Theoloog wijst op vergeestelijking heilig avondmaal: "Het is een individueel gebeuren geworden"

Verdieping 25 november 2024 5 minuten Jeffrey Schipper
Maarten Wisse
PThU

“Binnen de bevindelijk-gereformeerde traditie is de avondmaalspraktijk vergeestelijkt. Dit alles zet het avondmaal als uiterlijk ritueel maximaal onder spanning”, merkt Maarten Wisse op. De hoogleraar dogmatiek aan Protestantse Theologische Universiteit (PThU) sprak afgelopen zaterdag tijdens de jaarlijkse netwerkbijeenkomst van Dutch Biblebelt Network. De spreker duidde de bevindelijk-gereformeerde avondmaalstraditie vanuit theologisch perspectief. “Het heilig avondmaal is een individueel gebeuren geworden.”

In het begin van zijn lezing staat Wisse kort stil bij de gevoeligheid omtrent het heilig avondmaal. “Wie bekend is met de reformatorische traditie weet dat de prediking een teer onderwerp, maar dat geldt zeker voor het avondmaal. Ik leerde dat je moest spreken over het ‘heilig avondmaal’. Het heeft mij moeite gekost om te spreken over ‘maaltijd van de Heer’”, geeft de theoloog, opgegroeid in de rechterflank van de reformatorische gezindte, toe. “We kunnen respect tonen voor de heiligheid die aan het avondmaal wordt toegekend.” Dat neemt volgens Wisse niet weg dat het belangrijk is om ieder theologisch thema bespreekbaar te maken. Dat geldt dus ook voor het heilig avondmaal. “Als theoloog ben ik gewend dat je over alles praat wat je op theologisch gebied kunt bedenken.”

Hij voegt toe dat het belangrijk is om te erkennen dat ook praktijken die heilig worden gevonden menselijke elementen bevatten. “Het heilig avondmaal is ook een menselijk ritueel dat blootstaat aan menselijke invloeden of zelfs scheefgroei. Er was nooit kritiek op de paapse mis gekomen als de reformatoren niet het lef hadden gehad om over de paapse mis te spreken. Reken maar dat het sacrament van de eucharistie ook als heel heilig werd gezien. Zelfs nog heiliger dan het protestantse avondmaal. In de zestiende eeuw was men bang voor natuurrampen omdat de Franse reformatoren erover durfden te zeggen dat het ‘gewoon’ om brood en wijn ging. Je had dus veel lef nodig om zoiets te durven zeggen.”

Praatmee

Beluister onze podcast

#397 Patrick, Jeffrey & Bart Bolhuis over De Linkse Kerk: is links stemmen Bijbelser dan rechts?
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. E. Bakker
Nieuws

Nieuwe predikant voor gereformeerde gemeente Oosterend: ds. E. Bakker

De gereformeerde gemeente te Oosterend (Texel) beschikt binnenkort weer over een eigen herder en leraar. Ds. E. Bakker (foto) kon het op hem uitgebrachte beroep aannemen. In Oosterend volgt de predikant ds. A. Vermeij op. Laatstgenoemde predikant gin

Ds. N. P. J. Kleiberg
Video

Ds. Kleiberg vertelt over de bekering van zijn opa: "Hij groeide op in de kroeg"

"'Als opa sterft en die kist gaat naar beneden, dan moet je niet naar het graf maar boven kijken. Want daar is opa'", aldus ds. N. P. J. Kleiberg. De hersteld hervormde emerituspredikant vertelde in een recente preek op indrukwekkende wijze over zijn

Kerk Duitsland
Nieuws

Onderzoek: verdeeldheid over geloof in drie-eenheid in Duitsland

Een nieuw onderzoek in Duitsland laat zien dat veel mensen onzeker zijn over een kernelement van het christelijk geloof. Slechts 35 procent van de ondervraagden zegt te geloven dat God bestaat als Vader, Zoon en Heilige Geest. Daartegenover zegt 34 p

Amerikaans Hooggerechtshof
Nieuws

Amerikaanse rechter geeft straatprediker nieuwe kans

Het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten heeft unaniem beslist dat een rechtszaak van een straatprediker door mag gaan. De zaak draait volgens de Christian Post om de vraag of hij vrij over zijn geloof mag spreken in het openbaar. Evangelist Gabri

Iran
Nieuws

Christelijke activisten vragen aandacht voor gevangenen in Iran

Een groep christelijke activisten roept de internationale gemeenschap op om meer te doen voor gevangenen in Iran. Volgens hen worden veel mensen slachtoffer van ernstige mensenrechtenschendingen. De organisatie Christian Activists for a Free Iran zeg

 Arie de Paauw
Nieuws

Project ‘365 x Vrees Niet’ wil christenen helpen angst te doorbreken

Te midden van toenemende maatschappelijke onzekerheid is een nieuw initiatief gestart dat christenen wil helpen omgaan met angst. Stichting Arbeiders in de Oogst lanceert het project ‘365 x Vrees Niet’, een gratis e-mailprogramma dat Bijbelteksten co

Joanneke en Jobke
Interview

Christelijke vriendinnen blikken terug op Israël-reis: “Veerkracht Joodse volk is jaloersmakend”

“We hebben zoveel heftige dingen gezien. De eerste weken was ik niet met mijn hoofd in Nederland”, zegt Joanneke Koster, nog steeds onder de indruk van haar solidariteitsreis naar Israël. Samen met haar vriendin Jobke van 't Hof deelden ze met Cvanda

Ds. M. Messemaker
Preekverslag

Ds. Messemaker zoomt in op Jezus' laatste avondmaal: "Zelfs Judas wordt genodigd"

"Eén voor één nemen die mannen hun plekje aan tafel in. Alle twaalf? Dus Judas ook? Ja, zelfs Judas wordt genodigd en zelfs voor hem is er plek aan tafel. De Heere sluit hem niet buiten. Aan het avondmaal is het nooit de Heere die buitensluit", aldus

Meerartikelen

André Flach
Nieuws

SGP wil christelijke feestdagen beschermen in cao’s

De SGP heeft een motie ingediend waarin de regering wordt opgeroepen om christelijke feestdagen te beschermen binnen cao’s. Volgens de partij komen deze feestdagen in toenemende mate onder druk te staan doordat ze worden ingewisseld voor andere, bijv

Kerk&Ruimte
Persbericht

Nieuw verhuurplatform Kerk&Ruimte gelanceerd op Kerkenbeurs

Deze week is op de Kerkenbeurs in Houten het gloednieuwe platform Kerk&Ruimte gelanceerd. Via dit platform kunnen kerken in heel Nederland hun ruimten eenvoudig verhuren. Kerk&Ruimte ontzorgt kerken in de presentatie, marketing en administratie. Zo w

CU-Tweede Kamerlid Don Ceder
Nieuws

CU-Kamerlid over kritiek op kerkdienst in Eindhovens jeugdhonk: “Religieus analfabetisme”

Een aangekondigde kerkdienst in een Eindhovens jeugdhonk heeft voor flink wat ophef gezorgd. In een artikel van Omroep Brabant klinkt er kritiek op het feit dat er zondag in een door de gemeente gesubsidieerd jongerencentrum een kerkdienst plaatsvind

Hubert Smeets
Nieuws

Journalist stelt refodominees in kwaad daglicht na verkiezingswinst FVD

De winst van Forum voor Democratie (FVD) in verschillende Biblebelt-gemeenten heeft op sociale media geleid tot een felle reactie over de rol van predikanten binnen reformatorische kerken. Journalist Hubert Smeets (foto) schreef op X dat de verkiezin

Pakistan
Nieuws

Christelijke man vrijgesproken van godslastering in Pakistan

Een 62-jarige christen in Pakistan is vrijgesproken van beschuldigingen van godslastering. De aanklager gaf aan dat hij de man had “vergeven” en de zaak wilde intrekken. De man, Shoukat Javed, werd ervan beschuldigd beledigende uitspraken te hebben g

Cuba vlag
Nieuws

Zoon van Cubaanse voorganger vast na protesten

Een 16-jarige jongen uit Cuba zit nog altijd vast nadat hij is opgepakt tijdens onrust in het land. Het gaat om Jonathan Muir Burgos, de zoon van een evangelische voorganger. Jonathan werd samen met zijn vader opgepakt toen zij reageerden op een opro

Aanhangers CVO
Nieuws

Ex-SGP'er zorgt voor politieke aardverschuiving in Oldebroek en kiest opvallende informateur

Tom de Nooijer boekte met zijn Christelijk Verbond Oldebroek (CVO) een zeer overtuigende overwinning in Oldebroek. De partij van De Nooijer steeg van drie naar zeven zetels en liet daarmee de overige partijen ver achter zich. De Nooijer schuift Richa

Marije Janmaat-Versteeg
Video

Familierechercheur Marije Janmaat-Versteeg zondag te gast in Hour of Power

Ze stond jarenlang naast mensen op de meest rauwe momenten van hun leven, tot het haar zelf te zwaar werd en ze moest loslaten. Familierechercheur Marije Janmaat-Versteeg vertelt zondag in Hour of Power openhartig over rouw, verlies en de kracht van

Ds. M. van Kooten
Video

Ds. Van Kooten stelt dat elk mens ten diepste als God wil zijn

"Ik kom het zo vaak tegen dat ik zelf de touwtjes in handen wil hebben en Gods beleid wil bepalen. Dat ik wel eens denk: Heere, waarom treedt U hier niet op en waarom gebeurt dit niet? Of kunt u zich altijd onderwerpen aan Gods leiding in het leven?"

Tearfund
Persbericht

Christelijke organisatie en Zwartekoffie slaan handen ineen

Tearfund en specialty coffee brand Zwartekoffie startten onlangs een samenwerking en introduceren Tearfund Koffie: koffie die niet alleen goed smaakt, maar ook bijdraagt aan een eerlijker wereld. Met de verkoop van deze koffie krijgen koffieboeren ee

Mariana en gezin
Dagelijks leven

Groentekas geeft toekomst aan gezinnen in Moldavië

Leven in een land waar de werkloosheid hoog is, vraagt veel van inwoners. Ook van de 40-jarige Mariana uit Moldavië. Ze is echtgenoot, moeder van drie kinderen en kleuterjuf. Op het eerste gezicht lijkt dit normaal. Toch staat deze veerkrachtige vrou

Peter Sinia
Interview

Hoe Peter Sinia zijn roeping ervaart: “God zette een streep door mijn plannen”

Dominee Peter Sinia wilde techneut in het leger worden. “Maar God had iets anders in gedachten. Hij zette een streep door mijn plannen”, zo vertelt de Nederlandse gereformeerde predikant. Zeventien jaar lang was hij woon- en werkzaam in Ede. Daar is