In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

#391 Patrick, Jeffrey & Bart Jan Spruyt over cultuurchristenen, Wierd Duk en seculiere bondgenoten
Of beluister op:

Meerartikelen

ds. IJ.R. Bijl,
Nieuws

Ds. Bijl keert mogelijk als gemeentepredikant terug: twee beroepen voor HHK-dominee

Ds. IJ. R. Bijl (foto) mag de komende periode gaan nadenken over een terugkeer als gemeentepredikant. De predikant ontving namelijk onlangs twee beroepen. Eén van de hersteld hervormde gemeente te Waddinxveen (Dorpstraat), de ander van de hersteld he

Organist Martin Mans en ds. K. H. Bogerd
Persbericht

Ds. Bogerd verzorgt solo als bariton tijdens zangmiddag in Jaarsveld

Op zaterdag 7 februari is er een zangmiddag in de hervormde kerk in Jaarsveld voor jong en oud rond het thema 'De vrede van Jeruzalem/Jaarsveld'. Ds. E. Boogert vertelt over zijn werk als werker voor Cama in Israël, er is samenzang onder de muzikale

Rechtszaak
Nieuws

Rechter buigt zich opnieuw over conflict in vrije hervormde gemeente Driedorp

De rechter moet zich opnieuw uitspreken over het slepende conflict binnen de vrije hervormde gemeente in Driedorp. Op 6 februari dient er een nieuw kort geding waarin prof. dr. W.J. op ’t Hof en 25 gezinnen eisen dat de kerkenraad en het stichtingsbe

Rudy Palacios
Nieuws

Nicaragua laat predikant na zes maanden vrij, maar legt hem direct huisarrest op

Een predikant in Nicaragua is na bijna zes maanden gevangenisstraf vrijgelaten. Het gaat om pastor Rudy Palacios Vargas. Hij zat al die tijd vast zonder contact met de buitenwereld. Dat schrijft Christian Today. Maar het betreft geen volledige vrijhe

Pakistan
Nieuws

Pakistan: Rechterlijk bevel voor opsporing christelijk meisje (13) na gedwongen bekering

Een federale rechtbank in Pakistan heeft de politie opgedragen een ontvoerde christelijke minderjarige op te sporen en in veiligheid aan de rechtbank te presenteren. Het gaat om de 13-jarige Maria Shahbaz uit Lahore, die volgens haar familie afgelope

Rose Docherty
Nieuws

Rechtszaak tegen bij abortuskliniek gearresteerde pro-life activiste (75) uitgesteld

De rechtszaak tegen de 75-jarige christelijke pro-life activiste Rose Docherty is tot 3 februari uitgesteld. Christian Today meldt dat de Schotse aanklager te laat was met het aanleveren van de stukken. Docherty werd in september vorig jaar gearreste

 Esther Vorsterman van Oijen
Video

Zondag is Esther Vorsterman van Oijen te gast in Hour of Power

Soms vraagt het leven om stil te staan en opnieuw te luisteren. In Hour of Power deelt Esther Vorsterman van Oijen hoe een recente sabbatical haar hielp om ruimte te maken voor nieuwe inzichten en een diepere verbondenheid met God. Ze vertelt openhar

Sela
Video

Luister naar het nieuwe 'Met Christus opgestaan' van Sela

'Met Christus gestorven, met Christus opgestaan, met Christus verborgen in God'. Deze woorden zijn afkomstig uit de nieuwe single van Sela 'Met Christus opgestaan'. De single verscheen begin deze week en is onderdeel van het nieuwe en gelijknamige pa

Meerartikelen

Ds. J. M. J. Kieviet
Video

CGK-predikant verbindt Belgische mijnramp aan Jezus' verlossingswerk op Golgotha

In de jaren dertig van de vorige eeuw stortte de steenkolenmijn in de Borinage (Zuid-België) in. Verschillende mijnwerkers kwamen daarbij ondergronds vast te zitten en de ontreddering bij hun gezinnen was enorm. In een recente preek trok ds. J. M. J.

Ron van der Spoel
Video

Waarom Ron van der Spoel bij Psalm 90 moest denken aan een lied van Marco Borsato

"Laat mij zien waar ik voor leef. Eén moment zodat ik weet dat alles niet voor niets is, dat alles niet voor niets is geweest'. Het zijn deze woorden, afkomstig uit de single De bestemming van Marco Borsato, waar ds. Ron van der Spoel aan moest denke

Rotterdam, inzet Schippers en Van Dijk
Interview

Christelijke partijen staan in Rotterdam los op stembiljet en kunnen zetel verliezen: "Treurig"

“Buikpijn” krijgen lijsttrekker Gerben van Dijk (ChristenUnie) en voorzitter Jan Schippers (SGP) ervan: komende gemeenteraadsverkiezingen vragen de twee politieke partijen onafhankelijk van elkaar om de steun van de kiezer. Het kan een pijnlijke uitk

Noord-Korea
Verdieping

Gekooid, gemarteld en uitgehongerd; dit weten we over de situatie van Noord-Koreaanse christenen

Noord-Korea staat steevast bovenaan de Ranglijst Christenvervolging die jaarlijks door Open Doors wordt uitgebracht. Ook dit jaar staat het meest gesloten land ter wereld weer op nummer één. Wat weten we over het land en de situatie van christenen? H

Ds. A. C. Uitslag
Nieuws

CGK Urk-Eben-Haëzer werpt geen blokkades meer op tegen classis Zwolle

De christelijke gereformeerde kerk (CGK) Urk-Eben-Haëzer zal het bijeenkomen van kerken uit de classis Zwolle niet langer blokkeren. Dat maakte de kerkenraad woensdagavond volgens het Reformatorisch Dagblad bekend in een brief aan alle vijftien class

Week van Gebed
Persbericht

Historische samenwerking rondom Week van gebed 2026

Voor het eerst werken oosterse en westerse kerken in Nederland op deze schaal samen bij de opening van de Week van gebed voor eenheid van christenen. De landelijke startdienst vindt plaats op zaterdag 17 januari en krijgt een uitgesproken internation

Ceder
Opinie

Christenvervolging vraagt om respons van Nederlandse christenen

De nieuwe Ranglijst Christenvervolging van Open Doors is een pijnlijke reality check: er zijn vandaag op aarde honderden miljoenen christenen die niet vrij zijn om hun geloof te belijden. En dat aantal groeit. De nieuwste cijfers laten zien dat naar

Kees Postma
Column

De koop van je leven: Jezus is meer waard dan alles wat je bezit

Als je huis in brand zou staan en je nog dertig seconden had om een paar dingen te redden van de ondergang, wat zou je dan gaan halen? Natuurlijk zou ik mijn vrouw en kinderen redden. En als ik echt in een goede bui zou zijn, misschien ook wel allebe

De Wittenberg
Interview

Zoekt en gij zult vinden: ik sprak Inside-out studenten op leefgemeenschap De Wittenberg

Wanneer je ’s avonds op de Wittenberg Inside-out studenten zoekt, hoef je vaak alleen maar je oren te volgen. De ene keer zitten ze gezellig rond haard of kampvuur, de andere keer worden geschillen geslecht rond de tafeltennistafel. Omdat deze specif

Nigeria
Nieuws

Christelijk meisje (15) al weken vastgehouden in Nigeriaanse deelstaat Kano

In het noorden van Nigeria groeit de onrust over het lot van de 15-jarige christelijke Ummi Tambaya. Het meisje wordt sinds begin december vermist en zou worden vastgehouden door de Kano State Hisbah Board, een islamitische politiedienst die toezicht

Paus Leo
Nieuws

Paus Leo: 'Vrijheid van meningsuiting in Europa neemt in rap tempo af'

Volgens paus Leo XIV neemt de vrijheid van meningsuiting in Europa in rap tempo af. Dat zei hij tijdens een toespraak in het Vaticaan die hij hield voor verschillende diplomaten. Volgens het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk wordt het steeds moeilij

sgp cu
Nieuws

Kamervragen SGP en ChristenUnie over puberteitsremmers bij kinderen na kritisch artikel

ChristenUnie en SGP stellen Kamervragen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het onderzoek van de Gezondheidsraad naar het voorschrijven van puberteitsremmers aan minderjarigen met genderdystrofie. Aanleiding hiervoor is een art