Moeilijke Bijbelteksten: Wat betekenen de geslachtslijsten in Genesis?

God 18 maart 2020 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijk Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de lange lijsten met geboorten in het begin van het Bijbelboek Genesis. Veel mensen vinden die lijsten saai en betwijfelen het nut. Wat is de betekenis ervan?

Een betekenis zou kunnen zijn dat de opvolgende geboorten de tijdsduur van de Voortijd (Tijd tussen de Schepping en de watervloed (Noach)) zou aangeven. Maar dat is dubieus, omdat het namelijk niet zeker is of de tijdsrekening in de Voortijd dezelfde was als die van tegenwoordig. Dit heeft ermee te maken dat de watervloed gevolgen had die zich niet alleen tot het doden van mensen en dieren op aarde beperkte. De woorden van God in Genesis 8:22 wijzen erop dat Hij de seizoenen instelde. Hij zorgde ervoor dat de aarde vanaf toen langzaam voorover en achterover ging bewegen waardoor de zon afwisselend op de ene en daarna op de andere helft zou schijnen. Dit heeft niet alleen grote invloed op het klimaat, maar is ook ongunstig voor de slijtage van de aarde en de schepselen.

De vraag is of de instelling van de seizoenen de enige ingreep was. Heeft God bijvoorbeeld de aarde sneller doen draaien, waardoor de dagen korter zijn geworden (Mt 24:22)? Heeft Hij ook andere ingrepen gedaan in het zonnestelsel, zoals aan de maan, of het heelal? Het kan dus zomaar zijn dat ook de duur van dagen is verkort. Hoewel dit schijnbaar niet expliciet in de Bijbel staat. Zeker is wel dat de levensomstandigheden op aarde na de watervloed ongunstiger waren geworden. Dit wordt zichtbaar in de scherpe afname van levensduur van de mens (en waarschijnlijk ook van de andere schepselen). Binnen 300 jaar na de watervloed was de gemiddelde leeftijd van de mens niet veel meer dan 100 jaar.

Een andere gedachte is dat de geslachtslijsten ‘bewijs’ leveren van het bestaan van ‘heilig nageslacht’. Dat individuele heiligheid of van Gods volk (collectief) wordt doorgegeven via geboorten; etnocentrisme (tunnelvisie die stelt dat Gods volk gekoppeld is aan/afhankelijk is van fysieke afstamming). Kaïns gedrag liet, in de eerste generatie na Adam, echter zien dat dit niet bestaat. Hoe kan immers een boosaardige voortkomen uit een ‘heilig geslacht’?. De klap op de vuurpijl is dat in de laatste generatie voor de vloed slechts één vrome was overgebleven: Noach. Alle afstammelingen van de stamboom van Set, de godsdienstige opvolger van Adam bleken boosaardig geworden te zijn. Ook de gelovigen na Noach brengen zowel heiligen als boosaardigen voort. Soms in één zwangerschap (Gn 25:23).

Dan is er de gedachte van vrome opvoeding. Dat de geslachten in Genesis 5 worden genoemd om erop te wijzen hoe belangrijk het is dat de ouders aan hun kinderen Gods wil en het geloof overdragen. Maar het voorval van Kaïn laat zien dat geloofsontwikkeling een gave was die niet iedereen oppakte (Gn 4:7-9). De eerste generaties (ook die van na de watervloed) konden te rade gaan bij het vrome voorgeslacht die nog in leven waren. Sommige verzaakten hun geloof te ontwikkelen of lieten het overwoekeren door hun boze hart (Gn 6:3). Vroomheid werd van aanvang aan bepaald door eigen verantwoordelijkheid (Gn 2:16-17).

Calvijn dacht in de geslachtslijsten een bevestiging van Gods voorbeschikking (Predestinatie) van uitverkiezing te zien. God zou de geboorte van de genoemde vrome zonen altijd al bedoeld hebben. Alleen laat deze dubbele Verkiezingstheorie zich niet rijmen met het feit dat slechts één mens uit die afstammelingen genade vond in de ogen van God: Noach. Met de dood van alle overige mensen en dieren tot gevolg. Welk nut dient dubbele Verkiezing als het niet tot toename, maar afname van Gods volk leidt? Wat is het nut van het verwerpen van de meerderheid van mensen en dieren? Deze theorie is strijdig met het ultieme richtpunt in de Bijbel: dat zoveel mogelijk mensen worden toegevoegd aan Gods volk ten gunst van de Schepping.

Wat kan wel geleerd worden van de geslachtslijsten?:

Genesis 4
1. Kaïn (Hebr. Qajin – verkregen)
2. Henoch (Hebr. Chanoch – toegewijd)
3. Hirad (Hebr. ’Ierad – vloot)
4. Mechuja-el (Hebr. Mechoeja‘El – zij zijn door God verdelgd)
5. Methusa-el (Hebr. Metoesa‘El – zij zijn mannen van God)
6. Lamech (Hebr. krachtig)
7. Jabal, Jubal, Tubal-Kaïn en Naema (Hebr. Javal – waterstroom voortbrengen, Joeval – geluidstroom voortbrengen, Toeval-Qajin – gedragen door Kaïn en Na’amah – (grote) prachtigheid))

Genesis 5
1. Adam (Hebr. uit bloedrode aarde)
2. Set (Hebr. Sjet – herstel (van het patriarchaat))
3. Enos (Hebr. ‘Énosj – sterfelijk mens (die God ging aanroepen (Gn 4:26)))
4. Kenan (Hebr. Qejnan – genesteld bezit)
5. Mahalal-el (Hebr. Mahalal‘El – lof aan God)
6. Jered (Hebr. Jaréd – Neerdalende afstamming)
7. Henoch
8. Methusalach (Hebr. Metoesjalach – man van het wapen)
9. Lamech
10. Noach (Hebr. tijdelijke verlichting)

In de stamboom van Adam tot Noach (Gn 5) wordt meer vrome namen genoemd dan in die van Kaïn. Dit kan wijzen op grotere geloofsontwikkeling en op fysieke vruchtbaarheid. De namen in de geslachtslijn vanaf Set (Gn 5) laten een bedruktheid zien door de geloofsafval van Adam.

De namen in de geslachtslijn van Kaïn laten hoogmoed zien en een bewustheid op zichzelf aangewezen te zijn (leven vanuit eigen kracht). Van belang is ook te wijzen op de sterke overeenkomst tussen sommige namen in de twee geslachtslijnen wat erop lijkt te wijzen dat er later wederzijds contact was (competitie).

De twee geslachtslijsten hebben veel verschillen en de naambetekenissen laten zien dat ze twee afzonderlijke geslachten vertegenwoordigen: de boosaardigen en de vromen. De knapheid van Kaïns kleindochter, Naema (deze Hebreeuwse naam betekent ‘schoonheid’), verklaart dat de vromen toch afvallig werden: uiteindelijke vermenging van het geslacht van Set met die van Kaïn door huwelijken (Gn 6:2). Vandaar dat God ingreep (Gn 6:7).

De geslachtslijsten laten zien dat door de overtreding van Eva en Adam alle mensen van God afdwaalden (Rm 3:12) en slechts een enkeling nog in staat bleek om bij God genade te vinden (Mt 19:26).

Praatmee

Beluister onze podcast

#401 Jeffrey & Hans Maat over spanning rond charismatische vernieuwing: herstel of ontsporing?
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. P. de Vries
Video

Ds. P. de Vries vertelt over echtpaar dat na 60 jaar huwelijk nog geen geloofszekerheid had

Ds. P. de Vries vertelde in een recente preek over een echtpaar dat na zestig jaar huwelijk nog altijd geen geloofszekerheid kende. Dit verhaal kreeg hij ooit eens te horen van wijlen ds. Jac. van Dijk, een predikant die in de vorige eeuw verbonden w

Muziek in de kerk
Nieuws

Nieuwe video verkent gevoelig thema: welke muziek past in de eredienst?

Muziek in de kerk blijft een onderwerp dat veel gesprek en soms ook spanning oproept. Welke liederen zijn passend in de eredienst? Is er ruimte voor moderne aanbidding, of moeten kerken vasthouden aan de Psalmen? En welke rol spelen instrumenten en e

Corrie ten Boom
Persbericht

Nieuwe online cursus laat deelnemers ‘bidden als Corrie ten Boom’

Op 15 april, de dag waarop Corrie ten Boom zowel werd geboren als overleed, is een nieuwe online cursus gelanceerd over gebed. De cursus, getiteld Leer bidden als Corrie ten Boom, is ontwikkeld door Jesus.net in samenwerking met Corrie ten Boomhuis.

sneeuwbal
Persbericht

Nieuwe discipelschapstraining ‘Operatie Sneeuwbal’ wil gelovigen toerusten

Op 29 april gaat een nieuwe editie van de online discipelschapstraining Operatie Sneeuwbal van start. Het initiatief van Stichting Arbeiders in de Oogst wil christenen helpen om niet alleen hun geloof te delen, maar ook anderen te begeleiden in navol

Drs. Piet Guijt
Column

Bijbelse waarheid vraagt om overgave: hoe worden we vrij gemaakt?

Wat is waarheid, en hoe maakt die waarheid vrij? Piet Guijt verkent de Bijbelse betekenis van waarheid en laat hij zien dat het meer is dan kennis alleen. Waarheid vraagt volgens hem om erkenning, liefde en gehoorzaamheid. In Joh. 8:31,32 staat de be

CGK verdeeldheid
Nieuws

CGK Groningen valt uiteen na conflict over homoseksuele relaties en avondmaal

De Christelijke Gereformeerde Kerk (CGK) in Groningen valt uiteen in een progressief en een behoudend deel. Dat is woensdagavond bekendgemaakt op een gemeenteavond van de christelijke gereformeerde kerk in de stad. Aanleiding is een besluit van de ke

draagmoederschap
Nieuws

Christelijke partijen fel tegen wetsvoorstel draagmoederschap

Zowel de SGP als de ChristenUnie waarschuwen dat het huidige wetsvoorstel over draagmoederschap te weinig doet om misstanden te voorkomen. Tijdens het debat over personen- en familierecht kwam dit wetsvoorstel afgelopen donderdag ter sprake. Het wets

Peter Schalk
Video

Video: PVV'er vraagt SGP-senator of kabinet Jetten op de brede of smalle weg loopt

PVV'er Alexander van Hattem vroeg SGP-senator Peter Schalk eerder deze week of het kabinet van minister-president Rob Jetten op de smalle of de brede weg loopt. Dit deed hij nadat Schalk eerder in het debat over een lange en korte weg sprak. In onder

Meerartikelen

CGK-kerkscheuring
Nieuws

Deputaten: aansluiting bij Rijnsburg onverenigbaar met functie binnen CGK

De deputaten Kerkorde en Kerkrecht van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) stellen dat deelname aan de kerkelijke structuur rond Rijnsburg uiteindelijk onverenigbaar is met een functie binnen deputaatschappen van de CGK. In een nieuwe handreik

China
Nieuws

Organisatie luidt noodklok: onderdrukking Chinese katholieken neemt zorgwekkend toe

Human Rights Watch zegt dat de onderdrukking van katholieken in China de laatste jaren zorgwekkend is toegenomen. In een nieuw rapport schrijft de organisatie dat katholieke priesters en bisschoppen steeds vaker te maken krijgen met arrestaties, gewe

Hour of Power
Video

Zondag is burgermeester Tinet de Jonge-Ruitebeek te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag is burgermeester Tinet de Jonge-Ruitebeek uit Nijkerk te gast in Hour of Power, waar ze vertelt over haar werk. “De uitdaging van het burgemeestersambt is dat je steeds weer iets mag bijdragen aan de verbinding tussen mensen, maar o

Franklin Graham
Nieuws

Franklin Graham verdedigt Trump na AI-rel rond Jezus-afbeelding

Evangelist Franklin Graham heeft de ophef rond de inmiddels verwijderde AI-afbeelding van president Donald Trump weggewuifd. Volgens Graham is er sprake van “veel ophef om niets”. Trump deelde deze week op zijn platform Truth Social een AI-gegenereer

Pakistaanse vlag
Nieuws

Twee moslims verkrachten christelijke vrouw onder bedreiging van vuurwapen

Een 25-jarige christelijke vrouw in Pakistan verkeert in kritieke toestand nadat zij vorige week verkracht is door twee moslimmannen. Dat meldt Morning Star News. De vrouw ligt momenteel in een ziekenhuis in Lahore. De vrouw komt uit het dorp Shahkot

Pete Hegseth
Nieuws

Amerikaanse minister onder vuur na citeren van niet-bestaande Bijbeltekst

De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth ligt onder vuur nadat hij tijdens een gebedsbijeenkomst een tekst voorlas die later geen echte Bijbeltekst bleek te zijn. De woorden leken sterk op een bekende scène uit de film Pulp Fiction. De opval

twintigers
Persbericht

IZB organiseert webinar over twintigers en de kerk

Wat houdt twintigers bezig? En wat kunnen gemeenten doen om hen te ondersteunen in hun geloofsweg? Op 23 april organiseert de IZB een gratis en laagdrempelig webinar rond deze vragen. Twintigers vormen voor veel gemeenten een uitdagende doelgroep, co

Dick Both & Alex de Bruijn
Interview

Hoe geef je gezond leiding in de kerk? Praktijkboek moet reformatorische ambtsdrager toerusten

"De kerk is geen bedrijf”, zegt Dick Both. “Maar dat betekent niet dat leidinggeven niet van belang is. Sterker nog”, vult Alex de Bruijn aan, “juist omdat het om de gemeente van Christus gaat, moeten we heel zorgvuldig nadenken over de manier waarop

Iraanse christenen
Nieuws

Gevluchte Iraanse christenen blijven hoopvol: “Wanneer ik angstig ben, bid ik”

In het noorden van Irak en buurland Armenië groeit een bijzondere gemeenschap van Iraanse christenen. Velen van hen zijn gevlucht voor geweld, onderdrukking en vervolging in Iran. Te midden van oorlog en onzekerheid getuigen zij van een nieuw gevonde

Erik Bakker
Column

Opwekking zonder Statenvertaling: de Geest trekt zich weinig aan van kerkgrenzen

Tijdens een reis door Zuid-Amerika ziet Erik Bakker iets waar in Nederland al jaren om wordt gebeden: volle kerken, jonge gelovigen en een vanzelfsprekende verwachting van God. In een samenleving die tegelijk wordt gekenmerkt door corruptie en ongeli

Leo Smits
Column

Wat is onze visie op gebedsgenezing? Hoop als derde weg

Moeten we altijd genezing verwachten wanneer we bidden voor zieken? Over deze vraag bestaan binnen de kerk verschillende visies. In dit artikel zet Leo Smits drie benaderingen naast elkaar en pleit hij voor een derde weg. GebedsgenezingIn de Bijbel,

Jan de Visser
Nieuws

Hervormde predikant schrijft felle brief en noemt asielwet 'goddeloos'

Binnen een deel van christelijk Nederland is de verontwaardiging over de nieuwe asielwetten groot. In een open brief haalt predikant Jan de Visser fel uit naar de plannen om ongedocumenteerden strafbaar te stellen. Volgens hem is de wet 'het grofste