cip.nl is nu cvandaag.nl
Start gratis maand
Bart-Jan Spruyt
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

16 december 2021 door Bart-Jan Spruyt

ChristenUnie stapt opnieuw in regering met VVD en D66: verstandig?

Hebben de christelijke partijen CDA en ChristenUnie (CU) er goed aan gedaan om een coalitieakkoord met de sociaalliberalen van VVD en D66 te sluiten? Hoe kunnen we dat akkoord vanuit christelijk perspectief waarderen?

cvandaag Premium logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door cvandaag Premium lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Voor het CDA is deze vraag zo goed als niet te beantwoorden. De identiteit van deze partij is zo vervaagd dat ik niet zou weten waar we de christendemocratische norm zouden kunnen vinden om het gisteren gesloten akkoord aan te toetsen. Voor de CU ligt dat anders. Zij wil de Bijbel expliciet tot leidraad van het eigen handelen nemen, er voor alle christenen zijn, en streeft ‘naar een samenleving die meer en meer functioneert naar Gods wil’.

Over de vrijheid van onderwijs staan gelukkig mooie dingen het coalitieakkoord

In de praktische politiek van alle dag, heeft de ChristenUnie een enigszins progressieve agenda omarmd die de partij met vele andere partijen deelt: welwillende aandacht voor het milieu, voor de armen en kwetsbaren in de samenleving, voor vluchtelingen en migranten. De partij noemt dat zelf ‘christelijk-sociaal’, en indien en voor zover zij de overheid niet als de oplossing voor alle problemen ziet, doet zij dat met een zeker recht. Er staan, met andere woorden, heel veel zaken in dit coalitieakkoord waarvan het je niet verbaast dat de CU daarmee heeft ingestemd.

Maar toen we hoorden dat er een akkoord was, waren we natuurlijk vooral benieuwd wat daar in zou staan over twee heikele onderwerpen: de medische ethiek en het onderwijs. Over de vrijheid van onderwijs (art. 23 van de Grondwet) staan er gelukkig mooie dingen in het coalitieakkoord:

  • We garanderen gelijke kansen bij aanmelding voor iedereen, onafhankelijk van sociaaleconomische en culturele achtergrond.
  • Onderscheid bij toelating vanwege de grondslag van de school mag niet tegelijk direct onderscheid inhouden op grond van ras, nationaliteit, seksuele geaardheid of burgerlijke staat. Daarmee is er geen noodzaak om artikel 23 Grondwet aan te passen.

Er komt dus geen acceptatieplicht. Scholen behouden het recht om vanuit de grondslag van de school een toelatingsbeleid te voeren – als dat maar geen excuus of dekmantel is om leerlingen of leraren op grond van hun ras, nationaliteit, seksuele geaardheid of burgerlijke staat te weigeren.

Er staan ook enkele passages in die bepalen dat besturen die anti-integratief, anti-democratisch of anti-rechtsstatelijk opereren, zullen worden aangepakt, en dat scholen ook geen lesmateriaal mogen gebruiken waarin deze ondeugden worden gepropageerd. Nu is niemand voor segregatie, is niemand tegen democratie of tegen de rechtstaat, maar er kan wel verschil van mening zijn over de precieze betekenis en reikwijdte van die begrippen. Vrijheid om daarover binnen een bepaalde bandbreedte met elkaar van mening te verschillen, behoorde altijd tot een van de kernen van onze democratische rechtstaat. Maar die overeenstemming is niet langer vanzelfsprekend. Zeker wanneer het ‘regenboogakkoord’ tot basis van het diversiteitsbeleid wordt uitgeroepen.

In feite zijn we één verkiezing verwijderd van de afschaffing van onderwijsvrijheid.

Kees van der Staaij van de SGP had dus een punt toen hij gisteren zei: ‘Als ik de passages over medische-ethische kwesties, het regenboogakkoord en de vrijheid van onderwijs lees, dan ben ik er absoluut niet gerust op welke kant het opgaat.’ En ik denk dat Gert-Jan Segers dat met hem eens is. In feite zijn we één verkiezing verwijderd van de afschaffing van de onderwijsvrijheid.

Met betrekking tot de medisch-ethische kwesties stond de CU voor de keus om óf af te haken, en dus nieuwe initiatieven vanuit een ander kabinet mogelijk te maken, óf om wel aan te sluiten en met betrekking tot bepaalde initiatieven althans nog even op de rem te gaan staan. Die laatste, weerhoudende keuze hebben ze gemaakt.

Toegang tot abortus, een abortuspil via de huisarts en het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw blijven of worden gegarandeerd. Tegelijk komen er maatregelen om de vraag naar abortussen terug te dringen. De zorg voor ouderen moet verbeteren. De vraag of zij hun leven op een gegeven moment moeten kunnen beëindigen, wordt een vrije kwestie in de Tweede Kamer na behandeling van een initiatiefwet vanuit de Kamer om die levensbeëindiging mogelijk te maken.

Dat christelijk Nederland zich voor de langere termijn zorgen moet blijven maken is duidelijk.

VVD en D66 nemen vanuit de Kamer het initiatief om het kweken van embryo’s ‘voor andere doeleinden dan het laten ontstaan van een zwangerschap’ mogelijk te maken. Maar ook dat wordt een vrije kwestie.

Al deze punten geven geen beeld van het Nederland zoals de CU dat idealiter voor zich ziet. Hier zit dus de pijn. Als we de staat opmaken, dan kunnen we zeggen dat artikel 23 weer voor een periode van vier jaar tegen verminkingen wordt beschermd. Dat artikel wordt niet aangepast, en er komt geen acceptatieplicht. Dat christelijk Nederland zich voor de langere termijn zorgen moet blijven maken, is net zo duidelijk. Het kabinet neemt geen initiatief voor een wet die embryokweek mogelijk gaat maken, maar er komt wel een initiatief vanuit de Kamer. Of die Wet levensbeëindiging ouderen het gaat halen, moet nog maar blijken (D66 zelf is er ook nog niet gerust op). De CU zal in ieder geval tegen stemmen, zoals ook tegen de andere initiatieven vanuit de Kamer. Als die Wet levensbeëindiging onverhoopt toch in de volgende periode zou worden aangenomen, zal de CU die niet willen uitvoeren en dus uit het kabinet stappen, stel ik mij voor.

Al met al denk ik dat we niets dan waardering moeten hebben voor de houding en het gevecht van de ChristenUnie op deze punten. Als ze niet hadden meegedaan, was het resultaat slechter geweest. Andere kwesties (op migratie na) zijn nogal technisch van aard, en vereisen geen specifiek christelijke inbreng (Lukas 16:8). Ik denk dat we deze resultaten ook te danken hebben aan partijleider Gert-Jan Segers die bij de vertaalslag van politieke overtuiging naar politiek handelen graag te rade gaat bij Dietrich Bonhoeffer. Die had het natuurlijk veel zwaarder en moeilijker dan welke christelijke politicus op dit moment dan ook. Maar hij maakte een nadrukkelijk onderscheid tussen de voorlaatste en de laatste dingen, tussen ons handelen nu en de toekomst van Gods Koninkrijk. Ons politieke handelen moet er primair op zijn gericht om de weg van hier naar dat Koninkrijk straks open te houden – ook al kost dat vuile handen. Dat de vrijheid van onderwijs nu dan het zwaarst weegt is dan niet meer dan logisch. Of, om het met een citaat van Bonhoeffer zelf te zeggen: 

‘Niet wat je wenst, maar resoluut het goede doen. Niet dromen over mogelijkheden, maar onbevreesd de werkelijkheid aangrijpen. Vrijheid ligt niet in verheven gedachten, maar alleen in de daad. Aarzel niet langer, ga de storm in en handel, gedragen door Gods Woord en je geloof, en juichend zal de vrijheid je geest ontvangen.’

Als ChristenUnie niet had meegedaan was het resultaat slechter geweest. 

In feite heeft de CU op dit punt haar missie herschreven. Het gaat nu niet meer over een maatschappij die steeds meer functioneert in overeenstemming met Gods wil, maar om de taak om de onmogelijkheid om nog naar Gods gebod in deze samenleving te functioneren, zo lang mogelijk uit te stellen. Dat is op vele punten het gevecht, en Segers en zijn CU zijn aan het front.

Bart Jan Spruyt is historicus, journalist en columnist

cvandaag Premium logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor cvandaag Premium

Je las net een gratis cvandaag Premium artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Opinie
- Wel of niet vaccineren? Zeven lessen om over na te denken
- Wel of niet vaccineren: wat zou Jezus hebben aangeraden?
- Nederlanders leven op een eiland van luxe in een oceaan van ellende
- Iedereen zou lid (geweest) moeten zijn van de GerGem!
- Wat als kerkbezoek in Nederland strafbaar wordt?
Meer over Opinie »

Regeerakkoord
- Is dit het laatste kabinet met ChristenUnie?
- Hoe christenen reageren op het nieuwe regeerakkoord (en deelname van de ChristenUnie)
- Door corona is het mogelijk om de Hebreeuwse Bijbel beter te begrijpen
- Regeerakkoord: Kamerleden mogen geweten volgen bij medisch-ethische kwesties
- Dit waren de bijdrages van de christelijke partijen aan debat over regeerakkoord
Meer over Regeerakkoord »

Praat mee

Alleen cvandaag Premium leden kunnen reageren op artikelen. Word ook cvandaag Premium lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

W
NB een compliment van een conservatieve SGP-er voor de moed van de CU.