Christenen zijn niet geroepen om alleen een bord spaghetti te zouten

God16 maart 2023 Jan-Jaap van Peperstraten
Jan-Jaap van Peperstraten

De Nederlandse keuken staat niet bekend om haar intensieve gebruik van kruiden en andere smaakmakers. Voor buitenlandse mensen die kennismaken met de Nederlandse cuisine is dat soms nogal een schok om mee te maken. Als je gewend bent je eten goed te kruiden is het duidelijk dat er nogal wat ontbreekt als die relatief kleine toevoegingen er niet meer zijn. Voor de smaakorganen valt er dan een hele dimensie weg. Over die dimensie wil ik het graag hebben.

Zout doet een aantal dingen, in het bijzonder in de context van het joodse land in de eerste eeuw, de tijd van Jezus. En daar gaan we het straks over hebben. Maar ik wil beginnen met een interpretatie die vaak gehoord wordt maar waar denk ik weinig van klopt.

Ik heb vaak gehoord en gelezen (en zelfs wel eens gezegd) dat mensen zeiden: als christenen zout der aarde moeten zijn dan betekent dat in de eerste plaats smaakmaker. Dat christenen een kleine minderheid zijn is dan dus niet erg. Immers: geen enkel gerecht immers bestaat grotendeels uit zout! Dat idee is denk ik verzonnen om ons te troosten omdat de kerk vooralsnog steeds kleiner wordt. Een beetje als het idee wat je ook wel eens gezegd wordt dat naarmate de ontkerkelijking toeneemt de besten gaan overblijven.

Die gedachten zijn begrijpelijk, maar ze zijn geen Evangelie. Toch zijn ze informatief omdat ze ons laten zien hoe en waarom wij het Evangelie kunnen begrijpen.

Hij onderricht de grote groep, niet een klein groepje intimi. Zout: dat is iedereen die Jezus volgen wil.

Deze passage die we deze zondag lezen staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van de grote Bergrede van Jezus. De passage volgt direct op de zaligsprekingen die we vorige zondag lezen en direct hierna begint Jezus aan zijn uitleg van de Wet – waarin hij vertelt dat de gerechtigheid van zijn volgelingen die van de Schriftgeleerden en Farizeeën moet overtreffen en uitlegt hoe dat er uit ziet.

Als we dat niet beseffen en niet bij de lezing van deze passage steeds kijken naar wat er in de rest van de Bergrede en het Mattheüsevangelie staat kunnen wij niet begrijpen wat Jezus bedoelt.

Het risico wat er kan gebeuren als je lange Bijbelverhalen en redevoeringen van Jezus in stukjes knipt - en dat is wat we doen in de Katholieke Kerk - dan kun je ze wel eens losstaand van de rest van de Bijbeltekst gaan lezen, en dat is niet de bedoeling! Het is onvermijdelijk dat dit opknippen gebeurt, want zo verdelen we de Bijbelteksten over het hele liturgische jaar, maar er zitten echt nadelen aan.

De passage “in die tijd zei Jezus tot Zijn leerlingen” is een standaard aanhef die gebruikt wordt om de passage in te luiden, maar die passage is niet zelf deel van het Evangelie. Om te beginnen zou je kunnen denken dat Jezus al reizend door het Joodse land met Zijn leerlingen dit op een los moment tegen hen zei. Dat is niet zo.

Want de Bergrede beantwoordt eenduidig de vraag wie het zout der aarde is. Dat is niet een selecte groep leerlingen, maar de menigte (Mt.5:1). De leerlingen komen wel bij Hem bij het onderricht. Maar Hij onderricht de grote groep, niet een klein groepje intimi.

Zout: dat is iedereen die Jezus volgen wil. Die is zout.

We zijn niet geroepen om alleen een bord spaghetti te zouten, we zijn geroepen om de wereld te zouten. Dat is een berg zout.

En voor wie is dat zout bedoeld? Voor de aarde. Ook dat is belangrijk. Aarde wil zeggen: de hele wereld. Net zoals zout, kruiden of elke specerij betekenis heeft, dan is dat niet omdat er maar weinig van is, of weinig van nodig is, maar liever omdat het betrekking heeft op het geheel. Er staat: Gij zijt het zout der aarde. Niet: Gij zijt het zout van het land van Israël of een andere lokale omgeving. Nee, de christelijke opdracht is er voor heel de wereld, over alle grenzen heen. Je hebt per gerecht misschien maar een klein beetje zout nodig. Maar we zijn niet geroepen om alleen een bord spaghetti te zouten, we zijn geroepen om de wereld te zouten. Dat is een berg zout. Maar een béétje zout hebben is dus echt niet iets om trots op te zijn.

Tenslotte: hoe doet dat zout dat? Zout heeft traditioneel een aantal kenmerken. Die hebben ook een sterke symbolische betekenis. Daar gaan we even naar kijken. Zout conserveert en zuivert.

Allereerst: het conserveert. Misschien had uw vader of moeder, of als je jonger bent oma of opa een Keulse pot in de kelder staan. Gezouten voedsel blijft lang goed!

Christenen moeten wat er voor hen kwam niet rücksichtslos om ver werpen en denken dat het nieuwe van Jezus alles wat er voor hen kwam afbreekt. Nee, Jezus zegt een paar verzen verder: denk niet dat ik gekomen ben om de Wet en Profeten af te schaffen. Hij conserveert de Wet en de Profeten. De menigte die het zout der aarde is wordt een paar verzen later opgeroepen om wat voor hen kwam te eren en te bewaren.

Dit betekent niet: slaafse navolging, of een pietluttige obsessie met rituelen en vanzelfsprekendheden van lang geleden. De beleving van de Wet en de Profeten, wat er voor Jezus kwam moet ook gezouten worden. Dat wil in dit geval zeggen gezuiverd.

De beleving van de Wet en de Profeten, wat er voor Jezus kwam moet ook gezouten worden. Dat wil in dit geval zeggen gezuiverd.

Zout is niet alleen een conserveringsmiddel, maar het maakt ook rein. Dit zien we nog in een paar rituelen terug, bijvoorbeeld in de Paasnacht. Zout maakt puur. Wat overgeleverd is moet naar een nieuwe dimensie worden getild om zo werkelijk tot zijn recht te komen. Zoals zout het gerecht naar een nieuw niveau tilt, zo tillen de volgelingen van Jezus de hele wereld naar een nieuw niveau, brengen het in contact met een nieuwe, geestelijke, dimensie.

Dit lezen we ook een paar verzen verderop, als Jezus zegt dat: “hun gerechtigheid die van de Schriftgeleerden en Farizeeën ver moet overtreffen”. Hun gerechtigheid moet die van de Schriftgeleerden overtreffen: níet in de zin dat ze nog preciezer, rigider en hardwerkender moeten zijn, alsof er een soort religieuze wapenwedloop moet plaatsvinden! Integendeel: het moet die van hen overtreffen in de zin dat er werkelijk een dimensie bijkomt. De letter van de Wet moet vervuld worden, bewogen worden door de Geest van de Wet. Lukt je dat, dan overtreft je gerechtigheid die van Farizeeën.

Als u wilt weten wat dat dan met zich meebrengt, dan moet u komende zondag weer komen, want dan lezen we de hieropvolgende verzen. We eindigen dus een beetje met een cliffhanger. Spannend! Hoe zou het aflopen?

Wij gaan straks weer de wereld in, om zout te zijn voor de hele wereld. Niet alleen de mensen om ons heen maar alle mensen die we kunnen raken met ons voorbeeld en ons gedrag. Wij mogen vasthouden wat ons overgeleverd is en al het goede bewaren en die op hun beurt gezuiverd, Geestvervuld, doorgeven. Een hele opdracht, maar we staan er niet alleen voor.

Mogen we ons altijd bemoedigd voelen in deze opdracht, verbonden met de hele Kerk en vervuld van onze missie de hele aarde mee te nemen in dit avontuur.

Amen.

Bovenstaande boodschap is afkomstig van priester Jan-Jaap van Peperstraten en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om de website van Jan-Jaap van Peperstraten te bezoeken.

Praatmee

Beluister onze podcast

#317 Jeffrey & Andries Knevel over bekering, predikantentekort en eenheid katholieken-protestanten
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Amsterdam
Nieuws

Tot Heil des Volks maakt opvang vluchtelingenkinderen mogelijk

Per maart maakt Tot Heil des Volks de opvang van vluchtelingenkinderen in Amsterdam mogelijk. Dat maakt de organisatie vandaag bekend.  Rust en stabiliteitVanaf halverwege maart worden in een van de panden in het Centrum maximaal 54 alleenstaande min

Mozaiek020 Ontmoet
Nieuws

Mozaiek020 Ontmoet: in gesprek met dominee Alexander Noordijk

Op 7 januari startte een reeks van vijf bijzondere zondagochtenden: Mozaiek020 Ontmoet. Tot en met juni nodigt de jonge kerk, Mozaiek020 in Buitenveldert, elke eerste zondag van de maand, met uitzondering van mei, bekende personen uit om in gesprek t

Willem Lingeman
Video

Waarom overspel een ernstige zonde is

Veel christenen zullen het erover eens zijn dat overspel schadelijk is. Wat Willem Lingeman betreft is er bij overspel sprake van een ernstige zonde. Waarom? Dat legt de auteur van 'Verbonden voor het Leven' uit in onderstaande video. Bekijk de uitle

Ds. D.J. Budding
Video

Ds. Budding vertelt over gemeentelid die kraakheldere boodschap achterliet: "Wij willen Jezus zien"

“Geen enkele prediker is volmaakt, maar het zou wel heel erg zijn als mensen moeten zeggen dat ze Jezus in de prediking missen”. Aan het woord is ds. D.J. Budding. De emeritus-predikant binnen de PKN merkte onlangs in een preek op dat Jezus niet in d

The Chosen
Nieuws

Onderzoek: Hitserie The Chosen wordt door miljoenen niet-gelovigen bekeken

De populaire hitserie The Chosen weet ook miljoenen niet-gelovigen te bereiken. Dat meldt CBN News. Uit een kijkersonderzoek van de serie zelf blijkt dat liefst 30 procent van de kijkers een niet-gelovige achtergrond heeft. Tot dusver bekeken 108 mil

Europese Digitale Identiteit
Nieuws

ChristenUnie ongelukkig met akkoord Europese Digitale Identiteit

Donderdag 29 februari ging het Europees Parlement akkoord met een uiteindelijke overeenkomst over de Europese Digitale Identiteit (eID), een Europese digitale plek om persoonlijke gegevens en documenten in op te slaan. De ChristenUnie is er niet blij

Open Doors
Video

Saleh riskeert de dood maar stopt daarom niet met evangeliseren

Evangelist Saleh uit Jemen krijgt keer op keer met doodsbedreigingen te maken. De ene keer via een sms, de andere keer per telefoon. De boodschap is altijd hetzelfde: ‘Ze zijn naar je op zoek. Je gaat dood. Je dagen zijn geteld.’ Die woorden zijn bea

ds. A. van Hees
God

Refoweb-vragensteller mist 'profetisch spreken' in reformatorische gezindte

'De laatste tijd heb ik veel preken/lezingen beluisterd uit evangelische kringen en van Baptistengemeenten. Het viel mij op dat ze daar veel meer de nadruk leggen op de tekenen der tijden. Ze halen vaak nieuws aan en koppelen dat aan de komst van de

Meerartikelen

pakistan
Nieuws

Terdoodveroordeelde christen in Pakistan krijgt goed nieuws en hoopt op vrijspraak

Een christen die in Pakistan ter dood is veroordeeld in een blasfemiezaak, is op 20 februari vrijgesproken in een andere zaak die betrekking had op hetzelfde incident. De rechter oordeelde dat er sprake was van dubbele vervolging, aldus zijn advocaat

Johan Schep
Video

Johan Schep over het naderend oordeel: "Je hoort de voetstappen van God"

Jona moest in Ninevé de boodschap brengen van het komende oordeel. Tegelijkertijd was datzelfde oordeel een blijk van genade van God. Want God oordeelt nooit zonder dat Hij eerst waarschuwt, zo betuigt ook Johan Schep in een nieuwe aflevering van de

Iran
Nieuws

Iran wil vervolgde christenen geen naam of gezicht geven

Hoewel het aantal opgepakte christenen in Iran jaarlijks ongeveer gelijk blijft, komen hun namen en gezichten steeds minder in de publiciteit. Het Iraanse regime lijkt daarmee het gezicht van vervolging te willen wegpoetsen. Teheran arresteerde in 20

EO-podcast
Nieuws

Nieuwe EO-podcast over hoe lessen uit Jezus’ Bergrede toe te passen zijn op het leven nu

De EO en IZB voegen een nieuwe podcast toe aan de succesvolle Eerst Dit-serie. Vanaf deze week is aflevering 1 van De Leerlingen te horen. In deze nieuwe podcast onderzoekt EO-presentator Jurjen ten Brinke grote vragen naar aanleiding van de bekendst

Narkisstraat
Video

Video: wat iedere christen zou moeten weten over Messiaanse Joden (deel 2)

Waarom spreken we eigenlijk over Messiaanse Joden of Messiasbelijdende Joden? Messiaans komt van het woord ‘Messias’. Aan het begin van de Bijbel, gelijk na de zondeval, belooft God dat er een Verlosser zal komen (Gen. 3:15). Die Verlosser wordt ook

Zie ik kom spoedig
Video

Wat zegt Openbaring 13 over het merkteken van het beest?

Het is voor veel mensen het bekendste en meest tot de verbeelding sprekende onderwerp van Openbaring. Wat is het merkteken van het beest en wat heeft dat te maken met kopen en verkopen? Maak in onderstaande video tijd voor aflevering 27 van een 40-de

Sven en Judith
Video

Sven en Judith Likkel zijn komende zondag te gast bij Hour of Power

Komende zondag ontvangt presentator Jan van den Bosch bij Hour of Power twee bijzondere mensen: Sven en Judith Likkel. Sven raakte door een duik in ondiep water verlamd, waardoor hij nu voor de rest van zijn leven in een rolstoel zit. Echter weet hij

GlobalRize
Nieuws

GlobalRize viert 10-jarig bestaan: van enkele tweet naar miljoenenbereik

Zendingsorganisatie GlobalRize bestaat tien jaar! Op 26 februari 2014 werden de handtekeningen bij de notaris gezet en was het bestaan van Stichting GlobalRize een feit. Wat begon met een enkele tweet van Marten Visser is uitgegroeid tot een zendings

Opperrabbijn
Column

Joden worden door islamitische heren én dames uitgescholden in Nederland

In zijn nieuwe dagboek vertelt opperrabbijn Jacobs dat er sinds kort iets is veranderd in de scheldpartijen waar joden al langer mee te maken hebben. Waar het eerst vooral islamitische heren waren die zich hier schuldig aan maakten, doen de dames inm

Henri Doornbos
Video

Henri Doornbos deelt ervaringen met afwijzing en zoektocht naar acceptatie in nieuwste single

Henri Doornbos’ persoonlijke ervaringen met afwijzing en zijn zoektocht naar acceptatie klinkt door in elke noot van “Caught in the Middle”.  Deze nieuwe single die Henri uitbrengt onder de naam 'Stranger on the Road' spreekt tot het hart van iederee

Arie-Jan Mulder
Column

Een veelvoorkomend misverstand over het avondmaal en een mopperende Paulus

Als ik Bijbelstudie geef over het avondmaal, en ik vraag aan de aanwezigen in welk Bijbelboek we dan moeten gaan lezen, dan krijg ik meestal als antwoord: in de eerste Korinthe-brief. Dat is wel begrijpelijk, want daarin staan heel pittige dingen ove

Tom Wright
Boekfragment

Hoe de dood van Jezus ons een nieuwe kijk op macht geeft

Het hart van het evangelie omvat een nieuwe definitie van macht. Dat is een van de voornaamste manieren waarop christenen de dood van Jezus interpreteerden. De reden waarom het kruis zo’n levensveranderende macht had, en nog altijd heeft, is dat het