Het voorval vond op 6 november plaats aan de Sarphatistraat in Amsterdam waar de kliniek zich bevindt. De waakster met het bord zou direct naast de ingang van de kliniek hebben gestaan. Nadat de politie ter plaatse kwam, vertrok zij. Maar de vrouw aan de overkant van de straat, van wie buurtbewoners vermoedden dat ze filmde, werd wegens hinder op grond van de APV (Algemene Plaatselijke Verordening) aangehouden. Volgens het Parool, die de aanhouding van de pro-life demonstrant meldde, was het bord afkomstig van de vereniging Kies Leven. 

Eenmensprotest
Voor christelijke organisaties die op een vreedzame manier voor het ongeboren leven willen opkomen, leidt deze aanhouding tot zorgen. Zeker omdat het principieel uitmaakt of een actie door één persoon wordt uitgevoerd of dat deze als demonstratie wordt aangemerkt. Een eenmansprotest hoeft namelijk niet te worden aangemeld, valt onder artikel 7 van de Grondwet en geniet dus in principe ruim grondrechtelijk bescherming.

Grenzen overheidsoptreden
De abortuskliniek en de gemeente Amsterdam zien dat echter anders. De gemeente beschouwt inmiddels ook eenmansacties waarbij een tweede persoon op afstand aanwezig is als demonstraties die onder aanwijzingen van de burgemeester vallen. Dat betekent dat zij niet meer direct bij de ingang mogen staan, maar zich aan de overzijde van de straat moeten opstellen. Voor pro-life vrijwilligers die gewend zijn om in stilte en zonder groepsvorming aanwezig te zijn, roept dit vragen op over de grenzen van overheidsoptreden.

Kamervragen SGP
SGP-Kamerleden Diederik van Dijk en André Flach willen daarom opheldering van de ministers van Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken. In hun Kamervragen benoemen zij stap voor stap waar volgens hen de knelpunten zitten. Zij beginnen bij de berichtgeving zelf: “Heeft u kennisgenomen van het bericht in Het Parool van 6 november jl. over de aanhouding van een persoon die een eenmensprotest houdt bij de abortuskliniek in Amsterdam-Oost?”

Vervolgens leggen zij een juridisch fundament onder hun zorg. Volgens de SGP is het helder dat een eenmansprotest niet onder de Wom valt en dus niet hoeft te worden aangemeld: “Deelt u de opvatting dat een eenmensprotest niet onder de Wet openbare manifestaties (Wom) valt en derhalve niet aan een kennisgevingsplicht is onderworpen, maar primair onder artikel 7 van de Grondwet valt? Zo nee, waarom niet?”

Ook de manier waarop gemeenten omgaan met de aanwezigheid van een tweede persoon baart de SGP zorgen. De partij vraagt: “Hoe beoordeelt u de door sommige gemeenten gehanteerde opvatting dat de aanwezigheid van een waarnemer op afstand ertoe leidt dat sprake is van een ‘collectieve actie’, in het licht van de opvatting van de Nationale ombudsman en juridische vakliteratuur dat een eenmensprotest haar karakter niet verliest door de aanwezigheid van een waarnemer?”

De SGP wijst erop dat christelijke vrijwilligers die vreedzaam een standpunt uitdragen, volgens hen juist bescherming verdienen. Daarom vragen ze de overheid expliciet terughoudend te zijn. “Deelt u de opvatting dat gemeenten, politie en Openbaar Ministerie grote terughoudendheid moeten betrachten bij het beperken of beëindigen van vreedzame eenmensprotesten, gelet op de ruime grondrechtelijke bescherming daarvan? Zo nee, waarom niet?”

Het handelen van de gemeente Amsterdam roept volgens de SGP-Kamerleden juridische vragen op: “Is het naar uw oordeel juridisch houdbaar dat gemeenten formele waarschuwingen of beperkingen baseren op de veronderstelling dat een eenpersoonsactie onder de Wom valt? Zo ja, op welke wettelijke grondslag berust dit?”

Ook het optreden van de politie wordt onder de loep genomen: “Welke criteria worden door politie en Openbaar Ministerie gehanteerd bij het besluit om een persoon die een vreedzaam eenmensprotest houdt aan te houden, indien er geen aanwijzingen bestaan voor strafbare feiten of verstoring van de openbare orde, bovendien in de wetenschap dat het aanmerken van een eenmensprotest als demonstratie discutabel is? Hoe wordt in dit kader de proportionaliteit en noodzakelijkheid van vrijheidsbeneming gewaarborgd?”

De SGP benadrukt dat aanhoudingen volgens hen een intimiderend effect kunnen hebben op mensen die vanuit hun geloofsovertuiging willen opkomen voor ongeboren leven: “Erkent u dat de aanhouding van personen die op vreedzame wijze een eenmensprotest houden een intimiderende werking kan hebben en mogelijk een ontmoedigend effect op de uitoefening van grondrechten veroorzaakt? Hoe wordt dit effect voorkomen en op welke wijze wordt hiermee rekening gehouden in de beleidskaders voor het politieoptreden?”

Tegelijkertijd verwijzen de Kamerleden naar een eerdere belofte van de minister om gemeenten beter te informeren over deze kwestie: “Hoe heeft u uw toezegging van 22 januari 2025 gestand gedaan om gemeenten te voorzien van nadere richtlijnen of een geactualiseerde handreiking inzake de omgang met eenmensprotesten (…) Kunt u de door u verspreide handreiking ook met de Kamer delen?”

Tot slot willen zij dat vreedzame christelijke getuigenis in de toekomst niet onnodig wordt belemmerd: “Welke maatregelen bent u voornemens te treffen om te waarborgen dat personen die een vreedzaam eenmensprotest houden in de toekomst niet onterecht worden belemmerd, bedreigd met sancties of aangehouden?”