In een eerdere, veelgelezen column schreef ds. M. van Reenen over 5 lessen die hij leerde van een gespreksavond over de kinderdoop. In die column ging hij kort inhoudelijk in op de kinderdoop. Daarbij verwees de predikant naar een nog te verschijnen boek dat hij hierover schreef. Lees hieronder alvast een voorpublicatie van een bijlage uit dat boek waarin Van Reenen een aantal vragen en antwoorden over de doop op een rijtje zet.

Hoe staan gereformeerden tegenover baptisten en andersom?
Er zijn veel verschuivingen in de kerk en in de wereld. Daarin ontdekken we, dat de echte verwantschap ligt tussen die christenen die de Bijbel voor 100 % als Gods Woord aanvaarden. Dus Bijbelgetrouwe gereformeerden en baptisten kunnen elkaar als broeders zien. Psalm 119:63.

Waarom zijn er dan toch zulke discussies over de doop?
De doop is een heel belangrijke instelling, door Christus Zelf aan de Kerk gegeven. Als het goed is, is ze voor een christen ook heel belangrijk. Het is dan ook pijnlijk, dat mede-christenen er zo’n verschillende visie op hebben. Efeze 3:18.

Over welk verschil gaat het hier?
Gereformeerden menen, dat er ook kinderen gedoopt moeten worden. Baptisten ontkennen dat. Dit wordt meestal benoemd als ‘kinderdoop’ versus ‘volwassendoop’.

Welke benamingen zijn er nog meer?
De kinderdoop wordt ook wel ‘gezinsdoop’ genoemd, de volwassendoop ook wel ‘geloofsdoop’. Overigens is er in feite maar één doop; het is alleen de vraag, aan wie deze bediend moet worden. Efeze 4:5.

Waarom geloven baptisten dat het niet goed is om kinderen te dopen?
De doop is volgens hen nauw verbonden aan het geloof. Er wordt in de Bijbel eerst belijdenis van het geloof afgelegd en daarna vindt pas de doop plaats. Een kind is nog niet in staat om het geloof te belijden. Handelingen 8:37.

Zijn gereformeerden het daarmee eens?
Met dat laatste wel. Daarom gaan er in behoudende gereformeerde kerken ook geen kinderen aan het avondmaal. 1 Korinthe 11:28.

Waarom willen zij dan toch kinderen (laten) dopen?
Omdat volgens hen de doop niet allereerst getuigt van het geloof maar allereerst van de verbondenheid met Christus. En kinderen behoren ook tot de gemeente van Christus. Romeinen 6:3.

Is dit op de Bijbel gefundeerd?
Ja, diverse keren wordt er in het Nieuwe Testament iemand gedoopt ‘en zijn huis’ – zijn gezin dus. 1 Korinthe 1:16.

Maar waarom worden er dan niet met zo veel woorden gedoopte kinderen genoemd?
Omdat kinderen nooit ‘los’ gedoopt werden maar altijd samen met de ouders; daarom spreek ik ook liever van gezinsdoop dan van kinderdoop. God werkt in de lijn van de geslachten. 1 Korinthe 7:14.

Zie je dit ook terug in een bevel van Christus?
Ja, als Hij Zijn discipelen het bevel geeft te dopen, dan heeft Hij het over ‘alle volken’ – en bij volken horen de kinderen. Mattheüs 28:19.

Maar het is toch zo, dat kinderen niet bewust schuld en geloof kunnen belijden?
Dat is waar, maar het is wel zo dat zij tot het verbond behoren en dus de beloften voor hen gelden, en de doop onderstreept juist de beloften van God. Handelingen 2:39.

Hier wordt ‘het verbond’ genoemd, maar over welk verbond gaat dat dan?
Het verbond dat voor de christelijke gemeente geldt, is ten diepste hetzelfde verbond als het verbond dat God sloot met Abraham. Romeinen 4:16.

Maar het verbond dat God met Abraham sloot, en via hem met Israël, is toch een uitwendig verbond met uitwendige beloften?
Nee. Het is waar, dat er bij Abraham aan dit verbond uitwendige beloften gekoppeld zijn – vooral die van het land, en die gelden niet voor ons. Maar het verbond zelf was een inwendig verbond: ‘om u te zijn tot een God’. Genesis 17:7.

Blijft het verbond van God met Israël overeind?
Jazeker, want God kan niet liegen. Israël blijft Gods verbondsvolk. De belofte dat het land Kanaän voor Israël zou zijn is dan ook blijven gelden, en wij verwachten de bekering van Israël. Romeinen 11.

Maar kan dan de Kerk wel aanspraak maken op datzelfde verbond?
Ja, want God heeft er Zelf voor gekozen om Zijn verbond uit te breiden. Sinds Christus geldt het nieuwe verbond, waartoe ook gelovigen uit de heidenen behoren. Efeze 2:16.

Maar als er een nieuw verbond is, dan kun je toch niet spreken van hetzelfde verbond?
Jawel, want nieuw betekent hier vernieuwd. Net zoals wij spreken over de komende nieuwe hemel en nieuwe aarde. Dat nieuwe is dus voller, heerlijker. 2 Petrus 3:13.

Kun je daarom ook zeggen, dat de doop in de plaats van de besnijdenis gekomen is?
Ja, maar niet in die zin dat de doop de besnijdenis ten volle vervangt (omdat Joden nog steeds besneden mogen worden). Je zou daarom ook kunnen zeggen dat de doop in het verlengde van de besnijdenis gekomen is. Kolossenzen 2:11-12.

Zijn daar Bijbelse gronden voor?
Jazeker. Hoewel de Bijbel nergens met zo veel woorden zegt dat voor de gemeente de doop is wat voor Israël de besnijdenis was, blijkt dit wel. Alle inhoudelijke aspecten van de besnijdenis gelden exact voor de doop. Romeinen 4:11.

Maar de Joden die al besneden waren en tot geloof kwamen moesten toch ook nog gedoopt worden?
Inderdaad, omdat de besnijdenis sprak van de komende Christus en de doop van de gekomen Christus. De beloften zijn in Hem vervuld. Daarom kan een Messiasbelijdende Jood desnoods wel zonder besnijdenis maar niet zonder doop. Handelingen 2:41.

Geeft dit ook grond voor de ‘overdoop’?
Nee, het dopen van iemand die al besneden was is iets anders dan het opnieuw dopen van iemand die als kind al gedoopt is.

Maar we lezen wel over christenen die voor een tweede keer gedoopt werden, omdat hun eerste doop onvolledig was.
Jawel, maar deze christenen kenden slechts de doop van Johannes, niet de doop van Christus, in Naam van de drie-enige God. De doop van Johannes was nog van vóórdat Christus Zijn werk volbracht heeft. Handelingen 19:4.

Maar kinderen waren nog niet in staat om het geloof te belijden, zoals bij de doop hoort.
De waarde van de doop hangt niet af van de waarachtigheid van het geloof. Anders zou ook iemand die als volwassene gedoopt is soms opnieuw gedoopt moeten worden. Immers, soms is iemands ‘geloof’ maar schijn. Handelingen 8: 13, 23.

Van een kind weet je echter toch zeker dat het nog tot geloof moet komen?
Ja, over het algemeen wel. Het zal moeten komen tot een persoonlijk leren erkennen van schuld en kennen van Christus. Daarom is er ook de ‘geloofsbelijdenis’ rond de volwassen leeftijd. Romeinen 10:10.

Dan moet toch ook de doop wachten tot dat moment?
Nee, omdat de kinderen van de gemeente werkelijk Christus toebehoren. Zoals de verloren zoon, die weliswaar tot bekering moest komen maar toch altijd bij zijn vader hoorde. Lukas 15:18.

Wat betekent dit voor het heil van kinderen?
Zij behoren bij hun ouders, en hun ouders zijn geroepen om hun kinderen gelovig tot Christus te brengen, in onderwijs, gebed en voorbeeld. 2 Timotheüs 1:5.

Maar wat als ouders niet persoonlijk geloven en toch hun kind ten doop houden?
Dit zal hen moeten aanklagen. Toen Abraham zijn kinderen besneed, deed hij dit in waarachtig geloof, zo was het ook Gods bedoeling. Maar er waren ook Israëlieten die hun kinderen besneden zonder geloof. Dat was een aanklacht jegens hen maar deed niets af aan de waarde van de besnijdenis. Zo is het ook de vraag of ouders zonder geloof wel echt ‘ja’ kunnen zeggen, maar het is niet de vraag of Gods ‘ja-woord’ in de doop geldig is. Ezechiël 16:21.

Wat als kinderen jong sterven?
Op grond van Gods belofte mogen gelovige ouders dan weten dat de Heere hen in Zijn genade heeft willen aannemen. Markus 10:13-16.

Is dit vanwege de doop?
Nee, het doopwater zelf doet niets, net zomin als bij een volwassene. Het doopwater is echter een teken en zegel van het verbond. De doop onderstreept dus de belofte en het bevel van God, en daar mogen ouders (en kinderen) gelovig op rusten. Handelingen 2:38.

Heeft een kind daar wel wat aan, als het dit niet bewust heeft meegemaakt?
Jazeker. Net zoals dat een kind zich niet herinneren kan dat zijn ouders het zijn naam gaven. Bovendien wordt iedere gedoopte bij iedere doopbediening herinnerd aan de eigen doop. Genesis 22:4.

Is het niet krachtiger als je de doop bewust meemaakt?
In zekere zin wel; iemand die als volwassene gedoopt is, zal zich later kunnen herinneren hoe indrukwekkend dat was, maar daar hangt de betekenis niet van af. Bovendien gaat er juist van het dopen van een kind dat nog niets kan inbrengen ook een krachtige boodschap uit, namelijk van de soevereine genade van God. Romeinen 9:11.

Moet de doop niet gebeuren door onderdompeling?
Dat staat niet met zo veel woorden in de Bijbel. Je zou het er uit af kunnen leiden, maar er zijn ook redenen om te vermoeden dat de doop ook toen gebeurde door besprenging (bijvoorbeeld het grote aantal dopelingen met Pinksteren). Het woord ‘dopen’ kan bovendien meerdere betekenissen hebben. In allebei zit een bepaalde symboliek die in de andere manier van dopen niet zit. Mattheüs 3:11.

Hoe moeten gereformeerden en baptisten met elkaar omgaan?
Het is belangrijk, dat we het Woord onderzoeken. We hebben allemaal onze blinde vlekken. Daarom moeten we ook erkennen dat de ander soms dingen gezien heeft die wij niet zagen of niet wilden zien. 1 Korinthe 13:9.

Vaak gebeurt juist het tegenovergestelde, toch?
Dat ligt natuurlijk verschillend. Helaas is er ook veel verachting. Als gereformeerden de ‘overdoop’ zien als afval van de waarheid. Of als baptisten de doop van gereformeerden verwerpen door iemand die als kind gedoopt wordt als volwassene opnieuw te dopen. Filippenzen 3:16.

Wat is onze gezamenlijke roeping?
In de eerste plaats moeten we werkelijk Bijbelgetrouw zijn, dus vasthouden aan de waarheid. Vervolgens is het nodig, dat we daar echt bij leven, dat wil zeggen: dat we door Gods Heilige Geest een vernieuwd hart ontvangen, in Christus geloven, een veranderd leven leiden en dienstbaar zijn tot opbouwing van het lichaam van Christus. Kortom: onze doop moet geen theorie zijn, maar door Gods genade levende werkelijkheid. Ezechiël 36:26.

Lees ook: Ik ging met een broeder in debat over het dopen van kinderen: 5 lessen