Theoloog wijst op vergeestelijking heilig avondmaal: "Het is een individueel gebeuren geworden"

Verdieping 25 november 2024 5 minuten Jeffrey Schipper
Maarten Wisse
PThU

“Binnen de bevindelijk-gereformeerde traditie is de avondmaalspraktijk vergeestelijkt. Dit alles zet het avondmaal als uiterlijk ritueel maximaal onder spanning”, merkt Maarten Wisse op. De hoogleraar dogmatiek aan Protestantse Theologische Universiteit (PThU) sprak afgelopen zaterdag tijdens de jaarlijkse netwerkbijeenkomst van Dutch Biblebelt Network. De spreker duidde de bevindelijk-gereformeerde avondmaalstraditie vanuit theologisch perspectief. “Het heilig avondmaal is een individueel gebeuren geworden.”

In het begin van zijn lezing staat Wisse kort stil bij de gevoeligheid omtrent het heilig avondmaal. “Wie bekend is met de reformatorische traditie weet dat de prediking een teer onderwerp, maar dat geldt zeker voor het avondmaal. Ik leerde dat je moest spreken over het ‘heilig avondmaal’. Het heeft mij moeite gekost om te spreken over ‘maaltijd van de Heer’”, geeft de theoloog, opgegroeid in de rechterflank van de reformatorische gezindte, toe. “We kunnen respect tonen voor de heiligheid die aan het avondmaal wordt toegekend.” Dat neemt volgens Wisse niet weg dat het belangrijk is om ieder theologisch thema bespreekbaar te maken. Dat geldt dus ook voor het heilig avondmaal. “Als theoloog ben ik gewend dat je over alles praat wat je op theologisch gebied kunt bedenken.”

Hij voegt toe dat het belangrijk is om te erkennen dat ook praktijken die heilig worden gevonden menselijke elementen bevatten. “Het heilig avondmaal is ook een menselijk ritueel dat blootstaat aan menselijke invloeden of zelfs scheefgroei. Er was nooit kritiek op de paapse mis gekomen als de reformatoren niet het lef hadden gehad om over de paapse mis te spreken. Reken maar dat het sacrament van de eucharistie ook als heel heilig werd gezien. Zelfs nog heiliger dan het protestantse avondmaal. In de zestiende eeuw was men bang voor natuurrampen omdat de Franse reformatoren erover durfden te zeggen dat het ‘gewoon’ om brood en wijn ging. Je had dus veel lef nodig om zoiets te durven zeggen.”

Praatmee

Beluister onze podcast

#398 David ten Voorde & Jonathan Nolan over kerkgroei in onbereikte gebieden
Of beluister op:

Meerartikelen

vrije hervormde gemeente Driedorp
Nieuws

Juridische strijd in vrije hervormde gemeente Driedorp komt tot einde

De langdurige juridische strijd binnen de vrije hervormde gemeente in Driedorp is ten einde gekomen. Het hoger beroep dat nog liep bij het gerechtshof in Zwolle is ingetrokken, zo bevestigen betrokkenen en hun advocaat Teunis van Kooten volgens het R

Bert-Jan Ruissen
Persbericht

Eurofractie SGP neemt initiatief voor debat over terroristische aanslagen op Joodse instellingen

Woorden zijn niet genoeg: er moet gehandeld worden! Daarom nam SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen eerder deze week in het Europees Parlement het initiatief voor een debat over de recente terroristische aanslagen op de Joodse gemeenschap in Europ

Voorganger met familieleden en gemeenteleden
Persbericht

Druk op baptistengemeente in Krasnodon neemt toe: voorganger dreigt te worden uitgezet

De niet-geregistreerde baptistengemeente in Krasnodon (Loehansk) staat onder groeiende druk van de lokale autoriteiten. Sinds begin 2024 wordt de gemeente geconfronteerd met invallen, ondervragingen en administratieve vervolging. Gewapende functionar

Iraanse vrouw
Persbericht

ZOA start noodhulp in Iran nu oorlog in alle hevigheid blijft voortduren

Terwijl de bombardementen voortduren en steeds meer mensen ontheemd raken, start ZOA met noodhulp in Iran. De hulp richt zich met name op gezinnen die door de oorlog nauwelijks kunnen overleven. Binnen Iran zijn inmiddels miljoenen mensen op de vluch

Pakistan
Nieuws

Pakistaanse rechtbank bekrachtigt huwelijk van 13-jarige christenmeisje met ontvoerder

In Pakistan heeft de Federale Constitutionele Rechtbank (FCC) op woensdag 25 maart geoordeeld dat het veelbesproken huwelijk tussen een 13-jarige christelijke tiener en een moslimman in stand blijft. Dit besluit, dat diepe bezorgdheid wekt binnen de

Marina de Haan
Video

Verhalenverteller Marina de Haan is komende zondag te gast in Hour of Power.

Aanstaande zondag is verhalenverteller Marina de Haan te gast in Hour of Power. Ze kampt al jaren met een chronische aandoening en vertelt hoe dat haar leven beïnvloedt. Over haar pelgrimsreis schreef ze het boek 'De weg naar het licht'. “Het gaat ni

Kees van Helden
Video

Terugkijken: Kies Leven-coördinator Kees van Helden over Thuisabortus.nl

Sinds twee dagen biedt Thuisabortus.nl de mogelijkheid om abortuspillen online te bestellen. Prolife-organisaties spreken van een nieuw dieptepunt in de Nederlandse abortuspraktijk. Kees van Helden, coördinator van Kies Leven, besprak de kwestie eerd

Ds. W. Visscher
Video

Ds. Visscher krijgt lachers op zijn hand tijdens lezing over boek prof. dr. W. van Vlastuin

Bij een recente lezing over het onlangs verschenen boek in Christus gedoopt van prof. dr. W. van Vlastuin kreeg ds. W. Visscher de lachers op zijn hand. Tijdens zijn bijdrage merkte de GerGem-predikant op dat hij het boek van Van Vlastuin door het AI

Meerartikelen

Oeganda
Nieuws

Bekeerde christen zwaargewond na aanval door echtgenoot in Oeganda

Een Oegandese moslimman heeft deze maand zijn christelijke echtgenote ernstig verwond tijdens een Bijbelstudie. De aanval vond plaats nadat de man, Mukiibi Rajabu, volgens bronnen van Morning Star News, had vernomen dat zijn vrouw zich tot het christ

Vaticaan
Nieuws

Vaticaan: gebruik van dierlijke organen bij transplantaties toegestaan

Het Vaticaan heeft opnieuw bevestigd dat het gebruik van dierlijke organen en weefsels voor transplantaties is toegestaan. Volgens de Rooms-Katholieke Kerk is hier vanuit het geloof geen bezwaar tegen, zolang er zorgvuldig en verantwoord wordt gehand

Kerkscheuring CGK
Nieuws

Wie hoort bij groep-Rijnsburg? Indeling van 55 CGK-gemeenten is zichtbaar

Welke kerken behoren wel of niet tot de groep-Rijnsburg, die zichzelf als een voortzetting van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) beschouwt? Deze week is men ingedeeld in de vier nieuw te vormen classes. Voor het eerst wordt concreet zichtbaa

Jeruzalem
Nieuws

Christelijke onderwijs in Jeruzalem onder druk door besluit Israëlische overheid

Een recent besluit van het Israëlische Ministerie van Onderwijs dreigt de tewerkstelling van meer dan 200 docenten in christelijke scholen in Jeruzalem te beëindigen. Vanaf september moeten scholen onderwijzers in dienst nemen die in de stad wonen en

Jurjen ten Brinke
Persbericht

Nieuwe EO-podcast 'Vraag het Jurjen' wijst de weg bij alledaagse ge­loofs­vra­gen

In de nieuwe EO-podcast en radiorubriek Vraag het Jurjen gaat Jurjen ten Brinke in op herkenbare levensvragen van luisteraars. Welke vragen hebben gelovigen, maar zijn ook herkenbaar voor anderen? En wat heeft het christelijk geloof daarover te zegge

Joan
Interview

Maken goede werken zalig en aanbidden katholieken Maria? Joan Lindhout antwoordt

Aanbidden katholieken Maria? Word je volgens hen enkel zalig door het offer van Christus of heb je ook goede werken nodig? Het zijn vragen die veel protestanten stellen nadat Joan Lindhout vorige week op Cvandaag zijn geloofsweg deelde, die hij ook b

Jan Pieter Verweij
Opinie

Moet de ChristenUnie luisteren naar kiezers of ze juist tegenspreken?

In verschillende christelijke media staat het nogal stellig: de ChristenUnie krijgt klap op klap en zou beter naar het electoraat moeten luisteren. In dezelfde teksten staat vervolgens net zo gemakkelijk dat de ChristenUnie principiëler zou moeten zi

Klaver
Nieuws

Christelijke partijen reageren ludiek op nieuwe naam GroenLinks/PvdA

Dat GroenLinks/PvdA opgaan in één nieuwe politieke partij was al even bekend. Donderdag maakte men ook de naam van die politieke partij bekend. En de christelijke politieke partijen waren er als de kippen bij om daar op ludieke manier op te reageren.

Arts houdt hand van patiënt vast
Persbericht

NPV noemt stijging aantal euthanasiegevallen zorgwekkend

Op 26 maart 2026 is het jaarverslag van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) gepubliceerd met daarin belangrijke cijfers over de Nederlandse euthanasiepraktijk in 2025. Opnieuw steeg het aantal euthanasiemeldingen. De NPV reageert. Waar

Mairead McGuinness
Persbericht

Nieuwe EU-gezant godsdienstvrijheid eindelijk benoemd, SGP dringt aan op daadkracht

Na anderhalf jaar heeft de Europese Unie eindelijk weer een gezant voor de godsdienstvrijheid: voormalig Eurocommissaris Mairead McGuinness (Ierland). Europarlementariër Bert-Jan Ruissen en fractievoorzitter Chris Stoffer (SGP) zijn blij dat er ieman

Ds. D. J. Diepenbroek
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Urk brengt beroep uit op ds. D. J. Diepenbroek

De hersteld hervormde gemeente te Urk heeft een beroep uitgebracht op ds. D. J. Diepenbroek (foto). De kerkelijke gemeente zoekt naar een nieuwe predikant vanwege het eerdere vertrek van ds. M. van Reenen. Van Reenen nam vorig jaar mei afscheid van d

Sander
Getuigenis

Van cokeverslaving naar vrijheid: Sander las de Bijbel in een stinkhok

Wat begon als een vlucht voor pijn en afwijzing, eindigde in een diepgaande verandering door de kracht van Gods Woord. Sander worstelde jarenlang met een cocaïneverslaving. Hij deelt via Xpedition Glory een getuigenis over hoe zijn leven radicaal ver