Rechtszaken van milieuclubs
De directe aanleiding voor de SGP om de motie in te dienen, waren verschillende rechtszaken die door milieuclubs tegen het kabinet zijn ingediend over het klimaatbeleid. Onder meer het stikstofbeleid moest door een van deze rechtszaken op de kop. Wat de SGP en Kamerlid Chris Stoffer betreft zijn zaken als klimaatbeleid echter bedoeld voor de politiek om te behandelen en niet voor de rechter. Hij stelde het “ongezond” te vinden dat “activistische, gesubsidieerde organisaties” op dergelijke wijze veel invloed kunnen uitoefenen op landelijk beleid op dit gebied. Zo kan met rechtszaken de bouw van huizen worden tegengehouden of kunnen bedrijven met veel werkgelegenheid worden platgelegd. Dat zorgt volgens Stoffer voor een ongezonde situatie.

Daarom diende Stoffer 8 februari van dit jaar een motie in, die mede werd ondertekend door Caroline van der Plas (BBB) en Joost Eerdmans (JA21). In de motie wordt de regering verzocht om ‘te onderzoeken op welke wijze een indringender toets op de representativiteit van belangenorganisaties’ gerealiseerd kan worden. De indieners stellen dat de representativiteit van deze belangenorganisaties heel gering kan zijn, terwijl de zaken die ze voeren van groot algemeen belang zijn. Omdat er ook sprake kan zijn van flink gesubsidieerde clubs, wil de motie dat er onderzocht wordt namens wie de bewuste milieuclubs spreken.

Een week later, op 14 februari, werd over de motie gestemd in de Tweede Kamer. Een krappe meerderheid stemde voor de SGP-motie: VVD, PVV, FVD, CDA, Pieter Omtzigt, SGP, BBB, JA21 en Groep van Haga stemden voor. D66, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, SP, Volt, DENK, Fratie de Haan, PvdD en Gundogan stemden tegen.

Minister weigert
De motie werd eerder al door minister Rob Jetten (D66) voor Klimaat en Energie ontraden waarbij hij wees op de Europese klimaatwet. Daarop vroeg Stoffer om een brief waarin de regering uitlegt op welke wijze men gehoor gaat geven aan de motie die door een meerderheid van de Tweede Kamer is aangenomen. Die brief stuurde minister Franc Weerwind(D66) voor Rechtsbescherming maandag naar de Kamer. Hij laat in de brief weten niet te gaan onderzoeken of de rechter extra eisen moet stellen aan belangenorganisaties die rechtszaken beginnen tegen de staat.

In zijn brief schrijft Weerwind onder meer dat de wet op dit gebied in 2020 al is gewijzigd waardoor het mogelijk is om de representativiteit te toetsen. ‘Het vereiste van voldoende representativiteit, gelet op de achterban en de omvang van de vertegenwoordigde vorderingen, is expliciet in de wet opgenomen’, schrijft de minister. Ook stelt hij jaarlijks over deze wet te overleggen met betrokken personen en organisaties.

Tot slot merkt Weerwind op dat de bewuste wet in 2025 zal worden geëvalueerd: ‘Dan bericht ik uw Kamer over de uitkomsten hiervan. Bij die evaluatie worden alle aspecten van (de werking van) de nieuwe regeling betrokken, waaronder de eisen van voldoende representativiteit.’

Boze reacties
De minister deelt de brief ook op Twitter en voegt daarbij nog een extra motivatie toe: ‘Iedereen moet zijn belang kunnen verdedigen, tot aan de rechter als dat nodig is. Ik sta voor dit recht, ook als belangenorganisaties voor anderen of het algemeen belang in actie komen. Vandaag stuurde ik daarover een brief naar de Tweede Kamer.’

Die tweet viel echter niet goed bij onder meer Chris Stoffer. Het Kamerlid van de SGP reageerde als door een wesp gestoken: ‘Beste minister voor Rechtsbescherming, deze tweet is echt ver onder de maat. Ik vraag u de motie eens goed tot u te nemen en dan met een inhoudelijk antwoord te komen. Met deze reactie schoffeert u het parlement.’ Roelof Bisschop, ook Kamerlid namens de SGP stelt cynisch: ‘Volgens mij mist de minister de clou van de motie en becommentarieert hij een karikatuur ervan.’

Alexander Hendriks, beleidsmedewerker van de BBB, reageert ook fel op de tweet van de minister: ‘Het kabinet begint de Kamer langzaam te behandelen als een tweederangs adviesorgaan. Na stevig beraad in de plenaire zaal en samenleving heeft een meerderheid van volksvertegenwoordigers deze opdracht meegegeven aan de regering. Door deze te negeren wordt de democratie uitgehold. Ook coalitiepartijen VVD en CDA deden dit verzoek. Het laatste woord is hier nog niet over gesproken, het kabinet lokt hiermee de inzet van zwaardere parlementaire middelen uit.’

Lees hier de brief van minister Weerwind aan de Tweede Kamer.