Ruben Vlot ziet kerken worstelen met moderne slavernij: "Het lukt ze niet er actie aan te verbinden"

Dagelijks leven 29 juni 2023 Wilfred Hermans
Ruben Vlot, beeld IJM

Binnenin Ruben Vlot, director of Mobilization bij International Justice Mission (IJM), brandt een heilig vuur. Dat vuur dooft pas als slavernij de wereld uit is. Naïef, zeggen mensen. Onhaalbaar, dat ook. “Al zou ons werk maar voor een enkeling iets uitwerken – wat niet zo is – dan nóg zou ik het doen.”

Ruben Vlot (1988) houdt niet van moralistische praatjes. Wel is hij voortdurend op zoek naar het bewandelen van de voor hem juiste wegen. Wegen waartoe hij anderen wil uitnodigen – en niet opleggen. “Neem onze strijd tegen slavernij. Natuurlijk zijn er genoeg tegenwerpingen te verzinnen om iets tegen moderne slavernij te doen en je bij de aankoop van bijvoorbeeld kleding niet af te vragen of er tot slaaf gemaakten aan hebben gewerkt. Voor mij is altijd de volgende vraag mijn uitgangspunt: in wat voor wereld wil je leven? Wil jij dat kinderen jouw kleding maken? Nee? Dan is dát je basis en zijn veel argumenten – het is duur, het kost me veel uitzoektijd, ik ben het braafste jongetje van de klas – eigenlijk kulargumenten. Wat nu wanneer we vanuit die innerlijke motivatie starten? Als ik in kerken spreek, krijg ik vaak de vraag: ‘Wat moet ik doen?’ Liefst krijgen we een lijstje met tien dingen die je kunt doen of laten. Maar wat wanneer je al deze zaken vervolgens kunt afvinken? Is het dan goed genoeg? De strijd tegen slavernij is vrees ik ingewikkelder dan dat.”

Wat drijft jou om dag in dag uit met het thema slavernij bezig te zijn?
“Ik vind het onbestaanbaar dat we onderscheid tussen mensen maken en dat er mensen vastzitten in slavernij. Als ik in kerken vertel dat onze droom is dat niemand meer in slavernij leeft, terwijl er nu nog vijftig miljoen tot slaaf gemaakten zijn, zegt men: dat is geen realistische droom. Maar als ik zeg: we willen van vijftig naar dertig miljoen, dan accepteer ik indirect dat twintig miljoen mensen in slavernij zitten. Dus het doel móet zijn: nul. Eén is niet acceptabel. Daar zit waarschijnlijk een heilige woede onder.”

Wanneer is dat vlammetje in jou gaan branden?
“Ik geloof dat het christelijke verhaal impact moet hebben in de wereld. Zeker het Oude Testament draait om bevrijding, van slavernij naar vrijheid. Dan is het nogal cru om te zeggen: dat is als beeld bedoeld, fysieke slavernij accepteren we gewoon. Slavernij is extreem onmenselijk. Vroeger én nu. Maar je hoeft overigens geen christen te zijn om dat te vinden.”

Waarom is er lijden?
“Ik was voor IJM in een miljoenenstad in Zuid-Azië – ik kan de straten nóg ruiken. Daar had ik van dichtbij gezien hoe minderjarige meisjes, sommigen acht jaar oud, waren bevrijd uit bordelen waar ze dagelijks waren misbruikt en verkracht. Het was onvergetelijk om in de nazorgtehuizen de bevrijde meisjes in de ogen te kijken en met ze te dansen – trouwens: ongelooflijk dat ze dat met mij, een man, aandurfden. Op de laatste dag van die reis bezochten we een hindoeïstische tempel waar werd geofferd en tempelprostitutie plaatsvond; seks met jonge meisjes zou je beschermen tegen de woede van de goden. Het bloed van de offerdieren kleefde aan m’n schoenen terwijl ik daar liep. Aan het einde van de tempelgang kwamen we op een plein waar stervende mensen op een rijtje lagen, in de hoop dat De Zusters van Moeder Theresa hen zouden opnemen en verzorgen zodat ze waardig konden sterven. Toen we verder liepen, zagen we jonge vrouwen staan, soms met kleine meisjes aan de hand. Nadat er was onderhandeld, namen mannen hen mee de gebouwen in. Al mijn vreugde over de bevrijde meisjes was in een klap verdwenen. Waar was God nu? Terwijl ik boos wegliep, zag ik op een wit gebouw de tekst: I thirst, ‘Ik heb dorst’, de woorden van Jezus aan het kruis. Opeens kwamen die woorden keihard binnen; je hebt goden die eisen, en een God die geeft. Zoveel dat Hij er dorst van krijgt. God is overal en om ons heen, Hij verschijnt in ieder mens als beelddrager van God, maar wordt misbruikt en ligt te sterven op de straat. Ik weet niet waarom er lijden is, maar als je vraagt: waar is God, dan is Hij dáár. Bij de vertrapten op straat, bij de vernederden, in het bordeel.”

Heb je het nodig om zo’n bevrijd meisje in de ogen te kunnen kijken om het vuur brandend te houden?
“Nodig niet per se, maar het helpt wel om survivors te ontmoeten. Als ik weer eens iemand hoor zeggen dat het een druppel op de gloeiende plaat is, heb ik die druppel tenminste wel gezien. Ik geloof overigens niet dat het cliché van die druppel klopt. De impact van ons werk is veel groter. Een collega uit het veld sprak wel van een rivier van recht.  Maar stél dat ons werk maar voor een enkeling iets uitwerkt; dan nóg zou ik dit werk doen. Kijk die druppel maar ’s in de ogen.”

Gekerm van slaven overstemmen
Een paar jaar geleden bezocht Ruben het oude Nederlandse slavenfort Elmina Castle in Ghana. Elmina Castle was één van de grootste handelsposten voor slaven in de trans-Atlantische slavenhandel. Naar schatting werden hier meer dan dertigduizend tot slaaf gemaakten vastgehouden, in een kerker. “Toen ik daar naar binnen liep, liep ik onder de Nederlandse leeuw door, je loopt eigenlijk je eigen geschiedenis binnen. In die kerker was één luchtgat dat uitkwam bij de ingang van de Dutch Reformed Church. De houten vloer van die kerk was het plafond van de slavenkelder eronder. Soms stopte de dominee met preken en zette hij een lied in om, zo werd ons verteld, het gekerm van de slaven maar niet te horen. Als ik dit verhaal in kerken vertel, eindig ik zo: ‘Vanmorgen heb ik jullie vanuit de kieren van onze wereld iets van het gekerm van tot slaaf gemaakten laten horen. Het makkelijkste wat we nu kunnen doen, is de dienst afsluiten met een loflied om dit onrustige gevoel letterlijk weg te zingen. Maar de uitdaging is om dit gevoel binnen te laten komen, pijn te laten doen. Durf je dat?’” 

Knuffel
Er zijn vervolgens kerken die gelijk in beweging komen, constateert Ruben, maar voor het merendeel blijkt dit lastig te zijn. “Deze groep vindt dat slavernij écht niet kan, maar het lukt niet om daar concrete actie aan te verbinden. In de politiek zie je dit ook, bijvoorbeeld op het vlak van MVO-wetgeving. Elke politicus is tegen slavernij, maar de meesten vinden dat andere landen eerst aan zet zijn omdat niemand het braafste jongetje van de klas wil zijn. Aan overtuiging ontbreekt het ons dus niet, maar blijkbaar zijn de systemen en structuren dusdanig dat slavernij nog steeds een rol speelt.”

De uitdaging voor kerken zit ‘m volgens Ruben hierin, dat we abstracte theologische woorden en concepten weten te verbinden aan het leed in de wereld. Hij haalt zijn inspirator Huub Oosterhuis aan: “Er zijn woorden over liefde en solidariteit, recht en onrecht, goed en slecht, over arme, weduwe, wees en vreemdeling, zij staan geschreven, en zijn in alle talen van de wereld vertaald. En in hun geschreven ‘status’ hebben zij mensenlevens veranderd, mensen bekeerd tot elkaar. In die woorden ligt de ‘levensleer’ (Thora) besloten, inclusief het politiek program, waaraan wij, nu, en nog vele komende jaren, schreeuwende behoefte hebben.”

Sta je anders in dit werk sinds je vader bent?
“Mijn ideologische antwoord is nee, omdat ik het altijd heel irritant vond als mensen hun ouderschap meenamen in hun betoog. Dan dacht ik: ik heb toch geen kind nodig om het bijvoorbeeld erg te vinden dat andere kinderen seksueel misbruikt worden? Maar nu ik vader ben, moet ik toch concluderen dat het meespeelt. Afgelopen december draaiden we een eindejaarscampagne over Aaron, een jongetje dat voor de camera seksueel misbruikt werd. Op één van de foto’s die wij kregen doorgestuurd, zag ik een knuffel. Bij mijn eigen kind zie ik dat zo’n knuffel van waarde is. Ik kon bijna gevoelloos kijken naar alle andere foto’s, hoe erg en suggestief die ook waren, maar toen ik die knuffel op de grond zag liggen, raakte me dat. Die knuffel hoort niet op de grond, maar bij Aaron in bed, het is waarschijnlijk z’n enige veiligheid.

Zo’n foto maakt mijn woede alleen maar groter. Laatst las ik een misbruikverhaal over een meisje van drie, precies de leeftijd van mijn dochter. Als ik haar dan diezelfde avond op bed leg, kijk ik extra goed naar haar en zie ik een mensje met een karakter, met schattige vingertjes, en denk ik: hoe kun je dit in godsnaam misbruiken? Op zo’n grote schaal ook; op elk moment van de dag zijn er 750.000 mensen die online naar misbruik kijken. Nú. Vijftien volle Amsterdam Arena’s, elk moment van de dag. Krankzinnig.”

Superman
1 januari 2017 startte ik bij IJM. Diezelfde dag heb ik een Supermanpoppetje gekocht en dat onder mijn beeldscherm gezet, recht voor m’n neus, tot op de dag van vandaag. Dat poppetje herinnert mij aan ‘Supermaarko’, een jongetje uit een IJM-film die is misbruikt en zijn zusje daar soms bij moest betrekken. Maarko droomt ervan om Superman te zijn. Waarom? ‘To protect my sister from the bad guys’. Hoe kan dát de reden zijn van een zesjarig jongetje?! Aan het eind van de video zie je hoe zij samen bevrijd worden. De politie vertelt hem dat hij een goeie hulp van Superman zou zijn, want: ‘even Superman needs a little help sometimes’.

Dit verhaal van Maarko inspireert mij. Ik ben niet de held van dit verhaal. De helden zijn wat mij betreft de survivors. Maar: even Superman needs a little help sometimes’.”

Het interview met Ruben Vlot is een van de zeven interviews die zijn gepubliceerd in het boek ‘Slavernij; ketenen die (nog) niet verbroken zijn’. Vraag nu een gratis exemplaar van dit boek via deze website.

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

Meerartikelen

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Jenny
Nieuws

Jenny verloor haar vader bij bomaanslag in kerk: "Ik zou met hem meegaan naar de dienst"

Zondag 22 juni 2025 lijkt een zondag als alle andere in Damascus (Syrië). Gelovigen komen samen voor een kerkdienst. Ook in de Sint-Eliaskerk stromen kerkgangers binnen. Maar dan gaat het vreselijk mis. Bij een zelfmoordaanslag komen 22 mensen om het...

Ceder van Dijk
Nieuws

"Zwijg, anders slacht ik je af, christelijke hond”: CU en SGP komen met plan tegen geweld in azc's

Christelijke asielzoekers die in Nederland opnieuw worden bedreigd vanwege hun geloof, moeten beter worden beschermd. CU-Kamerlid Don Ceder en SGP-Kamerlid Diederik van Dijk presenteren woensdag 18 november een initiatiefnota met veertien voorstellen...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...

Pines Church
Nieuws

School weert kerk om visie op abortus en homohuwelijk: rechter grijpt in

Een Amerikaanse kerk die ruimte wilde huren in een openbare school, werd geweigerd nadat bestuursleden vragen hadden gesteld over haar standpunten over homoseksualiteit, het huwelijk en abortus. Een federale rechter heeft nu geoordeeld dat het...

Voorgangers Anglicaanse Kerk Engeland
Nieuws

Zweedse predikanten moeten mogelijk verplicht homostellen trouwen

Moeten predikanten verplicht worden om homostellen te trouwen, ook als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat? Die vraag zorgt voor grote verdeeldheid binnen de Zweedse Kerk, de evangelisch-lutherse kerk die tot 2000 de staatskerk van Zweden was....