Ruben Vlot ziet kerken worstelen met moderne slavernij: "Het lukt ze niet er actie aan te verbinden"

Dagelijks leven 29 juni 2023 Wilfred Hermans
Ruben Vlot, beeld IJM

Binnenin Ruben Vlot, director of Mobilization bij International Justice Mission (IJM), brandt een heilig vuur. Dat vuur dooft pas als slavernij de wereld uit is. Naïef, zeggen mensen. Onhaalbaar, dat ook. “Al zou ons werk maar voor een enkeling iets uitwerken – wat niet zo is – dan nóg zou ik het doen.”

Ruben Vlot (1988) houdt niet van moralistische praatjes. Wel is hij voortdurend op zoek naar het bewandelen van de voor hem juiste wegen. Wegen waartoe hij anderen wil uitnodigen – en niet opleggen. “Neem onze strijd tegen slavernij. Natuurlijk zijn er genoeg tegenwerpingen te verzinnen om iets tegen moderne slavernij te doen en je bij de aankoop van bijvoorbeeld kleding niet af te vragen of er tot slaaf gemaakten aan hebben gewerkt. Voor mij is altijd de volgende vraag mijn uitgangspunt: in wat voor wereld wil je leven? Wil jij dat kinderen jouw kleding maken? Nee? Dan is dát je basis en zijn veel argumenten – het is duur, het kost me veel uitzoektijd, ik ben het braafste jongetje van de klas – eigenlijk kulargumenten. Wat nu wanneer we vanuit die innerlijke motivatie starten? Als ik in kerken spreek, krijg ik vaak de vraag: ‘Wat moet ik doen?’ Liefst krijgen we een lijstje met tien dingen die je kunt doen of laten. Maar wat wanneer je al deze zaken vervolgens kunt afvinken? Is het dan goed genoeg? De strijd tegen slavernij is vrees ik ingewikkelder dan dat.”

Wat drijft jou om dag in dag uit met het thema slavernij bezig te zijn?
“Ik vind het onbestaanbaar dat we onderscheid tussen mensen maken en dat er mensen vastzitten in slavernij. Als ik in kerken vertel dat onze droom is dat niemand meer in slavernij leeft, terwijl er nu nog vijftig miljoen tot slaaf gemaakten zijn, zegt men: dat is geen realistische droom. Maar als ik zeg: we willen van vijftig naar dertig miljoen, dan accepteer ik indirect dat twintig miljoen mensen in slavernij zitten. Dus het doel móet zijn: nul. Eén is niet acceptabel. Daar zit waarschijnlijk een heilige woede onder.”

Wanneer is dat vlammetje in jou gaan branden?
“Ik geloof dat het christelijke verhaal impact moet hebben in de wereld. Zeker het Oude Testament draait om bevrijding, van slavernij naar vrijheid. Dan is het nogal cru om te zeggen: dat is als beeld bedoeld, fysieke slavernij accepteren we gewoon. Slavernij is extreem onmenselijk. Vroeger én nu. Maar je hoeft overigens geen christen te zijn om dat te vinden.”

Waarom is er lijden?
“Ik was voor IJM in een miljoenenstad in Zuid-Azië – ik kan de straten nóg ruiken. Daar had ik van dichtbij gezien hoe minderjarige meisjes, sommigen acht jaar oud, waren bevrijd uit bordelen waar ze dagelijks waren misbruikt en verkracht. Het was onvergetelijk om in de nazorgtehuizen de bevrijde meisjes in de ogen te kijken en met ze te dansen – trouwens: ongelooflijk dat ze dat met mij, een man, aandurfden. Op de laatste dag van die reis bezochten we een hindoeïstische tempel waar werd geofferd en tempelprostitutie plaatsvond; seks met jonge meisjes zou je beschermen tegen de woede van de goden. Het bloed van de offerdieren kleefde aan m’n schoenen terwijl ik daar liep. Aan het einde van de tempelgang kwamen we op een plein waar stervende mensen op een rijtje lagen, in de hoop dat De Zusters van Moeder Theresa hen zouden opnemen en verzorgen zodat ze waardig konden sterven. Toen we verder liepen, zagen we jonge vrouwen staan, soms met kleine meisjes aan de hand. Nadat er was onderhandeld, namen mannen hen mee de gebouwen in. Al mijn vreugde over de bevrijde meisjes was in een klap verdwenen. Waar was God nu? Terwijl ik boos wegliep, zag ik op een wit gebouw de tekst: I thirst, ‘Ik heb dorst’, de woorden van Jezus aan het kruis. Opeens kwamen die woorden keihard binnen; je hebt goden die eisen, en een God die geeft. Zoveel dat Hij er dorst van krijgt. God is overal en om ons heen, Hij verschijnt in ieder mens als beelddrager van God, maar wordt misbruikt en ligt te sterven op de straat. Ik weet niet waarom er lijden is, maar als je vraagt: waar is God, dan is Hij dáár. Bij de vertrapten op straat, bij de vernederden, in het bordeel.”

Heb je het nodig om zo’n bevrijd meisje in de ogen te kunnen kijken om het vuur brandend te houden?
“Nodig niet per se, maar het helpt wel om survivors te ontmoeten. Als ik weer eens iemand hoor zeggen dat het een druppel op de gloeiende plaat is, heb ik die druppel tenminste wel gezien. Ik geloof overigens niet dat het cliché van die druppel klopt. De impact van ons werk is veel groter. Een collega uit het veld sprak wel van een rivier van recht.  Maar stél dat ons werk maar voor een enkeling iets uitwerkt; dan nóg zou ik dit werk doen. Kijk die druppel maar ’s in de ogen.”

Gekerm van slaven overstemmen
Een paar jaar geleden bezocht Ruben het oude Nederlandse slavenfort Elmina Castle in Ghana. Elmina Castle was één van de grootste handelsposten voor slaven in de trans-Atlantische slavenhandel. Naar schatting werden hier meer dan dertigduizend tot slaaf gemaakten vastgehouden, in een kerker. “Toen ik daar naar binnen liep, liep ik onder de Nederlandse leeuw door, je loopt eigenlijk je eigen geschiedenis binnen. In die kerker was één luchtgat dat uitkwam bij de ingang van de Dutch Reformed Church. De houten vloer van die kerk was het plafond van de slavenkelder eronder. Soms stopte de dominee met preken en zette hij een lied in om, zo werd ons verteld, het gekerm van de slaven maar niet te horen. Als ik dit verhaal in kerken vertel, eindig ik zo: ‘Vanmorgen heb ik jullie vanuit de kieren van onze wereld iets van het gekerm van tot slaaf gemaakten laten horen. Het makkelijkste wat we nu kunnen doen, is de dienst afsluiten met een loflied om dit onrustige gevoel letterlijk weg te zingen. Maar de uitdaging is om dit gevoel binnen te laten komen, pijn te laten doen. Durf je dat?’” 

Knuffel
Er zijn vervolgens kerken die gelijk in beweging komen, constateert Ruben, maar voor het merendeel blijkt dit lastig te zijn. “Deze groep vindt dat slavernij écht niet kan, maar het lukt niet om daar concrete actie aan te verbinden. In de politiek zie je dit ook, bijvoorbeeld op het vlak van MVO-wetgeving. Elke politicus is tegen slavernij, maar de meesten vinden dat andere landen eerst aan zet zijn omdat niemand het braafste jongetje van de klas wil zijn. Aan overtuiging ontbreekt het ons dus niet, maar blijkbaar zijn de systemen en structuren dusdanig dat slavernij nog steeds een rol speelt.”

De uitdaging voor kerken zit ‘m volgens Ruben hierin, dat we abstracte theologische woorden en concepten weten te verbinden aan het leed in de wereld. Hij haalt zijn inspirator Huub Oosterhuis aan: “Er zijn woorden over liefde en solidariteit, recht en onrecht, goed en slecht, over arme, weduwe, wees en vreemdeling, zij staan geschreven, en zijn in alle talen van de wereld vertaald. En in hun geschreven ‘status’ hebben zij mensenlevens veranderd, mensen bekeerd tot elkaar. In die woorden ligt de ‘levensleer’ (Thora) besloten, inclusief het politiek program, waaraan wij, nu, en nog vele komende jaren, schreeuwende behoefte hebben.”

Sta je anders in dit werk sinds je vader bent?
“Mijn ideologische antwoord is nee, omdat ik het altijd heel irritant vond als mensen hun ouderschap meenamen in hun betoog. Dan dacht ik: ik heb toch geen kind nodig om het bijvoorbeeld erg te vinden dat andere kinderen seksueel misbruikt worden? Maar nu ik vader ben, moet ik toch concluderen dat het meespeelt. Afgelopen december draaiden we een eindejaarscampagne over Aaron, een jongetje dat voor de camera seksueel misbruikt werd. Op één van de foto’s die wij kregen doorgestuurd, zag ik een knuffel. Bij mijn eigen kind zie ik dat zo’n knuffel van waarde is. Ik kon bijna gevoelloos kijken naar alle andere foto’s, hoe erg en suggestief die ook waren, maar toen ik die knuffel op de grond zag liggen, raakte me dat. Die knuffel hoort niet op de grond, maar bij Aaron in bed, het is waarschijnlijk z’n enige veiligheid.

Zo’n foto maakt mijn woede alleen maar groter. Laatst las ik een misbruikverhaal over een meisje van drie, precies de leeftijd van mijn dochter. Als ik haar dan diezelfde avond op bed leg, kijk ik extra goed naar haar en zie ik een mensje met een karakter, met schattige vingertjes, en denk ik: hoe kun je dit in godsnaam misbruiken? Op zo’n grote schaal ook; op elk moment van de dag zijn er 750.000 mensen die online naar misbruik kijken. Nú. Vijftien volle Amsterdam Arena’s, elk moment van de dag. Krankzinnig.”

Superman
1 januari 2017 startte ik bij IJM. Diezelfde dag heb ik een Supermanpoppetje gekocht en dat onder mijn beeldscherm gezet, recht voor m’n neus, tot op de dag van vandaag. Dat poppetje herinnert mij aan ‘Supermaarko’, een jongetje uit een IJM-film die is misbruikt en zijn zusje daar soms bij moest betrekken. Maarko droomt ervan om Superman te zijn. Waarom? ‘To protect my sister from the bad guys’. Hoe kan dát de reden zijn van een zesjarig jongetje?! Aan het eind van de video zie je hoe zij samen bevrijd worden. De politie vertelt hem dat hij een goeie hulp van Superman zou zijn, want: ‘even Superman needs a little help sometimes’.

Dit verhaal van Maarko inspireert mij. Ik ben niet de held van dit verhaal. De helden zijn wat mij betreft de survivors. Maar: even Superman needs a little help sometimes’.”

Het interview met Ruben Vlot is een van de zeven interviews die zijn gepubliceerd in het boek ‘Slavernij; ketenen die (nog) niet verbroken zijn’. Vraag nu een gratis exemplaar van dit boek via deze website.

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Of beluister op:

Meerartikelen

Belder
Column

Zeven deugden: De Kerk staat en valt met de liefde

'De Bijbel en de wereld zijn vol van liefde, maar wel heel verschillend', stelt ds. J. Belder in zijn onderstaande nieuwe column. Na de zeven hoofdzonden bespreekt hij in een nieuwe columnserie de zeven deugden. In de eerste twee bijdragen kwamen...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...

Open Doors
Nieuws

Ze verloren alles om hun geloof in Jezus, toch klinkt er hoop in Barneveld

“Ik kon in die donkere cel niet uit de Bijbel lezen. Maar hier in Nederland kunnen jullie dat bij volle daglicht doen. De vraag is: doen jullie dat ook?” Die confronterende vraag stelde Yassir Eric uit Soedan aan de duizenden mensen die zaterdag naar...

Eline Segers
Video

Eline Segers zingt Psalm 146 met bijzondere muzikale begeleiding

Zangeres Eline Segers heeft voor het KRO-NCRV-programma Petrus in het land een muzikale uitvoering van Psalm 146 opgenomen. Ze zingt verschillende verzen uit De Nieuwe Psalmberijming, begeleid door een ensemble onder leiding van musicus Frank van...

Cvandaag Explainer
Video

Worden christenen anders behandeld door de media?

Worden christenen in de media kritisch bevraagd of bewust in een kwaad daglicht gezet? Het gesprek tussen Eva Jinek en SGP-leider Chris Stoffer leidde tot felle reacties en zelfs een juryvertrek. Ook andere media-uitzendingen roepen vragen op over de...

Kees van der Staaij
Video

Hoe blijf je staande in roerige tijden? Kees van der Staaij over Bijbels leiderschap

Hoe geef je als christen leiding in een samenleving waarin tegenstellingen soms groot zijn? Voormalig SGP-leider Kees van der Staaij spreekt daarover in de podcast In His Company. Hij deelt persoonlijke en Bijbelse lijnen die hij in zijn politieke...

Meerartikelen

Belgie
Nieuws

Meer volwassen dopelingen in België, terwijl kerkbezoek verder daalt

De Rooms-Katholieke Kerk in België telt steeds meer volwassen dopelingen, terwijl het aantal kerkgangers verder afneemt. In 2025 lieten 534 volwassenen zich dopen, tegenover 362 een jaar eerder. Dat blijkt uit het negende jaarrapport van de Belgische...

Hongarije
Nieuws

Peiling: meerderheid Hongaren ziet geen positieve invloed katholieke kerk

De katholieke kerk heeft volgens 57 procent van de Hongaren geen wezenlijk positieve invloed op de samenleving. Ook denkt 71 procent dat politieke partijen haar handelen beïnvloeden. Dat blijkt uit onderzoek van Závecz Research, waarvan opdrachtgever...

Outback Explorers
Persbericht

Vaders en zonen op avontuur: Outback Explorers organiseert eerste Vader-Zoon Event

Hoe kun je als vader investeren in de relatie met je zoon? Die vraag staat centraal tijdens het eerste Vader-Zoon Event, dat zaterdag 21 november plaatsvindt in Harskamp. Met avontuurlijke activiteiten en de presentatie van het nieuwe magazine...

Kerstconferentie
Persbericht

HGJB nodigt jongeren uit voor Kerstconferentie 2026: geloof, ontmoeting en verdieping

De HGJB organiseert ook dit jaar haar Kerstconferentie voor jongeren van 17 tot en met 25 jaar. Eind december komen honderden jongeren samen voor Bijbeloverdenkingen, workshops, ontmoeting, sport en creativiteit. De organisatie trekt daarbij samen op...

Muziekgroep Laudate
Persbericht

Muziekgroep Laudate trekt met kersttour langs zeven plaatsen

De christelijke muziekgroep Laudate trekt in december door Nederland met de kersttour Reis door de kerstnacht. In zeven plaatsen verzorgt de band kerstconcerten waarbij samenzang centraal staat. Bezoekers kunnen meezingen met bekende kerstliederen,...

Steve
Nieuws

Pastor en zanger Steve Camp (71) overleden: ‘Hij heeft zijn wedloop volbracht’

De Amerikaanse pastor en zanger Steve Camp is woensdag op 71-jarige leeftijd overleden. Hij leed aan hartfalen, zo maakt zijn familie bekend. Camp was een zeer bekende gospelzanger die zich vaak uitsprak tegen de commercialisering van christelijke...

Joni Eareckson Tada en Jan van den Bosch
Column

Hebben mensen met een beperking in onze kerken en levens een echte plek?

In 1967 brak de zeventienjarige Joni Eareckson Tada haar nek bij een duik in ondiep water. Sindsdien zit ze in een rolstoel. We kunnen veel van de Amerikaanse christin leren, zegt Jan van den Bosch, bestuurslid van Joni and Friends. 'Hebben mensen...

Ceder
Opinie

Vaders doen ertoe. Zowel vóór als na de geboorte

Het is de Week van het Leven. Een week waarin we stilstaan bij de waarde en beschermwaardigheid van ieder mensenleven. Ook het leven dat nog niet geboren is. Want ieder mens is van waarde, vanaf het allereerste begin. Hoe klein en kwetsbaar ook. Maar...

Ds. Ron van der Spoel
Preekverslag

Ds. Ron van der Spoel over stille tijd: “God schreeuwt niet, Hij fluistert”

Je wilt vaker in de Bijbel lezen, maar de drukte van alledag zit steeds in de weg. En als je eindelijk tijd hebt gevonden, dwalen je gedachten af. Ds. Ron van der Spoel herkent die worsteling. Tijdens een bijeenkomst van Stichting Jij daar! in...

Jennifer Lycklama à Nijeholt
Column

Wie God liefheeft, kan zijn verstand niet buiten spel zetten

Filosofie is vaag, abstract en ontoegankelijk. Mogelijk zelfs gevaarlijk voor christenen. Of misschien een tikkeltje elitair. Vraag je mensen waaraan ze bij filosofie denken, dan hoor je soms een van deze reacties. Anderen benoemen juist heel wat...

Arnold Huijgen
Nieuws

Arnold Huijgen blijft jaar langer Theoloog der Nederlanden, jonge theologen nemen afscheid

Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen (foto) blijft een jaar langer in functie. Zijn termijn is verlengd tot november 2027. De twee Jonge Theologen der Nederlanden, Rozamaryn van den Broek-Orsel en Nathan Troost-van Diggelen, kiezen er...

Congo
Nieuws

Nieuwe aanvallen islamistische terroristen in Oost-Congo: tientallen doden

Islamistische terroristen hebben opnieuw dodelijke aanvallen uitgevoerd in Oost-Congo. In het gebied Mambasa vielen op 10 november volgens International Christian Concern (ICC) 26 doden. Op 12 november volgde een aanval op Mabalako, met vier doden....