In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #1: Ds. Simons over geloofszekerheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. M. J. van Oordt
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Veenendaal: ds. M. J. van Oordt

De hervormde gemeente te Veenendaal (Westerkerk) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. M. J. van Oordt (foto) nam het onlangs op hem uitgebrachte beroep aan. In Veenendaal volgt Van Oordt ds. W. G. Teeuwissen op. Laatstgenoemde predika

Bijbel
Nieuws

Chinese autoriteiten staan Bijbels toe voor gevangengenomen predikanten na juridische strijd

Voor het eerst hebben twee gevangengenomen predikanten van de Chinese Zion Church een Bijbel ontvangen in detentie. Dat gebeurde nadat een christelijke advocaat met succes bezwaar maakte tegen het verbod op toegang tot Bijbels in een detentiecentrum

Ds. J. A. van den Berg
Video

Hervormde predikant over bekeringsverhaal Belgische influencer: "God verlost mensen"

"Ze zei: 'Ik kon alles doen wat ik wilde, want ik had alles. Maar ik was niet gelukkig. Als er een moment van geluk was, was ik dat ook meteen weer kwijt.' Totdat zij de Heere leerde kennen en tot bekering kwam", aldus ds. J. A. van den Berg. De pred

OMF logo
Persbericht

OMF: aantal christenen groeit, maar miljarden mensen hebben nog nooit over Jezus gehoord

Hoewel wereldwijd jaarlijks miljoenen mensen tot het christelijk geloof komen, groeit het aantal mensen dat nog nooit over Jezus heeft gehoord nog altijd sneller. Daarvoor waarschuwt zendingsorganisatie OMF Nederland in aanloop naar het OMF Mission E

AI-gegenereerde impressie van een demonstratie voor geloofsvrijheid. De afgebeelde personen zijn niet de geïnterviewden in dit artikel.
Interview

Elrose vluchtte uit Pakistan na valse beschuldiging van godslastering: "Als ik was gebleven, hadden ze me gedood"

Op 1 juli demonstreren Pakistaanse christenen in Den Haag voor geloofsvrijheid en aandacht voor de positie van christelijke asielzoekers. Pakistan staat volgens de jaarlijkse ranglijst van Open Doors op de achtste plaats van landen waar christenen he

Nick Vujicic in zijn documentaire
Nieuws

Nick Vujicic deelt indrukwekkend getuigenis: "Goede Vaderdag in de hemel, papa"

Nick Vujicic, de evangelist die bekend staat om zijn verhaal over hoop en geloof, heeft in een indrukwekkend fragment van zijn nieuwe documentaire 'No Limbs, No Limits: The NickV Story' verteld hoe het verlies van zijn vader hem gevormd heeft. Vujici

ds. J.A.J. Pater
Dagelijks leven

Ds. Pater beantwoordt Refoweb-vraag: 'Je kunt niet in je eentje christen zijn'

Een aangrijpende vraag van een vrouw van in de veertig over eenzaamheid, geloofstwijfel en het verlangen naar echte verbinding heeft geleid tot een reactie van ds. J.A.J. Pater op Refoweb. De predikant benadrukt dat er bij de Heere Jezus ruimte is vo

Inferno. De ontdekking van de hel
Nieuws

Symposium in Utrecht verkent betekenis van de hel vanuit geloof en actualiteit

De hel is een onderwerp waar veel mensen liever niet over spreken, maar volgens theoloog Arnold Huijgen verdient het thema juist nieuwe aandacht. Op vrijdag 11 september organiseert hij in de Pieterskerk in Utrecht het symposium Inferno. De ontdekkin

Meerartikelen

Christenen demonstreren in India
Nieuws

Grote demonstratie tegen bekeringen in India: "Situatie voor christenen wordt kritieker"

Een grote demonstratie tegen gedwongen religieuze bekeringen staat gepland in het Indiase district Narayanpur op zaterdag 20 juni 2026. De bijeenkomst is aangekondigd als reactie op beschuldigingen van gedwongen religieuze bekeringen en de komst van

Vahe Baghdasaryan
Levensverhaal

Vahe helpt ontheemden: "Ik ben niet gebóren om vluchteling te zijn, ik ben veel meer dan dat"

Wie aan immigranten denkt, denkt al snel aan vluchtelingen, getraumatiseerd en ontheemd. Als groep worden zij niet zelden als een probleem gezien. Vahe Baghdasaryan, geestelijk verzorger en ‘hoopverlener’, pleit ervoor iedere vluchteling als persóón

Andries Knevel
Interview

Andries Knevel over moeilijke geloofsvragen: "Veel christenen tasten vaak in het duister"

“Christenen hebben meer vragen dan we vaak denken. En hun niet-gelovige vrienden ook”, zegt Andries Knevel in aanloop naar het komende NL Apologiecongres. Het evenement wil christenen helpen om hun geloof beter te begrijpen én onder woorden te brenge

Alie Hoek-van Kooten
Boekfragment

De zeven blinden die Jezus genas: een medische blik

Er worden in de evangeliën maar liefst zeven blinden door Jezus genezen. Sommigen ontvangen direct hun gezichtsvermogen terug, anderen pas na een bijzonder proces. Wat kunnen we vanuit medisch perspectief zeggen over deze Bijbelse wonderen? Arts en a

Madaba, Jordanië
Nieuws

Wetswijziging biedt Jordaanse christenen zeggenschap over nalatenschap: mogen afwijken van sharia

De Jordaanse ministerraad heeft wijzigingen goedgekeurd die christenen de mogelijkheid bieden om af te wijken van islamitische erfwetten. Deze wetsaanpassingen maken het voor christenen voor het eerst mogelijk om via een officieel geregistreerd testa

Hizkia's tunnel, ter illustratie
Nieuws

Bewijs van hervormingen Hizkia? Gevonden steen wijst erop, zegt Israëlische universiteit

Een recent onderzoek van de Bar-Ilan Universiteit suggereert dat een steen van 2.750 jaar oud die gevonden is in een Israëlitische villa bij Tel Eton, ten zuiden van Jeruzalem, mogelijk archeologisch bewijs levert voor de bijbelse hervormingen van ko

Ds. A. Simons
Video

Ds. Simons wijst op christenen die leven onder het deksel van de wet

"Er zitten er in de kerk die wachten omdat er nog iets geschonken moet worden en die hun hele leven onder het deksel van de wet leven. Ze bidden wat af, opdat God vervullen wil wat Hij beloofd heeft. Maar wie de belofte heeft, die heeft de inhoud van

Vlag Bangladesh
Nieuws

Evangelist in Bangladesh zwaar mishandeld door groep islamitische mannen

Een christelijke evangelist is in Bangladesh zwaar mishandeld nadat hij had verteld dat hij een volgeling van Jezus Christus is. Dat meldt International Christian Concern (ICC). Het slachtoffer, dat vanwege veiligheidsredenen wordt aangeduid als Arif

Familie Willemsen
Dagelijks leven

Willemsen in Xingang: kerkplanting in Taiwan

In het midden van Xingang staat een grote tempel. Als je op de hoofdstraat loopt, springt het gebouw direct in het oog: het is het centrum van het dorp. Deze tempel is gewijd aan Mazu, een zeegodin die thuishoort in zowel Chinese volksreligie als het

Homokoppel
Nieuws

Amerikaanse staat trekt boete van bijna 78.000 euro voor christelijke hulpverlener in

De Amerikaanse staat Oregon heeft een boete van bijna 78.000 euro ingetrokken die was opgelegd aan de christelijke hulpverlener Frank Canepa. Dat meldt The Christian Post. Canepa kwam onder vuur te liggen nadat hij tijdens een gesprek met een cliënt

dyslexievriendelijke Bijbel
Persbericht

NBG introduceert eerste dyslexievriendelijke Bijbel in het Nederlands

Het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) heeft een bijzondere primeur gepresenteerd: de eerste dyslexievriendelijke Bijbel in het Nederlandse taalgebied. De nieuwe uitgave van de NBV21 is speciaal ontworpen om de Bijbel beter toegankelijk te mak

dr. Thijs Tromp
Persbericht

Kerkenevent over gastvrijheid en contact met niet-kerkelijken in Rotterdam

Hoe leg je als kerk contact met mensen voor wie de kerk een onbekende of zelfs negatieve omgeving is? En wat betekent Bijbelse gastvrijheid in de praktijk? Over die vragen staat een kerkenevent centraal dat op woensdag 24 juni wordt gehouden in Rotte