34 vragen en antwoorden over de doop

Dagelijks leven23 juni 2023 Ds. M. van Reenen
Ds. M van Reenen

In een eerdere, veelgelezen column schreef ds. M. van Reenen over 5 lessen die hij leerde van een gespreksavond over de kinderdoop. In die column ging hij kort inhoudelijk in op de kinderdoop. Daarbij verwees de predikant naar een nog te verschijnen boek dat hij hierover schreef. Lees hieronder alvast een voorpublicatie van een bijlage uit dat boek waarin Van Reenen een aantal vragen en antwoorden over de doop op een rijtje zet.

Hoe staan gereformeerden tegenover baptisten en andersom?
Er zijn veel verschuivingen in de kerk en in de wereld. Daarin ontdekken we, dat de echte verwantschap ligt tussen die christenen die de Bijbel voor 100 % als Gods Woord aanvaarden. Dus Bijbelgetrouwe gereformeerden en baptisten kunnen elkaar als broeders zien. Psalm 119:63.

Waarom zijn er dan toch zulke discussies over de doop?
De doop is een heel belangrijke instelling, door Christus Zelf aan de Kerk gegeven. Als het goed is, is ze voor een christen ook heel belangrijk. Het is dan ook pijnlijk, dat mede-christenen er zo’n verschillende visie op hebben. Efeze 3:18.

Over welk verschil gaat het hier?
Gereformeerden menen, dat er ook kinderen gedoopt moeten worden. Baptisten ontkennen dat. Dit wordt meestal benoemd als ‘kinderdoop’ versus ‘volwassendoop’.

Welke benamingen zijn er nog meer?
De kinderdoop wordt ook wel ‘gezinsdoop’ genoemd, de volwassendoop ook wel ‘geloofsdoop’. Overigens is er in feite maar één doop; het is alleen de vraag, aan wie deze bediend moet worden. Efeze 4:5.

Waarom geloven baptisten dat het niet goed is om kinderen te dopen?
De doop is volgens hen nauw verbonden aan het geloof. Er wordt in de Bijbel eerst belijdenis van het geloof afgelegd en daarna vindt pas de doop plaats. Een kind is nog niet in staat om het geloof te belijden. Handelingen 8:37.

Zijn gereformeerden het daarmee eens?
Met dat laatste wel. Daarom gaan er in behoudende gereformeerde kerken ook geen kinderen aan het avondmaal. 1 Korinthe 11:28.

Waarom willen zij dan toch kinderen (laten) dopen?
Omdat volgens hen de doop niet allereerst getuigt van het geloof maar allereerst van de verbondenheid met Christus. En kinderen behoren ook tot de gemeente van Christus. Romeinen 6:3.

Is dit op de Bijbel gefundeerd?
Ja, diverse keren wordt er in het Nieuwe Testament iemand gedoopt ‘en zijn huis’ – zijn gezin dus. 1 Korinthe 1:16.

Maar waarom worden er dan niet met zo veel woorden gedoopte kinderen genoemd?
Omdat kinderen nooit ‘los’ gedoopt werden maar altijd samen met de ouders; daarom spreek ik ook liever van gezinsdoop dan van kinderdoop. God werkt in de lijn van de geslachten. 1 Korinthe 7:14.

Zie je dit ook terug in een bevel van Christus?
Ja, als Hij Zijn discipelen het bevel geeft te dopen, dan heeft Hij het over ‘alle volken’ – en bij volken horen de kinderen. Mattheüs 28:19.

Maar het is toch zo, dat kinderen niet bewust schuld en geloof kunnen belijden?
Dat is waar, maar het is wel zo dat zij tot het verbond behoren en dus de beloften voor hen gelden, en de doop onderstreept juist de beloften van God. Handelingen 2:39.

Hier wordt ‘het verbond’ genoemd, maar over welk verbond gaat dat dan?
Het verbond dat voor de christelijke gemeente geldt, is ten diepste hetzelfde verbond als het verbond dat God sloot met Abraham. Romeinen 4:16.

Maar het verbond dat God met Abraham sloot, en via hem met Israël, is toch een uitwendig verbond met uitwendige beloften?
Nee. Het is waar, dat er bij Abraham aan dit verbond uitwendige beloften gekoppeld zijn – vooral die van het land, en die gelden niet voor ons. Maar het verbond zelf was een inwendig verbond: ‘om u te zijn tot een God’. Genesis 17:7.

Blijft het verbond van God met Israël overeind?
Jazeker, want God kan niet liegen. Israël blijft Gods verbondsvolk. De belofte dat het land Kanaän voor Israël zou zijn is dan ook blijven gelden, en wij verwachten de bekering van Israël. Romeinen 11.

Maar kan dan de Kerk wel aanspraak maken op datzelfde verbond?
Ja, want God heeft er Zelf voor gekozen om Zijn verbond uit te breiden. Sinds Christus geldt het nieuwe verbond, waartoe ook gelovigen uit de heidenen behoren. Efeze 2:16.

Maar als er een nieuw verbond is, dan kun je toch niet spreken van hetzelfde verbond?
Jawel, want nieuw betekent hier vernieuwd. Net zoals wij spreken over de komende nieuwe hemel en nieuwe aarde. Dat nieuwe is dus voller, heerlijker. 2 Petrus 3:13.

Kun je daarom ook zeggen, dat de doop in de plaats van de besnijdenis gekomen is?
Ja, maar niet in die zin dat de doop de besnijdenis ten volle vervangt (omdat Joden nog steeds besneden mogen worden). Je zou daarom ook kunnen zeggen dat de doop in het verlengde van de besnijdenis gekomen is. Kolossenzen 2:11-12.

Zijn daar Bijbelse gronden voor?
Jazeker. Hoewel de Bijbel nergens met zo veel woorden zegt dat voor de gemeente de doop is wat voor Israël de besnijdenis was, blijkt dit wel. Alle inhoudelijke aspecten van de besnijdenis gelden exact voor de doop. Romeinen 4:11.

Maar de Joden die al besneden waren en tot geloof kwamen moesten toch ook nog gedoopt worden?
Inderdaad, omdat de besnijdenis sprak van de komende Christus en de doop van de gekomen Christus. De beloften zijn in Hem vervuld. Daarom kan een Messiasbelijdende Jood desnoods wel zonder besnijdenis maar niet zonder doop. Handelingen 2:41.

Geeft dit ook grond voor de ‘overdoop’?
Nee, het dopen van iemand die al besneden was is iets anders dan het opnieuw dopen van iemand die als kind al gedoopt is.

Maar we lezen wel over christenen die voor een tweede keer gedoopt werden, omdat hun eerste doop onvolledig was.
Jawel, maar deze christenen kenden slechts de doop van Johannes, niet de doop van Christus, in Naam van de drie-enige God. De doop van Johannes was nog van vóórdat Christus Zijn werk volbracht heeft. Handelingen 19:4.

Maar kinderen waren nog niet in staat om het geloof te belijden, zoals bij de doop hoort.
De waarde van de doop hangt niet af van de waarachtigheid van het geloof. Anders zou ook iemand die als volwassene gedoopt is soms opnieuw gedoopt moeten worden. Immers, soms is iemands ‘geloof’ maar schijn. Handelingen 8: 13, 23.

Van een kind weet je echter toch zeker dat het nog tot geloof moet komen?
Ja, over het algemeen wel. Het zal moeten komen tot een persoonlijk leren erkennen van schuld en kennen van Christus. Daarom is er ook de ‘geloofsbelijdenis’ rond de volwassen leeftijd. Romeinen 10:10.

Dan moet toch ook de doop wachten tot dat moment?
Nee, omdat de kinderen van de gemeente werkelijk Christus toebehoren. Zoals de verloren zoon, die weliswaar tot bekering moest komen maar toch altijd bij zijn vader hoorde. Lukas 15:18.

Wat betekent dit voor het heil van kinderen?
Zij behoren bij hun ouders, en hun ouders zijn geroepen om hun kinderen gelovig tot Christus te brengen, in onderwijs, gebed en voorbeeld. 2 Timotheüs 1:5.

Maar wat als ouders niet persoonlijk geloven en toch hun kind ten doop houden?
Dit zal hen moeten aanklagen. Toen Abraham zijn kinderen besneed, deed hij dit in waarachtig geloof, zo was het ook Gods bedoeling. Maar er waren ook Israëlieten die hun kinderen besneden zonder geloof. Dat was een aanklacht jegens hen maar deed niets af aan de waarde van de besnijdenis. Zo is het ook de vraag of ouders zonder geloof wel echt ‘ja’ kunnen zeggen, maar het is niet de vraag of Gods ‘ja-woord’ in de doop geldig is. Ezechiël 16:21.

Wat als kinderen jong sterven?
Op grond van Gods belofte mogen gelovige ouders dan weten dat de Heere hen in Zijn genade heeft willen aannemen. Markus 10:13-16.

Is dit vanwege de doop?
Nee, het doopwater zelf doet niets, net zomin als bij een volwassene. Het doopwater is echter een teken en zegel van het verbond. De doop onderstreept dus de belofte en het bevel van God, en daar mogen ouders (en kinderen) gelovig op rusten. Handelingen 2:38.

Heeft een kind daar wel wat aan, als het dit niet bewust heeft meegemaakt?
Jazeker. Net zoals dat een kind zich niet herinneren kan dat zijn ouders het zijn naam gaven. Bovendien wordt iedere gedoopte bij iedere doopbediening herinnerd aan de eigen doop. Genesis 22:4.

Is het niet krachtiger als je de doop bewust meemaakt?
In zekere zin wel; iemand die als volwassene gedoopt is, zal zich later kunnen herinneren hoe indrukwekkend dat was, maar daar hangt de betekenis niet van af. Bovendien gaat er juist van het dopen van een kind dat nog niets kan inbrengen ook een krachtige boodschap uit, namelijk van de soevereine genade van God. Romeinen 9:11.

Moet de doop niet gebeuren door onderdompeling?
Dat staat niet met zo veel woorden in de Bijbel. Je zou het er uit af kunnen leiden, maar er zijn ook redenen om te vermoeden dat de doop ook toen gebeurde door besprenging (bijvoorbeeld het grote aantal dopelingen met Pinksteren). Het woord ‘dopen’ kan bovendien meerdere betekenissen hebben. In allebei zit een bepaalde symboliek die in de andere manier van dopen niet zit. Mattheüs 3:11.

Hoe moeten gereformeerden en baptisten met elkaar omgaan?
Het is belangrijk, dat we het Woord onderzoeken. We hebben allemaal onze blinde vlekken. Daarom moeten we ook erkennen dat de ander soms dingen gezien heeft die wij niet zagen of niet wilden zien. 1 Korinthe 13:9.

Vaak gebeurt juist het tegenovergestelde, toch?
Dat ligt natuurlijk verschillend. Helaas is er ook veel verachting. Als gereformeerden de ‘overdoop’ zien als afval van de waarheid. Of als baptisten de doop van gereformeerden verwerpen door iemand die als kind gedoopt wordt als volwassene opnieuw te dopen. Filippenzen 3:16.

Wat is onze gezamenlijke roeping?
In de eerste plaats moeten we werkelijk Bijbelgetrouw zijn, dus vasthouden aan de waarheid. Vervolgens is het nodig, dat we daar echt bij leven, dat wil zeggen: dat we door Gods Heilige Geest een vernieuwd hart ontvangen, in Christus geloven, een veranderd leven leiden en dienstbaar zijn tot opbouwing van het lichaam van Christus. Kortom: onze doop moet geen theorie zijn, maar door Gods genade levende werkelijkheid. Ezechiël 36:26.

Praatmee

Beluister onze podcast

#292 Jeffrey & ds. Messemaker over klimaatactivisten, afgodsbeeldjes en Temptation Island
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Prins Bernhard
Nieuws

Prins Bernhard verklaarde met hand op de Bijbel: "Ik was nooit een nazi"

"Ik kan met de hand op de Bijbel verklaren: ik was nooit een nazi. Ik heb nooit het partijlidmaatschap betaald, ik heb nooit een lidmaatschapskaart gehad", verklaarde prins Bernhard ooit in een serie vraaggesprekken die hij voor zijn dood had met de

Maasbach Worship
Nieuws

Maasbach World Mission Conferentie in Den Haag

De jaarlijkse conferentie (6 tot en met 8 oktober) van de Stichting Johan Maasbach Wereldzending staat dit jaar helemaal in het teken van missions en evangelisatie. In een tijd waar men veel hoort over de ontkerkelijking in Nederland, is er tegelijke

Guido Hamelink
Nieuws

Nieuwe bestuursvoorzitter A Rocha Nederland

Guido Hamelink (41) is de nieuwe bestuursvoorzitter van A Rocha Nederland. Hij volgt Harm Schoten op, die sinds 2017 voorzitter was van de christelijke natuurbeweging. Guido is algemeen directeur van ecologisch adviesbureau NLadviseurs dat zich inzet

Shalva-band
Nieuws

Christenen voor Israël organiseert concerten met Shalva-band

Ze zouden Israël vertegenwoordigen in 2019 in de finale van het bekende Eurovisie Songfestival, en werden beschouwd als één van de grootste kanshebbers. De Shalva-band, een muziekgroep van Israëlische artiesten met een verstandelijke en lichamelijke

Prof. dr. Bernhard Reitsma
Nieuws

Belijden we als christenen een inclusief of exclusief geloof?

Is het zo dat christenen openstaan voor iedereen? Dat je in de kerk en de christelijke gemeente mag komen zoals je bent? In alle gebrokenheid en onvolmaaktheid? Dat lijkt wel de enig logische conclusie te zijn die je uit het Evangelie kunt trekken. A

Politiek
Nieuws

Medische ethiek: Wat zijn de standpunten van de grootste politieke partijen?

Welke standpunten hebben de in de peilingen vijf grootste partijen op medisch-ethisch gebied? In dit overzichtsartikel lichten we de partijprogramma’s van VVD, GroenLinks/PvdA, PVV, BBB en D66 door op dit gebied. Hoe kijken deze partijen naar abortus

Ds. P. den Ouden
Nieuws

HHK-predikant roept christenen op om dagelijks te bidden voor de vervolgde kerk

‘Want ik hoop door uw gebeden aan u geschonken te worden’. Het zijn de woorden van Paulus aan het begin in de brief aan Filemon. Wanneer hij ze optekent, zit hij gevangen. Maar terwijl hij vastzit, ontvangt hij veel kracht. Er wordt namelijk door vel

Paus Franciscus
Nieuws

Paus ziet zegen voor homostellen als pastorale optie: "Maar hoeft niet per se de norm te worden"

In antwoord op de vraag van vijf kardinalen naar het zegenen van een homoseksuele relatie zegt paus Franciscus open te staan voor zo'n zegening als pastorale optie, dat melden diverse media. De paus gaf aan dat het volgens hem een uiting van "pastora

Meerartikelen

SGP-Kamerlid Roelof Bisschop
Nieuws

Terugkijken: SGP-Kamerlid Roelof Bisschop kritisch over spreidingswet

Afgelopen week debatteerde de Tweede Kamer twee dagen over de spreidingswet waarvan het lot nog altijd onzeker is. Veel partijen stellen dat gemeenten meer tijd moeten krijgen om opvangplekken voor asielzoekers te kunnen realiseren. In het actualitei

Pakistaanse voorganger verwond zichzelf opzettelijk met pistool
Nieuws

Pakistaanse voorganger verwondt zichzelf opzettelijk met pistool

De Pakistaanse predikant Eleazar Sidhu is vorige week aangeklaagd wegens het uiten van valse beschuldigingen, meldt Morning Star News. De predikant stelde begin vorig maand beschoten te zijn door moslimextremisten en spande een zaak aan bij de politi

Marokko aardbeving
Nieuws

Marokkaanse christenen zetten zich in voor slachtoffers aardbeving

In Marokko wonen niet heel veel christenen, maar toch zijn ze er. En ze bieden hulp na de verwoestende aardbeving van enkele weken geleden, waarbij rond de 3000 mensen om het leven kwamen. Enkele mooie initiatieven van Marokkaanse christenen kwamen a

Ds. Willem Glashouwer
Nieuws

Wat het Loofhuttenfeest tot christenen uit de volkeren te zeggen heeft

Jezus vierde het Loofhuttenfeest mee, op Zijn eigen manier. We lezen het in Johannes 7:37-38: “En op de laatste, de grote dag van het feest, stond Jezus op en riep, zeggende: "Indien iemand dorst heeft, hij kome tot Mij en drinke! Wie in Mij gelooft,

Lee Strobel
Nieuws

Voorganger Lee Strobel sprak met de oprichter van Playboy over Jezus

Lee Strobel sprak afgelopen zondag bij de First Baptist Church in Dallas, daar refereerde hij aan zijn ontmoeting met wijlen Playboy-baas Hugh Hefner. De 71-jarige bestseller-auteur is bekend van zijn boek 'Bewijs genoeg' waarin hij dertien topwetens

Oekraïense kerken bekritiseren voorstel om porno-industrie te legaliseren
Nieuws

Oekraïense kerken bekritiseren wetsvoorstel om porno-industrie te legaliseren

Het plan om de porno-industrie in Oekraïne te legaliseren is een "destructief initiatief", menen tal van religieuze leiders in Oekraïne. CNE News meldt dat Oekraïense kerken met kracht het politieke voorstel om porno legaal te maken, verwerpen.  De O

Ds. Arie van der Veer
Nieuws

Veel christenen hebben het niet over de angst der hel

Hoewel het meer dan vijftig jaar geleden is, zitten de oude psalmen er bij mij nog altijd goed in. Wat ik me nu vooral realiseer is, dat het vooral psalmen waren ‘op donkere toon’. Onder de lange lijst van oude psalmen die ik uit mijn hoofd ken, staa

Piet Vergunst
Nieuws

Israëlzondag stelt verhouding van de kerk tot het jodendom aan de orde

Staat het christelijk geloof nu tegenover het jodendom, of niet? Die vraag kon op (Israël)zondag (afgelopen zondag, red.) aan de orde komen, als de voorganger het aangeboden materiaal van de Protestantse Kerk volgt. De verhouding van Jezus tot de Far

Ulrich
Levensverhaal

Ulrich leerde één grote les in zijn leven: "Zonder God red je het niet"

Ulrich (47) fietste onlangs voor de zevende keer mee met Cycle for Hope. Hij is 13 jaar getrouwd met Esther en werkt bij een metaalbedrijf. Twintig jaar geleden zag zijn leven er compleet anders uit. “Ik zat zwaar verslaafd in een leeg huis. Alles wa

Psalmen Challenge
Nieuws

Psalmen Challenge: in deze podcast bespreken christenen Psalm 24

Symfonie van het hart is de psalmenchallenge die jou voorziet van alles wat je nodig hebt om het hele psalmenboek uit de Bijbel door te gaan. Teun van der Leer, Remko Ongersma en Peter Kruijt, de initiatiefnemers van de Psalmen Challenge, bespreken s

LEV
Positief nieuws

Kom bij met dit prachtige lied van LEV: 'Haal maar adem'

LEV heeft een schitterend lied uitgebracht om even bij op adem te komen. Het nummer 'Haal maar adem' gaat over jezelf overgeven aan God en het loslaten van de strijd. Het leven kan ons soms het idee geven dat we heel erg ons best moeten doen om alles

Gerdien Blom
Positief nieuws

Gerdien wilde blik naar boven gericht houden bij begrafenis dochter

Een krachtig getuigenis van Gerdien Blom, de moeder van acht kinderen was de afgelopen tijd te zien bij 'Een huis vol' van de KRO-NCRV. In gesprek met Cvandaag vertelde ze eind 2021 over de begrafenis van haar dochter Miriam (6). Ondanks al het leed