Het Evangelie is geen zoeklicht om de fouten van anderen mee op te lichten

Preekverslag7 december 2023 7 minuten Jan-Jaap van Peperstraten
Jan-Jaap van Peperstraten

Toen ik de gelijkenis van de wijze en de dwaze meisjes (Matteüs 25:1-13, red.) doorlas moest ik weer denken aan het van voorjaar van 2020. Die gekke coronatijd toen er zoveel onrust was: dat mensen bang waren dat er niet genoeg eten meer zou zijn in de winkels. Er is toen massaal ingekocht en om één of andere reden was er geen rol toiletpapier meer in zicht.

De angst dat we niet genoeg hebben in een noodsituatie is een primaire angst in het menselijk leven. En in een onverwachtse situatie kunnen we dan zo bang worden dat we irrationeel gedrag vertonen. En dan staan we opeens met honderd rollen toiletpapier bij de kassa, en genoeg vis-in-blik om tot 2025 van te kunnen eten.

De angst dat we tekort komen is een krachtig schrikbeeld! Die angst kan zo diep in ons zitten dat we dit een moeilijke lezing vinden.

Natuurlijk hadden de domme meisjes wat slimmer kunnen zijn. Maar hadden de slimme meisjes echt niet wat kunnen delen? Of voorzien dat niet iedereen zo verstandig is als zij? Misschien hadden ze toch een ezeltje kunnen  meenemen met een strategische oliereserve? Het voelt nu toch een beetje alsof de éne groep goed voor zichzelf gezorgd heeft terwijl nu de anderen opeens vast zitten op het toilet. Zonder wc-papier.

Het Evangelie gaat niet over logistiek, winkelbevoorrading of consumentengedrag. Het Evangelie gaat over ons leven met God en met elkaar.

Maar als we zó gaan lezen dan zijn we veel te letterlijk bezig. Het Evangelie gaat niet over logistiek, winkelbevoorrading of consumentengedrag. Het Evangelie gaat over ons leven met God en met elkaar. Het gaat over de geestelijke realiteit.

Dus als de tekst gaat over lampen en olie, dan gaat het niet over letterlijke lampen en letterlijke olie. Of over een zaklantaarn en batterijen. Maar wat betekent het dan wel? En belangrijker: wat betekenen ze voor ons?

Drie dingen:

Allereerst: de lampen - en daarmee de olie -  zijn te lezen als symbolen van wijsheid. Licht maakt - net als de wijsheid - alles zichtbaar. Zonder wijsheid raken we verdwaald en kunnen we niet op weg naar het huis van de bruidegom, dat wil zeggen: het leven met God. Maar wijsheid is niet alleen maar kennis, iets wat je uit een boek opdoet, of een cursus bij de Open Universiteit. Dat zou te makkelijk zijn! Wijsheid is in de eerste plaats het antwoord op de vraag hoe wij trouw blijven aan onze diepste waarden, aan wat God ons leert, in onverwachtse situaties.

Zonder wijsheid raken we de weg in ons leven kwijt, waarin zoveel dingen kunnen gebeuren die we van tevoren niet konden voorspellen.

We hebben kennis, het resultaat van studie, waarmee we kunnen proberen de toekomst te voorspellen en te beheersen. Als we een plan maken voor de komende jaren, en we gebruiken ons verstand om vast te leggen wat we willen bereiken in die tijd en hoe we dat gaan doen, dan zijn we bezig met het toekomstbeheersing. Daar is op zich niks mis mee, maar als we er achter zijn dat de realiteit zich niet aan onze verwachtingen houdt hebben we wijsheid nodig om een nieuwe weg te vinden.

Dus dat is één: Zonder wijsheid raken we de weg in ons leven kwijt, waarin zoveel dingen kunnen gebeuren die we van tevoren niet konden voorspellen.

Dan komt het tweede punt: als je eenmaal wat wijsheid verworven hebt, bijvoorbeeld door lange levenservaring door ons geestelijk leven, door belangrijke ontmoetingen met mensen die ons inspireren, dan moet je die ook onderhouden. Je kan niet zeggen: ik ben wijs geworden, nu mag ik achterover zitten. Nee: wil de lamp blijven branden dan moet er telkens nieuwe olie bij. Wijsheid is altijd onvoltooid en staat altijd open voor groei. Wijsheid kent wat nederigheid. Als je trots bent, ben je niet-wijs. Je moet dus elke keer opnieuw je wijsheid onderhouden, opnieuw uitdagen, leren.

Ten derde, en dit is echt een heel belangrijk punt: Wijsheid is persoonlijk. Wijsheid is de positieve weerslag van alles wat er is gebeurd in je leven. De wijsheid die je hebt is dus net zo levend als jij bent. Je kunt wijsheid ook pas verwerven als je er klaar voor bent. Een wijze man zei eens: “kijk uit voor onverdiende wijsheid”, wijsheid die je zou denken op te doen terwijl je er nog niet klaar voor bent. Dat betekent ook dat je wijsheid ook niet zomaar kan overdragen aan iemand anders. Daarom kan een slim meisje niet zomaar olie geven aan een dom meisje. Het domme meisje kan zich de olie van de wijsheid niet eigen maken

Wijsheid is de positieve weerslag van alles wat er is gebeurd in je leven. De wijsheid die je hebt is dus net zo levend als jij bent.

Vergelijk het met een netwerk, zo`n web van levende relaties van mensen die je kent, met wie je op school gezeten hebt, of samen mee gewerkt, of zakenpartners, of vrienden waar dan ook ter wereld. Als je zo`n netwerk hebt kun je niet tegen iemand zeggen: ik geef jou mijn netwerk. Want een netwerk is een levende zaak. Het is net zo levend als jij bent. Die relaties moeten ergens ontstaan, en langzaam groeien, ze bestaan niet los van de personen die ze met elkaar verbinden.  

Je kan wel tegen iemand anders zeggen: "Ik wil je helpen en ik zal in mijn netwerk rondvragen wie jou zou kunnen helpen met je probleem". En als dat goed gaat, bouwt die ander ook een netwerk op. Net zo levend. Maar dat wordt zijn of haar netwerk. Niet het jouwe. Je kan mensen helpen een netwerk op te bouwen. Maar je kan zijn of haar werk niet overnemen.

Dat geldt voor alle levende dingen. Alleen dode dingen kunnen worden overgegeven, auto’s, geld, aandelen, huizen. Vaten olie. Rollen toiletpapier. Die geef je zo door. Geen probleem.

Maar levende dingen, ervaring, liefde, relaties, wijsheid? Nee. Dat kan niet. Net zo min als de meisjes hun olie kunnen afgeven. Anderen worden niet wijzer als wij onze wijsheid afknijpen.

Dus: één we hebben wijsheid nodig in ons leven om de waarheid te kunnen zien en volgen, twee de wijsheid vraagt voortdurend onderhoud en drie, wijsheid is persoonlijk, verbonden met ons leven, en kan niet zomaar worden overgedragen.

Dus, waar staan we dan, wat is de les van de meisjes?

Het Evangelie is geen zoeklicht om de fouten van anderen mee op te lichten, maar een spiegel waardoor we onszelf helderder leren zien.

Als het verwerven en onderhouden van wijsheid moeilijk is, dan is het voor iedereen moeilijk. Niemand wordt wijs op zichzelf. We moeten deel uitmaken van een levende gemeenschap, de kracht vinden om door te gaan als alles tegen zit, mensen die je helpen, en inspireren, de openheid van geest hebben, de creativiteit om volledig andere dingen te gaan doen als het leven niet gaat zoals we hopen – dat is allemaal niet vanzelfsprekend.

De verstandige meisjes konden de domme nu niet helpen. En de domme meisjes krijgen flink het deksel op hun neus. Maar is dit het einde van alle dingen? Dit evangelie wordt vaak als een definitief oordeel gelezen. Maar ik denk dat we niet te gauw die conclusie moeten trekken.

Wijsheid wordt ook (of misschien wel juist) verworven door alle fouten die we maken. En als we in ons hart kijken zien we daar echt niet alleen maar wijsheid. Integendeel. Als we in ons hart kijken moeten we ons niet de vraag stellen of wij een slimme meisje of een dom meisje zijn. Er lopen er integendeel tien meisjes rond in ons hart. En er zullen zeker uitzonderingen zijn, maar ik denk dat voor de meeste van ons geldt dat van die tien meisjes in ons hart er vijf dom zijn en vijf slim.

Laat ons bekend staan als mensen die altijd een helpende hand willen uitsteken naar anderen. Mensen die anderen willen zien groeien.

Verder is het niet eigen aan het Evangelie dat het zou wijzen naar andere mensen en zeggen: kijk eens hoe dom die waren, hier is een oordeel dat we over ze uit kunnen spreken. Het Evangelie gaat altijd over onszelf. Het Evangelie is geen zoeklicht om de fouten van anderen mee op te lichten, maar een spiegel waardoor we onszelf helderder leren zien.

Die meisjes? Die zijn wij zelf. Alle tien. Sommige verstandig. Sommige dom. En om de zoveel tijd wordt één van onze meisjes toch weer verstandig, al is ze nog zo vaak gestruikeld over haar eigen veters. En dan is er vreugde in de Hemel!

Als wij dan beseffen dat wij veel te leren hebben, nog wijs te worden zijn hebben we ook geduld met anderen die domme fouten maken en daardoor vast lopen. We kunnen de fouten niet wegnemen, net zo min als je andermans leven over kan nemen, maar laat ons dan bekend staan als mensen die altijd een helpende hand willen uitsteken naar anderen. Mensen die anderen willen zien groeien. Die anderen inspireren en zelf geïnspireerd raken. Vanuit onze relatie met God kunnen wij dan gereed staan om anderen op weg te helpen, en zelf in wijsheid te groeien. Zodat de dag mag komen dat wij welkom zijn bij het feest van de Bruidegom.

Amen.

Bovenstaande boodschap is afkomstig van priester Jan-Jaap van Peperstraten en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om de website van Jan-Jaap van Peperpstraten te bezoeken.

Praatmee

Beluister onze podcast

#316 Olga en Eric over een buitenechtelijke relatie en de kracht van vergeving
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. A.C. Uitslag
Video

CGK-predikant legt uit waarom Urk onvoorwaardelijk de kant van Israël kiest

“Op Urk zijn wij Israël-minded. Iedere keer als er een conflict uitbreekt, kiezen we onvoorwaardelijk de kant van Israël. Israël is immers het oude verbondsvolk. Wie God liefheeft, krijgt dat volk ook lief”, aldus ds. A.C. Uitslag. De christelijke ge

verwoeste kerk
Nieuws

Schrikbarende toename christenvervolging in India

“Met politiewagens vol komen ze het dorp in. We worden behandeld als criminelen.” Lokale evangelisten in India slaan alarm. Sinds begin februari leven christenen in deelstaat Chhattisgarh in grote angst. De nieuwe eerste minister, Vishnu Deo Sai, spr

Kerk
Nieuws

Oekraïense priester dood aangetroffen nadat hij door Russische troepen werd vastgehouden

In het Oekraïense dorpje Kalanchak is het stoffelijk overschot aangetroffen van de 59-jarige priester Stephan Podolchak. Dat meldt The Christian Post. De geestelijke is vermoedelijk door het toedoen van het Russische leger om het leven gekomen. Podol

Opperrabbijn
Column

De zegen en de vloek van sociale media

In zijn nieuwste dagboek gaat opperrabbijn Jacobs onder meer in op de zegen en de vloek van sociale media. Daarnaast gaat hij in op het incident in Middelburg waarbij hakenkruizen op een synagoge werden gespoten. De opperrabbijn betwijfelt of het om

Jalil Mashali
Nieuws

Christelijke taxichauffeur krijgt megaboete na plakken bijbelvers op voertuig 

Een christelijke taxichauffeur uit het Duitse Essen is onlangs door lokale autoriteiten op de bon geslingerd. Reden hiervoor is een sticker met een bijbelvers die de man op zijn voertuig plakte. Als de taxichauffeur weigert de sticker te verwijderen,

Mozambique
Nieuws

Islamitisch geweld in Mozambique neemt toe: Ook kerken en christenen doelwit

De situatie in het noorden van Mozambique blijft zorgelijk vanwege jihadistische aanvallen op de bevolking, het leger en op kerken. In tegenstelling tot sussende geluiden over de onrust in de provincie Cabo Delgado, neemt het geweld toe. Dat melden d

Ron van der Spoel
Video

In deze video behandelt Ron van der Spoel de zegenbede uit Numeri 6

Iedere zondag sluiten we onze kerkdienst af met de zegen en vaak is dat die uit Numeri 6: 'De Heere zegent u en behoede u. De Heere doet Zijn aangezicht over u lichten en zij u genadig. De Heere verheft Zijn aangezicht over u en geve u vrede.' Deze z

ds. W. Pieters
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller: 'Ik geloof dat Jezus voor mij gestorven is, maar telkens slaat de angst toe'

'In Romeinen 6:16 gaat het over de twee soorten slaven. Of de slaaf van zonde tot dood, of van de gehoorzaamheid, tot gerechtigheid. Kan het zijn dat je je allebei die slaven voelt en bent (nee, toch?) Ik geloof dat Jezus ook voor mij gestorven is, m

Meerartikelen

André van Grol
Verdieping

Heviger vervolging leidt tot forse groei aantal christenen

De vervolging van christenen zal dit jaar verder toenemen. Wat zijn de trends en verwachtingen voor 2024? Digitale controle van bijvoorbeeld Chinese christenen is een van de zorgelijkste ontwikkelingen. Als eerste trend noem ik de doorgaande radicali

Ds. D.M. Heikoop over het verlangen naar God
Video

Ds. Heikoop bespreekt herkenbare geloofsvraag van dichter Psalm 42

Waarom is God nu niet nabij? Deze vraag kan heel herkenbaar zijn. Zo ook voor de dichter van Psalm 42. Hij voelt een afstand tot God en mist Gods nabijheid. In deze Psalm verwoord de dichter zijn verlangen om weer dicht bij Hem te zijn. Ds. D.M. Heik

Leo Fijen
Nieuws

KRO-NCRV-gezicht Leo Fijen presenteert zijn laatste Geloofsgesprek

Na ruim 14 jaar en 700 gesprekken voert Leo Fijen aanstaande zondag zijn laatste Geloofsgesprek. Het KRO-NCRV-gezicht presenteerde sinds januari 2010 het bekende zondagochtendprogramma waarin katholieken openhartig over hun geloof spreken. Het zondag

Adieu God?
Nieuws

Nieuw seizoen van ‘Adieu God?’ met Caroline van der Plas en John van den Heuvel

EO-presentator Tijs van den Brink trapt het dertiende seizoen van Adieu God? af met BBB-lijsttrekker Caroline van der Plas. Een nieuw seizoen met diepe gesprekken over geloof, ongeloof en alles wat daar tussenin zit. Andere gasten die hun verhalen de

Bevindelijke prediking
Recensie

Het boek ‘Bevindelijke prediking’ laat diversiteit aan visies op bevinding zien

De reacties op het boek 'Bevindelijke prediking' worden over het algemeen als ‘vriendelijk vrijblijvend’ getypeerd. Maar mogen bevindelijke preken op de snijtafel worden gelegd van zelfreflectie en wetenschap? Zo ja, dan komen er drie vragen aan de o

Johannes de Vries en Miriam Atya
Video

Komende zondag zijn Johannes de Vries en Mariam Atya te gast bij Hour of Power

Komende zondag zijn Johannes de Vries en Mariam Atya te gast bij Hour of Power. De Vries is sinds vorig jaar werkzaam voor Stichting Present Nederland, nadat hij jarenlang werkte als hoofd voorlichting namens de ChristenUnie in de Tweede Kamer. Atya

Arie-Jan Mulder
Column

Waarom eten en drinken we samen tijdens het avondmaal?

Op de televisie wordt verslag gedaan van een staatsbezoek. Buitenlandse diplomaten zijn in ons land te gast, en worden vorstelijk ontvangen. De vriendschap tussen beide landen wordt gevierd met een staatsbanket, een officiële maaltijd met de belangri

Anne van der Bijl
Boekfragment

Vuur de kanonnen van de Heer niet af met het buskruit van de duivel

Ben jij klaar om de confrontatie aan te gaan met de reus die God in jouw leven toelaat? Misschien weet je dat niet zeker totdat je tegenover hem staat. Toch zijn er een aantal dingen die erop wijzen dat je er klaar voor bent.  De echte strijd tegen G

Casey Tait
Interview

Casey Tait verhuisde naar Jeruzalem: "Ik wilde begrijpen waarom Israël belangrijk is voor God"

In Jeruzalem leeft een jonge vrouw met een bijzonder verhaal en roeping. De Amerikaanse Casey Tait verruilde de uitgestrekte vlaktes van North Carolina voor het Midden-Oosten, en heeft haar thuis gevonden in Israël. Een land dat nu verscheurd wordt d

prof. dr. Henk van den Belt
Preekverslag

Prof. dr. Van den Belt over bloedwraak in de Bijbel: “De wortel van de doodslag leeft ook in ons hart”

“De moord van Kaïn op Abel was geen vlaag van verstandsverbijstering. Het heeft een diepe wortel: concurrentiestrijd en het gevoel de mindere te zijn”, maakt prof. dr. Henk van den Belt duidelijk. Naar aanleiding van de moord van Kaïn op Abel in Gene

Leah
Nieuws

Zes jaar na haar ontvoering inspireert dit Nigeriaanse christelijke meisje nog steeds

Zes jaar geleden werd Leah Sharibu, een 14-jarig plattelandsmeisje in Nigeria, ontvoerd van school. Omdat ze haar christelijke geloof niet opgaf, kwam ze nooit vrij. Vriendinnen vertellen hoe Leah’s standvastigheid hen bemoedigd heeft. En hoe ze hope

Wilkin van de Kamp
Video

Volgens Wilkin van de Kamp is Jezus de enige 'foto' die we van God hebben

"Je zou kunnen zeggen dat Jezus de enige foto is die we van God hebben ontvangen", merkt Wilkin van de Kamp op in een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God.' De bekende christelijke auteur en spreker merkt op dat Jezus exact toont hoe