Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #1: Ds. Simons over geloofszekerheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Wimco Ester
Video

Open Doors reageert op VN-oproep voor Nigeriaanse christenvrouwen

De Verenigde Naties hebben in een brandbrief alarm geslagen over het geweld tegen christelijke vrouwen en meisjes in Nigeria. Volgens VN-experts worden zij slachtoffer van moorden, seksueel geweld, gedwongen bekeringen en kindhuwelijken. De Nigeriaan

Pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Meer dan 1,1 miljoen abortussen in Amerika: sterke stijging van abortuspillen

In Amerika vonden vorig jaar naar schatting ruim 1,1 miljoen abortussen plaats. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van onderzoeksproject #WeCount van de Society of Family Planning. Opvallend daarin is de forse toename van het gebruik van de abortuspil. On

Bouwe Sprey
Persbericht

Bouwe Sprey nieuwe voorzitter van GlobalRize Nederland

GlobalRize Nederland heeft een nieuwe voorzitter. Per 1 juni heeft Bouwe Sprey het voorzitterschap overgenomen van Marco Vermin. Met zijn benoeming begint een nieuwe fase voor de organisatie, die wereldwijd mensen via internet bereikt met het evangel

Envision Kick-off
Persbericht

CAMA organiseert Envision Kick-off voor jongeren met een hart voor zending

CAMA Zending organiseert op vrijdag 26 juni de jaarlijkse Envision Kick-off. De toerustingsavond is bedoeld voor jongeren die zich voorbereiden op een missiereis of short-term uitzending, maar staat ook open voor geïnteresseerden die zich oriënteren

Wetenschapper
Nieuws

Voormalig atheïst kwam door wetenschappelijke ontdekkingen tot geloof in God

De Amerikaanse natuurkundige Michael Guillén was jarenlang overtuigd atheïst. Nu zegt de voormalig Harvard-docent dat wetenschappelijke ontdekkingen hem uiteindelijk tot geloof in God hebben gebracht. Dat schrijft The Christian Post. Guillén bouwde e

Hanneke Schaap en ds. Bakker
Nieuws

HHK-predikant nuanceert kritiek: 'Ik moedig vrouwen juist aan theologie te studeren'

De discussie over de plaats van vrouwen in de kerk blijft de gemoederen bezighouden. De hersteld hervormd dominee T.A. Bakker heeft deze week gereageerd op de ophef die ontstond na zijn kritische artikel over het voorstel voor een zogenoemde 'raad va

Prof. dr. Arnold Huijgen
Column

Wat christenen kunnen leren van het WK voetbal

Het kan niemand ontgaan zijn: het wereldkampioenschap voetbal in de Verenigde Staten en Mexico is van start gegaan. Hele straten zijn oranje versierd. Kranten en nieuwsberichten staan er bol van. De bal rolt weer. Wat moet je er als christen mee? Som

Arjan Lock
Nieuws

Arjan Lock verlaat de EO en maakt overstap naar Leger des Heils

Arjan Lock legt begin 2027 zijn functie als directeur van de Evangelische Omroep (EO) neer. Tijdens een speciaal belegde bijeenkomst in Hilversum maakte hij donderdag bekend dat hij per 1 februari als bestuurder bij het Leger des Heils aan de slag ga

Meerartikelen

Ds. P. D. van den Boogaard
Nieuws

Ds. P. D. van den Boogaard stopt als gemeentepredikant in HHK

Ds. P. D. van den Boogaard stopt als gemeentepredikant binnen de Hersteld Hervormde Kerk (HHK). Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Van den Boogaard krijgt de bevoegdheden van een emeritus en zal zich vanaf juli volledig richten op zijn werkzaamhed

Getrouwd stel
Nieuws

Onderzoek: huwelijk vóór eerste kind verkleint kans op relatiebreuk aanzienlijk

Stellen die trouwen voordat zij hun eerste kind krijgen, hebben veel minder kans om uit elkaar te gaan dan stellen die ongehuwd een kind krijgen. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de Britse onderzoeker Harry Benson, onderzoeksdirecteur van de Ma

Nigeria
Nieuws

Vijf christenen gedood, honderd anderen nog vast na ontvoering in Nigeria

In Nigeria zijn opnieuw christenen slachtoffer geworden van geweld. Gewapende Fulani-herders doodden dinsdag vijf christelijke mijnwerkers in de centrale deelstaat Plateau. Tegelijkertijd blijkt dat ongeveer honderd christenen nog altijd gevangen wor

Ds. C. J. Rijsdijk
Nieuws

Ds. C. J. Rijsdijk ontvangt opnieuw beroep: hervormd Oud-Beijerland hoopt op komst predikant

Ds. C. J. Rijsdijk heeft opnieuw een beroep ontvangen. Nadat de predikant onlangs al een beroep ontving vanuit de hervormde gemeente te Boven-Hardinxveld, heeft nu ook de hervormde gemeente Oud-Beijerland (Wijk Oost) een beroep op hem uitgebracht. In

Gereformeerde Gemeente te Opheusden
Nieuws

Drie studenten beroepbaar gesteld door curatorium Gereformeerde Gemeenten

Het curatorium van de Theologische School van de Gereformeerde Gemeenten heeft woensdag drie studenten beroepbaar gesteld. Dat maakt het kerkverband via haar eigen website bekend. Het gaat om K. L. Blok, D. de Jong en H. R. Keurhorst. Vanaf 22 juni k

Ds. W. van Sorge
Nieuws

CGK-emerituspredikant ds. W. van Sorge op 93-jarige leeftijd overleden

Ds. W. (Willem) van Sorge, emerituspredikant binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), is dinsdag op 93-jarige leeftijd overleden. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. De predikant zag het levenslicht op 18 juni 1932 in Rotterdam. Na het af

Ds. M. Karens
Video

GerGem-predikant waarschuwt voor schijnbekering: "Er is veel namaak"

"Uiterlijke verandering is nog geen waarachtige bekering. Je kan anders gaan leven, anders gaan praten en jezelf anders gaan kleden, maar toch nog steeds op de brede weg lopen. Waarachtige bekering wil zeggen dat er ook schijnbekeringen zijn die er s

Honkbal
Nieuws

Ophef rond Amerikaanse honkballers die Bijbeltekst op regenboogpetten plaatsen

Drie spelers van de Amerikaanse honkbalclub San Francisco Giants hebben tijdens een Pride Night een verwijzing naar Genesis 9 op hun regenboogpetten geplaatst. Daarmee wilden zij op de Bijbelse betekenis van de regenboog wijzen. De spelers kregen ver

thuisonderwijs
Video

Thuisonderwijs onder druk na nieuwe richtlijn: Erna Stelma geeft uitleg

De nieuwe richtlijn van leerplichtambtenaren over thuisonderwijs zorgt voor grote onrust onder ouders die hun kinderen vanwege geloofsovertuiging thuis lesgeven. Erna Stelma van het Thuisonderwijsverbond (TOV) spreekt van een zorgwekkende ontwikkelin

Internationaal Orgelfestival Haarlem
Persbericht

Internationaal Orgelfestival Haarlem viert 75-jarig jubileum met tientallen concerten

Het Internationaal Orgelfestival Haarlem viert deze zomer zijn 75-jarig bestaan. Van zaterdag 18 juli tot en met zaterdag 1 augustus staat Haarlem in het teken van orgelmuziek, met meer dan twintig concerten, een internationale zomeracademie en het p

Laura Perry
Interview

Voormalig transgender Laura Perry-Smalts deelt haar verhaal: "God veranderde mijn hart"

Hoe ga je als christen om met iemand die zich transgender noemt? En hoe blijf je trouw aan Bijbelse overtuigingen zonder mensen af te wijzen? Het zijn vragen waar steeds meer kerken, ouders en jongeren mee worstelen. Voormalig transgender Laura Perry

Robert Plomp
Column

Christenen begrijpen elkaar vaak verkeerd: vijf stappen naar een eerlijk gesprek

Waarom lopen gesprekken over geloof en Bijbeluitleg zo vaak vast? Volgens Robert Plomp komt dat niet alleen doordat we van mening verschillen, maar vooral doordat we elkaar onvoldoende begrijpen. Hij beschrijft een praktische route voor gesprekken tu