Een bijzonder en verwarrend Kerstavontuur in Jeruzalem

Column 22 december 2023 5 minuten Marijn Burkunk
Marijn Burkunk

Lang geleden, toen ik nog jong was en al behoorlijk bedorven, was ik rond de Kerst in Jeruzalem. Op Kerstavond leek het me wel wat om naar Bethlehem te wandelen. Veel wist ik nog niet van het christelijk geloof, maar Jezus vond ik een uniek mens, die radicaal voor echte liefde en rechtvaardigheid ging. Een inspirerend voorbeeld. Zodoende... Het was een afstandje van een kleine tien kilometer. Nog maar een jaar eerder waren zowel Oost-Jeruzalem als Bethlehem door Israël veroverd. Dus geen onoverkomelijke grensperikelen.

Het was best fris, maar met een Palestijnse doek om mijn hoofd en een warme jas aan was het een comfortabele wandeling. Het was aardedonker en dankzij een stralende sterrenhemel was de weg maar net te volgen. Na een goed uur lopen door het heuvelland werden in de verte de twinkelende lichtjes van Bethlehem zichtbaar. En naarmate ik verder liep, klonk steeds duidelijker een Kerstkoor dat prachtige liederen zong. De sprookjesachtige Kerstbeleving kon niet meer stuk. Toen ik het stadje naderde werd ik plotseling besprongen door Israëlische soldaten. Ze pakten me stevig beet, want vanwege mijn hoofdtooi werd ik voor een Palestijnse terrorist aangezien. Weg euforie... Gelukkig was het misverstand snel opgelost en kon ik mijn “pelgrimstocht” enigszins ontgoocheld vervolgen.

Ik had een nogal gewijde voorstelling van hetgeen ik in Bethlehem zou aantreffen. Op het kerkplein was echter een menigte verzameld, die uitbundig de verjaardag van Jezus vierde. Zoals dat op verjaardagen gaat; met de nodige spiritualiën en vrolijke stemverheffingen. Grote speakers op palen deden hun best om nog iets van de kerkelijke Kerstviering over de schare uit te storten, maar dat bleek niet erg stichtelijk te werken. Wat een contrast met de stilte van het heuvelland met in de verte die ijle hemelse klanken en de denkbeeldige herders in het veld...

Aan dat plein staan twee kerken zusterlijk naast elkaar; een Rooms-Katholieke en een Koptische. De Koptische kerk is duidelijk een stuk ouder en die ging ik binnen. De toegang is een smalle poort waardoor je alleen gebukt en zonder veel bagage kan binnenkomen. Dat is de kerk met in de kelder een soort nis, waar Jezus geboren zou zijn. De kerk was zeer sober ingericht met mooie ronde pilaren, gedempt licht en geen kerkbanken. Ook het altaar-gedeelte was eenvoudig en er was helemaal niemand. De Kopten vieren immers pas op 7 januari de verjaardag van Jezus. Wel klonk door een dikke deur naar de rooms-katholieke buurkerk vaag het geluid van een plechtige eredienst. Na in alle rust de geboorteplek van Jezus bewonderd te hebben installeerde ik mij in de kerkruimte tegen een pilaar.

Plotseling knalde de deur naar de rooms-katholieke kerk open en voorafgegaan door een aantal priesters in vol ornaat daalde een flinke stoet af naar de geboorte-kelder. Met de nodige rituelen werden daar de liturgische plichten gepleegd, waarna de stoet ijlings weer naar het rooms-katholieke domein vertrok. De weldadige stilte nam weer bezit van de ruimte. Na enige tijd kwamen Koptische monniken de kerk binnen. Ze deden hun laatste dagelijkse rituelen en vertrokken weer. Een van hen kwam naar mij toe voor een praatje. Ik mocht er blijven slapen en hij regelde een matje voor me om op te liggen. Na een heerlijke nachtrust in die oeroude kerk werd ik 's morgens vroeg gewekt door de eerste dagelijkse rituelen van de monniken. Met een ervaring rijker ging ik op pad; terug naar Jeruzalem.

Af en toe heb ik dit Kerstavontuur als het ware herbeleefd en er vaak over nagedacht. Bracht het mij dichter bij Jezus? Niet echt. Het was ook wel verwarrend. Dat contrast tussen het uitbundige verjaardagsfeest op het plein en de kerkelijke plechtigheden. Later zag ik dat als het scherpe onderscheid tussen “de wereld” en “de gelovigen”. Maar al een tijd vermoed ik, dat het pleinfeest een stuk oprechter was dan de door vrome lieden opgevoerde Kerstmis in het heiligdom. Het zou wel eens kunnen dat er helemaal niet zo'n strakke scheidslijn loopt tussen de Gemeente en de “buitenstaanders”. De engelen zongen immers “Ere zij God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in de mensen een welbehagen.” 

Ik lees dan: alle mensen (Lucas 2). Er waren echter schriftgeleerden, die zich niet voor konden stellen dat alle mensen een vreugde kunnen/mogen beleven aan Kerstfeest en er van maakten: ... in de mensen des welbehagens. Oftewel de mensen, in wie God een welbehagen heeft. God is toch echt veel royaler met zijn zegenstromen. Hij laat immers de zon schijnen op alle mensen. Op braveriken èn slechteriken.

Diep van binnen beleven de meeste westerse mensen iets, als Kerst er aan komt. Ze worden vaak vriendelijker, zachtaardiger, vrijgeviger. Kerst is voor gelovigen en ongelovigen een feest van gemeenschap; met familie en vrienden. Mensen die er alleen voor staan ervaren dan juist extra hun eenzaamheid. En wat is een kerstboom toch een mooie metafoor! Letterlijk betekent het: Christusboom. En is de Christusboom niet de boom des levens? De kleurige ballen in de lichtgevende boom als overvloedige vruchten voor hongerige zielen, die sinds Jezus’ offer weer van die boom mogen eten. En heel belangrijk; een echte Kerstboom heeft geen aardkluit, maar staat op een houten kruis gespijkerd. Boven in de boom vaak een ster of een piek, die naar de Hoge wijst. Als de spitse piek op menige kerk uit de reformatie. Hoezo een heidens feest? Kan zijn, maar God is in staat om ook heidense feesten tot een christelijke metafoor te maken.

Jazeker, mensen die Jezus nog niet kennen zullen Kerst vieren op een wijze die gelovigen op z'n zachts gezegd profaan vinden. Maar zou God er niet op uit zijn om alle mensen uit alle culturen iets van zijn Vreugde te laten proeven? Ook wij hebben die opdracht. Toch?

Een betekenisvol Kerstfeest toegewenst.

Dit artikel is afkomstig van Marijn Burkunk, oprichter van Oasis Trails. In een Spaans dorpje, aan het pelgrimspad naar Santiago de Compostela, runt de Oasis Trails gemeenschap een kleine herberg. Het is een gemeenschap van gelovigen, die de gasten zowel praktisch als geestelijk met Jezus, het Levende Woord, in contact wil brengen. Heel praktisch en betrokken, op een manier die bij de gasten past. Lees hier meer over de Oasis Trails.

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. J. W. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Meerartikelen

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

Negen mensen omgekomen tijdens schietpartij in kerk
Nieuws

Drie mannen ter dood veroordeeld na bloedbad in Jordaanse kerk

Drie mannen zijn in Jordanië ter dood veroordeeld voor de bloedige aanslag op een Grieks-orthodoxe kerk in oktober. Bij de schietpartij tijdens een uitvaartdienst kwamen negen mensen om het leven. Daarnaast raakten tientallen mensen gewond. Dat...

Jürgen Klopp
Nieuws

Duitse voetballer stopt na gesprek met bondscoach met christelijk juichgebaar

De Duitse international Felix Nmecha zal zijn manier van juichen, waarmee hij Jezus Christus wil eren, niet herhalen bij het nationale elftal. Dat heeft bondscoach Jürgen Klopp donderdag bekendgemaakt. De trainer sprak uitgebreid met de 26-jarige...

Charleston
Nieuws

Elf jaar na moord op negen kerkgangers opent monument bij kerk in Charleston

Ruim elf jaar na de moord op negen kerkgangers tijdens een Bijbelstudie is zaterdag 14 november naast de Emanuel AME Church in het Amerikaanse Charleston een gedenkteken geopend. Honderden mensen woonden de bijeenkomst bij. Voor nabestaanden biedt...

rd
Nieuws

Kerken kleuren woensdag rood voor vervolgde christenen, ook aandacht in Europees Parlement

Kerken en monumenten kleuren woensdag 18 november rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Nederland doen volgens het bisdom Roermond alleen al zeker 45 Limburgse kerken mee aan RedWednesday. Ook in het Europees Parlement in Brussel...

Studiedag
Persbericht

Moet je als christen altijd vergeven? Studiedag onderzoekt Joodse en christelijke visie

Moet je iemand altijd vergeven, ook als diegene geen berouw toont? En wat betekent vergeving als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden? Tijdens een studiedag op maandag 23 november in Bilthoven staan deze vragen centraal. Drie...

Ds. A. J. Mensink
Interview

“Ze is er”, waren de eerste woorden die ds. Mensink na het sterven van zijn dochter Else zei

“Ze is er." Het waren de eerste woorden die ds. A. J. Mensink kon uitbrengen toen zijn dochter Else in december 2021 overleed. Ze werd 23 jaar oud. Haar ziekte en sterven veranderden het leven van haar ouders, broer, schoonzus en echtgenoot...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Johan Vink
Column

Mijn kapper stelde een vraag die iedere christen zichzelf zou moeten stellen

Wat heb ik eigenlijk aan mijn geloof? Volgens socioloog en schrijver Johan Vink stellen christenen zichzelf misschien te vaak die vraag. Een gesprek met zijn kapper zette hem aan het denken: zou de vraag niet moeten zijn wat God aan óns heeft? Ik...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...