Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #7: Arnold Huijgen over eeuwige straf en de hel
Of beluister op:

Meerartikelen

Jordaan
Nieuws

Israël bereidt zich voor op 2030: werkgroep moet band met christelijke wereld versterken

Israël is begonnen met de voorbereidingen voor het jaar 2030, wanneer christenen wereldwijd stilstaan bij de tweeduizendste herdenking van de doop van Jezus in de Jordaan. Minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa'ar heeft daarvoor een speciale werkg

Daniel en Bianca Samson
Nieuws

Christelijk echtpaar zoekt in VS steun voor dochters die Zweden niet wil teruggeven

De Roemeense christelijke ouders Daniel en Bianca Samson zoeken nu ook in de Verenigde Staten steun voor de terugkeer van hun dochters Sara en Tiana. De meisjes werden eind 2022 door de Zweedse jeugdzorg uit huis geplaatst. Volgens de ouders speelde

generale synode van de Church of England
Nieuws

Church of England aanvaardt omstreden document over Israël

De generale synode van de Church of England heeft ingestemd met een voorstel om een reeks documenten van Palestijnse christenen, waaronder het omstreden Kairos Palestine II, officieel te ontvangen en binnen de kerk te bespreken. De beslissing leidt t

Hooggerechtshof Pakistan
Nieuws

Pakistaans Hooggerechtshof spreekt laatste verdachten vrij van moord op christelijk echtpaar

Het Hooggerechtshof van Pakistan heeft de laatste drie mannen vrijgesproken die nog waren veroordeeld voor de gruwelijke moord op het christelijke echtpaar Shahzad Masih en Shama Bibi. Het echtpaar werd in 2014 levend verbrand nadat zij ten onrechte

Mirjam Oosterhoff
Persbericht

Mirjam Oosterhoff nieuwe bestuursvoorzitter Youth for Christ

Mirjam Oosterhoff is de nieuwe bestuursvoorzitter van Youth for Christ Nederland. Deze maand heeft zij het stokje overgenomen van Dennis Mohn, die negen jaar voorzitter van bestuur is geweest. Mohn heeft zijn werk met veel passie gedaan, maar moet er

VKB
Nieuws

VKB zet kerkrentmeesters in het zonnetje: 'Hun werk is onmisbaar voor de kerk'

Kerkrentmeesters vervullen een belangrijke, maar vaak onzichtbare rol binnen de kerk. Daarom roept VKB Kerkrentmeesters kerken deze zomer op om hun college van kerkrentmeesters én andere vrijwilligers bewust te bedanken voor hun inzet. Volgens de ver

Michael Remmerswaal
Column

Waar zouden we Jezus vandaag ontmoeten?

Waar zouden we Jezus vandaag aantreffen als Hij zichtbaar onder ons zou rondlopen? In een kerkbank of juist op straat, naast mensen die door de samenleving worden vergeten? Michael Remmerswaal houdt christenen een spiegel voor. Ik kwam dit plaatje te

Jaap Bönker
Boekfragment

Leviticus 16: het keerpunt van Gods verlossingsplan

Waarom neemt Leviticus 16 zo'n centrale plaats in binnen de Torah in? In dit boekfragment uit Torah of Wet?! laat Jaap Bönker zien hoe de Grote Verzoendag het hart vormt van Gods heilsplan. Hij beschrijft de Misjkan als een beeld van de Messias en la

Meerartikelen

Ds. Maarten van Loon
Column

Hout of goud? Christenen bouwen op het enige fundament

Ik sta erbij en kijk ernaar. Het vuur gaat intussen over al mijn preken, columns en cursussen. Tot mijn ontzetting verteert het vuur vrijwel alles. Gelukkig blinken hier en daar ook een paar goudkorreltjes. Opeens valt mijn blik op de vuurplaat: het

Thomas Samuel
Getuigenis

Voormalig imam: "Jezus verscheen drie keer aan mij in dezelfde droom"

Een voormalige imam en islamitische evangelist zegt dat zijn leven ingrijpend veranderde nadat Jezus tot drie keer toe in een droom aan hem verscheen. De man, die om veiligheidsredenen de naam Thomas Samuel gebruikt, vertelt in het programma Radical

ElisevHoek-GeraldTroost-NickiPouw
Nieuws

Hoe christenen reageren op omstreden abortusproef: 25 reacties uitgelicht

De proef van het Amsterdamse ziekenhuis OLVG om ook abortussen bij gezonde ongeboren kinderen van 22 en 23 weken zwangerschap mogelijk te maken, leidt tot veel reacties vanuit de christelijke wereld. De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaec

Silo
Nieuws

Archeologen stuiten in Bijbels Silo op bijzondere vondsten uit Tweede Tempeltijd 

Archeologen hebben bij het oude Silo in Samaria bijzondere voorwerpen uit de tijd van de Tweede Tempel gevonden. Dat schrijft All Israel News. De ontdekkingen geven volgens onderzoekers nieuw inzicht in het Joodse leven in deze periode. Dat is ook de

Klaslokaal
Nieuws

Katholieke docente naar rechter; zegt ontslagen te zijn na beantwoorden abortusvragen

Een katholieke docente in Schotland zegt dat zij ontslagen is omdat zij tijdens een les vragen van leerlingen beantwoordde over abortus, religie en de Verenigde Staten. Dat meldt The Christian Post. De zaak komt op 24 augustus voor bij een arbeidsrec

Ds. J. M. D. de Heer
Nieuws

Nieuwe predikant voor gereformeerde gemeente Alblasserdam: ds. J. M. D. de Heer

De gereformeerde gemeente te Alblasserdam mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. J. M. D. de Heer (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In Alblasserdam volgt de predikant de in 2023 naar Poederoijen vertrokken ds. C. Sonnevelt

pakistan
Nieuws

Pakistaanse autoriteiten: meerderheid van godslasteringszaken is verzonnen

De meerderheid van de godslasteringszaken die de afgelopen vijf jaar in Pakistan zijn geregistreerd, blijkt verzonnen te zijn. Dat hebben hoge overheidsfunctionarissen en politievertegenwoordigers verklaard tijdens een hoorzitting van de Senaatscommi

Hans van Hoof
Nieuws

IRS opnieuw op zoek naar directeur; Hans van Hoof keert tijdelijk terug

Stichting IRS (In de Rechte Straat) moet opnieuw op zoek naar een directeur. De onlangs benoemde directeur Jan Keuken heeft de organisatie alweer verlaten vanwege zijn benoeming tot wethouder in de gemeente Buren. Hans van Hoof (foto) keert tijdelijk

Kerkleidersdag
Persbericht

New Wine organiseert gratis Kerkleidersdag tijdens Zomerconferentie

New Wine Nederland organiseert op dinsdag 21 juli, in samenwerking met het Evangelisch Werkverband (EW), een gratis Kerkleidersdag tijdens de New Wine Zomerconferentie in Liempde. De dag is bedoeld voor predikanten, voorgangers, pioniers, kerkelijk w

Stoop
Nieuws

SGP-burgemeester beëindigt lidmaatschap: "Steun PVV-motie dolksteek in de rug"

De 64-jarige burgemeester van West Betuwe, Servaas Stoop, heeft zijn lidmaatschap van de SGP opgezegd. Dat vertelt hij tegenover het Reformatorisch Dagblad. De belangrijkste reden voor zijn vertrek bij de partij is het asielstandpunt van de landelijk

verf
Nieuws

Tientallen kerken en christenen doelwit van geweld in Europa

In Europa zijn in juni veertig antichristelijke haatmisdrijven geregistreerd. Kerken werden in brand gestoken of vernield en ook voorgangers, bekeerlingen en andere christenen werden bedreigd of aangevallen. Dat blijkt uit cijfers van de organisatie

vrouw
Verdieping

Vijf vragen en antwoorden over de proef met abortussen tussen 22 en 24 weken

De proef waarbij enkele Nederlandse ziekenhuizen abortussen tussen 22 en 24 weken gaan uitvoeren, zorgt voor veel onrust. ChristenUnie, SGP en verschillende prolifeorganisaties maken zich grote zorgen. Wat is er precies aan de hand en wat verandert e