Alianna Dijkstra interviewde autistische christenen: "Christenen met autisme vinden naar de kerk gaan vaak moeilijker"

Dagelijks leven 4 oktober 2019
Alianna

"Mensen met autisme hebben ondermeer moeite met veranderingen: een nieuwe band, een jeugddienst of een afwijkende liturgie bijvoorbeeld", zegt Alianna Dijkstra. Zij heeft zelf autisme en kreeg als schrijfster tijdens lezingen vaak vragen vanuit de christelijke hoek. Toen haar uitgeverij vroeg of ze weer een boek wilde schrijven was het onderwerp geen moeilijke keuze. Dijkstra schreef het boek Is er een hemel voor autisten? en kreeg prompt vier sterren van Trouw.

Alianna, help ons uit de brand. Is er een hemel voor autisten? 
"Ik geloof niet dat er een hemel specifiek voor autisten is. Ik geloof wel dat er in de hemel geen autisme meer is, net als dat er geen mensen meer zullen zijn die moeilijk een trap op kunnen komen." 

Waarom wilde je dit boek schrijven?  
"Ik heb eerder twee boeken over autisme geschreven en die waren niet per se christelijk. Maar ik heb naar aanleiding daarvan lezingen gehouden en daar kwamen vaak geloofsvragen over autisme naar voren. Eind 2017 kreeg ik het verzoek om weer een boek over autisme te schrijven en toen dacht ik: zou het niet fijn zijn als dat dan over deze vragen kan gaan? Vervolgens heb ik twaalf mannen en vrouwen met autisme geïnterviewd, uit allerlei denominaties. Ik heb hen gevraagd naar hun levensverhaal en al de zaken die ze in hun geloofsleven tegengekomen. Zoals het beleven van hun stille tijd, de preek en de kerkdienst.

"Mensen met autisme zijn niet per se graag alleen zoals sommigen denken"

Daarnaast zijn er vier hoofdstukken die gaan over christelijke professionals en hun werk met mensen met autisme. En er zijn vier hoofdstukken waarvoor ik christelijke organisaties bezocht die iets doen voor deze doelgroep, zoals een prikkelarme kerkdienst die een PKN kerk organiseert en GGZ de Hoop in Dordrecht waar ook mensen met autisme komen. Dus het is een heel divers boek met allerlei verschillende invalshoeken maar het komt in de kern steeds uit op het thema geloven en autisme.

Ik begon vanuit mijn eigen nieuwsgierigheid aan dit boek maar nu ik merk hoeveel het losmaakt bij mensen ben ik ook een soort bewustwordingscampagne begonnen, ik ben een kleine activist geworden. Mensen met autisme zijn niet per se graag alleen zoals sommigen denken. Zij hebben evenveel behoefte aan een fijne gemeente en contacten."

Zijn we niet allemaal een beetje autistisch?
"Er is sprake van een autistisch spectrum. Eerder waren een aantal diagnoses, zoals het syndroom van Asperger en PPD-nos, die in de nieuwe DSM (Handboek voor psychiaters) afgeschaft zijn en allemaal onder de noemer Autisme Spectrum Stoornissen (ASS) vallen. Maar om een diagnose te krijgen moet je echt veel testen doen en gesprekken hebben. Je krijgt die die diagnose niet zomaar.

"Ik denk dat rust, reinheid en regelmaat voor iedereen goed zijn"

Ongeveer één procent van de totale bevolking heeft autisme. Het heeft te maken met de informatieverwerking in de hersenen, die is verstoord. Mensen met autisme kunnen bijvoorbeeld prikkels minder goed verwerken. Ze hebben er geen goed filter voor zitten. Neem bijvoorbeeld een interview waar ook muziek op de achtergrond te horen is, dan kan iemand met autisme enorm afgeleid zijn en zich moeilijk focussen." 

Heeft het ook met de maatschappij van vandaag de dag te maken?
"Sinds ik de diagnose heb vallen voor mij heel veel dingen op hun plek. Ik realiseerde mij opeens waarom iets niet lukte of waarom ik bepaalde dingen niet volhield. Als iemand overprikkeld is, is hij of zij niet per se een autist. Soms lopen mensen ergens tegenaan in een bepaalde fase van hun leven en wordt het ontdekt. Misschien is er ook een percentage mensen bij wie het nooit onderzocht is en die prima door het leven hobbelen. Als je stress hebt kunnen kenmerken van autisme wel sterker worden. Ik denk dat rust, reinheid en regelmaat voor iedereen goed zijn."  

Je hebt dus een aantal verhalen van mensen met autisme verzameld. Welk verhaal heeft je het meest aangegrepen?  
"Ik vond de diversiteit in beleving van het geloof en de verschillende visies zeer interessant. Zo sprak ik bijvoorbeeld een man die zei dat het geloof vroeger veel duidelijker was. Hij kwam uit de gereformeerd vrijgemaakte kerk. Hij had geleerd dat je geen praktiserend homo mocht zijn en je moet laten begraven en niet laten cremeren. Vervolgens kwam er een man uit die kerk in de media en die dacht er nogal anders over en was erg boos dat homoseksualiteit werd afgekeurd. De autistische man raakte daardoor erg van slag.  

Bijna iedereen die ik sprak hield er ook van om een duidelijke liturgie in de kerk te hebben. Ik sprak een vrouw die moeite had met de gezinsdiensten en andere themadiensten. Toen er opeens een kinderkoor en een nieuwe band in de dienst verschenen was ook dit erg schokkend voor haar. Ze raakte helemaal gestresst. Ze vertelde mij dat ze elke keer in het kerkblad keek of er een normale dienst was want anders kon ze het niet verdragen om naar de kerk te gaan.  

"Autistische bezoekers hebben vaak ook moeite met abstracte taal en symboliek"

Deze voorbeelden hebben zeker te maken met de kenmerken van autisme: moeite met veranderingen en de neiging om nogal rigide te zijn. Zo kreeg ik ook te horen dat "een preek zo lekker duidelijk is omdat hij altijd uit drie delen bestaat." Dat zei iemand die naar de gereformeerde gemeente gaat. Dat vind je natuurlijk niet overal. Maar sommige gemeenteleden met autisme raken dus al behoorlijk gestresst of van slag door een doopdienst. Bij de ene kerk is er ook meer variatie in kerkdiensten dan bij de andere.  

Autistische bezoekers hebben vaak ook moeite met abstracte taal en symboliek. Hoe leg je nou precies genade uit bijvoorbeeld. Je kunt er geen concreet plaatje van maken in je hoofd. Iemand vertelde mij daarover: 'Ik weet dat het iets goeds is want als de dominee erover spreekt dan kijkt hij er altijd heel blij bij'. Begrippen als goedertierenheid, het Lam Gods e.d. zijn lastig. Zulke termen worden heel vaak ook niet meer uitgelegd. We gebruiken ze immers al zolang in de kerk.

Maar dat betekent niet dan mensen met autisme 'minder goed' geloven. Iedereen die ik sprak voor dit boek was een fijne christen die eerlijk zijn of haar eigen verhaal deelde. Het bijzondere vond ik dat het bij iedereen, uit elke denominatie, uiteindelijk altijd om Jezus draaide, en dat Hij gestorven is voor onze zonden. Die boodschap was steeds weer de kern. Prachtig.

Christenen met autisme beleven dingen soms anders en vinden naar de kerk gaan vaak moeilijker. Psalm 139 kwam vaak terug in mijn gesprekken als een psalm die heel goed helpt als je je onbegrepen of eenzaam voelt. God weet precies hoe Hij met je om moet gaan terwijl je omgeving dat misschien moeilijker vindt. Ik vind het naar de kerk gaan ook moeilijk. Er zijn zo veel prikkels.

"Want we zijn leden van hetzelfde lichaam en de kerk is juist een plek waar iedereen zich veilig en thuis moet voelen"

Ik heb wel in de jaren ontdekt dat gemeente zijn ook mogelijk is met vrienden en mensen die om je heen staan. Dat de gemeente niet alleen tussen de kerkmuren zit. Sommige mensen in het boek voelen zich ook heel schuldig dat ze door hun autisme niet naar de kerk gaan. Maar ik heb geleerd dat schuldgevoel bij mezelf los te laten. Ik weet dat als ik straks bij de hemelpoort sta mij niet gevraagd zal worden: 'Hoe vaak ben je naar de kerk geweest?'."

Wat hoop je dat het boek teweegbrengt?  
Ik hoop dat mensen na het lezen van dit boek mensen met autisme iets beter begrijpen. Ik hoop in ieder geval dat ze niet denken te weten wat mensen met autisme denken en voelen maar dat ze hen vragen zullen stellen. Want we zijn leden van hetzelfde lichaam en de kerk is juist een plek waar iedereen zich veilig en thuis moet voelen.  

Ik krijg veel berichten van mensen met autisme die zich door het boek begrepen voelen en het fijn vinden dat ze niet de enige zijn die het meemaken. En ik hoop dat andere kerkleden hen erbij betrekken. Je zult verbaasd zijn van wat ze ook allemaal kunnen doen in de kerk. Misschien niet koffie schenken voor 50 man in tien minuten tijd maar iemand kan bijvoorbeeld heel goed zijn in cijfertjes en die kun je prima betrekken bij financiën van een commissie.

Waar blink jij in uit?
Ik ben zelf goed in schrijven. Toen ik tien was wilde ik al schrijver worden. Ik heb geluk gehad dat ik vrienden heb gekregen waarmee ik de liefde voor schrijven heb kunnen delen en die mij aan de juiste contacten hebben geholpen. En hoe geweldig is het als je uitgever weer aan je vraagt of je een boek wilt schrijven? Ik heb het enorm getroffen met de uitgeverij waar ik voor schrijf. Ik kreeg ook een vier sterren recensie in Trouw voor dit boek, mooi toch? In Is er een hemel voor autisten? staan twintig verschillende verhalen binnen het thema autisme en geloof, en ik hoop dat iedere lezer er in ieder geval bij één iets heeft van 'Hey, daar herken ik iets van mezelf in'."

Foto: Yvonne de Noord

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun aan het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw aan...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Silvan Bruinstroop
Opinie

Zou ik de Heere Jezus blijven belijden als het zelfs mijn leven zou kosten?

Zou ik de Heere Jezus blijven belijden als er een pistool op mijn hoofd wordt gericht? Als ik voor de keuze word gesteld: mijn leven behouden of mijn Heiland verloochenen? Het is een vraag die mij sinds afgelopen zaterdag bezighoudt. Tijdens de...

Hans Hamoen
Podcast

Bijbelsmokkelaar Hans Hamoen beleeft wonderlijke ontmoeting bij Roemeense douane

Met een koffer vol Johannesevangeliën reist Hans Hamoen in de jaren tachtig naar het communistische Roemenië. Bij aankomst op het vliegveld van Boekarest ontdekt een douanebeambte tien Bijbelboekjes in zijn binnenzak. Wat volgt, kan Hans tientallen...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een gemeente kan zich familie noemen, maar functioneren als een personeelsbestand

Na 28 jaar actief gemeenteleven gingen Gerrit Jan en Shannon Dekker op zoek naar een eenvoudigere vorm van kerk-zijn. Minder nadruk op programma's en structuren, meer ruimte voor gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Maar hun onderzoek...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...