Guido de Brès als inspirator voor Kees van der Staaij

Gesponsord 7 april 2022 WI - SGP
Kees van der Staaij

Bidden voor de overheid en tegelijk haar aanspreken om ruimte te bieden en recht te doen aan burgers, dat is de evenwichtige visie die Guido bepleit. Maar ook een benadering die christenen houvast biedt in de verwarrende en gepolariseerde tijden die wij nu beleven, zo stelt Kees van der Staaij. In een vraaggesprek met Zicht, het magazine van het Wetenschappelijk Instituut van de SGP, laat hij zien op welke manieren hij zich geïnspireerd weet door het denken en doen van Guido de Brès.

Welke gedachten komen als eerste in u op bij de naam van Guido de Brès?
"Bij Guido de Brès denk ik allereerst aan hem als de opsteller van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, die zo’n belangrijke doorwerking heeft gekregen in ons land. Tot op de dag van vandaag! Daarnaast denk ik aan de schandvlek van de geloofsvervolging, de verschrikkingen van de Inquisitie, waardoor hij onschuldig de doodstraf kreeg en werd opgehangen."

Wat ziet u als zijn belangrijkste bijdrage aan kerk, politiek en samenleving?
"Hij is van grote betekenis geweest voor de kerk van de Reformatie in de Nederlanden. De Nederlandse Geloofsbelijdenis bevat niet alleen een heldere verwoording van de geloofsleer, maar ook in het bekende artikel 36 een belangwekkende uiteenzetting over overheid en burgers."

Is Guido de Brès ook voor u persoonlijk een voorbeeld of identificatiefiguur?
"Wat op mij persoonlijk indruk heeft gemaakt, is zijn geloofsmoed en standvastigheid in moeilijke tijden van vervolging, de kracht en de warmte zoals die ook in de afscheidsbrieven vanuit de gevangenis aan zijn vrouw en aan zijn moeder naar voren komt. Daarin is hij zeker tot voorbeeld!

Ontroerend vind ik bijvoorbeeld hoe hij over zijn achterblijvende kinderen spreekt: ‘Zij verliezen hun vader in hun prille jeugd. Ik bid de Heere mijn God uit de grond van mijn hart dat Hij hun medelijdende en barmhartige Vader zal zijn, dat het Hem behage hun van hun kindsheid af Zijn Heilige Geest te schenken en hen in Zijn vreze te doen wandelen gedurende hun gehele leven.'"

‘Wat op mij persoonlijk indruk heeft gemaakt, is zijn geloofsmoed en standvastigheid in moeilijke tijden van vervolging [...]'

Getuigen of besturen: wat krijgt bij u voorrang, en waarom?
"Artikel 36 houdt het bij elkaar. Guido de Brès getuigt ervan hoe de Bijbel over de taak van de overheid spreekt en wat haar hoge roeping is. Tegelijk geeft hij aan dat tot die taak behoort dat wetten en verordeningen gemaakt worden om op die manier recht en orde in de samenleving te bewerkstelligen. Vanuit de kerkelijke ambten staat het getuigenis voorop, voor een bestuurlijk ambt als een wethouder het besturen. Als volksvertegenwoordiger wil ik bijdragen aan zowel het getuigen als aan het besturen."

Hoe maakt u, in het licht van bijvoorbeeld artikelen 36 en 37 uit de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de vertaalslag van geloofsbelijdenis naar politiek programma?
"Dat is inderdaad precies waar het om gaat: in verschillende politieke en maatschappelijke omstandigheden een vertaalslag te maken. Zo spreekt De Brès met verwijzing naar Romeinen 13 over de zwaardmacht van de overheid ‘om te bestraffen hen die kwaad doen en te beschermen de goeden.’ Calvijn werkt het in zijn Institutie breder uit: het gaat er niet om in alle tijden en alle landen dezelfde wetten te hebben.

Er mag best verschil zijn in bijvoorbeeld de strafwetten als het gaat om de strafmaat. De Tien Geboden zijn echter wel blijvend geldig, ook als richtlijn voor het overheidsbeleid. De overheid kan en mag niet neutraal staan in het spervuur van goed en kwaad. Hoe dat invulling krijgt is in de context van de 16e eeuw anders dan in die van de 21e eeuw, maar de Bijbelse grondlijnen blijven overeind: Gods dienares, u ten goede. Ook in onze tijd blijft het wezenlijk dat de kerk niet beknot, maar juist beschermd wordt. Juist omdat het echte heil en de wezenlijke verandering van het hart niet van overheidsregels komt, maar door de verkondiging van het Woord van God.

Artikel 37, over het laatste oordeel, laat tegelijk zien dat de overheid haar macht totaal verkeerd kan gebruiken en degenen die nu wreed vervolgd worden, uiteindelijk door God gekroond worden met heerlijkheid en eer. Met leer en leven laat De Brès zien, welke troost hierin ligt, juist ook in tijden van vervolging en verdrukking."

De overheid is geen straf om het leven van mensen zuur te maken, maar [...] om in een zondige wereld ervoor te zorgen dat het samenleven ordelijk en rustig kan verlopen.

Wat kunnen we van Guido de Brès leren voor vandaag, bijvoorbeeld in het licht van de maatschappelijke tweespalt als gevolg van Covid-19?
"In een tijd van veel verwarring beklemtoonde Guido de Brès tegenover de overheid: wij zijn geen oproerkraaiers. Wij bidden voor de overheid en eren hen en roepen de burgers op tot gehoorzaamheid in alle dingen die niet in strijd zijn met Gods Woord. Tot op het schavot bracht hij dit naar voren. Tegelijk sprak hij de overheid aan, bijvoorbeeld in de brief aan Filips II, om het volk ruimte en recht te bieden. Die beide lijnen vormen samen het evenwicht dat ook in onze verwarrende en gepolariseerde tijd nodig is."

Als u Guido de Brès zou willen citeren tijdens een debat in de Tweede Kamer, welke passage zou dat dan zomaar kunnen zijn?
"Bijvoorbeeld de openingswoorden van artikel 36 zou ik weleens kunnen aanhalen. Het trof mij dat vooropgesteld wordt dat de overheid is ingesteld door “onze goede God (nostre bon Dieu).” De overheid is geen straf om het leven van mensen zuur te maken, maar als het goed is juist heilzaam om in een zondige wereld ervoor te zorgen dat het samenleven ordelijk en rustig kan verlopen."

Dit interview verscheen in het themanummer Guido 500 van Zicht Magazine. Dit magazine is een uitgave van het Wetenschappelijk Instituut voor de SGP. Bestel het themanummer hier!

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...

Gaza
Nieuws

Kardinaal spreekt met christenen in Gaza: ‘Een hoekje paradijs, omringd door de hel’

Terwijl het geweld in Gaza ondanks het staakt-het-vuren voortduurt, probeert een kleine christelijke gemeenschap overeind te blijven. Kardinaal Claudio Gugerotti sprak deze week via een videoverbinding met de katholieke parochie van de Heilige...

Iran
Nieuws

Kerst onder druk in Iran: gelekt document noemt vergaande maatregelen

Een gelekt document wijst volgens mensenrechtenorganisatie Article18 op Iraanse plannen om kerstvieringen en de verkoop van christelijke artikelen te beperken. Scholen zouden geen kerstvieringen mogen houden en hotels geen kerstbomen mogen...

Amerikaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Amerikaanse bisschoppen vrezen verruiming abortuswetgeving na winst Democraten

Amerikaanse katholieke bisschoppen vrezen dat de abortuswetgeving wordt verruimd nu de Democraten vanaf 2027 de meerderheid krijgen in beide Kamers van het Amerikaanse Congres. Bisschop Daniel Thomas, voorzitter van de pro-lifecommissie van de...

Vluchtelingen
Nieuws

Nederland wil met vier andere landen asielzoekers naar Rwanda sturen, bisschop bezorgd

Nederland en vier andere Europese landen willen een uitzetcentrum voor afgewezen asielzoekers openen in Rwanda. Dat meldt het Katholiek Nieuwsblad. Bisschop Gerard de Korte deelt in gesprek met datzelfde medium zijn zorgen en benadrukt dat de...

Christian Emmanuel Sanon
Nieuws

Amerikaanse voorganger betrokken bij moordcomplot tegen Haïtiaanse president

De Amerikaans-Haïtiaanse voorganger Christian Emmanuel Sanon (68) is schuldig bevonden aan betrokkenheid bij het complot rond de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse in 2021. Dat meldt persbureau Associated Press (AP). Sanon was...

Meerartikelen

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

aartsbisschop
Nieuws

Aartsbisschop vastgebonden en beroofd in Syrië: kerkleiders eisen bescherming voor christenen

Een aartsbisschop die in zijn kantoor wordt vastgebonden en beroofd. Een christelijke juwelier die wordt ontvoerd en gemarteld. Syrische kerkleiders slaan alarm over de veiligheid van christenen in hun land. Ook SGP en ChristenUnie vragen om...

Notre Dam
Nieuws

Wereldsteden kleuren rood voor vervolgde christenen, maar Salzburg weigert verlichting stadhuis

Van de Notre-Dame in Parijs tot kerken in Londen en Madrid: op tal van plaatsen kleurden woensdag gebouwen rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Salzburg ontstond juist ophef. De communistische locoburgemeester wees een verzoek...

Walid Alasaad
Interview

Syrische voorganger houdt Nederlandse kerken spiegel voor: "Hier is het vaak meer ik dan wij"

Als de Syrische Walid Alasaad (49) terugkijkt op zijn leven, ziet hij hoe God hem stap voor stap heeft voorbereid op zijn roeping. Via een twaalf jaar durende ‘woestijnperiode’ en een vlucht naar Nederland kwam hij uiteindelijk terecht bij de...

John
Levensverhaal

John vond Jezus en raakte zijn dochters kwijt: "Ik verloor alles voor Christus"

Zijn twee dochters weer in zijn armen sluiten. Dat verlangen draagt John uit Jemen met zich mee. Sinds hij openlijk over Jezus vertelt, ontvangt hij doodsbedreigingen en moet hij zijn gezin missen. Zaterdag deelde hij tijdens de Open Doors-dag zijn...

Cvandaag
Opinie

Ik snap wel iets van die omgekeerde vlaggen

Omgekeerde vlaggen als symbool van boerenprotesten zijn sinds een paar jaar gemeengoed geworden. Veel mensen verafschuwen het. Dat begrijp ik. Maar ik ben milder geworden. Die vlaggen kloppen wel, maar toch niet helemaal. Als je honderden trekkers...

Zuid Soedan
Nieuws

Predikant in Zuid-Soedan veroordeeld om muziekinstrumenten bij uitvaart

Een anglicaanse predikant in Zuid-Soedan is volgens Morning Star News veroordeeld tot acht maanden cel omdat tijdens een rouwdienst een christelijk lied met muziekinstrumenten klonk. Zijn gemeente betaalde een deel van de opgelegde boete, waardoor...

Bartow
Nieuws

Bezoekers onderbreken openingsgebed imam met Onze Vader in Florida

Bezoekers van een vergadering van het stadsbestuur van Bartow, in de Amerikaanse staat Florida, hebben maandag 16 november het openingsgebed van een imam onderbroken door hardop het Onze Vader te bidden. De politie begeleidde verschillende aanwezigen...

Marjolein Kooistra
Boekfragment

Ik had mijn zoon eindelijk in mijn armen, maar hij leefde niet meer

Na veertig weken zwangerschap keek Marjolein Kooistra vol verwachting uit naar de geboorte van haar zoontje Mattanja. Maar toen de verloskundige zijn hartje niet meer kon vinden, veranderde alles. In het ziekenhuis kregen Marjolein en haar man Harold...

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft woensdag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...