Moeilijke Bijbelteksten: hoe verliep de inname van het Beloofde land?

God 28 september 2021 Marco van Putten
Marco van Putten

In de serie Moeilijke Bijbelteksten behandelt Bijbelleraar Marco van Putten in korte artikelen onderwerpen uit de Bijbel die moeilijk worden gevonden. Dit artikel gaat over de vraag of de Israƫlieten het Beloofde land naar Gods wil innamen.

Na de rouwperiode om de dood van Mozes spoorde God Jozua aan het land KanaƤn in te nemen. Daarmee werd de uittocht uit Egypte officieel beƫindigd en de draad weer opgepakt bij de aartsvaderen, Abraham, Izak en Jakob. God ging Zijn belofte aan die aartsvaderen inlossen. Maar deze belofte was voorwaardelijk en aan regels gebonden. Hebben de Israƫlieten daaraan voldaan?

God geeft Israƫl volmacht
God had beloofd de Israƫlieten alles te geven wat ze zouden innemen binnen ruim aangegeven grenzen (Jz 1:2-9; verg. Gn 15:18; Nm 34:2-12; Dt 7:24; 11:24; 31:7).

De KanaƤnieten waren bang voor hen. Ze hadden over de wonderlijke uittocht uit Egypte en van de succesvolle oorlog tegen de Amorieten aan de oostkant van de Jordaan gehoord

De KanaƤnieten waren bang voor hen. Ze hadden over de wonderlijke uittocht uit Egypte en van de succesvolle oorlog tegen de Amorieten aan de oostkant van de Jordaan gehoord (Jz 2:9-11). Ook de wonderlijke doortocht van de Israƫlieten door de Jordaan werd gezien door KanaƤnitische spionnen (3:15-17). Dat laatste vergrootte de angst voor de Israƫlieten (5:1). Maar onder de Israƫlieten groeide hierdoor het vertrouwen in Jozua als hun door God aangestelde leider (4:14).

Besnijdenis van de Israƫlieten
De Israƫlieten bouwden hun kamp op een heuvel aan de oever van de Jordaan oostelijk van Jericho (4:19). Daar beval God opnieuw (Gn 17:10) dat alle mannelijke Israƫlieten besneden zouden worden (Jz 5:2). Waarom was dit nodig? Tijdens hun bijna 39 jaar durende omzwerving in de woestijn waren er geen besnijdenissen voltrokken (vers 5). Waarschijnlijk was er geen goede gelegenheid geweest tijdens hun voortdurende trektocht. Maar het typeert hun woestijnballingschap.

God wilde de smaad van Egypte van de Israƫlieten afwentelen (Hebr. Gilgal; vers 9), zodat Israƫl het Land als aan Hem gewijdenen zouden innemen. Daarmee onderscheidde ze zich gunstig van de KanaƤnieten die goddeloos leefden (Gn 15:16). Ze vierde daar ook het PƩsach (Paasfeest) met de opbrengst van het Land. Gilgal bleef lange tijd het basiskamp van de Israƫlieten (Jz 9:6; 10:6; 14:6).

Wat overkwam Jericho?
Jericho was een belangrijke versterkte plaats vlakbij Gilgal. Logischerwijs het eerste doel van IsraĆ«ls leger. De engel die Gods engelenleger aanvoerde – in zekere zin de evenknie van Jozua – verscheen aan Jozua (5:14). Hij zei dat God Jericho aan IsraĆ«l zou geven door diens stadsmuur te verwoesten. Het leger moest alleen Gods specifieke instructies volgen, maar het niet belegeren. Pas nadat de muren zouden zijn gevallen moest IsraĆ«l alles met de ban slaan (uitgezonderd de hoer Rachab en haar huis).

Het leger moest alleen Gods specifieke instructies volgen, maar het niet belegeren.

Toen dit was gebeurd (Hb 11:30) vervloekte Jozua de ruĆÆne die overbleef. Het mocht niet herbouwd worden (Jz 6:26). Uit archeologische vondsten blijkt dat de stad inderdaad gewelddadig was verwoest, maar ook dat het toch weer werd herbouw (2 Sam 10:5; 1 Kon 16:34).

Vanwaar Gods ban?
Veel gelovigen hebben moeite met de gewelddadige ban van God over KanaƤn; het moest volkomen met de scherpte van het zwaard verwoest worden (Dt 7:1-2; Jz 6:21; 10:28; 11:12). Maar niet alles werd verwoest. In sommige gevallen werden buit en vee genomen, zoals bij de inname van de steden Ai en Beth-El (Jz 8:2; 11:14). Ook staat er dat de Israƫlieten de steden van de KanaƤnieten gingen bewonen en aten van wat in hun velden en gaarden groeide (24:13).

Daarnaast staat er herhaaldelijk in de Bijbel dat God en de Israƫlieten de KanaƤnieten voor hen uit zouden verdrijven en uit het Land zouden verjagen (Bijvoorbeeld: Ex 33:2; Nm 33:52; Dt 4:38). Het ging dus niet om een verplichte uitroeiing, maar om het Land van KanaƤnieten te ontdoen. Hetzij door hen te doden of te verjagen. Wie de Israƫlieten aanviel kon een tegenaanval verwachten. God had ook gesteld dat de inname geleidelijk zou gebeuren (Ex 23:30; Dt 7:22).

De ban was om Israƫl te beschermen tegen de boosaardigheid van de KanaƤnieten, waarin ze volhardde. Hun afgoderij, occultisme en hoererij. Hun op diefstal gerichte leven van verraad en verachting van de menselijke waardigheid. Hun moord en doodslag.

Zouden de Israƫlieten hen in leven laten dan voorzag God dat ze hun boosaardigheid over zouden nemen

Zouden de Israƫlieten hen in leven laten dan voorzag God dat ze hun boosaardigheid over zouden nemen (Nm 33:55; Dt 7:16; Jz 23:13). De ban zou ook buurvolken tonen dat Israƫls God boosaardigheid afwees en veroordeelde. Israƫl zou zich onderscheiden.

Het zuiden en noorden ingenomen
Jozua trok vanuit Gilgal op tegen koningen van het centrale bergland en dat bracht hem in het zuiden van KanaƤn. Hij sloeg er alles met de ban (10:29-43). De KanaƤnitische koningen van het noorden spande toen samen (11:1-5), maar God gaf Jozua ook hun plaatsen in zijn hand. Jozua’s oorlogen tegen de KanaƤnitische koningen duurde enkele jaren (vers 18). Toen dit was volbracht gaf Jozua het Beloofde land over aan de IsraĆ«lieten om het te verdelen over de stammen (vers 23).

Niet alle KanaƤnieten verdreven
Ruim vijf jaar na het binnengaan van KanaƤn (14:10) bleek Jozua oud en bejaard. De KanaƤnieten waren toen nog steeds niet helemaal overwonnen (13:13; 15:63; 16:10; 17:12-13). Ze konden sommige KanaƤnieten wel slavendienst opleggen. Jozua spoorde hen toen opnieuw aan de KanaƤnieten te verslaan en verdrijven uit hun Land (17:17-18) en het Land onder de stammen te verdelen (18:2-3).

Evaluatie Inname
Volgens de Bijbel gaf God IsraĆ«l ā€˜rust’ van hun vijanden (21:44; 22:4; 23:1) tijdens het leven van Jozua en de oudsten (Richterentijd) die hem overleefden (24:31). Ook vervulde God alle beloften aan IsraĆ«l (21:43, 45). Dat betekent dat de IsraĆ«lieten de inname naar Gods wil hadden verricht en vasthielden aan de Bijbelse godsdienst (24:16).

Toch was niet alles smetteloos. Zo hielden enkele Israƫlieten aan God gewijde buit uit Jericho achter (7:11). Toen de Gibeonieten hen bedrogen met een list raadpleegde ze God niet (9:14). De priester Pinechas stelde dat de Israƫlieten nog leden onder de gevolgen van hun zonde bij Peor (22:17; Nm 25). Tot aan de dood van Jozua waren nog steeds niet alle KanaƤnieten overwonnen (Jz 23:4-5) en was er nog steeds afgoderij onder Israƫl (24:14, 23).

Praatmee

Beluister onze podcast

#373 Jeffrey & Petra van de Weetering over Israƫl, de kerk en geloven vanuit de schuilkelder
Of beluister op:
Luister naar
0:00

Meerartikelen

Vrouw
Persbericht

4.000 kerken ontvangen brochure over miskraam en stilgeboorte

EƩn op de vier vrouwen krijgt te maken met een verlies in de zwangerschap. Er heerst nog veel onwetendheid hoe om te gaan met een miskraam of stilgeboorte. Schreeuw om leven publiceert daarom een brochure over het christelijk omgaan met miskraam en s

Kamer
Persbericht

Protestants Nederland waarschuwt voor wetsvoorstel: 'Bedreiging voor pastorale zorg'

De vereniging Protestants Nederland waarschuwt dat het wetsvoorstel tot strafbaarstelling van conversiehandelingen een bedreiging vormt voor pastorale zorg. Volgens de vereniging is de wet zo geformuleerd dat ook pastorale gesprekken tot strafrechtel

TU
Persbericht

George Harinck onderscheiden met Kuyperprijs 2026

Dr. George Harinck, gerenommeerd historicus, wetenschapper en rector magnificus van de Theologische Universiteit Utrecht, is onderscheiden met de Abraham Kuyper Prize for Excellence in Reformed Theology and Public Life. De Kuyperprijs, ingesteld in 1

Ds. J. P. Ouwehand
Nieuws

Hervormde gemeente Wijk bij Duurstede beroept ds. J. P. Ouwehand

De hervormde gemeente te Wijk bij Duurstede heeft een beroep uitgebracht op ds. J. P. Ouwehand. De predikant is sinds 2020 verbonden aan de hervormde gemeenten van Ilpendam en Watergang. In Wijk bij Duurstede is men vacant nadat ds. M. J. Middelkoop

Vlag Soedan
Nieuws

Soedanese politie arresteert vijf christenen tijdens rouwdienst

In Soedan zijn vijf Zuid-Soedanese christenen gearresteerd tijdens een rouwdienst. Dat melden diverse kerkleiders. Op 16 augustus viel de politie een rouwdienst binnen in Noord-Khartoum. Pastor Peter Perpeny van de Presbyteriaanse Kerk van Soedan en

JĆŗlia Herku
Video

Jonge Theoloog des Vaderlands JĆŗlia Herku te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag is JĆŗlia Herku te gast in Hour of Power. Deze jonge theologe heeft een grote passie voor Gen Z en zoekt via kunst het gesprek met hen over diepe levensvragen, zoals: wat betekent het om persoonlijk in God te geloven?  Kijk komende z

Ds. A. van der Zwan
Video

CGK-predikant waarschuwt voor een geloof zonder kennis

Kennis zonder geloof is dood, maar geloof zonder kennis is net zo ernstig. Zo stelde ds. A. van der Zwan in een recente preek over 2 Petrus 1. De CGK-predikant uit Dordrecht wees erop dat we hiervoor juist in onze tijd op onze hoede moeten zijn en ui

Gevangenis
Nieuws

Man vernielt Amerikaanse kerk uit woede tegen God

In de Amerikaanse staat Wisconsin is een man aangehouden vanwege het vernielen van een kerk. Volgens de politie stelde de man tijdens zijn verhoring dat hij ā€œheel boos op Godā€ was en daarom de kerk vernielde. De 35-jarige Jute T. Handrick sloeg vorig

Meerartikelen

Huwelijksproblemen
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller erkent: ā€œWe hebben eigenlijk geen huwelijk meerā€

Een vrouw die al meer dan tien jaar getrouwd is, deelde in de vragenrubriek van Refoweb haar aangrijpende verhaal. Haar man, bij wie autisme is vastgesteld, heeft zich steeds verder van haar verwijderd. Hij slaapt niet meer naast haar, vindt haar nie

Samuƫl
Video

Waarom rationaliteit niet kan bestaan zonder God

In deze video van ChristenDOM? legt Samuƫl uit waarom rationaliteit volgens hem onmogelijk is zonder God. Vanuit een verrassend perspectief, gebaseerd op inzichten uit de natuurkunde, laat hij zien hoe geloof en logica onlosmakelijk met elkaar verbon

 prof. dr. Herman Selderhuis
Video

Herman Selderhuis over invloed van de kerk op Nederlandse geschiedenis

De kerk heeft een diep stempel gedrukt op de Nederlandse geschiedenis. In deze video vertelt prof. dr. Herman Selderhuis over het Handboek Nederlandse Kerkgeschiedenis; een volledig herzien en rijk geĆÆllustreerd standaardwerk. Het laat zien hoe de ke

Anne Borkent
Podcast

Terugluisteren: Anne Borkent nodigt uit tot rust aan Jezus’ voeten

In een wereld vol haast en rumoer nodigt Aan de voeten van Jezus van Anne Borkent je uit om even stil te staan. Dit 40-dagenboek helpt je om dagelijks tijd te nemen om te bidden met de Bijbel, te luisteren naar Jezus en dichter bij Hem te komen. Juis

Ds. H. Polinder
Preekverslag

Ds. Polinder wijst predikanten op essentiĆ«le taak: ā€œWees een rover van de helā€

"Hebben we nog voor ogen dat we vissers van mensen zijn? Bidden we dat de Heere ons werk zo gebruiken wil dat we een rover van de hel zijn?", aldus ds. H. Polinder. De CGK-predikant stond deze week tijdens de Haamstedeconferentie stil bij Johannes. V

Paul Copan
Boekfragment

Trots versus nederigheid: wat leert de Bijbel ons echt?

Nederigheid is een verkeerd begrepen deugd. De countryzanger Mac Davis zong vrijmoedig dat het moeilijk was nederig te zijn omdat hij in alle opzichten perfect was. Ik ben opgegroeid met zinnen als: ā€˜Nederig en er trots op!’ of ā€˜Heb je mijn boek gele

CGK
Nieuws

CGK-strijd: CG Beraad noemt advies rechter 'onmogelijk'

Het Christelijk Gereformeerd Beraad (CG Beraad) reageert kritisch op het advies van de rechter in de rechtszaak rond de generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). Volgens het beraad is het ā€œbeschamendā€ dat kerkelijke zaken via de

Gavin
Nieuws

Hollywood-acteur Gavin Casalegno gebruikt bekendheid om geloof te delen

Gavin Casalegno is bij miljoenen kijkers bekend als Jeremiah Fisher uit de populaire Prime Video-serie The Summer I Turned Pretty. Maar buiten de filmset profileert de 25-jarige Texaan zich steeds nadrukkelijker als christen. Via sociale media deelt

Reitsma
Persbericht

GZB organiseert retraite voor predikanten en kerkelijk werkers

Woensdag 10 september is er in de Oosterkerk in Zeist een retraite over het GZB-jaarthema ā€˜Hou vol - God is trouw’. Hoe houd je het als predikant of kerkelijk werker vol en hoe houd je je vast aan je roeping wanneer er veel op je afkomt? Predikanten

 make some noise
Persbericht

Christelijke variant van Kinderen voor Kinderen verovert steeds meer landen

Wellicht ken je Make Some Noise Kids al, vaak omschreven als de christelijke versie van Kinderen voor Kinderen. Het initiatief werd in 2014 gestart door Laurens Post en Klaasjan Leenheer. Wat ooit begon als een Nederlands experiment om eigentijdse ch

Ds. R. van Kooten
Video

HHK-predikant vertelt over ouderling die op zijn sterfbed vergeving vroeg voor incest

Ds. R. van Kooten behandelde in een recente preek het zesde gebod 'Gij zult niet doodslaan'. Dit gebod verbiedt niet enkel moord, maar ook alle vormen van haat, woede en wraakgevoelens. De hersteld hervormde predikant vertelde een aangrijpend verhaal

Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel vertelt wat Psalm 84 ons leert over heimwee

In deze overdenking van de IZB neemt dominee Ron van der Spoel ons mee in Psalm 84, een psalm vol verlangen naar Gods aanwezigheid. Hij vergelijkt het met heimwee: een diep, bijna pijnlijk gemis dat je drijft om thuis te komen. Ontdek hoe dit verlang