Moeilijke Bijbelteksten: Waarom werd Israël aan Davids dynastie ontnomen?

God 17 augustus 2022 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijke Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de achtergrond van het beëindigen van het Davidische koningschap over heel Israël.

Israëls koningschap en de Davidische dynastie die erdoor gevestigd werd bracht schijnbaar eenheid onder de stammen en nationale identiteit. Maar wie nauwkeurig de Bijbel bestudeerd zal zien dat er spanning bestond onder Israëls stammen. Die bestond er al van oorsprong, maar het koningschap wist dat niet op te lossen en verergerde het ook.

Rivaliteit van Jakobs zonen
Jakob werd gezegend met een groot aantal mannelijke afstammelingen. De meeste kwamen voort uit zijn eerste vrouw Lea. Toch hield Jakob meer van zijn tweede vrouw Rachel (Gn 29:30). Dat had ongunstige gevolgen voor de gezinsverhoudingen.

Jakob schonk openlijk aan Jozef een erepositie in zijn gezin. Dat maakte zijn broers zeer afgunstig zodat ze hem gingen haten.

Het werd verergert, omdat Jakob ook meer hield van Rachels zonen dan van zijn andere zonen (33:2). Dit was vooral een probleem voor Lea’s zoon Ruben, Jakobs eerstgeborene. Maar Ruben maakte zijn positie waardeloos door ernstig tegen zijn vader te zondigen (35:22). Eerder hadden zijn broers Simeon en Levi door hun optreden tegen de Sichemieten zich in Jakobs ogen onwijs gedragen.

Jakob schonk openlijk aan Jozef een erepositie in zijn gezin (37:3). Dat maakte zijn broers zeer afgunstig zodat ze hem gingen haten (vers 4). Dit werd nog erger toen God Jozef profetische inzichten gaf (vers 8, 11). Sommige broers wilde hem daarom doodslaan (vers 18). Toen Jakob werd verteld dat Jozef waarschijnlijk dood was, ging zijn voorliefde uit naar Benjamin, Rachels tweede zoon (42:4; 44:20).

Jozefs hernieuwde voorkeurspositie
Toen Jozef zich weer aan zijn broers vertoonde was dat in Egypte als hoge beambte van de farao. Ze raakte daardoor in grote angst voor zijn wraak, maar Jozef was echter heel blij dat hij zijn familie weer kon verenigen en redden voor de heersende hongersnood.

Toen Jakob adopteerde toen Jozefs zonen ter vervanging van Jozef die immers eigendom van farao was geworden. Jakob had daardoor uiteindelijk 13 zonen. Jakob sprak bij de adoptie profetisch de voorkeur uit voor Efraïm, ondanks dat die niet de eerstgeborene was (48:20). Ook sprak hij over Jozef (d.i. Efraïm) de patriarchale zegen uit (49:22-26). Het is dan ook passend dat het Jozua, een nakomeling van Efraïm (Nm 13:8), was die de leiding had over Israëls inname van het beloofde Land.

Israëls scepticisme
Naast de oorspronkelijke voorkeurspositie van Efraïm onder Jakobs zonen, lijken de Israëlieten een afkeer te hebben van een centralistisch bestuur. Die afkeer is niet zo vreemd. Niet alleen was er de slechte ervaring met Egyptes hiërarchische landsbestuur, maar Israël was in het beloofde land sterk toegenomen. Een groot volk heeft logischerwijs weinig overkoepelende binding.

Niet alleen was er de slechte ervaring met Egyptes hiërarchische landsbestuur, maar Israël was in het beloofde land sterk toegenomen. Een groot volk heeft logischerwijs weinig overkoepelende binding.

De Israëlitische godsdienst leert ook dat Israël God als Koning had. Velen zagen ook niet waarom er naast het leiderschap van de (Hoge-)priesters en de oudsten nog een koning moest worden aangesteld.

De behoefte van het aanstellen van een centrale leider kwam dan ook vanuit de oudsten en niet zozeer vanuit de Israëlieten (1 S 8:4-5). Israëls koningschap vestigde zich dus van bovenaf. Het is dan ook niet vreemd dat er scepticisme was over zo’n koning (10:27). Maar omdat God het koningschap bevestigde was het scepticisme ook kritiek op Hem. Er waren Israëlieten die vergaten dat God hen gevormd had.

Vandaar dat na de dood van Saul er buiten God om een van diens zonen tot opvolger werd gekroond (2 S 2:8-10), terwijl God eerder David had gekozen. David begon dus aanvankelijk alleen over de stam Judah te regeren.

Davids koningschap
Enige tijd later komt het tot een langdurige oorlog tussen de twee Israëlitische koningen. Maar geleidelijk nam Davids invloed toe. Zo zelfs dat de oudsten van al Israëls stammen wilde dat David koning zou worden (3:17). Na twee jaar regeren werd de koning van Israël vermoord door zijn dienaren (2:10; 4:7). Toen werd David koning over alle stammen.

Waarschijnlijk zag David in dat Hebron, hoewel de heilige aartsvaderstad, als residentie onvoldoende alle stammen kon vertegenwoordigen. Hebron ligt immers diep in het Judese stamgebied. Hij zal een meer noordelijk gelegen stad gezocht hebben. De keuze voor een eigen stad bij Jebus (de stad van David), het latere Jeruzalem, is in meerdere zin een gunstige keuze.

Liggend in het stamgebied van Benjamin was er een verband met Saul. Ook was het een Kanaänitische stad tot in de dagen van David, dus ‘neutraal’ voor wat betreft Israëls bezitsverdeling. Vervolgens haalde David ook de ark van het verbond naar die plaats, zodat het een belangrijke rol kreeg in Israëls eredienst.

God liet Salomo weten dat het Davidische huis zou ondergaan (1 K 11:11) en de tempel verwoest (9:8).

Ernstige problemen binnen de Davids familie leidde ertoe dat een van zijn zonen, Absjalom, tegen hem rebelleerde en zich tot koning uitriep. David vluchtte voor hem weg en dat zorgde opnieuw voor verdeeldheid onder de stammen en over het koningschap.

Ook toen werd opnieuw een tegenkoning aangesteld. Deze tegenkoning was opnieuw een Benjaminiet genaamd Seba (20:1-2). Maar de Judeeërs bleven trouw aan David die de meervoudige rebellie wist te onderdrukken. Toch toont het de eigenzinnige sfeer onder de stammen.

Salomo’s koningschap
Het is een feit dat Salomo de grootste koning ooit was (2 Kr 9:22). Hij ontving van God wijsheid en Hij bestendigde zijn koninkrijk 40 jaar (1 K 11:42; 2 Kr 1:1). Dezelfde regeertijd als die van zijn vader. Heel Israël was hem gehoorzaam (1 Kr 29:23).

Maar de grote wijsheid die God hem schonk kon hem niet verlossen van de macht van de zonde. Juist door zijn grootheid maakte zijn afval van God zo ernstig. Toch bewees God hem genade, omwille van Davids vroomheid.

Maar God liet Salomo weten dat het Davidische huis zou ondergaan (1 K 11:11) en de tempel verwoest (9:8). Door Salomo’s zonden vielen de buurvolken Israël aan en kregen ze de overhand. Maar dat niet alleen. Ook Salomo kreeg te maken met opstand onder de Israëlieten, net als zijn vader David.

Davids huis vernederd
God scheurde Israëls koninkrijk van Davids huis af, net zoals Saul was overkomen (1 S 15:28). De man die Hij koos om koning te worden over bijna geheel Israël was de Efraïmiet Jerobeam (1 K 11:31, 37-39). Hij was eerder door Salomo in dienst genomen (vers 28), net zoals Saul had gedaan met David. God hield echter wel een afstammeling van David aan als koning over Jeruzalem en diens omringende stamgebied van Benjamin (vers 36).

Salomo had nog geprobeerd Jerobeam te doden, net zoals Saul deed met zijn vader David. Jerobeam vluchtte daarom, net als David. Salomo’s zoon, Rechabeam, bleek onbekwaam voor het koningschap. God had het zo beschikt dat de Davidische dynastie werd vernederd door het koningschap over Israël ervan te ontnemen (11:39; 12:15-16). Juda bleef echter trouw aan Davids huis. Zo eindigde het Davidische koningshuis tot op deze dag (vers 19).

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Of beluister op:

Meerartikelen

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Eline Segers
Video

Eline Segers zingt Psalm 146 met bijzondere muzikale begeleiding

Zangeres Eline Segers heeft voor het KRO-NCRV-programma Petrus in het land een muzikale uitvoering van Psalm 146 opgenomen. Ze zingt verschillende verzen uit De Nieuwe Psalmberijming, begeleid door een ensemble onder leiding van musicus Frank van...

Cvandaag Explainer
Video

Worden christenen anders behandeld door de media?

Worden christenen in de media kritisch bevraagd of bewust in een kwaad daglicht gezet? Het gesprek tussen Eva Jinek en SGP-leider Chris Stoffer leidde tot felle reacties en zelfs een juryvertrek. Ook andere media-uitzendingen roepen vragen op over de...

Kees van der Staaij
Video

Hoe blijf je staande in roerige tijden? Kees van der Staaij over Bijbels leiderschap

Hoe geef je als christen leiding in een samenleving waarin tegenstellingen soms groot zijn? Voormalig SGP-leider Kees van der Staaij spreekt daarover in de podcast In His Company. Hij deelt persoonlijke en Bijbelse lijnen die hij in zijn politieke...

Belgie
Nieuws

Meer volwassen dopelingen in België, terwijl kerkbezoek verder daalt

De Rooms-Katholieke Kerk in België telt steeds meer volwassen dopelingen, terwijl het aantal kerkgangers verder afneemt. In 2025 lieten 534 volwassenen zich dopen, tegenover 362 een jaar eerder. Dat blijkt uit het negende jaarrapport van de Belgische...

Hongarije
Nieuws

Peiling: meerderheid Hongaren ziet geen positieve invloed katholieke kerk

De katholieke kerk heeft volgens 57 procent van de Hongaren geen wezenlijk positieve invloed op de samenleving. Ook denkt 71 procent dat politieke partijen haar handelen beïnvloeden. Dat blijkt uit onderzoek van Závecz Research, waarvan opdrachtgever...

Outback Explorers
Persbericht

Vaders en zonen op avontuur: Outback Explorers organiseert eerste Vader-Zoon Event

Hoe kun je als vader investeren in de relatie met je zoon? Die vraag staat centraal tijdens het eerste Vader-Zoon Event, dat zaterdag 21 november plaatsvindt in Harskamp. Met avontuurlijke activiteiten en de presentatie van het nieuwe magazine...

Kerstconferentie
Persbericht

HGJB nodigt jongeren uit voor Kerstconferentie 2026: geloof, ontmoeting en verdieping

De HGJB organiseert ook dit jaar haar Kerstconferentie voor jongeren van 17 tot en met 25 jaar. Eind december komen honderden jongeren samen voor Bijbeloverdenkingen, workshops, ontmoeting, sport en creativiteit. De organisatie trekt daarbij samen op...

Meerartikelen

Muziekgroep Laudate
Persbericht

Muziekgroep Laudate trekt met kersttour langs zeven plaatsen

De christelijke muziekgroep Laudate trekt in december door Nederland met de kersttour Reis door de kerstnacht. In zeven plaatsen verzorgt de band kerstconcerten waarbij samenzang centraal staat. Bezoekers kunnen meezingen met bekende kerstliederen,...

Steve
Nieuws

Pastor en zanger Steve Camp (71) overleden: ‘Hij heeft zijn wedloop volbracht’

De Amerikaanse pastor en zanger Steve Camp is woensdag op 71-jarige leeftijd overleden. Hij leed aan hartfalen, zo maakt zijn familie bekend. Camp was een zeer bekende gospelzanger die zich vaak uitsprak tegen de commercialisering van christelijke...

Joni Eareckson Tada en Jan van den Bosch
Column

Hebben mensen met een beperking in onze kerken en levens een echte plek?

In 1967 brak de zeventienjarige Joni Eareckson Tada haar nek bij een duik in ondiep water. Sindsdien zit ze in een rolstoel. We kunnen veel van de Amerikaanse christin leren, zegt Jan van den Bosch, bestuurslid van Joni and Friends. 'Hebben mensen...

Ceder
Opinie

Vaders doen ertoe. Zowel vóór als na de geboorte

Het is de Week van het Leven. Een week waarin we stilstaan bij de waarde en beschermwaardigheid van ieder mensenleven. Ook het leven dat nog niet geboren is. Want ieder mens is van waarde, vanaf het allereerste begin. Hoe klein en kwetsbaar ook. Maar...

Ds. Ron van der Spoel
Preekverslag

Ds. Ron van der Spoel over stille tijd: “God schreeuwt niet, Hij fluistert”

Je wilt vaker in de Bijbel lezen, maar de drukte van alledag zit steeds in de weg. En als je eindelijk tijd hebt gevonden, dwalen je gedachten af. Ds. Ron van der Spoel herkent die worsteling. Tijdens een bijeenkomst van Stichting Jij daar! in...

Jennifer Lycklama à Nijeholt
Column

Wie God liefheeft, kan zijn verstand niet buiten spel zetten

Filosofie is vaag, abstract en ontoegankelijk. Mogelijk zelfs gevaarlijk voor christenen. Of misschien een tikkeltje elitair. Vraag je mensen waaraan ze bij filosofie denken, dan hoor je soms een van deze reacties. Anderen benoemen juist heel wat...

Arnold Huijgen
Nieuws

Arnold Huijgen blijft jaar langer Theoloog der Nederlanden, jonge theologen nemen afscheid

Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen (foto) blijft een jaar langer in functie. Zijn termijn is verlengd tot november 2027. De twee Jonge Theologen der Nederlanden, Rozamaryn van den Broek-Orsel en Nathan Troost-van Diggelen, kiezen er...

Congo
Nieuws

Nieuwe aanvallen islamistische terroristen in Oost-Congo: tientallen doden

Islamistische terroristen hebben opnieuw dodelijke aanvallen uitgevoerd in Oost-Congo. In het gebied Mambasa vielen op 10 november volgens International Christian Concern (ICC) 26 doden. Op 12 november volgde een aanval op Mabalako, met vier doden....

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Nieuws

Zondag is wedstrijddanser Remco Bastiaansen te gast in Hour of Power: "Mijn carrière leek na ongeluk voorbij"

In 2010 werd Remco Bastiaansen aangereden. "Mijn hele carriére als professioneel danser leek voorbij. Maar God was toen heel duidelijk aanwezig." Zondag om 8 en 9 uur op RTL5 en om 17 uur op Family7, zie je het bij Hour of Power.

Sjoel Brielle
Nieuws

Ophef rond 'Palestina-expositie' in sjoel Brielle, politie bezoekt criticus thuis

Een 'Palestina-expositie' in de voormalige synagoge van Brielle zorgt voor ophef. De tentoonstelling van vredesorganisatie Pax voor Vrede opent morgen in De Sjoel, tegenwoordig eigendom van de plaatselijke protestantse gemeente. Ondanks klachten en...

Conversietherapie
Nieuws

Bisschoppen vrezen dat Brits verbod op 'conversietherapie' ook gebed strafbaar maakt

De katholieke bisschoppen van Engeland en Wales maken zich ernstige zorgen over een Brits wetsvoorstel dat zogenoemde conversietherapie moet verbieden. Volgens de bisschoppen dreigt de wet ook gevolgen te krijgen voor gebed, pastorale gesprekken en...

Klooster Nieuw Sion
Persbericht

Tien jaar Klooster Nieuw Sion: springlevend kloosterleven in nieuwe vorm

Klooster Nieuw Sion bij Deventer bestaat tien jaar. Terwijl traditionele kloostergemeenschappen in Nederland kleiner worden, groeit de belangstelling voor stilte, gemeenschapsleven en monastieke spiritualiteit. Nieuw Sion verbindt oud en nieuw door...