Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

#395 Jeffrey & ds. Bas van der Graaf over een stille opwekking: zijn kerken er klaar voor?
Of beluister op:

Meerartikelen

Politie
Nieuws

Verdachte van brandstichting bij drie Edese kerken langer vast

De 27-jarige man die vorige week op verdenking van brandstichting bij drie kerken in Ede werd aangehouden, blijft langer vastzitten. Het Openbaar Ministerie meldt dat het voorarrest van de man met twee weken verlengd is. Intussen wordt het onderzoek

Arabische voorganger Saleem Shalash
Video

Voorganger uit Israël over raketaanvallen Iran: "We moeten rennen naar de schuilkelders"

Sinds zaterdag zijn Amerika en Israël in oorlog met Iran. Beide landen voerden luchtaanvallen uit op verschillende militaire en leiderschapsdoelen in het land. Daarbij werd onder meer de Iraanse leider Ayatollah Ali Khamenei in zijn hoofdkwartier uit

Alkmaar
Nieuws

Opvallende draai Grote Kerk Alkmaar na ophef over niet verhuren kerk voor Paasdienst

Er is geen sprake van het categorisch uitsluiten van religieuze bijeenkomsten in de Grote Kerk van Alkmaar. Dat stelde de Alkmaarse wethouder Jan Hoekzema maandag tijdens een debat in de gemeenteraad van die stad. ChristenUnie trok aan de bel nadat e

Rode lijn-protest
Nieuws

Gaza-oorlog: Kritische kerkleden trekken opnieuw ‘rode lijn’ bij PKN

Een groep predikanten, gemeenteleden en theologen binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) organiseert op vrijdag 20 maart opnieuw een zogenoemde ‘Rode Lijn’-actie bij het dienstencentrum in Utrecht. Met de oproep 'Sta op, doe recht: luister ec

Ds. Oscar Lohuis
Video

Ds. Oscar Lohuis heeft lovende woorden voor Iraanse schrijver na tv-optreden

De Verenigde Staten en Israël begonnen zaterdag een grootschalige militaire operatie tegen Iran. De landen voerden luchtaanvallen uit op diverse militaire en leiderschapsdoelen in Iran en schakelden onder meer de Iraanse leider Ayatollah Ali Khamenei

Ds. M. M. van Campen
Nieuws

Hervormde gemeente Ermelo hoopt op komst ds. M. M. van Campen

De hervormde gemeente Ermelo hoopt op de komst van ds. M. M. van Campen. De predikant ontving eerder deze week een beroep en moet in de Nieuwe Kerk ds. J. Bogerd opvolgen. Bogerd is sinds vorig jaar maart verbonden aan de hervormde gemeente te Renswo

jimmy
Nieuws

Prominente katholiek in Hongkong wint rechtszaak maar blijft alsnog vastzitten

Jimmy Lai, een prominente pro-democratische mediamagnaat en katholiek uit Hongkong, heeft deze week beroep gewonnen tegen een veroordeling wegens fraude uit 2022. Lai zat hiervoor een celstraf van zes jaar uit, maar deze uitslag verandert weinig aan

India
Nieuws

Christenen in India mogen hun doden niet begraven ondanks ingrijpen rechter

Inheemse dorpelingen in India hebben christenen de begrafenis van een vrouw belet sinds haar overlijden op 24 februari. Zij stellen dat een christelijke begrafenis hun land en goden zou bezoedelen. Het lichaam van Sambai Mandavi, een inheemse christe

Meerartikelen

Dushi Eisden
Interview

Dushi Eisden over haar overleden pleegzoon Jerryson: "Voor mij was hij een Godsgeschenk"

Een schietincident bij een McDonald’s in Capelle aan den IJssel kostte het leven aan de 15-jarige Jerryson, de pleegzoon van Dushi Eisden. In Hour of Power vertelde zij hoe zijn plotselinge dood haar leven op zijn kop zette en hoe haar geloof haar he

Jan Bor
Persbericht

Dankdienst en boekpresentatie markeren afscheid Jan Bor bij Stichting HVC

Hoe werkt God door gewone mensen, juist onder druk en vervolging? Die vraag staat centraal tijdens een event op woensdag 4 maart in de Grote Kerk te Vianen. Stichting Hulp Vervolgde Christenen (HVC) organiseert deze avond ter gelegenheid van het afsc

Israël, Iran en Esther
Verdieping

Waarom dit Bijbelse feest alles te maken heeft met de oorlog tussen Israël en Iran

Deze week vieren Joden wereldwijd Poerim. Op het eerste gezicht lijkt het een kleurrijk, bijna carnavalesk feest. Kinderen verkleden zich, er wordt hardop gelachen tijdens de lezing van het Bijbelboek Esther, de naam van de schurk wordt overstemd met

Willien van Wieringen
Interview

Volgens theoloog Willien van Wieringen is de Bijbel inclusiever dan veel christenen denken

Queer theologie lijkt voor velen een nieuwe en spannende ontwikkeling. Volgens theoloog Willien van Wieringen gaat het om een manier van Bijbellezen die al veel langer bestaat. De co-auteur van Beelddrager van God gezocht (m/v/x) pleit voor wat zij n

YouVersion - Bijbelapp
Nieuws

Meest gedownloade Bijbelapp ter wereld opent centrum in Kenia

YouVersion, de meest gedownloade Bijbelapp ter wereld, opende afgelopen maand een regionaal centrum in de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Dat meldt Christian Daily. Het doel is om meer lokale inhoud te maken voor de Bijbel-app en deze beter aan te sluit

Kerkgebouw
Nieuws

Nieuwe predikant voor gereformeerde gemeente Oosterland: ds. M. G. van Middendorp

De gereformeerde gemeente te Oosterland mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. M. G. van Middendorp heeft het op hem uitgebrachte beroep aangenomen. In de Zeeuwse gemeente volgt hij ds. J. van Belzen op. Laatstgenoemde predikant overlee

Ds. W. M. Mulder
Nieuws

HHG Nijkerk brengt beroep uit op ds. W. M. Mulder uit Springford

De hersteld hervormde gemeente te Nijkerk, in combinatie met Hoevelaken en Nijkerkerveen, heeft een beroep uitgebracht op ds. W. M. Mulder (foto). In de Veluwse gemeente moet Mulder ds. N. A. Donselaar opvolgen. Laatstgenoemde predikant nam in 2021 a

Iraanse vlag leeuw en zon
Nieuws

Christelijke organisatie Transform Iran hoopt op regimechange: "Gebeden worden verhoord"

De spanningen in het Midden-Oosten zijn opnieuw geëscaleerd nadat Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten gecoördineerde aanvallen uitvoerden op Iraanse doelen. Israëlische functionarissen omschrijven de operatie als een preventieve actie, bedoeld

Iran-oorlog
Nieuws

Christenen bidden voor vrijheid na dood Iraanse leider Khamenei

Christenen over de hele wereld bidden voor een nieuwe en betere toekomst voor Iran, een toekomst die religieuze vrijheid garandeert. Aanleiding is de dood van de Opperste Leider van het land, ayatollah Ali Khamenei. Hij werd gedood tijdens een milita

Jan Pool
Podcast

Jan Pool over leven en sterven: "Ik ben voorbereid als genezing niet komt"

Zijn ziekte heeft Jan Pool geleerd om meer te relativeren. Hij leeft alsof hij nog een hele toekomst voor zich heeft, maar weet ook dat die zekerheid er niet is, zo maakt de spreker duidelijk in de Cvandaag podcast. "Ik ben voorbereid als genezing ni

dr. Munther Isaac
Nieuws

Palestijnse predikant kritisch op PKN-bezoek aan Israël

De Palestijnse predikant dr. Munther Isaac (foto) uit scherpe kritiek op de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). In een opiniebijdrage stelt hij dat Europese kerken, waaronder de PKN, wel spreken over luisteren, maar weigeren de werkelijkheid in Gaz

Canadese vlag
Nieuws

Christen krijgt torenhoge boete na online berichten over verschillen man en vrouw

Een christelijke man uit Canada heeft een flinke boete opgelegd gekregen nadat hij zich via sociale media uitsprak over de verschillen tussen man en vrouw. Volgens het tribunaal, die deze kwestie beoordeelde, zou de man met zijn uitspraken meerdere c