Ruben Vlot ziet kerken worstelen met moderne slavernij: "Het lukt ze niet er actie aan te verbinden"

Dagelijks leven 29 juni 2023 Wilfred Hermans
Ruben Vlot, beeld IJM

Binnenin Ruben Vlot, director of Mobilization bij International Justice Mission (IJM), brandt een heilig vuur. Dat vuur dooft pas als slavernij de wereld uit is. Naïef, zeggen mensen. Onhaalbaar, dat ook. “Al zou ons werk maar voor een enkeling iets uitwerken – wat niet zo is – dan nóg zou ik het doen.”

Ruben Vlot (1988) houdt niet van moralistische praatjes. Wel is hij voortdurend op zoek naar het bewandelen van de voor hem juiste wegen. Wegen waartoe hij anderen wil uitnodigen – en niet opleggen. “Neem onze strijd tegen slavernij. Natuurlijk zijn er genoeg tegenwerpingen te verzinnen om iets tegen moderne slavernij te doen en je bij de aankoop van bijvoorbeeld kleding niet af te vragen of er tot slaaf gemaakten aan hebben gewerkt. Voor mij is altijd de volgende vraag mijn uitgangspunt: in wat voor wereld wil je leven? Wil jij dat kinderen jouw kleding maken? Nee? Dan is dát je basis en zijn veel argumenten – het is duur, het kost me veel uitzoektijd, ik ben het braafste jongetje van de klas – eigenlijk kulargumenten. Wat nu wanneer we vanuit die innerlijke motivatie starten? Als ik in kerken spreek, krijg ik vaak de vraag: ‘Wat moet ik doen?’ Liefst krijgen we een lijstje met tien dingen die je kunt doen of laten. Maar wat wanneer je al deze zaken vervolgens kunt afvinken? Is het dan goed genoeg? De strijd tegen slavernij is vrees ik ingewikkelder dan dat.”

Wat drijft jou om dag in dag uit met het thema slavernij bezig te zijn?
“Ik vind het onbestaanbaar dat we onderscheid tussen mensen maken en dat er mensen vastzitten in slavernij. Als ik in kerken vertel dat onze droom is dat niemand meer in slavernij leeft, terwijl er nu nog vijftig miljoen tot slaaf gemaakten zijn, zegt men: dat is geen realistische droom. Maar als ik zeg: we willen van vijftig naar dertig miljoen, dan accepteer ik indirect dat twintig miljoen mensen in slavernij zitten. Dus het doel móet zijn: nul. Eén is niet acceptabel. Daar zit waarschijnlijk een heilige woede onder.”

Wanneer is dat vlammetje in jou gaan branden?
“Ik geloof dat het christelijke verhaal impact moet hebben in de wereld. Zeker het Oude Testament draait om bevrijding, van slavernij naar vrijheid. Dan is het nogal cru om te zeggen: dat is als beeld bedoeld, fysieke slavernij accepteren we gewoon. Slavernij is extreem onmenselijk. Vroeger én nu. Maar je hoeft overigens geen christen te zijn om dat te vinden.”

Waarom is er lijden?
“Ik was voor IJM in een miljoenenstad in Zuid-Azië – ik kan de straten nóg ruiken. Daar had ik van dichtbij gezien hoe minderjarige meisjes, sommigen acht jaar oud, waren bevrijd uit bordelen waar ze dagelijks waren misbruikt en verkracht. Het was onvergetelijk om in de nazorgtehuizen de bevrijde meisjes in de ogen te kijken en met ze te dansen – trouwens: ongelooflijk dat ze dat met mij, een man, aandurfden. Op de laatste dag van die reis bezochten we een hindoeïstische tempel waar werd geofferd en tempelprostitutie plaatsvond; seks met jonge meisjes zou je beschermen tegen de woede van de goden. Het bloed van de offerdieren kleefde aan m’n schoenen terwijl ik daar liep. Aan het einde van de tempelgang kwamen we op een plein waar stervende mensen op een rijtje lagen, in de hoop dat De Zusters van Moeder Theresa hen zouden opnemen en verzorgen zodat ze waardig konden sterven. Toen we verder liepen, zagen we jonge vrouwen staan, soms met kleine meisjes aan de hand. Nadat er was onderhandeld, namen mannen hen mee de gebouwen in. Al mijn vreugde over de bevrijde meisjes was in een klap verdwenen. Waar was God nu? Terwijl ik boos wegliep, zag ik op een wit gebouw de tekst: I thirst, ‘Ik heb dorst’, de woorden van Jezus aan het kruis. Opeens kwamen die woorden keihard binnen; je hebt goden die eisen, en een God die geeft. Zoveel dat Hij er dorst van krijgt. God is overal en om ons heen, Hij verschijnt in ieder mens als beelddrager van God, maar wordt misbruikt en ligt te sterven op de straat. Ik weet niet waarom er lijden is, maar als je vraagt: waar is God, dan is Hij dáár. Bij de vertrapten op straat, bij de vernederden, in het bordeel.”

Heb je het nodig om zo’n bevrijd meisje in de ogen te kunnen kijken om het vuur brandend te houden?
“Nodig niet per se, maar het helpt wel om survivors te ontmoeten. Als ik weer eens iemand hoor zeggen dat het een druppel op de gloeiende plaat is, heb ik die druppel tenminste wel gezien. Ik geloof overigens niet dat het cliché van die druppel klopt. De impact van ons werk is veel groter. Een collega uit het veld sprak wel van een rivier van recht.  Maar stél dat ons werk maar voor een enkeling iets uitwerkt; dan nóg zou ik dit werk doen. Kijk die druppel maar ’s in de ogen.”

Gekerm van slaven overstemmen
Een paar jaar geleden bezocht Ruben het oude Nederlandse slavenfort Elmina Castle in Ghana. Elmina Castle was één van de grootste handelsposten voor slaven in de trans-Atlantische slavenhandel. Naar schatting werden hier meer dan dertigduizend tot slaaf gemaakten vastgehouden, in een kerker. “Toen ik daar naar binnen liep, liep ik onder de Nederlandse leeuw door, je loopt eigenlijk je eigen geschiedenis binnen. In die kerker was één luchtgat dat uitkwam bij de ingang van de Dutch Reformed Church. De houten vloer van die kerk was het plafond van de slavenkelder eronder. Soms stopte de dominee met preken en zette hij een lied in om, zo werd ons verteld, het gekerm van de slaven maar niet te horen. Als ik dit verhaal in kerken vertel, eindig ik zo: ‘Vanmorgen heb ik jullie vanuit de kieren van onze wereld iets van het gekerm van tot slaaf gemaakten laten horen. Het makkelijkste wat we nu kunnen doen, is de dienst afsluiten met een loflied om dit onrustige gevoel letterlijk weg te zingen. Maar de uitdaging is om dit gevoel binnen te laten komen, pijn te laten doen. Durf je dat?’” 

Knuffel
Er zijn vervolgens kerken die gelijk in beweging komen, constateert Ruben, maar voor het merendeel blijkt dit lastig te zijn. “Deze groep vindt dat slavernij écht niet kan, maar het lukt niet om daar concrete actie aan te verbinden. In de politiek zie je dit ook, bijvoorbeeld op het vlak van MVO-wetgeving. Elke politicus is tegen slavernij, maar de meesten vinden dat andere landen eerst aan zet zijn omdat niemand het braafste jongetje van de klas wil zijn. Aan overtuiging ontbreekt het ons dus niet, maar blijkbaar zijn de systemen en structuren dusdanig dat slavernij nog steeds een rol speelt.”

De uitdaging voor kerken zit ‘m volgens Ruben hierin, dat we abstracte theologische woorden en concepten weten te verbinden aan het leed in de wereld. Hij haalt zijn inspirator Huub Oosterhuis aan: “Er zijn woorden over liefde en solidariteit, recht en onrecht, goed en slecht, over arme, weduwe, wees en vreemdeling, zij staan geschreven, en zijn in alle talen van de wereld vertaald. En in hun geschreven ‘status’ hebben zij mensenlevens veranderd, mensen bekeerd tot elkaar. In die woorden ligt de ‘levensleer’ (Thora) besloten, inclusief het politiek program, waaraan wij, nu, en nog vele komende jaren, schreeuwende behoefte hebben.”

Sta je anders in dit werk sinds je vader bent?
“Mijn ideologische antwoord is nee, omdat ik het altijd heel irritant vond als mensen hun ouderschap meenamen in hun betoog. Dan dacht ik: ik heb toch geen kind nodig om het bijvoorbeeld erg te vinden dat andere kinderen seksueel misbruikt worden? Maar nu ik vader ben, moet ik toch concluderen dat het meespeelt. Afgelopen december draaiden we een eindejaarscampagne over Aaron, een jongetje dat voor de camera seksueel misbruikt werd. Op één van de foto’s die wij kregen doorgestuurd, zag ik een knuffel. Bij mijn eigen kind zie ik dat zo’n knuffel van waarde is. Ik kon bijna gevoelloos kijken naar alle andere foto’s, hoe erg en suggestief die ook waren, maar toen ik die knuffel op de grond zag liggen, raakte me dat. Die knuffel hoort niet op de grond, maar bij Aaron in bed, het is waarschijnlijk z’n enige veiligheid.

Zo’n foto maakt mijn woede alleen maar groter. Laatst las ik een misbruikverhaal over een meisje van drie, precies de leeftijd van mijn dochter. Als ik haar dan diezelfde avond op bed leg, kijk ik extra goed naar haar en zie ik een mensje met een karakter, met schattige vingertjes, en denk ik: hoe kun je dit in godsnaam misbruiken? Op zo’n grote schaal ook; op elk moment van de dag zijn er 750.000 mensen die online naar misbruik kijken. Nú. Vijftien volle Amsterdam Arena’s, elk moment van de dag. Krankzinnig.”

Superman
1 januari 2017 startte ik bij IJM. Diezelfde dag heb ik een Supermanpoppetje gekocht en dat onder mijn beeldscherm gezet, recht voor m’n neus, tot op de dag van vandaag. Dat poppetje herinnert mij aan ‘Supermaarko’, een jongetje uit een IJM-film die is misbruikt en zijn zusje daar soms bij moest betrekken. Maarko droomt ervan om Superman te zijn. Waarom? ‘To protect my sister from the bad guys’. Hoe kan dát de reden zijn van een zesjarig jongetje?! Aan het eind van de video zie je hoe zij samen bevrijd worden. De politie vertelt hem dat hij een goeie hulp van Superman zou zijn, want: ‘even Superman needs a little help sometimes’.

Dit verhaal van Maarko inspireert mij. Ik ben niet de held van dit verhaal. De helden zijn wat mij betreft de survivors. Maar: even Superman needs a little help sometimes’.”

Het interview met Ruben Vlot is een van de zeven interviews die zijn gepubliceerd in het boek ‘Slavernij; ketenen die (nog) niet verbroken zijn’. Vraag nu een gratis exemplaar van dit boek via deze website.

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun aan het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw aan...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Silvan Bruinstroop
Opinie

Zou ik de Heere Jezus blijven belijden als het zelfs mijn leven zou kosten?

Zou ik de Heere Jezus blijven belijden als er een pistool op mijn hoofd wordt gericht? Als ik voor de keuze word gesteld: mijn leven behouden of mijn Heiland verloochenen? Het is een vraag die mij sinds afgelopen zaterdag bezighoudt. Tijdens de...

Hans Hamoen
Podcast

Bijbelsmokkelaar Hans Hamoen beleeft wonderlijke ontmoeting bij Roemeense douane

Met een koffer vol Johannesevangeliën reist Hans Hamoen in de jaren tachtig naar het communistische Roemenië. Bij aankomst op het vliegveld van Boekarest ontdekt een douanebeambte tien Bijbelboekjes in zijn binnenzak. Wat volgt, kan Hans tientallen...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een gemeente kan zich familie noemen, maar functioneren als een personeelsbestand

Na 28 jaar actief gemeenteleven gingen Gerrit Jan en Shannon Dekker op zoek naar een eenvoudigere vorm van kerk-zijn. Minder nadruk op programma's en structuren, meer ruimte voor gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Maar hun onderzoek...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...