De strijd om christelijke waarden in het Europees Parlement

Verdieping 6 juni 2024 7 minuten Piet Vergunst
Piet Vergunst

Ver van onze beleving en toch zo invloedrijk in ons dagelijkse bestaan, dat is Europa. De grootte van het Europees Parlement en haar werkwijze maken politiek vanuit Brussel en Straatsburg ondoorzichtig, ook voor christenen die betrokken burgers willen zijn. Toch gaan we volgende week donderdag, 6 juni, opnieuw naar de stembus.

Een laag dieper peilen, niet inzoomen op het nieuws van vandaag of op belangen voor groepen burgers, dat wil je als christen. Zonder diep in te kunnen gaan op de cultuurgeschiedenis van Europa stellen we de vraag naar levensbeschouwelijke lijnen, naar de bron van denken en handelen in het beleid van de overheid. Kunnen we in Nederland of Europa Psalm 75 nazeggen: ‘Het land en al zijn inwoners smolten weg, maar ik heb zijn pilaren vastgezet.’ Die roeping draagt een volksvertegenwoordiger.

Progressieve agenda
Ik herinner me dat in de jaren tachtig van de vorige eeuw Nederland tot een aangrijpende abortuswetgeving kwam en dat christenen van (diverse rooms-katholieke landen in) Europa een weerhoudende opstelling verwachtten. Die tijd is voorbij, zien we op de momenten dat abortus op de agenda van het Europees Parlement staat.

Twee maanden geleden gebeurde dit naar aanleiding van het besluit om abortus in de Franse Grondwet op te nemen. Achttien Europarlementariërs stelden toen dat abortus een mensenrecht is, dat in Europa tot een grondrecht moet worden. Drie jaar geleden was het de Kroaat Pedrag Matic die in een discussie over de seksuele rechten van vrouwen ervoor pleitte om in elk van de 27 lidstaten abortus te legaliseren. De ‘democratische waarden waar Europa voor wil staan’, botsen op dit terrein met beleid in Malta, Hongarije, Polen, landen die te horen krijgen dat hun ‘abortuszorg’ (let op de woordkeus) niet veilig is. En in de Volkskrant werd de Italiaanse premier Giorgia Meloni getypeerd als ‘pleitbezorger van het ouderwetse huwelijk’.

Ons werelddeel is diepgaand gestempeld door het christelijk geloof, het geloof dat de centrale kracht was van volken in hun politieke, maatschappelijke en culturele gestalte, wat zich vertaalde in waarden en normen.

Tegen deze achtergrond is het begrijpelijk dat de SGP zich zowel keert tegen het uitrollen van een progressieve agenda op ethisch gebied, als tegen het overdragen van bevoegdheden van nationale lidstaten. Over euthanasie, draagmoederschap, abortus gaat Den Haag en niet Brussel.

Europa als teken van nood
Wie bovenstaande overdenkt, krijgt wellicht de bekend geworden zin uit de meditatie van dr. O. Noordmans in gedachten, woorden van net na de Tweede Wereldoorlog: ‘Wie een naam zoekt voor de nood der wereld, kan er thans één vinden: Europa.’ Begrijpen we deze ernstige woorden, gezegd over een werelddeel dat vrijheid kent en overwegend welvaart?

Ongetwijfeld zal Noordmans gedacht hebben aan de Eerste Wereldoorlog, de vier jaren die het failliet betekenden van optimisme in onze cultuur, de jaren die getekend werden door de zinloosheid van een loopgravenoorlog tussen Fransen en Duitsers als volken van het christelijke Avondland (het Westen), een burgeroorlog op het Europese continent. Een oordeel zien we over Europa gaan. Ons werelddeel is diepgaand gestempeld door het christelijk geloof, het geloof dat de centrale kracht was van volken in hun politieke, maatschappelijke en culturele gestalte, wat zich vertaalde in waarden en normen.

Afscheid van de christelijke traditie, het geldt zowel in ons werelddeel als in de Verenigde Staten op vele terreinen. Het bracht de hervormde kerkelijke hoogleraar dr. H.W. de Knijff (overleden in 2019) tot de constatering dat Europa zijn ziel kwijt is, vervallen is tot materialisme.

Terwijl een meerderheid de Europese Unie (EU) uitbreiden wil tot een progressieve, seculiere superstaat, pleit een minderheid voor de erkenning van christelijke waarden.

Waardigheid voor elk mens
In de realiteit van vandaag is voor een christenpoliticus de hoop daarom gevestigd op de God van Israël. Nog een keer Psalm 75, die belijdt ‘Uw Naam is nabij.’ De kerk verkondigt dat en volksvertegenwoordigers die leven bij Zijn Woord, brengen Zijn geboden ter sprake, behalve tot eer van Hem ook tot heling van mensen, met het oog op waardigheid voor elk schepsel. Dat hier een botsing van beginselen aan de orde is, is helder. Terwijl een meerderheid de Europese Unie (EU) uitbreiden wil tot een progressieve, seculiere superstaat, pleit een minderheid voor de erkenning van christelijke waarden.

Waarden als vrijheid, gelijkheid en solidariteit – noties die je op zich onderschrijven kunt – worden door de Europese meerderheid op een liberale manier ingevuld. Een voorbeeld? Begin vorig jaar kwam aan het licht dat de EU alleen handelsverdragen met Afrikaanse landen wil sluiten als zij hun wetgeving aanpassen, met name ten aanzien van abortus en de rechten van minderheden, onder wie homo’s en transgenders. Afrikaanse leiders reageerden getergd en spraken over ‘neokolonialisme’.

Veiligheid
Een ander thema is de zelfstandige positie van Europa, dat zich op het speelveld bevindt tussen Amerika, China en Rusland. Met name het CDA focust op een Europa dat op eigen benen staat, dat geopolitiek volwassen is. Veel aandacht voor veiligheid betekent dit. Het is een belangrijk signaal, als we zien dat de commandant van de strijdkrachten in ons land, Martin Wijnen, enkele maanden geleden bij zijn afscheid zei dat we niet moeten denken ‘dat veiligheid bij ons gegarandeerd is, omdat we 1500 km van de Russische grens liggen’. Afschrikking is de enige taal die de Russen verstaan, zei hij.

De lijsttrekker van de ChristenUnie, Anja Haga, noemt inzet voor geloofsvrijheid als eerste van haar speerpunten, een thema waarop zeker coalities met anderen te sluiten zijn.

In dit kader streeft de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, al enige jaren naar wat ‘strategische autonomie’ genoemd wordt. Immers, de band met Europa gaat Donald Trump minder aan het hart dan andere presidenten, zodat een eventueel nieuw aantreden van hem gevolgen zal hebben. Die versterking van het continent maakt dat diverse landen in Oost-Europa iets meer zicht lijken te krijgen op het lidmaatschap van de EU, om de buffer naar Rusland te vergroten. Denk aan Oekraïne, Moldavië en Georgië. Tevens wordt de Europese wapenindustrie versterkt.

Kiezen voor eigenbelang?
Op grond van welke thema’s bepaal je welke partij jouw stem krijgt? Wie kan het meeste overzien, nu de wereld complex geworden is? Hoe wegen we de standpunten rond migratie, vluchtelingen en asiel, rond boeren en voedsel, rond klimaat en natuur, of rond het vrij rondlopen van wolven in onze regio? Hoe voorkomen we dat egoïsme altijd weer de kop opsteekt en we kiezen voor eigenbelang? Met acht miljard wereldburgers, van wie er velen naar Europa willen komen, heeft welvaart geen vaste koers, kan versobering in het leven nodig zijn.

Daar komt godsdienstvrijheid als belangrijk thema bij. De lijsttrekker van de ChristenUnie, Anja Haga, noemt inzet voor geloofsvrijheid als eerste van haar speerpunten, een thema waarop zeker coalities met anderen te sluiten zijn. Het is de SGP die hierin medestander is en die tegelijk pleit voor meer steun aan Israël én voor beter toezicht op de subsidies die er vanuit Europa naar de Palestijnse gebieden gaan.

Lijstverbinding voorbij
Wat deze beide partijen betreft, 38 jaar vormden zij (en hun voorgangers) één lijst bij de Europese verkiezingen. In de zomer van 2022 maakte de CU bekend deze lijstverbinding te willen beëindigen. Ieder moet nu zelf een zetel binnenhalen. Op thema’s als klimaat en migratie zijn de meningen uiteengelopen, zodat voor de CU bij één gezamenlijke lijst de geloofwaardigheid naar de kiezer op het spel staat. De SGP wilde wel samen verder, omdat ‘de kracht van het christelijke geluid de doorslag geven moet’.

Ik denk hierbij ook aan het bijzonder onderwijs, omdat er Europarlementariërs zijn die uit de verdragen van de EU het bijzonder onderwijs schrappen willen.

Voor beide partijen zal het erom spannen of de ene zetel behouden blijft, al kan het uitmaken dat het aantal zetels in het parlement van 705 naar 720 gaat en er twee van die vijftien extra voor Nederland zijn. We komen op 31 zetels. De onzekere CU- en SGP-zetel maakt dat beide partijen oproepen tot gebed, komende zondag, opdat het christelijke geluid in Brussel en Straatsburg gehoord blijft worden, opdat zij hun bijdrage mogen leveren aan een samenleving die barmhartig en rechtvaardig is, conform de geboden van God. Ik denk hierbij ook aan het bijzonder onderwijs, omdat er Europarlementariërs zijn die uit de verdragen van de EU het bijzonder onderwijs schrappen willen. Hoe ingrijpend is dat, niets minder dan het zagen van de tak van de boom waarop je zit.

Toerusting
Die voorbede én aandacht voor toerusting in de christelijke gemeente is sowieso nodig vanwege het verminderde zicht in ons land op de betekenis van christelijke politiek. In november scoorden CDA, SGP en CU samen elf zetels in de Tweede Kamer, waardoor hoogleraar Politieke filosofie Govert Buijs opmerkte: ‘Woensdag 22 november 2023, de dag waarop de Nederlandse verzuiling eindigde’.

Dwars tegen de tijdgeest in, tegen het denken wellicht van een jongere generatie, blijven we het belang van politiek bij een open Bijbel onderstrepen. De geboden van God waaieren immers uit over een breed terrein van ons leven. Dan zijn de beschermwaardigheid van beginnend en eindigend leven, de veiligheid van een vervolgde christen of de menswaardigheid van een door oorlog getroffen vluchteling grote thema’s, thema’s die ons maken tot betrokken burgers. Dat geldt ook van onze roeping om de aarde te bewaren en te bebouwen, en het bestaansrecht van Israël als volk en staat

Toen in november de christelijke politiek in ons land tot elf kamerzetels implodeerde, zei ds. W.A. Zondag uit Dordt, predikant van de Gereformeerde Gemeenten, in dagblad Trouw: ‘Wat ik mijn catechisanten heb meegegeven, is dat die kleine partijen – ja, ook het CDA hoort daar nu bij – de waakvlammetjes van onze maatschappij zijn.’ Een mooi beeld is dat, waakvlam zijn, vlam die altijd brandt en die licht verspreidt. Tegelijk is die vlam een teken van hoop, omdat we belijden en vast geloven dat God regeert en heel de wereld in Zijn hand is.

Piet Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Of beluister op:

Meerartikelen

Belder
Column

Zeven deugden: De Kerk staat en valt met de liefde

'De Bijbel en de wereld zijn vol van liefde, maar wel heel verschillend', stelt ds. J. Belder in zijn onderstaande nieuwe column. Na de zeven hoofdzonden bespreekt hij in een nieuwe columnserie de zeven deugden. In de eerste twee bijdragen kwamen...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...

Open Doors
Nieuws

Ze verloren alles om hun geloof in Jezus, toch klinkt er hoop in Barneveld

“Ik kon in die donkere cel niet uit de Bijbel lezen. Maar hier in Nederland kunnen jullie dat bij volle daglicht doen. De vraag is: doen jullie dat ook?” Die confronterende vraag stelde Yassir Eric uit Soedan aan de duizenden mensen die zaterdag naar...

Eline Segers
Video

Eline Segers zingt Psalm 146 met bijzondere muzikale begeleiding

Zangeres Eline Segers heeft voor het KRO-NCRV-programma Petrus in het land een muzikale uitvoering van Psalm 146 opgenomen. Ze zingt verschillende verzen uit De Nieuwe Psalmberijming, begeleid door een ensemble onder leiding van musicus Frank van...

Cvandaag Explainer
Video

Worden christenen anders behandeld door de media?

Worden christenen in de media kritisch bevraagd of bewust in een kwaad daglicht gezet? Het gesprek tussen Eva Jinek en SGP-leider Chris Stoffer leidde tot felle reacties en zelfs een juryvertrek. Ook andere media-uitzendingen roepen vragen op over de...

Kees van der Staaij
Video

Hoe blijf je staande in roerige tijden? Kees van der Staaij over Bijbels leiderschap

Hoe geef je als christen leiding in een samenleving waarin tegenstellingen soms groot zijn? Voormalig SGP-leider Kees van der Staaij spreekt daarover in de podcast In His Company. Hij deelt persoonlijke en Bijbelse lijnen die hij in zijn politieke...

Meerartikelen

Belgie
Nieuws

Meer volwassen dopelingen in België, terwijl kerkbezoek verder daalt

De Rooms-Katholieke Kerk in België telt steeds meer volwassen dopelingen, terwijl het aantal kerkgangers verder afneemt. In 2025 lieten 534 volwassenen zich dopen, tegenover 362 een jaar eerder. Dat blijkt uit het negende jaarrapport van de Belgische...

Hongarije
Nieuws

Peiling: meerderheid Hongaren ziet geen positieve invloed katholieke kerk

De katholieke kerk heeft volgens 57 procent van de Hongaren geen wezenlijk positieve invloed op de samenleving. Ook denkt 71 procent dat politieke partijen haar handelen beïnvloeden. Dat blijkt uit onderzoek van Závecz Research, waarvan opdrachtgever...

Outback Explorers
Persbericht

Vaders en zonen op avontuur: Outback Explorers organiseert eerste Vader-Zoon Event

Hoe kun je als vader investeren in de relatie met je zoon? Die vraag staat centraal tijdens het eerste Vader-Zoon Event, dat zaterdag 21 november plaatsvindt in Harskamp. Met avontuurlijke activiteiten en de presentatie van het nieuwe magazine...

Kerstconferentie
Persbericht

HGJB nodigt jongeren uit voor Kerstconferentie 2026: geloof, ontmoeting en verdieping

De HGJB organiseert ook dit jaar haar Kerstconferentie voor jongeren van 17 tot en met 25 jaar. Eind december komen honderden jongeren samen voor Bijbeloverdenkingen, workshops, ontmoeting, sport en creativiteit. De organisatie trekt daarbij samen op...

Muziekgroep Laudate
Persbericht

Muziekgroep Laudate trekt met kersttour langs zeven plaatsen

De christelijke muziekgroep Laudate trekt in december door Nederland met de kersttour Reis door de kerstnacht. In zeven plaatsen verzorgt de band kerstconcerten waarbij samenzang centraal staat. Bezoekers kunnen meezingen met bekende kerstliederen,...

Steve
Nieuws

Pastor en zanger Steve Camp (71) overleden: ‘Hij heeft zijn wedloop volbracht’

De Amerikaanse pastor en zanger Steve Camp is woensdag op 71-jarige leeftijd overleden. Hij leed aan hartfalen, zo maakt zijn familie bekend. Camp was een zeer bekende gospelzanger die zich vaak uitsprak tegen de commercialisering van christelijke...

Joni Eareckson Tada en Jan van den Bosch
Column

Hebben mensen met een beperking in onze kerken en levens een echte plek?

In 1967 brak de zeventienjarige Joni Eareckson Tada haar nek bij een duik in ondiep water. Sindsdien zit ze in een rolstoel. We kunnen veel van de Amerikaanse christin leren, zegt Jan van den Bosch, bestuurslid van Joni and Friends. 'Hebben mensen...

Ceder
Opinie

Vaders doen ertoe. Zowel vóór als na de geboorte

Het is de Week van het Leven. Een week waarin we stilstaan bij de waarde en beschermwaardigheid van ieder mensenleven. Ook het leven dat nog niet geboren is. Want ieder mens is van waarde, vanaf het allereerste begin. Hoe klein en kwetsbaar ook. Maar...

Ds. Ron van der Spoel
Preekverslag

Ds. Ron van der Spoel over stille tijd: “God schreeuwt niet, Hij fluistert”

Je wilt vaker in de Bijbel lezen, maar de drukte van alledag zit steeds in de weg. En als je eindelijk tijd hebt gevonden, dwalen je gedachten af. Ds. Ron van der Spoel herkent die worsteling. Tijdens een bijeenkomst van Stichting Jij daar! in...

Jennifer Lycklama à Nijeholt
Column

Wie God liefheeft, kan zijn verstand niet buiten spel zetten

Filosofie is vaag, abstract en ontoegankelijk. Mogelijk zelfs gevaarlijk voor christenen. Of misschien een tikkeltje elitair. Vraag je mensen waaraan ze bij filosofie denken, dan hoor je soms een van deze reacties. Anderen benoemen juist heel wat...

Arnold Huijgen
Nieuws

Arnold Huijgen blijft jaar langer Theoloog der Nederlanden, jonge theologen nemen afscheid

Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen (foto) blijft een jaar langer in functie. Zijn termijn is verlengd tot november 2027. De twee Jonge Theologen der Nederlanden, Rozamaryn van den Broek-Orsel en Nathan Troost-van Diggelen, kiezen er...

Congo
Nieuws

Nieuwe aanvallen islamistische terroristen in Oost-Congo: tientallen doden

Islamistische terroristen hebben opnieuw dodelijke aanvallen uitgevoerd in Oost-Congo. In het gebied Mambasa vielen op 10 november volgens International Christian Concern (ICC) 26 doden. Op 12 november volgde een aanval op Mabalako, met vier doden....