Theoloog wijst op vergeestelijking heilig avondmaal: "Het is een individueel gebeuren geworden"

Verdieping 25 november 2024 5 minuten Jeffrey Schipper
Maarten Wisse
PThU

“Binnen de bevindelijk-gereformeerde traditie is de avondmaalspraktijk vergeestelijkt. Dit alles zet het avondmaal als uiterlijk ritueel maximaal onder spanning”, merkt Maarten Wisse op. De hoogleraar dogmatiek aan Protestantse Theologische Universiteit (PThU) sprak afgelopen zaterdag tijdens de jaarlijkse netwerkbijeenkomst van Dutch Biblebelt Network. De spreker duidde de bevindelijk-gereformeerde avondmaalstraditie vanuit theologisch perspectief. “Het heilig avondmaal is een individueel gebeuren geworden.”

In het begin van zijn lezing staat Wisse kort stil bij de gevoeligheid omtrent het heilig avondmaal. “Wie bekend is met de reformatorische traditie weet dat de prediking een teer onderwerp, maar dat geldt zeker voor het avondmaal. Ik leerde dat je moest spreken over het ‘heilig avondmaal’. Het heeft mij moeite gekost om te spreken over ‘maaltijd van de Heer’”, geeft de theoloog, opgegroeid in de rechterflank van de reformatorische gezindte, toe. “We kunnen respect tonen voor de heiligheid die aan het avondmaal wordt toegekend.” Dat neemt volgens Wisse niet weg dat het belangrijk is om ieder theologisch thema bespreekbaar te maken. Dat geldt dus ook voor het heilig avondmaal. “Als theoloog ben ik gewend dat je over alles praat wat je op theologisch gebied kunt bedenken.”

Hij voegt toe dat het belangrijk is om te erkennen dat ook praktijken die heilig worden gevonden menselijke elementen bevatten. “Het heilig avondmaal is ook een menselijk ritueel dat blootstaat aan menselijke invloeden of zelfs scheefgroei. Er was nooit kritiek op de paapse mis gekomen als de reformatoren niet het lef hadden gehad om over de paapse mis te spreken. Reken maar dat het sacrament van de eucharistie ook als heel heilig werd gezien. Zelfs nog heiliger dan het protestantse avondmaal. In de zestiende eeuw was men bang voor natuurrampen omdat de Franse reformatoren erover durfden te zeggen dat het ‘gewoon’ om brood en wijn ging. Je had dus veel lef nodig om zoiets te durven zeggen.”

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Nigeria
Nieuws

Christelijk meisje (15) al weken vastgehouden in Nigeriaanse deelstaat Kano

In het noorden van Nigeria groeit de onrust over het lot van de 15-jarige christelijke Ummi Tambaya. Het meisje wordt sinds begin december vermist en zou worden vastgehouden door de Kano State Hisbah Board, een islamitische politiedienst die toezicht

Paus Leo
Nieuws

Paus Leo: 'Vrijheid van meningsuiting in Europa neemt in rap tempo af'

Volgens paus Leo XIV neemt de vrijheid van meningsuiting in Europa in rap tempo af. Dat zei hij tijdens een toespraak in het Vaticaan die hij hield voor verschillende diplomaten. Volgens het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk wordt het steeds moeilij

sgp cu
Nieuws

Kamervragen SGP en ChristenUnie over puberteitsremmers bij kinderen na kritisch artikel

ChristenUnie en SGP stellen Kamervragen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het onderzoek van de Gezondheidsraad naar het voorschrijven van puberteitsremmers aan minderjarigen met genderdystrofie. Aanleiding hiervoor is een art

Bram Hofland
Podcast

Volgens ds. Bram Hofland horen kinderen eerder aan avondmaalstafel

In een podcastuitzending van Cvandaag over de doop pleit predikant Bram Hofland voor een fundamentele herbezinning op hoe kerken omgaan met geloofsbelijdenis en deelname aan het heilig avondmaal. Volgens hem is de huidige praktijk, waarin jongeren pa

Ds. M. van Kooten
Video

Ds. Van Kooten roept toehoorders op tot bekering: "Onwedergeboren zijn is waanzinnig"

"Onwedergeboren zijn is waanzinnig. Je maakt je druk voor je werk of je studie, maar vergeet toch dat enige nodige niet", aldus ds. M. van Kooten. De hervormde predikant, die vorig jaar oktober met emeritaat ging, riep in een recente preek over de ri

Retraite
Persbericht

'Vader maak ons één': voorgangers ontmoeten elkaar tijdens retraite

Aan het begin van de landelijke Week van Gebed voor de eenheid vindt op maandag 19 januari een retraite plaats voor voorgangers en theologiestudenten. De dag staat in het teken van rust, gebed en ontmoeting, juist in een tijd waarin onrust en verdeel

Janno van den Ende
Levensverhaal

“Ik verlang naar heilige stilte”: Janno van den Ende over leefgemeenschap De Wittenberg

Wie Janno van den Ende (32) tegenkomt in de gangen van De Wittenberg, ziet hem meestal op sokken lopen. “Niet als statement", zegt hij, “maar omdat dit simpelweg mijn thuis is.” De nieuwe directeur leefgemeenschap en programma’s woont er zelf al zo’n

syrie
Interview

Ibrahim was predikant in Syrië: "Over 40 jaar zijn christenen verdwenen"

De extreme stijging van Syrië is één van de meest opvallende aspecten aan de nieuwe Ranglijst Christenvervolging. Het land stijgt van de achttiende naar de zesde plaats op de ranglijst. Ibrahim* was predikant in het land en is nu actief voor Open Doo

Meerartikelen

Ernst Leeftink en Jan Hoek
Briefwisseling

Openingsbrief Jan Hoek: "Gods weg met Israël is geen tijdelijk intermezzo"

'Het huidige Joodse volk neemt binnen Gods heilsplan met heel de wereld geen bijzondere plaats meer in', stelde dominee Ernst Leeftink eerder deze week in zijn openingsbrief. Via Cvandaag gaat hij de komende weken in gesprek met collega-theoloog Jan

Pauline Vermeulen
Interview

Pauline Vermeulen: "Alpha heeft mijn liefde voor Jezus verdiept"

Pauline Vermeulen (56) is pastoraal werker in Bisdom Den Bosch. Ze groeide op in een katholiek gezin in Bussum. Iedere week ging ze mee naar de kerk en vanaf het Doopsel wordt ze met het geloof omgeven en daarin gevormd. Ze vertelt: “Ik zag mijn oude

Burgemeester Onno Hoes / Tom de Wal
Interview

Tilburgse christenen blikken terug op arrestatie Tom de Wal: "Niet gewend in Nederland"

De gemeente Tilburg wil strenger handhaven bij religieuze bijeenkomsten op locaties die daar volgens het bestemmingsplan niet voor bedoeld zijn. Waarnemend burgemeester Onno Hoes noemde religieuze bijeenkomsten op zulke plekken zelfs ‘in feite illega

Frank van Oordt
Opinie

Bloedbad Iran wijst op pijnlijke realiteit: no Jews, no news

Terwijl Iran wordt opgeschud door massale protesten en het regime hard toeslaat, blijft het in westerse media opvallend stil. Duizenden Iraniërs riskeren hun leven voor vrijheid, maar echte verontwaardiging lijkt uit te blijven. Tegelijk laaien prote

Kerkgebouw
Nieuws

Ds. L. Blok (83) overleden

In zijn woonplaats Schelluinen is ds. L. Blok overleden in de leeftijd van 83 jaar. Daarmee is een GerGem-predikant heengegaan die ruim een halve eeuw in dienst stond van de kerk. Blok werd geboren op 6 december 1942 in Rotterdam. Hij was een zoon va

Tweede Kamer
Nieuws

Kamervragen CU en SGP over arrestatie Tom de Wal; geen Kamermeerderheid voor debat

ChristenUnie en SGP hebben Kamervragen gesteld naar aanleiding van het optreden van gemeente en politie Tilburg bij een genezingsdienst vrijdag in die stad. Daarbij maakte de politie een einde aan de dienst en werd voorganger Tom de Wal gearresteerd.

Durupinar-formatie
Nieuws

Turkse wetenschapper tempert hoop op bewijs voor ark van Noach

Berichten dat er mogelijk bewijs is gevonden voor de ark van Noach wekken veel aandacht, maar zijn volgens de Turkse geograaf Faruk Kaya te vroeg. Dat schrijft Christian Daily International. Hij benadrukt dat er tot op heden geen overtuigend archeolo

Trump
Nieuws

Trump dreigt met nieuwe aanvallen in Nigeria na aanhoudend geweld tegen christenen

De Amerikaanse president Donald Trump sluit nieuwe militaire aanvallen in Nigeria niet uit als het geweld tegen christenen aanhoudt. Dat zei hij in een interview met The New York Times. De uitspraken komen na Amerikaanse luchtaanvallen op Eerste Kers

Brits parlement
Nieuws

Christenen en hindoes bezorgd om Brits regeringsvoorstel rond 'anti-moslimhaat'

Christelijke en hindoeïstische leiders in het Verenigd Koninkrijk maken zich zorgen over een nieuw regeringsvoorstel. Dat meldt Christian Daily International. De Britse regering werkt aan een officiële richtlijn die uitlegt wat zij ziet als ‘anti-mos

Amged en Ka Lei
Interview

Gevangenisstraf na miljoenenfraude werd keerpunt: “God kan helen wat verloren lijkt”

Jarenlang leidde hij een dubbelleven. Terwijl hij op zondag in de kerk zat, sluisde hij doordeweeks via een schijnconstructie geld naar zichzelf. Uiteindelijk ging het om ruim een miljoen euro. Zijn vrouw Ka Lei wist van niets, tot de waarheid alsnog

Ds. W. A. Zondag
Video

Ds. Zondag complimenteert kinderen vanwege goed stilzitten in avondmaalsdienst

"Jullie hebben echt goed stilgezeten vanmorgen, terwijl het toch wel lang duurde, hè?", aldus ds. W. A. Zondag. In een recente nabetrachtingsdienst, dit is een dienst waarin binnen reformatorische kerken de avondmaalsbediening wordt afgesloten, gaf d

André Maliepaard
Persbericht

André Maliepaard wordt directeur van Youth for Christ Nederland

André Maliepaard wordt directeur van Youth for Christ Nederland. Hij neemt het stokje over van Bram Rebergen, die negen jaar lang directeur van Youth for Christ was, en van Ard-Jan Gijsbertsen, sinds anderhalf jaar interim-directeur. Maliepaard start