De Latijnse Patriarch van Jeruzalem, kardinaal Pierbattista Pizzaballa, bevestigde dat de kerk direct werd geraakt. “De IDF zegt dat het een vergissing was, maar wij weten dat niet zeker”, verklaarde hij tegenover Vatican News. “Vier mensen zijn ernstig gewond, van wie er twee in levensgevaar verkeren.” De aanval trof een locatie die door Israël eerder was aangemerkt als geëvacueerd gebied. Toch verbleven er nog zo’n zeshonderd mensen in de kerk, onder wie vooral kinderen, ouderen en mensen met een beperking.

Slachtoffers bekendgemaakt
De slachtoffers van de aanval zijn geïdentificeerd als Najwa Abu Daoud, Saad Issa Kostandi Salameh (een 60-jarige koster), en Foumia Issa Latif Ayyad (84). Priester Gabriel Romanelli, de herder van de gemeenschap en een bekende figuur binnen het katholieke netwerk in het Midden-Oosten, liep verwondingen aan zijn been op. Hij werd behandeld, maar verkeerde niet in levensgevaar.

Volgens Caritas Jerusalem bevonden zich op het moment van de aanval verschillende mensen buiten het hoofdgebouw. “Als pater Gabriel ons niet had gewaarschuwd om binnen te blijven, hadden we vijftig tot zestig mensen verloren. Het zou een bloedbad zijn geweest”, verklaarde een medewerker van Caritas aan de BBC.

Eerdere incidenten
Het is niet de eerste keer dat de Kerk van de Heilige Familie schade oploopt. In december 2023 kwamen twee vrouwen om het leven bij Israëlisch sniper-vuur op het kerkterrein. Volgens de katholieke autoriteiten waren er toen geen Hamas-strijders aanwezig. “Zij werden in koelen bloede neergeschoten terwijl ze op weg waren naar het kloostergebouw", aldus patriarch Pizzaballa destijds. Ook zeven anderen raakten toen gewond.

De Israëlische strijdkrachten stelden destijds dat zij reageerden op een vermeende dreiging in het gebied en kondigden een intern onderzoek aan. De resultaten van dat onderzoek zijn tot op heden niet publiek gemaakt.

Israël spreekt van "tragische fout"
In een verklaring op sociale media erkende het Israëlische leger dat “fragmenten van een granaat” mogelijk de kerk hebben geraakt. “De IDF maakt elke redelijke inspanning om schade aan burgers en religieuze locaties te vermijden”, aldus het communiqué. “We betreuren elke onbedoelde schade en onderzoeken de omstandigheden van dit incident.”

Ook het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken liet weten “diep bedroefd” te zijn over de slachtoffers en het getroffen heiligdom. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft volgens Amerikaanse regeringsbronnen telefonisch met president Trump gesproken en erkend dat het om een “vergissing” ging. “Elke onschuldige dode is een tragedie”, luidde zijn verklaring.

Internationale reacties
Paus Leo XIV reageerde geschokt. In een officiële verklaring sprak hij zijn “diepe droefheid” uit over de aanval en betuigde hij zijn “geestelijke verbondenheid” met de getroffen gemeenschap. “Ik vertrouw de zielen van de overledenen toe aan de liefdevolle barmhartigheid van de almachtige God en bid voor de gewonden en hun families. Ik herhaal mijn oproep tot een onmiddellijk staakt-het-vuren. Alleen dialoog en verzoening kunnen tot een duurzame vrede leiden.”

Ook internationaal leidde het incident tot kritiek. De Italiaanse premier Giorgia Meloni noemde de aanval “onaanvaardbaar”. “Geen enkele militaire actie kan dit soort gedrag rechtvaardigen”, aldus Meloni, die Israël doorgaans steunt, maar recent haar toon heeft aangescherpt.

Schuilplaats voor christenen
De katholieke kerk is sinds het begin van de oorlog in oktober 2023 een schuilplaats voor de kleine christelijke gemeenschap in Gaza. Sinds Hamas in 2007 de macht overnam, is het aantal christenen in Gaza gedaald van 3.000 naar minder dan 1.000. De Kerk van de Heilige Familie fungeert in deze context als toevluchtsoord voor mensen die hun huizen zijn kwijtgeraakt, vaak kwetsbaren die niet in staat zijn de stad te ontvluchten.

Volgens de BBC bevonden zich op het moment van de aanval onder de 600 aanwezigen ook 54 mensen met een beperking. Pater Romanelli had hen kort voor de aanval nog opgeroepen om binnen te blijven, vanwege de aanwezigheid van Israëlische tanks in de buurt van het kerkcomplex.

Sinds het begin van de oorlog is niet alleen deze kerk geraakt. Ook de Grieks-Orthodoxe Kerk van Sint Porphyrios - de oudste kerk van Gaza - werd eerder al beschadigd door Israëlische bombardementen. In oktober 2023 vielen daar meer dan tien doden bij een aanval op een aangrenzend gebouw.

De katholieke gemeenschap in Gaza spreekt van toenemende onzekerheid en psychologische druk. “De situatie is onhoudbaar”, aldus een medewerker van Caritas. “Zelfs heilige plekken bieden geen veiligheid meer.”

Vragen rond slachtofferaantallen
Volgens het door Hamas geleide ministerie van Volksgezondheid zijn er inmiddels ruim 58.000 doden gevallen sinds het begin van de oorlog. Deze cijfers worden internationaal betwijfeld. Onderzoekers signaleren dat duizenden namen inmiddels stilletjes van de officiële lijsten zijn verwijderd. Ook wordt getwijfeld aan het vaak herhaalde percentage van “70 procent vrouwen en kinderen” onder de slachtoffers.

Dominee Oscar Lohuis schreef in een recente column: 'Het ministerie van Gezondheid van Hamas maakt geen onderscheid tussen burgers, soldaten en mensen die een natuurlijke dood zijn gestorven. Velen spreken van 55.000 burgerslachtoffers, maar dat klopt natuurlijk niet. Israël richt zich op de strijders van Hamas en zegt dat zij meer dan 20.000 strijders hebben uitgeschakeld. Daarbij komt dat Hamas Israël helemaal kapot wil maken, en dat doen zijn ook door desinformatie de wereld in te slingeren.'

De Israëlische regering stelt dat Hamas opzettelijk opereert vanuit burgergebieden en kerken, en zo burgers in gevaar brengt. De IDF houdt vol dat de Kerk van de Heilige Familie nooit als doelwit is aangewezen, maar dat fragmenten van een tankgranaat de kerk per ongeluk hebben geraakt.