Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #8 : Jafeth en Sifra Bekx over aanbidding als levensstijl
Of beluister op:

Meerartikelen

IPC
Nieuws

Handelsverbod op Israëlische producten vanaf 22 september: Christenen voor Israël reageert

Het Nederlandse import- en handelsverbod op Israëlische producten uit Judea en Samaria treedt op 22 september in werking. Voor het Israël Producten Centrum (IPC), dat nauw verbonden is aan Christenen voor Israël, betekent het besluit dat het de samen

JD Vance
Nieuws

Christenen mogen hun geloof volgens JD Vance niet opsluiten in de kerk

De Amerikaanse vicepresident JD Vance vindt dat christenen hun geloof niet moeten beperken tot het privéleven. In dit interview zegt hij dat Jezus Christus ook richting geeft aan politieke en economische keuzes. "De duivel misleidt op intelligente wi

Ds. A. Simons
Video

Ds. Simons vertelt in preekfragment waar hij soms enorm onder lijdt

'Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.' Deze woorden uit Johannes 3 vers 16 vormen de kern van het christelijk geloof. Tegelij

Vietnam
Nieuws

119 christenen in Vietnam aangepakt wegens vermeende banden met verboden beweging

De Vietnamese autoriteiten hebben in de eerste helft van dit jaar 119 christenen gestraft vanwege vermeende banden met een verboden separatistische beweging. Het gaat onder meer om verhoren, administratieve sancties, arrestaties en strafrechtelijke v

kerk
Nieuws

Vrouw neergestoken tijdens gebed in Ierse kerk

Een vrouw van in de vijftig is dinsdag ernstig gewond geraakt nadat zij tijdens het bidden werd neergestoken in een katholieke kerk in het Ierse Tramore, in County Waterford. De vrouw verkeert niet in levensgevaar. De politie heeft een man van in de

HelloBible
Nieuws

Nieuwe AI-app wil christenen persoonlijk begeleiden bij Bijbellezen en gebed

De christelijke AI-app HelloBible is deze week officieel in Nederland gelanceerd. De app wil gebruikers niet alleen antwoord geven op geloofsvragen, maar hen ook persoonlijk begeleiden bij Bijbellezen, gebed en geloofsgroei. Volgens de initiatiefneme

ELIN - Delen
Video

ELIN brengt nieuw lied en videoclip uit: 'Geluk is wat we delen'

De christelijke band ELIN heeft een nieuw lied met videoclip uitgebracht. Het nummer Delen roept christenen op om Gods liefde niet voor zichzelf te houden, maar uit te delen aan de mensen om hen heen. In het lied staat de vraag centraal hoe gelovigen

Doerksen
Nieuws

Aanbiddingsleider Brian Doerksen (60) overleden: 'Hij was tot het allerlaatst een baken van licht'

De Canadese aanbiddingsleider en liedschrijver Brian Doerksen is overleden. Hij stierf dinsdag op 60-jarige leeftijd in zijn woning, omringd door zijn gezin, nadat eerder dit jaar bekend werd dat hij ernstig ziek was. Dat maakt zijn familie bekend. 

Meerartikelen

Ron van der Spoel
Preekverslag

Ron van der Spoel: “Heb je mensen lief die het bloed onder je nagels vandaan halen?”

“Mijn vrede geef Ik jullie.” Voor dominee Ron van der Spoel vormen die woorden uit Johannes 14 de kern van Jezus’ boodschap. Tijdens de New Wine Zomerconferentie sprak hij over de vrede die Christus als erfenis nalaat. Die vrede betekent niet dat all

Nigeria
Nieuws

Vrouw en drie kinderen van Nigeriaanse predikant ontvoerd door islamitische extremisten

De vrouw en drie kinderen van een Nigeriaanse predikant zijn ontvoerd door vermoedelijk Boko Haram- of ISWAP-strijders. De ontvoering vond plaats op 19 juli op de weg tussen Maiduguri en Damasak in de noordoostelijke deelstaat Borno. Dat meldt Intern

Ilse
Levensverhaal

Ilse worstelde jarenlang met depressies en vond rust bij God

Jarenlang kampte Ilse met zware depressies. Een belangrijke verandering kwam toen ze besefte dat ze haar leven niet zelf in de hand hoefde te houden, maar mocht vertrouwen op God. In het KRO-NCRV-programma Petrus in het land vertelt ze hoe haar geloo

Evert Adams
Opinie

Is Gods Koninkrijk de sluitpost op onze begroting geworden?

In deze periode verschijnen in kerkelijke dorpen de aankondigingen voor rommelmarkten en kerkpleinmarkten. Evert Adams begrijpt daar weinig van. Waarom zamelen christenen oud papier, afgedankte meubels en andere spullen in om daarmee jongerenwerk, ev

Fausto Tumolo
Opinie

De onvergeeflijke zonde: blus de Heilige Geest niet uit

Jezus sprak over één zonde die niet vergeven zal worden: de lastering tegen de Heilige Geest. Volgens Fausto Tumolo is die waarschuwing nog altijd actueel. Hij roept christenen op om het werk van de Heilige Geest niet te snel af te wijzen of als demo

azc
Nieuws

Kabinet erkent probleem rond bedreigde christelijke asielzoekers en wil daders harder aanpakken

Bedreigingen en intimidatie van christelijke asielzoekers in Nederlandse asielzoekerscentra zijn 'onaanvaardbaar'. Dat schrijft minister Van den Brink (Asiel en Migratie) in antwoorden op Kamervragen van ChristenUnie en SGP. Tegelijkertijd erkent het

Ds. K. H. Bogerd
Persbericht

Ds. K. H. Bogerd verzorgt zaterdag matineeconcert in Dorpskerk Ouddorp

Komende zaterdag verzorgt ds. K. H. Bogerd een matineeconcert in de hervormde Dorpskerk van Ouddorp. Tijdens het concert, dat zaterdagochtend vanaf 11:00 uur aanvangt, zal het thema 'Ruwe stormen mogen woeden' centraal staan. De toegang is vrij, wel

Ds. K. H. Bogerd & prof. dr. Marten van Willigen
Persbericht

De hoop van Gods Koninkrijk in de prediking: bekijk vijfde editie Preektocht terug

Wat gebeurt er wanneer een Bijbeltekst niet alleen historisch wordt uitgelegd of toegepast op het christelijke leven, maar ook wordt gelezen vanuit het perspectief van Gods komende Koninkrijk? Die vraag stond centraal tijdens de vijfde editie van de

Genève
Nieuws

Politici in Genève mogen niet zichtbaar religieuze symbolen dragen, christenen naar rechter

Drie christenen hebben een rechtszaak aangespannen tegen een nieuw verbod op zichtbare religieuze symbolen voor politici in het Zwitserse kanton Genève. Volgens hen beperkt de maatregel de godsdienstvrijheid en kan die gevolgen hebben voor alle geloo

Philip North
Nieuws

Bisschop waarschuwt voor "ontvlambaar document": "Antisemitisme wakkert verder aan"

De beslissing van de generale synode van de Church of England om het omstreden document Kairos Palestine II officieel te bespreken, zal het groeiende antisemitisme in Groot-Brittannië verder aanwakkeren. Daarvoor waarschuwt de Anglicaanse bisschop va

trouwen
Nieuws

Trouwen met z'n drieën? SGP eist uitleg na opvallende ceremonie

Het opvallende nieuws dat drie personen afgelopen week met elkaar in het huwelijk traden in Lopikerkapel leidt tot gefronste wenkbrauwen bij SGP-Kamerlid Diederik van Dijk. Hij stelt Kamervragen over de situatie omdat het tegen de Nederlandse wet ing

Ds. A. M. Clement
Nieuws

Nieuwe predikant voor NGK Lelystad: ds. A. M. Clement

De Nederlands gereformeerde kerk (NGK) te Lelystad (Lichtbron) beschikt binnenkort over een nieuwe predikant. Ds. A. M. Clement (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. De predikant volgt in de Lichtbron de in 2024 naar Ermelo vertrokken ds. C.