Moeilijke Bijbelteksten: Waarom werd Israël aan Davids dynastie ontnomen?

God 17 augustus 2022 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijke Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de achtergrond van het beëindigen van het Davidische koningschap over heel Israël.

Israëls koningschap en de Davidische dynastie die erdoor gevestigd werd bracht schijnbaar eenheid onder de stammen en nationale identiteit. Maar wie nauwkeurig de Bijbel bestudeerd zal zien dat er spanning bestond onder Israëls stammen. Die bestond er al van oorsprong, maar het koningschap wist dat niet op te lossen en verergerde het ook.

Rivaliteit van Jakobs zonen
Jakob werd gezegend met een groot aantal mannelijke afstammelingen. De meeste kwamen voort uit zijn eerste vrouw Lea. Toch hield Jakob meer van zijn tweede vrouw Rachel (Gn 29:30). Dat had ongunstige gevolgen voor de gezinsverhoudingen.

Jakob schonk openlijk aan Jozef een erepositie in zijn gezin. Dat maakte zijn broers zeer afgunstig zodat ze hem gingen haten.

Het werd verergert, omdat Jakob ook meer hield van Rachels zonen dan van zijn andere zonen (33:2). Dit was vooral een probleem voor Lea’s zoon Ruben, Jakobs eerstgeborene. Maar Ruben maakte zijn positie waardeloos door ernstig tegen zijn vader te zondigen (35:22). Eerder hadden zijn broers Simeon en Levi door hun optreden tegen de Sichemieten zich in Jakobs ogen onwijs gedragen.

Jakob schonk openlijk aan Jozef een erepositie in zijn gezin (37:3). Dat maakte zijn broers zeer afgunstig zodat ze hem gingen haten (vers 4). Dit werd nog erger toen God Jozef profetische inzichten gaf (vers 8, 11). Sommige broers wilde hem daarom doodslaan (vers 18). Toen Jakob werd verteld dat Jozef waarschijnlijk dood was, ging zijn voorliefde uit naar Benjamin, Rachels tweede zoon (42:4; 44:20).

Jozefs hernieuwde voorkeurspositie
Toen Jozef zich weer aan zijn broers vertoonde was dat in Egypte als hoge beambte van de farao. Ze raakte daardoor in grote angst voor zijn wraak, maar Jozef was echter heel blij dat hij zijn familie weer kon verenigen en redden voor de heersende hongersnood.

Toen Jakob adopteerde toen Jozefs zonen ter vervanging van Jozef die immers eigendom van farao was geworden. Jakob had daardoor uiteindelijk 13 zonen. Jakob sprak bij de adoptie profetisch de voorkeur uit voor Efraïm, ondanks dat die niet de eerstgeborene was (48:20). Ook sprak hij over Jozef (d.i. Efraïm) de patriarchale zegen uit (49:22-26). Het is dan ook passend dat het Jozua, een nakomeling van Efraïm (Nm 13:8), was die de leiding had over Israëls inname van het beloofde Land.

Israëls scepticisme
Naast de oorspronkelijke voorkeurspositie van Efraïm onder Jakobs zonen, lijken de Israëlieten een afkeer te hebben van een centralistisch bestuur. Die afkeer is niet zo vreemd. Niet alleen was er de slechte ervaring met Egyptes hiërarchische landsbestuur, maar Israël was in het beloofde land sterk toegenomen. Een groot volk heeft logischerwijs weinig overkoepelende binding.

Niet alleen was er de slechte ervaring met Egyptes hiërarchische landsbestuur, maar Israël was in het beloofde land sterk toegenomen. Een groot volk heeft logischerwijs weinig overkoepelende binding.

De Israëlitische godsdienst leert ook dat Israël God als Koning had. Velen zagen ook niet waarom er naast het leiderschap van de (Hoge-)priesters en de oudsten nog een koning moest worden aangesteld.

De behoefte van het aanstellen van een centrale leider kwam dan ook vanuit de oudsten en niet zozeer vanuit de Israëlieten (1 S 8:4-5). Israëls koningschap vestigde zich dus van bovenaf. Het is dan ook niet vreemd dat er scepticisme was over zo’n koning (10:27). Maar omdat God het koningschap bevestigde was het scepticisme ook kritiek op Hem. Er waren Israëlieten die vergaten dat God hen gevormd had.

Vandaar dat na de dood van Saul er buiten God om een van diens zonen tot opvolger werd gekroond (2 S 2:8-10), terwijl God eerder David had gekozen. David begon dus aanvankelijk alleen over de stam Judah te regeren.

Davids koningschap
Enige tijd later komt het tot een langdurige oorlog tussen de twee Israëlitische koningen. Maar geleidelijk nam Davids invloed toe. Zo zelfs dat de oudsten van al Israëls stammen wilde dat David koning zou worden (3:17). Na twee jaar regeren werd de koning van Israël vermoord door zijn dienaren (2:10; 4:7). Toen werd David koning over alle stammen.

Waarschijnlijk zag David in dat Hebron, hoewel de heilige aartsvaderstad, als residentie onvoldoende alle stammen kon vertegenwoordigen. Hebron ligt immers diep in het Judese stamgebied. Hij zal een meer noordelijk gelegen stad gezocht hebben. De keuze voor een eigen stad bij Jebus (de stad van David), het latere Jeruzalem, is in meerdere zin een gunstige keuze.

Liggend in het stamgebied van Benjamin was er een verband met Saul. Ook was het een Kanaänitische stad tot in de dagen van David, dus ‘neutraal’ voor wat betreft Israëls bezitsverdeling. Vervolgens haalde David ook de ark van het verbond naar die plaats, zodat het een belangrijke rol kreeg in Israëls eredienst.

God liet Salomo weten dat het Davidische huis zou ondergaan (1 K 11:11) en de tempel verwoest (9:8).

Ernstige problemen binnen de Davids familie leidde ertoe dat een van zijn zonen, Absjalom, tegen hem rebelleerde en zich tot koning uitriep. David vluchtte voor hem weg en dat zorgde opnieuw voor verdeeldheid onder de stammen en over het koningschap.

Ook toen werd opnieuw een tegenkoning aangesteld. Deze tegenkoning was opnieuw een Benjaminiet genaamd Seba (20:1-2). Maar de Judeeërs bleven trouw aan David die de meervoudige rebellie wist te onderdrukken. Toch toont het de eigenzinnige sfeer onder de stammen.

Salomo’s koningschap
Het is een feit dat Salomo de grootste koning ooit was (2 Kr 9:22). Hij ontving van God wijsheid en Hij bestendigde zijn koninkrijk 40 jaar (1 K 11:42; 2 Kr 1:1). Dezelfde regeertijd als die van zijn vader. Heel Israël was hem gehoorzaam (1 Kr 29:23).

Maar de grote wijsheid die God hem schonk kon hem niet verlossen van de macht van de zonde. Juist door zijn grootheid maakte zijn afval van God zo ernstig. Toch bewees God hem genade, omwille van Davids vroomheid.

Maar God liet Salomo weten dat het Davidische huis zou ondergaan (1 K 11:11) en de tempel verwoest (9:8). Door Salomo’s zonden vielen de buurvolken Israël aan en kregen ze de overhand. Maar dat niet alleen. Ook Salomo kreeg te maken met opstand onder de Israëlieten, net als zijn vader David.

Davids huis vernederd
God scheurde Israëls koninkrijk van Davids huis af, net zoals Saul was overkomen (1 S 15:28). De man die Hij koos om koning te worden over bijna geheel Israël was de Efraïmiet Jerobeam (1 K 11:31, 37-39). Hij was eerder door Salomo in dienst genomen (vers 28), net zoals Saul had gedaan met David. God hield echter wel een afstammeling van David aan als koning over Jeruzalem en diens omringende stamgebied van Benjamin (vers 36).

Salomo had nog geprobeerd Jerobeam te doden, net zoals Saul deed met zijn vader David. Jerobeam vluchtte daarom, net als David. Salomo’s zoon, Rechabeam, bleek onbekwaam voor het koningschap. God had het zo beschikt dat de Davidische dynastie werd vernederd door het koningschap over Israël ervan te ontnemen (11:39; 12:15-16). Juda bleef echter trouw aan Davids huis. Zo eindigde het Davidische koningshuis tot op deze dag (vers 19).

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlDuurzaamheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Noorwegen
Nieuws

Noorse bisschoppen komen met verklaring op Transgedenkdag: "Kerk moet veilig zijn"

De twaalf bisschoppen van de lutherse Noorse kerk hebben gezamenlijk een verklaring uitgebracht op Transgedenkdag. Ze roepen christenen op zich te verzetten tegen haat en onrecht tegenover transpersonen. “De kerk moet een veilige plek zijn voor...

aken
Nieuws

Katholieke kerk in Duitse deelstaat steunt gezichtssluierverbod op scholen

De katholieke vertegenwoordiging in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen steunt het plan om gezichtssluiers op scholen te verbieden. Antonius Hamers, die namens vijf bisdommen de contacten met de deelstaat onderhoudt, vindt een zichtbaar gezicht...

kaars
Nieuws

Kerken noemen morgen de namen van hun overledenen: wat is Eeuwigheidszondag?

In veel kerken klinken morgen de namen van gemeenteleden die het afgelopen jaar zijn overleden. Zondag 22 november is Eeuwigheidszondag, ook wel Gedachteniszondag genoemd. Nabestaanden worden uitgenodigd om samen met de gemeente stil te staan bij het...

Ruissen
Nieuws

Christelijke waarden haatzaaiend? SGP eist opheldering over rapport tegen christelijke organisaties

De SGP, NPV Zorg en Schreeuw om Leven belanden vanwege hun christelijke standpunten in een rapport over haat. Dat stelt SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen, die opheldering eist over The Hate Review. De opstellers spreken over ‘besmetting’ door...

doop
Nieuws

Belg wil uit doopregister worden geschrapt, Europese bisschoppen maken bezwaar

Een Belgische man die als kind rooms-katholiek werd gedoopt, wil zijn persoonsgegevens uit het doopregister laten verwijderen. Zijn verzoek heeft geleid tot een zaak bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Europese bisschoppencommissie...

EK
Nieuws

SGP presenteert Eerste Kamerlijst en kiest bovenaan voor vertrouwde gezichten

De SGP gaat met de zittende senatoren Peter Schalk en Marc de Vries bovenaan de conceptlijst de Eerste Kamerverkiezingen van 2027 in. Topambtenaar Jan Willem van der Ham staat op de derde plaats. “Meer dan ooit is het nodig om het geluid van Gods...

Oude Kerk in Putten
Persbericht

Stichting HOE viert 50-jarig jubileum met gratis concert in Putten

Stichting HOE (Hulp Oost-Europa) uit Barneveld bestaat dit jaar 50 jaar. Ter afsluiting van alle activiteiten in dit jubileumjaar organiseert de stichting op D.V. zaterdag 28 november een gratis jubileumconcert in de Oude Kerk in Putten (foto). De...

Sela
Video

Sela deelt liveopname van 'Licht in de nacht' tijdens kerstconcert in Rotterdam Ahoy

De christelijke muziekgroep Sela heeft een liveopname van het lied Licht in de nacht gedeeld. De uitvoering werd opgenomen tijdens een kerstconcert in Rotterdam Ahoy. Met het lied richt de band de aandacht op de geboorte van Jezus Christus en de hoop...

Meerartikelen

Cvandaag Explainer
Video

Ophef over Statenvertaling 2027?

Een nieuwe Bijbelvertaling die volgens een predikant ‘het werk van de duivel’ is. De Statenvertaling 2027 bestaat nog niet eens, maar zorgt nu al voor flinke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte. Waarom willen de makers de eeuwenoude...

Mart de Kruif (links op de foto) en zendingspredikant ds. Kees van der Knijff
Persbericht

Oud-generaal Mart de Kruif en zendingspredikant spreken tijdens ondernemersavond GZB

Hoe blijf je overeind wanneer de omstandigheden tegenzitten en machteloosheid dreigt? Die vraag staat centraal tijdens een ondernemersavond van de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) op donderdag 26 november in Harderwijk. Voormalig luitenant-generaal...

Hour of Power
Interview

Kenji Gorré bidt met Curaçao: “Uiteindelijk doen we het voor de glorie van God”

Kenji Gorré speelde bij Manchester United, werd aanvoerder bij Maccabi Haifa en vertegenwoordigde Curaçao op het wereldkampioenschap. Jarenlang draaide zijn leven vrijwel volledig om voetbal. Inmiddels weet hij dat zijn identiteit niet afhangt van...

Kerkasiel Kampen
Analyse

Twee jaar kerkasiel in Kampen: hoe lang kan een kerk een gezin blijven beschermen?

Al twee jaar klinkt er dag en nacht gezang, gebed en Bijbellezing in de Open Hof in Kampen. Niet alleen om God te eren, maar ook om te voorkomen dat een Oezbeeks gezin wordt uitgezet. Voor de betrokken kerk is het een kwestie van christelijke...

Jonathon van Maren
Preekverslag

Jonathon van Maren wijst op pornogebruik binnen refogezindte: “Dit is een noodsituatie”

Een jongen van vijftien die al tien jaar worstelt met pornografie. Meisjes die nauwelijks nog vertrouwen hebben in een toekomstig huwelijk. Echtparen bij wie jarenlang verborgen pornogebruik diepe wonden heeft geslagen. De Canadese schrijver en...

Ds. G.J. Baan
Preekverslag

Ds. G.J. Baan over Christus' offer: “Beperkte verzoening houdt geen beperkte vrijmoedigheid in”

Voor wie stierf Christus? Als Zijn bloed niet voor iedereen is vergoten, hoe kan het Evangelie dan toch aan iedereen worden aangeboden? Tijdens een bijeenkomst in het Hoornbeeck College in Amersfoort ging ds. G.J. Baan op die vraag in. De predikant...

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...