Theoloog wijst op vergeestelijking heilig avondmaal: "Het is een individueel gebeuren geworden"

Verdieping 25 november 2024 5 minuten Jeffrey Schipper
Maarten Wisse
PThU

“Binnen de bevindelijk-gereformeerde traditie is de avondmaalspraktijk vergeestelijkt. Dit alles zet het avondmaal als uiterlijk ritueel maximaal onder spanning”, merkt Maarten Wisse op. De hoogleraar dogmatiek aan Protestantse Theologische Universiteit (PThU) sprak afgelopen zaterdag tijdens de jaarlijkse netwerkbijeenkomst van Dutch Biblebelt Network. De spreker duidde de bevindelijk-gereformeerde avondmaalstraditie vanuit theologisch perspectief. “Het heilig avondmaal is een individueel gebeuren geworden.”

In het begin van zijn lezing staat Wisse kort stil bij de gevoeligheid omtrent het heilig avondmaal. “Wie bekend is met de reformatorische traditie weet dat de prediking een teer onderwerp, maar dat geldt zeker voor het avondmaal. Ik leerde dat je moest spreken over het ‘heilig avondmaal’. Het heeft mij moeite gekost om te spreken over ‘maaltijd van de Heer’”, geeft de theoloog, opgegroeid in de rechterflank van de reformatorische gezindte, toe. “We kunnen respect tonen voor de heiligheid die aan het avondmaal wordt toegekend.” Dat neemt volgens Wisse niet weg dat het belangrijk is om ieder theologisch thema bespreekbaar te maken. Dat geldt dus ook voor het heilig avondmaal. “Als theoloog ben ik gewend dat je over alles praat wat je op theologisch gebied kunt bedenken.”

Hij voegt toe dat het belangrijk is om te erkennen dat ook praktijken die heilig worden gevonden menselijke elementen bevatten. “Het heilig avondmaal is ook een menselijk ritueel dat blootstaat aan menselijke invloeden of zelfs scheefgroei. Er was nooit kritiek op de paapse mis gekomen als de reformatoren niet het lef hadden gehad om over de paapse mis te spreken. Reken maar dat het sacrament van de eucharistie ook als heel heilig werd gezien. Zelfs nog heiliger dan het protestantse avondmaal. In de zestiende eeuw was men bang voor natuurrampen omdat de Franse reformatoren erover durfden te zeggen dat het ‘gewoon’ om brood en wijn ging. Je had dus veel lef nodig om zoiets te durven zeggen.”

Praatmee

Beluister onze podcast

#391 Patrick, Jeffrey & Bart Jan Spruyt over cultuurchristenen, Wierd Duk en seculiere bondgenoten
Of beluister op:

Meerartikelen

nigeria
Nieuws

Twaalf christenen gedood bij reeks aanvallen in centraal Nigeria

Minstens twaalf christenen zijn begin januari om het leven gekomen bij gewelddadige aanvallen in de centrale Nigeriaanse deelstaat Plateau. Volgens lokale bronnen gaat het om een reeks gerichte aanvallen door gewapende Fulani-herders op overwegend ch

Iran
Nieuws

Iran in duisternis gehuld

De landelijke protesten die op 28 december 2025 in Iran begonnen, doen ons denken aan hartverscheurende beelden die wij de afgelopen jaren hebben gezien. Eerdere protesten die vaak heel snel keihard werden neergeslagen door het Iraanse regime. Nu vin

Ds. P. W. J. van der Toorn
Nieuws

CGK Doornspijk hoopt op komst ds. P. W. J. van der Toorn

De christelijke gereformeerde kerk (CGK) te Doornspijk heeft een beroep uitgebracht op ds. P. W. J. van der Toorn (foto). De predikant moet in het Veluwse dorp ds. B. L. C. Aarnoudse opvolgen. Laatstgenoemde predikant ging eind 2023 met emeritaat. Va

Sela
Video

Sela brengt in paar dagen tijd tweede single van nieuw album uit: 'Leve de Koning'

Leve de Koning, zo heet de allernieuwste single van de christelijke zanggroep Sela. Het lied maakt deel uit van het nieuwe paasalbum dat eind deze maand verschijnt. Eerder deze week verscheen ook al de eerste single van het album: Met Christus opgest

Ds. J. Koppelaar
Video

HHK-predikant deelt onverwachte ontmoeting tussen Peter ten Boom en Joodse cardioloog

De meeste mensen kennen de Nederlandse verzetsheldin Corrie ten Boom wel, maar een stuk minder bekend is haar familielid Peter ten Boom. Peter hielp als jonge man mee om Joodse kinderen aan een onderduikplaats te helpen en dus uit de handen van de SS

Worstelende LHBTI'er
Dagelijks leven

Biseksuele gevoelens en geloof: Refoweb-vragensteller zoekt rust

Openheid over seksuele gevoelens groeit, ook binnen christelijke kringen. Toch blijven sommige thema’s moeilijk bespreekbaar. Dat blijkt uit een recente vraag op Refoweb van een jongeman die zich al sinds zijn tienertijd aangetrokken voelt tot zowel

Elise van Hoek
Nieuws

Sociologe Elise van Hoek waarschuwt in podcast voor normalisering van draagmoederschap

In een recente aflevering van De Podcast van je Leven! uit sociologe Elise van Hoek stevige zorgen over de praktijk van draagmoederschap, zowel in Nederland als internationaal. Zij pleit ervoor om draagmoederschap niet wettelijk te regelen, omdat dit

Rafael en zijn vrouw
Nieuws

Een geestelijke noodsituatie: wereldwijd verlangen miljoenen naar de Bijbel

Afgelopen maand was voor veel christenen een maand van bezinning. Maar juist in die Adventperiode wordt het verschil pijnlijk duidelijk tussen mensen die vrij beschikken over Gods Woord… en miljoenen die dat níet kunnen. Uit de Bible Access List blee

Meerartikelen

Lydia en Gerard de Groot
Boekfragment

Het kruis als keerpunt: Jezus herstelde de verloren glorie van de mens

Waarom werd Jezus mens en wat was het doel van Zijn komst naar de aarde? In dit boekfragment nemen Gerard en Lydia de Groot de lezer mee naar de kern van Jezus’ missie. Vanuit het paradijs tot aan het kruis laten zij zien hoe Jezus kwam om de gebroke

Tom de Wal
Nieuws

Tom de Wal kondigt juridische stappen aan tegen gemeente Tilburg

Frontrunners Ministries-voorman Tom de Wal heeft juridische stappen aangekondigd tegen de gemeente Tilburg. Dat meldt Omroep Brabant. Waarnemend burgemeester Onno Hoes besloot vorige week vrijdag een genezingsdienst van De Wal in de kerk Praise te ve

ds. IJ.R. Bijl,
Nieuws

Ds. Bijl keert mogelijk als gemeentepredikant terug: twee beroepen voor HHK-dominee

Ds. IJ. R. Bijl (foto) mag de komende periode gaan nadenken over een terugkeer als gemeentepredikant. De predikant ontving namelijk onlangs twee beroepen. Eén van de hersteld hervormde gemeente te Waddinxveen (Dorpstraat), de ander van de hersteld he

Organist Martin Mans en ds. K. H. Bogerd
Persbericht

Ds. Bogerd verzorgt solo als bariton tijdens zangmiddag in Jaarsveld

Op zaterdag 7 februari is er een zangmiddag in de hervormde kerk in Jaarsveld voor jong en oud rond het thema 'De vrede van Jeruzalem/Jaarsveld'. Ds. E. Boogert vertelt over zijn werk als werker voor Cama in Israël, er is samenzang onder de muzikale

Rechtszaak
Nieuws

Rechter buigt zich opnieuw over conflict in vrije hervormde gemeente Driedorp

De rechter moet zich opnieuw uitspreken over het slepende conflict binnen de vrije hervormde gemeente in Driedorp. Op 6 februari dient er een nieuw kort geding waarin prof. dr. W.J. op ’t Hof en 25 gezinnen eisen dat de kerkenraad en het stichtingsbe

Rudy Palacios
Nieuws

Nicaragua laat predikant na zes maanden vrij, maar legt hem direct huisarrest op

Een predikant in Nicaragua is na bijna zes maanden gevangenisstraf vrijgelaten. Het gaat om pastor Rudy Palacios Vargas. Hij zat al die tijd vast zonder contact met de buitenwereld. Dat schrijft Christian Today. Maar het betreft geen volledige vrijhe

Pakistan
Nieuws

Pakistan: Rechterlijk bevel voor opsporing christelijk meisje (13) na gedwongen bekering

Een federale rechtbank in Pakistan heeft de politie opgedragen een ontvoerde christelijke minderjarige op te sporen en in veiligheid aan de rechtbank te presenteren. Het gaat om de 13-jarige Maria Shahbaz uit Lahore, die volgens haar familie afgelope

Rose Docherty
Nieuws

Rechtszaak tegen bij abortuskliniek gearresteerde pro-life activiste (75) uitgesteld

De rechtszaak tegen de 75-jarige christelijke pro-life activiste Rose Docherty is tot 3 februari uitgesteld. Christian Today meldt dat de Schotse aanklager te laat was met het aanleveren van de stukken. Docherty werd in september vorig jaar gearreste

 Esther Vorsterman van Oijen
Video

Zondag is Esther Vorsterman van Oijen te gast in Hour of Power

Soms vraagt het leven om stil te staan en opnieuw te luisteren. In Hour of Power deelt Esther Vorsterman van Oijen hoe een recente sabbatical haar hielp om ruimte te maken voor nieuwe inzichten en een diepere verbondenheid met God. Ze vertelt openhar

Sela
Video

Luister naar het nieuwe 'Met Christus opgestaan' van Sela

'Met Christus gestorven, met Christus opgestaan, met Christus verborgen in God'. Deze woorden zijn afkomstig uit de nieuwe single van Sela 'Met Christus opgestaan'. De single verscheen begin deze week en is onderdeel van het nieuwe en gelijknamige pa

Ds. J. M. J. Kieviet
Video

CGK-predikant verbindt Belgische mijnramp aan Jezus' verlossingswerk op Golgotha

In de jaren dertig van de vorige eeuw stortte de steenkolenmijn in de Borinage (Zuid-België) in. Verschillende mijnwerkers kwamen daarbij ondergronds vast te zitten en de ontreddering bij hun gezinnen was enorm. In een recente preek trok ds. J. M. J.

Ron van der Spoel
Video

Waarom Ron van der Spoel bij Psalm 90 moest denken aan een lied van Marco Borsato

"Laat mij zien waar ik voor leef. Eén moment zodat ik weet dat alles niet voor niets is, dat alles niet voor niets is geweest'. Het zijn deze woorden, afkomstig uit de single De bestemming van Marco Borsato, waar ds. Ron van der Spoel aan moest denke