten (GerGem) en de Gereformeerde Gemeenten in Nederland (GGiN) over het aanbod van genade blijft de gemoederen bezighouden. Na de kritische reactie van emeritus-predikant C. Harinck spreekt nu

Donald Trump
Nieuws

Trump verdiende ruim 200.000 dollar aan verkoop van eigen Bijbel

De Amerikaanse president Donald Trump heeft vorig jaar 208.000 dollar (182.146 euro) verdiend aan de verkoop van een Bijbel die onder zijn naam wordt verkocht. Dat blijkt volgens Premier Christian News uit nieuwe financiële documenten die zijn vrijge

Israëlisch vliegtuig
Video

Expert zoomt in op groeiend aandeel westerse Joden dat aliyah maakt

Steeds meer Joden die aliyah maken, zijn afkomstig uit westerse landen. Volgens de meest recente cijfers van het Israëlische ministerie van Aliyah en Integratie komt 38 procent van de nieuwe immigranten uit landen als de Verenigde Staten, het Verenig

Meerartikelen

Zwangere vrouw
Nieuws

Madrid eerste regio in Spanje die ongeboren kind als gezinslid erkent

De regio Madrid is de eerste regio in Spanje die een ongeboren kind tijdens de zwangerschap wettelijk erkent als gezinslid. Het regionale parlement nam onlangs een wet aan die gezinnen eerder toegang geeft tot verschillende overheidsregelingen. Volge

Ds. J. M. Molenaar
Nieuws

Hervormde gemeente Apeldoorn brengt beroep uit op ds. J. M. Molenaar

De hervormde gemeente te Apeldoorn (Eben-Haëzerkerk) heeft een beroep uitgebracht op ds. J. M. Molenaar (foto). De predikant moet in Wijk Oost ds. H. I. Methorst opvolgen. Laatstgenoemde predikant nam vorig jaar een beroep aan vanuit de hervormde gem

Awake & Revival Nederland
Nieuws

Awake & Revival Nederland gaat ondanks tegenslagen door

Ondanks internationale tegenslagen en persoonlijke beproevingen gaat Awake & Revival Nederland 2026 zaterdag 11 juli gewoon door. Volgens de organisatie is dat een getuigenis van Gods trouw en een bemoediging dat het Evangelie zich niet laat tegenhou

Mithras
Nieuws

1.700 jaar oude inscriptie toont opkomst christendom in Romeinse Rijk

Een 1.700 jaar oude inscriptie in het zuidoosten van Turkije geeft nieuw inzicht in de opkomst van het christendom in het Romeinse Rijk. Volgens archeologen laat de tekst zien dat een tempel van de Mithras-cultus werd gesloten toen het christendom st

eu
Nieuws

Christenen bezorgd nu EU banden met Armenië verder aanhaalt

De Europese Unie en Armenië hebben hun samenwerking verder uitgebreid. Volgens de christelijke waakhond International Christian Concern (ICC) gebeurt dat op een moment waarop de zorgen over de godsdienstvrijheid in het land toenemen, met name door de

Pakistan
Nieuws

Christelijke families slaan op de vlucht na beschuldiging van godslastering in Pakistan

Meer dan 25 christelijke families zijn gevlucht uit hun woningen in de Pakistaanse provincie Punjab nadat een voorganger is beschuldigd van godslastering. Volgens Morning Star News ontstond grote vrees voor geweld door een woedende moslimmenigte, zoa

boa
Nieuws

VVD wil het dragen van kruisjes verbieden voor boa's

De VVD wil wettelijk vastleggen dat buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) tijdens hun werk geen zichtbare religieuze uitingen meer mogen dragen. Het voorstel geldt niet alleen voor hoofddoeken en keppels, maar ook voor christelijke kruisjes. VVD-

Arie-Jan Mulder
Column

Wie is de grootste? Jezus geeft een verrassend antwoord

Gods liefde, het zaad van het Koninkrijk, is overal gezaaid en komt op in de kwetsbaarheid van ons bestaan. Maar wie zich kwetsbaar durft op te stellen, kan inderdaad ook gekwetst worden. En wat dan? Voor volgelingen van Jezus is dat iets om zich op

Dina-Perla Portnaar
Column

Opgroeien in een narcistisch gezin: waarom loskomen zo moeilijk is

In het slotdeel van haar serie over opgroeien in een narcistisch gezinssysteem beschrijft Dina-Perla Portnaar hoe oude rollen, verborgen gezinsregels en verstrengeling doorwerken in het volwassen leven. Ze laat zien waarom grenzen stellen en de waarh

Danny
Interview

Danny groeide op in Maasbach-familie en werd verstoten: "100 procent sektarisch"

Voor Danny Grootveld was de Maasbach-beweging niet zomaar een kerk. Hij werd erin geboren, groeide er op en werkte jarenlang in de directe omgeving van leider David Maasbach. Als familielid én vertrouweling maakte hij de organisatie van dichtbij mee.

Bart Visser
Nieuws

Directeur Bart Visser vertrekt na 22 jaar bij New Wine

Na ruim 22 jaar betrokken te zijn geweest bij New Wine Nederland neemt directeur Bart Visser afscheid van de organisatie. Met ingang van het nieuwe schooljaar maakt hij de overstap naar de Christelijke Hogeschool Ede, waar hij aan de slag gaat als do

Zuid-Libanon
Nieuws

Netanyahu: Christelijke dorpen in Libanon vroegen Israël om bescherming

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zegt dat verschillende christelijke dorpen in Zuid-Libanon Israël hebben gevraagd om bescherming tegen Hezbollah. Volgens hem zouden sommige dorpen zelfs hebben gevraagd om bij Israël te worden gevoegd. Een b