Theoloog wijst op vergeestelijking heilig avondmaal: "Het is een individueel gebeuren geworden"

Verdieping 25 november 2024 5 minuten Jeffrey Schipper
Maarten Wisse
PThU

“Binnen de bevindelijk-gereformeerde traditie is de avondmaalspraktijk vergeestelijkt. Dit alles zet het avondmaal als uiterlijk ritueel maximaal onder spanning”, merkt Maarten Wisse op. De hoogleraar dogmatiek aan Protestantse Theologische Universiteit (PThU) sprak afgelopen zaterdag tijdens de jaarlijkse netwerkbijeenkomst van Dutch Biblebelt Network. De spreker duidde de bevindelijk-gereformeerde avondmaalstraditie vanuit theologisch perspectief. “Het heilig avondmaal is een individueel gebeuren geworden.”

In het begin van zijn lezing staat Wisse kort stil bij de gevoeligheid omtrent het heilig avondmaal. “Wie bekend is met de reformatorische traditie weet dat de prediking een teer onderwerp, maar dat geldt zeker voor het avondmaal. Ik leerde dat je moest spreken over het ‘heilig avondmaal’. Het heeft mij moeite gekost om te spreken over ‘maaltijd van de Heer’”, geeft de theoloog, opgegroeid in de rechterflank van de reformatorische gezindte, toe. “We kunnen respect tonen voor de heiligheid die aan het avondmaal wordt toegekend.” Dat neemt volgens Wisse niet weg dat het belangrijk is om ieder theologisch thema bespreekbaar te maken. Dat geldt dus ook voor het heilig avondmaal. “Als theoloog ben ik gewend dat je over alles praat wat je op theologisch gebied kunt bedenken.”

Hij voegt toe dat het belangrijk is om te erkennen dat ook praktijken die heilig worden gevonden menselijke elementen bevatten. “Het heilig avondmaal is ook een menselijk ritueel dat blootstaat aan menselijke invloeden of zelfs scheefgroei. Er was nooit kritiek op de paapse mis gekomen als de reformatoren niet het lef hadden gehad om over de paapse mis te spreken. Reken maar dat het sacrament van de eucharistie ook als heel heilig werd gezien. Zelfs nog heiliger dan het protestantse avondmaal. In de zestiende eeuw was men bang voor natuurrampen omdat de Franse reformatoren erover durfden te zeggen dat het ‘gewoon’ om brood en wijn ging. Je had dus veel lef nodig om zoiets te durven zeggen.”

Praatmee

Beluister onze podcast

#398 David ten Voorde & Jonathan Nolan over kerkgroei in onbereikte gebieden
Of beluister op:

Meerartikelen

Arts houdt hand van patiënt vast
Persbericht

NPV noemt stijging aantal euthanasiegevallen zorgwekkend

Op 26 maart 2026 is het jaarverslag van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) gepubliceerd met daarin belangrijke cijfers over de Nederlandse euthanasiepraktijk in 2025. Opnieuw steeg het aantal euthanasiemeldingen. De NPV reageert. Waar

Mairead McGuinness
Persbericht

Nieuwe EU-gezant godsdienstvrijheid eindelijk benoemd, SGP dringt aan op daadkracht

Na anderhalf jaar heeft de Europese Unie eindelijk weer een gezant voor de godsdienstvrijheid: voormalig Eurocommissaris Mairead McGuinness (Ierland). Europarlementariër Bert-Jan Ruissen en fractievoorzitter Chris Stoffer (SGP) zijn blij dat er ieman

Ds. D. J. Diepenbroek
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Urk brengt beroep uit op ds. D. J. Diepenbroek

De hersteld hervormde gemeente te Urk heeft een beroep uitgebracht op ds. D. J. Diepenbroek (foto). De kerkelijke gemeente zoekt naar een nieuwe predikant vanwege het eerdere vertrek van ds. M. van Reenen. Van Reenen nam vorig jaar mei afscheid van d

Sander
Getuigenis

Van cokeverslaving naar vrijheid: Sander las de Bijbel in een stinkhok

Wat begon als een vlucht voor pijn en afwijzing, eindigde in een diepgaande verandering door de kracht van Gods Woord. Sander worstelde jarenlang met een cocaïneverslaving. Hij deelt via Xpedition Glory een getuigenis over hoe zijn leven radicaal ver

Päivi Räsänen
Nieuws

Finse politica veroordeeld voor 'haatzaaien' om christelijk pamflet

Politica Päivi Räsänen is veroordeeld voor 'haatzaaien'. Het Hooggerechtshof oordeelde met een nipte meerderheid (3-2) dat Räsänen zich schuldig heeft gemaakt aan het beledigen van een groep mensen op basis van seksuele gerichtheid. De politica kreeg

India
Nieuws

Geweld tegen christenen in India neemt verder toe

Het aantal vijandigheden tegen christenen in India is in 2025 opnieuw toegenomen, zo blijkt uit een rapport van de Religious Liberty Commission van de Evangelical Fellowship of India (EFIRLC). In totaal werden 747 incidenten van geweld, intimidatie e

Ds. M. van Heijningen
Nieuws

Opnieuw een beroep voor ds. M. van Heijningen: gereformeerde kerk Genemuiden

De gereformeerde kerk te Genemuiden (PKN) heeft een beroep uitgebracht op ds. M. van Heijningen (foto). De predikant moet in Genemuiden ds. I. Postma opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in 2024 na een twaalfjarig dienstverband. Van Heijningen

islamitisch gebed
Nieuws

Verwarring over 'islamitisch gebed' op christelijke school in Engeland

Een basisschool van de Church of England in Engeland is in opspraak geraakt na klachten van ouders over een les over de islam. Volgens een vader zouden jonge kinderen zijn aangemoedigd om een islamitisch gebed na te doen, schrijft The Telegraph. De k

Meerartikelen

Nationale parlement Frankrijk
Nieuws

Tientallen Franse christenen nemen intrek in lokale politiek na verkiezingen

Tientallen christenen zijn gekozen in gemeenteraden in Frankrijk. Dat gebeurde na de lokale verkiezingen van 22 maart. In heel het land werd gestemd. Dat gebeurde in grote steden zoals Parijs en Marseille, maar ook in kleine dorpen. Volgens de Nation

Tankstation
Persbericht

SGP wil autovrije zondagen bij brandstofschaarste

De SGP verzoekt de regering om te onderzoeken hoe landelijke autovrije zondagen kunnen worden ingevoerd. Nederland kent op dit moment in de wet een regeling voor autoloze zondagen bij ernstige brandstofschaarste, zodat dit snel kan worden geactiveerd

Bisschop Johan Bonny
Nieuws

Belgische bisschop wil getrouwde mannen tot priester wijden

Een katholieke bisschop in België wil in de toekomst getrouwde mannen tot priester wijden in het bisdom Antwerpen. Dit wil hij uiterlijk in 2028 realiseren. Met dit voorstel wijkt hij af van de huidige regel binnen de Rooms-Katholieke Kerk, waarin pr

Homohuwelijk
Nieuws

Christelijke fotograaf mag opdrachten voor homohuwelijken weigeren na rechtszaak

Een christelijke fotograaf in de Amerikaanse stad Louisville mag voortaan weigeren om te fotograferen op bruiloften van mensen van hetzelfde geslacht. Na een jarenlange rechtszaak kreeg zij gelijk van de rechter. De stad betaalt daarnaast 800.000 dol

Henk Okken
Interview

Henk Okken: “In mijn hart werd geschreven: Je bent van het roken af”

Op zijn negende had Henk Okken (57) een ontmoeting met God. Maar hij raakte van Hem verwijderd. Op zijn 49e maakte hij een ‘tweede bekering’ door. Na een gebed met een oude bekende op straat, was hij in één klap van zijn burn-out af. Ook raakte hij é

Fred de Vries
Column

Twee werelden in één partij: ChristenUnie dreigt ziel kwijt te raken

Het is inmiddels iedereen wel duidelijk: Het gaat slecht met de ChristenUnie. Bij de laatste verkiezingen voor de gemeenteraad bleek dat weer eens. Wederom minder kiezers, de partij verdwijnt uit de gemeenteraden van tenminste vijftien plaatsen. En a

Marco van Putten
Column

Wat is de kern van het evangelie? De vergeten dimensie van Jezus' boodschap

Veel mensen denken dat de Here Jezus voor de zonden van de wereld is gestorven. Dat wordt opgevat als de kern van het evangelie. Maar dat is te simpel gesteld. Zijn evangelie gaat over iets anders. Is deze misvatting op zich al ernstig? Erger is dat

Ds. Wout van Herwijnen
Opinie

'AZC, weg ermee': waar staan wij als christenen?

Wat betekent het om 'zout en licht' te zijn in een tijd waarin harde standpunten rond asiel en migratie winnen? In deze bijdrage reflecteert een predikant op de spanning tussen politieke keuzes en de opdracht van het evangelie. Aan de hand van een in

Alie Hoek-van Kooten
Column

Zelfdoding onder jongeren neemt toe: hoe kan dat en hoe nu verder?

Als iemand suïcide pleegt is dat erg. En het is nog weer erger als een jong persoon op deze manier komt te overlijden. Het is bijna niet te verwerken als zoiets in je eigen omgeving of zelfs in je gezin plaatsvindt. Die persoon is er ineens niet meer

Pakistan vlag
Nieuws

Zorgen om christen die mogelijk doodstraf krijgt in Pakistan

In Pakistan groeit de zorg om een christelijke man die wordt beschuldigd van godslastering. De 34-jarige Ishtiaq Saleem wacht op de uitspraak van de rechter. Hij riskeert de doodstraf, maakt Morning Star News duidelijk. Saleem werd in 2022 gearrestee

Kerkscheuring CGK
Nieuws

Kerkscheuring CGK gaat na zaterdag nieuwe fase in: 'Feitelijk ontstaat nieuw kerkverband'

De deputaten vertegenwoordiging van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) spreken hun 'diepe verdriet' uit over de landelijke vergadering van de groep-Rijnsburg, die afgelopen zaterdag in Nunspeet werd gehouden. Volgens hen markeert deze bijeenk

Verwoest Jezusbeeld
Nieuws

Ophef over filmpje waarin Jezusbeeld wordt vernield; presentatoren bieden excuses aan

Een filmpje van de Belgische radiozender Studio Brussel heeft de afgelopen dagen voor flinke ophef gezorgd. In de video, die werd opgenomen rond ‘Blue Monday’, is te zien hoe presentatoren Eva De Roo en Dries Lenaerts in een zogenoemde ‘rage room’ ve