Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

#403 Jeffrey & Alie Hoek over medische verrassingen in de Bijbel
Of beluister op:

Meerartikelen

vlag
Nieuws

Christelijke leiders waarschuwen VN: Eritrea's mensenrechten blijven erbarmelijk

Een coalitie van dertig mensenrechtenorganisaties, waaronder Christian Solidarity Worldwide (CSW), roept de VN-Mensenrechtenraad op om het mandaat van de speciale rapporteur voor mensenrechten in Eritrea te verlengen. De organisaties menen dat er sin

Franse Senaat
Nieuws

Franse Senaat verwerpt opnieuw euthanasiewet: christelijke organisaties in actie

De Franse Senaat heeft maandag opnieuw een belangrijk onderdeel van een wetsvoorstel over euthanasie en hulp bij zelfdoding afgewezen. Met 151 tegen 118 stemmen stemden de senatoren tegen het artikel dat de voorwaarden voor ‘hulp bij sterven’ moest v

China
Nieuws

China probeert Bijbel aan te passen om christenen te beïnvloeden

De Chinese Communistische Partij probeert de Bijbel aan te passen om christenen te beïnvloeden en de controle te behouden. Dit gebeurt te midden van een groeiend aantal christenen in het land, dat nu meer gelovigen telt dan leden van de Communistisch

Brian Houston
Nieuws

Brian Houston zegt dat X-account is gehackt na plaatsen pornovideo

Brian Houston, oprichter van de wereldwijde Hillsong-beweging, zegt dat zijn account op X is gehackt. Donderdag verscheen er op zijn account een expliciete pornografische video, merkt de Christian Post op. Houston reageerde enkele uren later met een

Paus Leo
Nieuws

Paus doet oproep aan christenen en moslims: "Blaas menselijkheid nieuw leven in"

Paus Leo heeft christenen en moslims opgeroepen om samen te werken aan meer medeleven en solidariteit in de wereld. Dat deed hij volgens Vatican News tijdens een ontmoeting in het Vaticaan met deelnemers aan een interreligieuze bijeenkomst uit Jordan

Ds. A. S. Middelkoop
Nieuws

Ds. A. S. Middelkoop neemt beroep naar HHK Oldebroek-’t Harde aan

Ds. A. S. Middelkoop (foto) heeft het beroep aangenomen van de hersteld hervormde gemeente te Oldebroek-’t Harde. De predikant bedankte tegelijkertijd voor het beroep dat hij onlangs ontving van de hersteld hervormde gemeente te Arnemuiden (Rehobothk

Ds. N. P. J. Kleiberg
Video

HHK-predikant wijst op strijd tegen karakter: "Ik was vroeger een driftig mannetje"

Een hoogmoedig of driftig karakter is misschien wel de grootste vijand van een christen. Dat stelde ds. N. P. J. Kleiberg, predikant binnen de Hersteld Hervormde Kerk, in een recente preek. Kleiberg merkt op dat we in ons leven tegen ons eigen karakt

Daphne en Lucas Smit
Video

Voormalig topsporters Daphne en Lucas Smit zondag te gast in Hour of Power

Van topsport en een leven vol prestaties naar een compleet andere focus. Aanstaande zondag vertellen Daphne en Lucas Smit hun verhaal in Hour of Power. Daphne verhuisde voor haar voetbalcarrière zelfs naar Amerika, terwijl Lucas zijn geluk zocht in b

Meerartikelen

Jacobs
Column

Hoe op bijzondere wijze een ontmoeting tot stand kwam met de Telegraaf-hoofdredacteur

In zijn nieuwe dagboek vertelt opperrabbijn Jacobs onder meer over het ziekenbezoek dat hij aflegde en zijn ontmoeting met de hoofdredacteur van De Telegraaf. Die afspraak kwam overigens op een bijzondere manier tot stand. 'Hoe we ook plannen, alles

congo
Nieuws

Opnieuw bloedbad in Congo: tientallen christenen vermoord

In de Democratische Republiek Congo (DRC) is de oostelijke provincie Ituri opnieuw het toneel geweest van brute aanvallen, waarbij meer dan 30 burgers om het leven zijn gekomen. Rebellen van de Allied Democratic Forces (ADF) voerden dodelijke aanvall

Annelijn de Gier
Opinie

Kan Protestants Nederland vernieuwen zonder te verwateren?

Tijdens de eerste algemene ledenvergadering van het vernieuwde Protestants Nederland werden plannen voor nieuwe campagnes en maatschappelijke betrokkenheid gedeeld. Toch bleef bestuurskundige en religiewetenschapper Annelijn de Gier achter met fundam

Kees Postma
Column

Ieder-heeft-iets dienst: een evangelisatieavond om nooit te vergeten

Wat begint als een goedbedoelde evangelisatieavond, eindigt in totale chaos. Kees Postma neemt je in deze column mee naar een bijzondere kerkdienst waarin iedereen iets mag bijdragen. Wanneer een act mislukt en de stilte valt, grijpt een onverwachte

Stoffer
Nieuws

Chris Stoffer wil geen extra controle op particuliere scholen

De Tweede Kamer behandelde woensdag een wetsvoorstel om voorafgaand toezicht in te voeren op particuliere scholen. SGP-voorman Stoffer ziet geen enkele aanleiding om deze scholen al bij voorbaat te wantrouwen en wil het voorstel daarom aanpassen. “Na

Ruissen
Nieuws

SGP haalt hard uit naar EU-burgerinitiatief conversiepraktijken

De Europese Commissie komt met een aanbeveling richting lidstaten om conversiepraktijken te verbieden. Dit maakte Eurocommissaris Hadja Lahbib vandaag bekend als reactie op burgerinitiatief 'Voor een verbod op conversiepraktijken in de Europese Unie'

Andrew Brunson
Video

Andrew Brunson: “Ik danste elke dag vijf minuten in de gevangenis”

De Amerikaanse predikant Andrew Brunson vertelde op een recent SDOK-event hoe hij tijdens zijn gevangenschap in Turkije bewust elke dag vijf minuten danste om God te gehoorzamen. Niet omdat hij vreugde voelde, maar omdat hij Jezus’ oproep om te juich

Ds. W. J. van de Velde
Video

CGK-predikant spoort jongeren aan om uit de Bijbel te lezen en kerkdiensten te bezoeken

Veel jongeren vinden het moeilijk om de Bijbel te lezen en daarmee kan het zomaar gebeuren dat die Bijbel dichtgaat. Ds. W. J. van de Velde, CGK-predikant te Doetinchem, riep jongeren in een recente preek op om hun Bijbel te blijven lezen, ook als ze

Lineke Blijdorp
Video

Asieladvocaat Lineke Blijdorp geschokt door AZC-rellen: “Dit is niet wie wij zijn”

De recente rellen rond demonstraties tegen asielzoekerscentra (AZC’s) zorgen voor grote zorgen bij asieladvocaat Lineke Blijdorp. In het programma Uitgelicht! van Family7 noemt zij het geweld tegen politie en asielzoekers “schokkend” en waarschuwt ze

Bangladesh
Nieuws

Priester gewond bij overval kerk Bangladesh; kerkleden bezorgd

Afgelopen 27 april drong een groep aanvallers een katholieke kerk in de Bengaalse hoofdstad Dhaka binnen. Het incident vond plaats in de St. Eugene de Mazenod Katholieke Kerk rond 3:00 uur ‘s nachts, toen een groep personen het kerkterrein binnendron

Oeganda
Nieuws

Oegandese bekeerling ernstig toegetakeld door moslimfamilie

Een Oegandese christelijke man raakte op 2 mei zwaargewond na een aanval door familieleden van zijn vrouw. Ochora Awali, een 28-jarige man en vader van één kind bekeerde zich vanuit de islam tot het christendom. Dit leidde uiteindelijk tot de aanval

Janine Beijer
Podcast

Waar is God in je verdriet? In gesprek met Janine Beijer

Wat als je leven anders loopt dan je had gehoopt en je God niet meer lijkt te voelen? In deze aflevering van Stronglife de Podcast gaat het over rouw en geloof. Lennart spreekt met Janine Beijer en Chantal over het Bijbelverhaal van Naomi en Ruth. Hu