Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

#403 Jeffrey & Alie Hoek over medische verrassingen in de Bijbel
Of beluister op:

Meerartikelen

Laurens van de Kraats en Luuk Burgler
Persbericht

Groot Nieuws Radio-presentatoren brengen christelijke versie van hitnummer uit

De presentatoren Laurens van de Kraats en Luuk Burgler van Groot Nieuws Radio hebben een opvallende eigen versie uitgebracht van het nummer Echte Liefde Is Te Koop van Samuel Welten. Hun boodschap wijkt bewust af van het origineel. De titel van hun v

India
Persbericht

Ultimatum voor christenen met hindoe-achtergrond in Indiase deelstaat

Een angstaanjagende waarschuwing achtervolgt christenen in de staat Chhattisgarh, India. De organisatie ‘Sava Adivasi Samaj’ hield een bijeenkomst in het dorp Chhotendongar met zo’n 800 dorpelingen, waarin een ultimatum werd gesteld: alle christenen

Oosterkerk Zwolle
Nieuws

Grote onrust binnen Protestantse Gemeente Zwolle om mogelijke verkoop Oosterkerk

Binnen de Protestantse Gemeente Zwolle (PGZ) is grote onrust ontstaan over de mogelijke verkoop van de monumentale Oosterkerk. Bestuursleden hebben hun taken neergelegd en tientallen gemeenteleden dreigen hun lidmaatschap op te zeggen als de verkoop

Pakistan vlag
Nieuws

Christelijk meisje (16) uit Pakistan verdwenen: familie vreest gedwongen bekering

Een christelijke familie in Pakistan maakt zich grote zorgen om hun 16-jarige dochter Jia Liaqat. Volgens de familie is het meisje ontvoerd, gedwongen bekeerd tot de islam en online uitgehuwelijkt aan een man in Dubai, zo meldt Morning Star News. Jia

WK voetbal
Positief nieuws

Christenen willen WK voetbal gebruiken om over Jezus te vertellen

Een christelijke organisatie in de Verenigde Staten wil het WK voetbal van 2026 gebruiken om mensen met het evangelie in aanraking te brengen. De organisatie Cru heeft daarvoor een groot initiatief gestart onder de naam Victory Beyond the Cup ('Overw

Vluchtelingen
Nieuws

Kerken waarschuwen voor nieuwe migratiecrisis in Europa

Kerken in Europa moeten zich voorbereiden op een nieuwe fase van hulp aan migranten en vluchtelingen. Die oproep klonk tijdens een bijeenkomst van christelijke leiders in de Roemeense hoofdstad Boekarest. De bijeenkomst werd georganiseerd door de Chu

Merith Koedood
Interview

Merith Koedood is ongewenst kinderloos: “Ik heb het uitgeschreeuwd naar God”

Moederdag was voor Merith Koedood-de Lange jarenlang geen feestelijke dag. Wat begon met de pijn van ongewenste kinderloosheid, werd later gevolgd door een mislukte adoptie en uiteindelijk ook het afscheid van twee pleegkinderen die jarenlang deel ui

Ds. G. H. Molenaar
Nieuws

Hervormde gemeente Bleskensgraaf beroept ds. G. H. Molenaar

De hervormde gemeente te Bleskensgraaf heeft een beroep uitgebracht op ds. G. H. Molenaar (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. J. Muller opvolgen. Muller nam vorig jaar in verband met emeritaat afscheid van de gemeente. Ds. Molen

Meerartikelen

Marc de Vries
Video

Tweede Kamer debatteert morgen over omstreden embryowet: SGP'er pleit voor ongeboren leven

Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de omstreden Embryowet. Een meerderheid van de Tweede Kamer lijkt positief tegen het wetsvoorstel dat de definitie van het woord 'embryo' wil uitbreiden, te staan. SGP-Eerste Kamerlid Marc de Vries schoof afge

Duitse kerk
Nieuws

Pinksterkerken in Duitsland groeien sterk: 15.000 nieuwe leden in twee jaar tijd

De Bund Freikirchlicher Pfingstgemeinden (BFP), de federatie van vrije pinksterkerken in Duitsland, heeft de afgelopen twee jaar een sterke groei doorgemaakt. Het kerkverband kreeg er meer dan 15.000 leden bij. Dat schrijft Christian Daily Internatio

Reenen
Opinie

Aanval op thuisonderwijs moet alarmbellen doen rinkelen

Er kwam vanuit Den Haag een heftige aanval op de vrijheid van onderwijs, maar het blijft daarover vrijwel stil. Het Reformatorisch Dagblad besteedde er één artikeltje aan, op Cvandaag heb ik er niets over gelezen. Het is een uitspraak over thuisonder

Ausma
Interview

Topadvocaat Willem Jan Ausma: "Juist in christelijke kring kan ontkennen hardnekkig zijn”

Jarenlang stond hij verdachten bij in de zwaarste strafzaken en zocht hij naar de zwakke plekken in het dossier. Tegenwoordig zegt strafpleiter Willem Jan Ausma (57) vaker een andere weg te kiezen: niet alleen juridisch verweer voeren, maar cliënten

CGK
Nieuws

CGK Hoogeveen stelt vrouwenambt open ná komende synode

De christelijke gereformeerde kerk (CGK) van Hoogeveen heeft besloten de ambten open te stellen voor vrouwen. Dat meldt het Nederlands Dagblad. Daarmee wijkt juist de gemeente die verantwoordelijk is voor het samenroepen van de komende generale synod

Manifest gezin
Persbericht

Manifest overhandigd aan Don Ceder: 'Gezinnen staan onder druk'

Tijdens de Gezinsdag in vogelpark Avifauna hebben zaterdag ruim 800 bezoekers stilgestaan bij het belang van sterke gezinnen. Het evenement werd georganiseerd door GezinsPlatform.NL in het kader van de Week van het Gezin, die loopt van 9 tot en met 1

Vrouw
Nieuws

Ierse kerkleiders slaan alarm: ‘Epidemie van geweld tegen vrouwen’

Ierse kerkleiders spreken van een 'epidemie van geweld tegen vrouwen'. Dat schrijft Christian Today. Zij roepen op tot meer bescherming van vrouwen en een verandering in de samenleving. Vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke kerk, de Anglicaanse

Colombi
Nieuws

Christelijke leiders Colombia luiden noodklok en willen meer bescherming vanuit overheid

Christelijke leiders in Colombia vragen middels een petitie om meer bescherming vanuit de overheid. De oproep volgt op een aantal moorden en ontvoeringen waar geestelijke leiders slachtoffer van werden. Daarbij zijn gewapende criminele bendes vaak ve

Ds. A. Simons
Video

Ds. Simons vertelt in preekfragment voor wie het Heilig Avondmaal bedoeld is

Binnen de reformatorische gezindte wordt op verschillende wijze gekeken naar de vraag wanneer iemand deel mag nemen aan het Heilig Avondmaal. In sommige kerken wordt het avondmaal als iets gezien dat enkel is weggelegd voor diegenen die kunnen aanton

Standbeeld Donald Trump
Nieuws

Amerikaanse pastor verdedigt gouden Trump-standbeeld: ‘Niet bedoeld als afgoderij’

Een groot gouden standbeeld van de Amerikaanse president Donald Trump zorgt voor discussie onder christenen in de Verenigde Staten. Dat meldt The Christian Post. Pastor Mark Burns zegt dat het onlangs onthulde standbeeld geen vorm van afgoderij is, m

Juda
Video

Jongere organiseert Alpha Youth op school: "Je leert staan voor je geloof"

Op steeds meer plekken zoeken jongeren naar manieren om hun geloof te delen met leeftijdsgenoten. Ook op school gebeurt dat. De zestienjarige Juda organiseert samen met anderen Alpha Youth op zijn middelbare school. In een video van Alpha Youth Neder

‘Uw Koninkrijk Kome’
Persbericht

Gebedscampagne tussen Hemelvaart en Pinksteren: ‘Uw Koninkrijk Kome’

‘Uw Koninkrijk Kome’ nodigt christenen uit om tien dagen lang te bidden voor vijf mensen in hun eigen omgeving. De gebedscampagne vindt plaats tussen Hemelvaart en Pinksteren en is een laagdrempelige manier om geloof praktisch vorm te geven. Bid je m