Mozes, de verloren zoon en sommige Nederlandse christenen hebben één ding gemeenschappelijk: een identiteitscrisis. “Door een verkeerd zelfbeeld wordt Gods plan niet op waarde geschat.” Jeffrey Rachmat is oprichter en senior pastor van Jakarta Praise Community Church (JPCC), een kerk waar wekelijks zo'n 16.000 bezoekers samenkomen. Hij sprak zaterdagochtend op het hoofdpodium tijdens de Pinksterconferentie Opwekking.

Rachmat merkt op dat de verloren zoon enorm met zijn zelfbeeld heeft geworsteld. “Het goede leven dat hij bij zijn vader leidde werd ingeruild voor een zondig leven. Maar toen hij tot bezinning kwam herinnerde hij zich het kwalitatief goede leven dat hij vroeger leidde. Het leven bij zijn vader was zo goed dat zelfs de knechten eten over hielden. Maar nu gaf niemand hem eten en begon hij te verhongeren. De verloren zoon nam een andere identiteit aan. Hij zag zichzelf niet meer als ‘zoon van’. Hij diskwalificeerde zichzelf. Overduidelijk had hij niet meer het juiste zelfbeeld. Hij was uit het zicht verloren wie hij eigenlijk was. Dit laat zien hoe belangrijk ons zelfbeeld is: het bepaalt hoe we ons leven leiden en hoe we keuzes maken.

Wat is zelfbeeld? Dat is de lens waardoor je naar jezelf kijkt. En door het zelfbeeld ontdek je je eigen waarde. Als je niet de juiste eigenwaarde hebt, zal je het moeilijk vinden om de zin van het leven te ontdekken. Waarom ben je hier op aarde? De manier waarop je naar jezelf kijkt, bepaalt hoe je het doel en de zin van het leven vertaalt. Als je niet weet wie je bent dan zullen anderen je graag helpen om dat uit te zoeken. Maar het probleem is dat de meeste mensen die je willen helpen hun eigen identiteit ook niet goed kennen. Zoals de blinde de lamme leidt, proberen zij uit te vogelen wie jij bent met als gevolg dat mensen verward zijn over wie je echt bent.”

Jezus’ zelfbeeld
“‘Wie zeggen de mensen dat Ik, de Zoon des mensen, ben?’, vroeg Jezus in Mattheüs 16. De discipelen zeiden: ‘Sommigen: Johannes de Doper, en anderen: Elia, en weer anderen: Jeremia of een van de profeten.’ Mensen waren verward over wie Jezus was. Dat zullen ze ook zijn over jou, omdat zij niet degenen zijn die jou gemaakt hebben. Toen de verloren zoon tot bezinning kwam, besloot hij om met een verminderde eigenwaarde terug te gaan naar zijn vader. Hij wilde niet terugkomen als ‘zoon van’ maar als een dienstknecht, in de hoop binnengelaten te worden. In die tijd hadden dienstknechten echter geen rechten of autoriteit. Dit verhaal is het verhaal van zoveel mensen vandaag de dag. Vanwege de zonde hebben mensen niet het juiste zelfbeeld.”

“Zelfs voor christenen is het moeilijk om te geloven dat God een groot plan met hun leven heeft, omdat ze het gevoel hebben dat ze het niet waard zijn”, merkt de spreker op. “Vanaf het eerste begin gebruikt de duivel ons zelfbeeld om ons te ondermijnen: ‘Als je de verboden vrucht eet, zal je worden als God’, zei hij tegen Adam en Eva. Maar Adam en Eva waren al geschapen naar Gods evenbeeld. De duivel gebruikte dit trucje ook om Jezus te verleiden: ‘Als U Gods Zoon bent, zeg dan dat deze stenen broden worden’, kreeg Hij te horen in de woestijn. En later: ‘Als U de Zoon van God bent, werp Uzelf dan naar beneden.’ Maar Jezus wist precies wie Hij was. Hij had een goed zelfbeeld. Daarom verliet de duivel hem gaan. Jezus liet Zich niet verleiden.”

Mozes’ zelfbeeld
Rachmat maakt duidelijk dat zelfs een grote profeet als Mozes tobde met zijn zelfbeeld. “God maakte zijn plan bekend aan Mozes. Maar hij protesteerde: Wie ben ik om voor de Farao te verschijnen? Wie ben ik om het volk Israël uit Egypte te leiden? Mozes dacht zo klein over zichzelf dat Gods plan met zijn eigen leven te groot leek. Hij geloofde niet dat hij het kon. Hetzelfde geldt voor de rechter Gideon. Toen hij door God erop uit werd gestuurd, zei hij: ‘Hoe kan ik Israël redden? Mijn familie is de minste van de stam Manasse.’ Maar God wist wie Gideon was en waar hij toe in staat was. Het probleem was: Gideon wist zelf niet wie hij was. Dat geldt ook voor sommigen van ons: je weet zelf niet wie je bent en wat je mogelijkheden zijn. Totdat je dit probleem oplost, is het moeilijk om te geloven en Gods plan uit te voeren.”

Een verkeerd zelfbeeld verhindert ons om Gods beloften te ontvangen, zegt Rachmat. "Weet je nog toen Mozes twaalf spionnen naar het beloofde land stuurde? Het doel was het beloofde land verkennen. Tien van hen gaven het volgende verslag: ‘Het land waar wij doorgetrokken zijn om het te verkennen, is een land dat zijn inwoners verslindt, en heel het volk dat wij in het midden daarvan gezien hebben, bestaat uit mannen van grote lengte. Wij hebben er ook reuzen gezien. Wij waren in onze eigen ogen als sprinkhanen, en zo waren wij ook in hun ogen.’ Ze zagen zichzelf als sprinkhanen en zo keken hun vijanden ook naar hen. De waarde die je op jezelf plaatst zal bepalen hoe anderen je zien en hoe ze je behandelen. Geen wonder dat ze bang waren het beloofde land in te gaan. Ook al had God het hen beloofd: hoe kun je winnen als je een verkeerd zelfbeeld hebt? Het verkeerde zelfbeeld van de tien spionnen verhinderde hen om Gods beloften op waarde te schatten.”

Twee andere verspieders, Jozua en Kaleb, kwamen terug met een ander verslag nadat ze hetzelfde land verkend hadden. Ze spraken van een prachtig land. Ze zagen hetzelfde land als de andere tien maar deelden een heel ander verslag: ‘Het is een land dat overvloeit van melk en honing.’ De manier waarop Jozua en Kaleb naar zichzelf keken ontsloot de autoriteit van God in hun leven. Zij hadden wél het juiste zelfbeeld en daarom konden ze op een andere manier naar hetzelfde probleem kijken. Dat gaf hen de autoriteit om de vijand te overwinnen en het beloofde land in te gaan. Je autoriteit is gekoppeld aan je identiteit. Als je de reus wil verslaan moet je denken en handelen als een reus. Als je groot wil zijn moet je groots denken.”

Zelfbeeld herstellen
“Terug naar de verloren zoon: toen de vader zijn zoon aan zag komen, omhelsde en kuste hij hem. De verloren zoon wilde hem verzoeken om hem aan te nemen als een knecht. Maar de vader onderbrak hem en zei tegen zijn knechten: ‘Breng het beste kleed en doe het hem aan. Breng het vetgemeste kalf. Laten we samen feest vieren, want deze zoon was dood maar leeft weer.’ Het eerste wat zijn vader deed was de identiteit van zijn zoon herstellen. Door hem een ring te geven, kreeg hij zijn autoriteit terug. En de zoon kreeg zijn status terug toen hij schoenen aan zijn voeten kreeg. Dienstknechten droegen toentertijd namelijk geen schoenen. De verloren zoon gedroeg zich als een slaaf in plaats van als ‘de zoon van’. De vader zag wat er mis wat met hem en gaf hem zijn waardigheid, autoriteit en status terug zodat de verloren zoon zijn zelfbeeld kon herstellen.

We moeten toestaan dat God ons zelfbeeld wil herstellen zodat we weten wie we zijn in Jezus Christus. God geeft ons een nieuwe identiteit en met die nieuwe identiteit hebben we toegang tot Zijn Koninkrijk. En zo kunnen we leven naar Zijn evenbeeld. We hoeven wat de wereld biedt niet te accepteren, want Zijn wegen zijn hoger en het leven met Hem kwalitatief beter. Daarom vieren we Pinksteren: de Heilige Geest is gekomen om ieder die gelooft een leven te laten leiden waardoor God wordt verheerlijkt. Als we dat leven uitdragen op elk gebied van ons leven: in ons gezin, op ons werk en in de kerk kunnen we dat koninklijke leven uitdragen. Maar om er te komen moeten je gedachten vernieuwd worden. De Heilige Geest is gegeven om je te helpen je zelfbeeld te herstellen”, aldus Rachmat.