Ons vertrek is een reactie op de verontrustende ontwikkelingen onder Elon Musk. Waar X ooit ruimte bood voor zinvolle discussies, is het nu een podium voor haat, desinformatie en extreme standpunten. De snelheid waarmee nepnieuws wordt verspreid, brengt serieuze risico’s met zich mee. Onjuiste berichten over migranten leidden recentelijk tot rellen in Southport, Engeland, waarbij tientallen agenten gewond raakten. Musk droeg bij aan de onrust door gewelddadige retoriek te versterken en te suggereren dat een burgeroorlog onvermijdelijk is. Het platform dat eens bekend stond om open communicatie, is nu een broedplaats van gevaarlijke samenzweringstheorieën.

Onze kritiek gaat verder dan alleen X. Grote technologiebedrijven hebben enorme invloed op ons leven. Ondernemingen zoals Google en Meta verzamelen massaal persoonlijke gegevens om ons gedrag te sturen, met winstmaximalisatie als voornaamste doel. De gemiddelde internetgebruiker beseft niet dat onze gebruikersdata wordt verkocht en we via gerichte advertenties worden gemanipuleerd. Het gaat dieper dan alleen consumentenvoorkeuren; onze diepste overtuigingen en gedragingen worden subtiel beïnvloed door wat we te zien krijgen op deze platforms. 

Velen bevinden zich via sociale media in een schijnwereld. Een symptoom daarvan is eenzaamheid. We zijn meer verbonden dan ooit tevoren en toch voelen intens veel jongeren eenzaam en leeg. Het idee dat we afhankelijk zijn van sociale media is wijdverspreid. We gebruiken deze platforms voor nieuws, contact met vrienden en het delen van meningen. Het idee om zonder deze middelen te leven, voelt voor velen ongemakkelijk. Toch moeten we juist daarom actie ondernemen.

De belangen van de techsector botsen fundamenteel met die van de samenleving. Waar wij waarde hechten aan vrijheid, privacy en democratie, draait het bij deze bedrijven om maximale winst. Ze creëren algoritmes die gericht zijn op het vasthouden van onze aandacht, zelfs als dit ten koste gaat van bijvoorbeeld onze gezondheid. Een handjevol Amerikaanse bedrijven beheerst vrijwel de hele markt en daarmee al onze data. Google, Microsoft, Meta en X mogen niet zonder consequenties doorgaan met het ondermijnen van de samenleving. Anders komen we terecht in een wereld waarin we meer naar een beeldscherm kijken dan naar elkaar.

Zolang we gebruik blijven maken van platforms die haat en desinformatie voeden, die onze wet- en regelgeving negeren en onze privacy schenden, blijven we ongewild onderdeel van het probleem. Dit vraagt om collectieve verantwoordelijkheid: we moeten kiezen voor (kleinere) platforms die samenlevingsnormen wél serieus nemen. Dat betekent misschien op termijn ook wel afscheid nemen van alle globalistische en winstgedreven sociale mediaplatforms, of die op zijn minst te decentraliseren en democratiseren. Zo’n verandering begint onderop en dus hebben politieke partijen en bedrijven een belangrijke functie. Kaart het aan!

Overheden hebben hier ook een taak: reguleren, zonder zelf de boel over te nemen. Enerzijds moet het vrije woord verdedigd worden, want de overheid gaat niet over de inhoud, anderzijds moet wat op straat niet normaal is online ook niet normaal zijn. We moeten geen slaaf worden van onze eigen vrijheid. Schadelijke content moet dus wel worden aangepakt. Waar we de grens leggen moet onderwerp zijn van publiek debat.

We moeten ons hoe dan ook allemaal bewuster worden van de macht die techbedrijven uitoefenen en hoe dit ons beïnvloedt. Door de ergste platforms de rug toe te keren en in te zetten op regulering, kunnen we stap voor stap een digitale wereld creëren waarin vrijheid, privacy en waarheid weer centraal staan. Zijn we bereid het gesprek met elkaar te voeren en de confrontatie aan te gaan met de techreuzen? Of laten we deze bedrijven nog verder in ons leven doordringen?

Jerke Setz is voorzitter van PerspectieF (ChristenUnie-jongeren).