Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

Patrick & Jeffrey over christelijke WK-spelers, een veilige kerk en 'De Vergeten Lijst'
Of beluister op:

Meerartikelen

Draagmoederschap
Persbericht

SGP: 'Excuses aan afstandsmoeders? Stop dan ook met draagmoeders!'

De SGP noemt de excuses van het kabinet aan de afstandsmoeders een belangrijke en terechte erkenning van het leed dat vrouwen en kinderen is aangedaan. “De politiek moet daarom niet overgaan tot wetgeving die opnieuw leidt tot een bewust georganiseer

Ds. C. J. Rijsdijk
Nieuws

Hervormde gemeente Serooskerke brengt beroep uit op ds. C. J. Rijsdijk

De hervormde gemeente te Serooskerke (Het Kruispunt) heeft een beroep uitgebracht op ds. C. J. Rijsdijk (foto). De predikant zou, mocht hij het beroep aannemen, de eerste gemeentepredikant van de in oktober 2020 opgerichte wijkgemeente kunnen worden.

Turks consulaat Jeruzalem
Nieuws

Rapport: 'Turks consulaat in Jeruzalem gevestigd op terrein Syrisch-Orthodoxe Kerk'

Het Turkse consulaat in Jeruzalem is gevestigd op grond van de Syrisch-Orthodoxe Kerk. Dat blijkt uit een rapport van het Jerusalem Center for Applied Policy (JCAP). Volgens de onderzoekers is dat opvallend, omdat veel leden van deze kerk ruim honder

Venezuela noodhulp
Nieuws

Kerken in Venezuela helpen duizenden na verwoestende aardbevingen

Kerken in Venezuela zetten alles op alles om slachtoffers van de zware aardbevingen van 24 juni te helpen. Volgens kerkelijke bronnen zijn mogelijk wel 250.000 mensen dakloos geworden. Het officiële dodental is inmiddels opgelopen tot bijna 2.000, te

Ds. A. T. Vergunst
Video

Ds. Vergunst waarschuwt: "Levensgevaarlijk om gewetensprikken Heilige Geest te negeren"

"Een gewetensprik is niet zaligmakend. Maar als je een gewetensprik negeert, dan ga je de volgende prik al wat minder voelen. Als je dat dan blijft doen, dan stopt de Heilige Geest met het prikken van uw hart en dat is levensgevaarlijk", aldus ds. A.

Agente dreigt boete te geven aan straatpredikers
Nieuws

Agent dreigt christelijke straatpredikers met boete tijdens Pride-evenement

De politie in de Amerikaanse stad Fort Worth onderzoekt een incident tijdens een Pride-evenement. Een agente dreigde daar christelijke straatpredikers met een boete als bezoekers zich beledigd zouden voelen door hun boodschap. Een van de straatpredik

Heilige Grond
Podcast

Is er nog iets heiligs? Theologen in gesprek

Is het heilige verdwenen uit onze tijd, of zoeken we het simpelweg niet meer op de juiste plek? In de podcast Heilige Grond gaat Koos Tamminga in gesprek over de betekenis van het heilige in een moderne samenleving. Wat doet het heilige met mensen, e

soedan
Nieuws

Voormalig moslim mishandeld in kerk vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Een Soedanese christen die zich vanuit de islam tot het christendom bekeerde, is mishandeld in een kerk in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan. Dat melden Christian Daily en International Christian Concern (ICC). De daders drongen de kerk binnen en

Meerartikelen

pakistan
Nieuws

Christen sterft in Pakistaanse cel na beschuldiging van godslastering

Een 61-jarige christen is in Pakistan overleden nadat hij bijna een jaar in de gevangenis had gezeten op beschuldiging van godslastering. Volgens Morning Star News leed Peter Masih aan vergevorderde dementie en ging zijn gezondheid tijdens zijn gevan

Koos de Jong
Interview

Koos de Jong bespreekt refowereld: “We hebben niet nóg meer Bijbeluitleg nodig”

Terwijl Stichting Jij daar! dit jaar haar 30-jarig jubileum viert, kijkt medeoprichter Koos de Jong niet alleen terug, maar ook vooruit. In gesprek met Cvandaag spreekt hij over de invloed van Jij daar! binnen de reformatorische gezindte, de actuele

Jannica
Persbericht

Jannica van Barneveld nieuwe voorganger Mozaiek010 Rotterdam

Spreker en aanbiddingsleider Jannica van Barneveld treedt per 1 september 2026 in dienst als voorganger bij Mozaiek010 in Rotterdam. Met haar komst versterkt de kerk haar lokale leiderschapsteam en zet zij een volgende stap in de geestelijke opbouw v

Alie Swillens
Video

Alie Swillens vertelt over dementie en geloof: “Ik laat mijn man niet alleen”

Na vijftien jaar intensieve mantelzorg voor haar moeder kreeg Alie Swillens opnieuw een zware zorgtaak toen haar man begon te dementeren. In het programma Petrus in het land vertelt ze openhartig over de kracht die ze vindt in haar geloof. Alie zorgd

Benaiah
Opinie

Homodebat in de kerk: wie krijgt een vrijkaartje?

Er is al veel over geschreven, gescholden en gedebatteerd. Van een taboe rondom homoseksualiteit in de kerk is al bijna geen sprake meer. Er is zelfs een heuse kerkelijke LHBTI-lobby ontstaan. Gesterkt door recente wetsvoorstellen leidt dit tot belad

Steef de Bruijn
Nieuws

Steef de Bruijn kondigt vertrek aan als hoofdredacteur Reformatorisch Dagblad

Steef de Bruijn legt later dit jaar zijn functie als hoofdredacteur van het Reformatorisch Dagblad (RD) neer. Dat heeft de Erdee Media Groep (EMG) bekendgemaakt. Een sollicitatiecommissie is inmiddels gestart met de zoektocht naar een opvolger. De Br

Grinwis
Nieuws

CU "pissig" over stikstofplannen: "Jesse Klaver is toch niet de dictator van Den Haag?"

SGP en ChristenUnie zijn zeer kritisch op het stikstofplan dat het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA vrijdag presenteerde. Ze komen woensdag samen met andere oppositiepartijen met voorstellen om het plan aan te passen, zo meldt De Telegraaf. Daa

LHBTI-vlag
Nieuws

Amerikaans Hooggerechtshof: staten mogen transgender vrouwen weren uit vrouwensport

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft bepaald dat staten transgender vrouwen, die biologisch gezien nog man zijn, mogen uitsluiten van sportwedstrijden voor meisjes en vrouwen. Dat meldt The Christian Post.   De uitspraak gaat over wetten in de state

Indonesie
Nieuws

Moslims vallen kerk Indonesië binnen en eisen einde aan kerkdiensten

Een groep moslims is op 24 juni een christelijke kerk in het Indonesische Hegarmanah Indah (West-Java) binnengevallen. Ze eisten dat de christelijke gemeente haar bijeenkomsten zou beëindigen. Dat meldt International Christian Concern (ICC), een waak

Kirgizie
Nieuws

Invallen en arrestaties bij huiskerken in Kirgizië

Vijf christenen van de True and Free Reform Seventh-day Adventist Church in Kirgizië zitten sinds 15 juni gevangen, meldt Forum 18. De politie vervolgt de zevendedagsadventisten wegens “productie en distributie van extremistisch materiaal”. De rechtb

Pakistan
Nieuws

Pakistan: ontvoerd christelijk meisje moet bewijzen dat ze 13 jaar is

Een rechter in de Pakistaanse stad Faisalabad heeft opdracht gegeven tot een medisch leeftijdsonderzoek van de 13-jarige Amber Nadeem. Het christelijke meisje werd volgens Morning Star News ontvoerd, gedwongen zich tot de islam te bekeren en uitgehuw

Koning Charles
Nieuws

Voormalig hofpredikant uit stevige kritiek op koning Charles: 'Hij verraadt zijn christelijk geloof'

De voormalige hofpredikant Gavin Ashenden heeft stevige kritiek geuit op de Britse koning Charles. Volgens hem verraadt de koning zijn christelijk geloof, zijn ambt en zijn onderdanen door een nieuwe omschrijving van zijn taak als staatshoofd. Dat sc