In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

#392 Jeffrey & mr. Lineke Blijdorp over Tom de Wal, Onno Hoes en godsdienstvrijheid
Of beluister op:

Meerartikelen

India
Nieuws

India: huizen van christenen verwoest omdat ze weigeren geloof af te zweren

De vervolging van christenen in India neemt steeds meer zorgwekkende vormen aan. Recentelijk vernielde een hindoeïstische menigte de huizen van vier christelijke families in de deelstaat Maharashtra, nadat zij weigerden hun geloof af te zweren. Dit v

alkmaar
Nieuws

Protestantse gemeente mag kerk in Alkmaar niet huren voor Paasdienst

De Protestantse gemeente Alkmaar mag de Grote Kerk van Alkmaar niet huren voor een kerkdienst. Dit leidde tot vragen van de ChristenUnie-fractie in de gemeenteraad over het verhuurbeleid van het monumentale gebouw. De kerk, die eigendom is van Sticht

kazachstan
Nieuws

Kazachstan gebruikt AI om christelijke voorganger onder druk te zetten

In Kazachstan uit vervolging zich op verschillende manieren en in toenemende mate. Bij bekeerlingen komt de druk vaak vanuit de naaste familie. Kerken ervaren een toenemende druk vanuit de overheid, volgens president Tokayev na zorgen over “de groeie

matthijn
Opinie

In de kerk hoort ruimte te zijn voor het individu

Ik raak steeds meer overtuigd dat de kerk een plaats is waar ruimte hoort te zijn voor het individu, binnen de bescherming en afspraken van de groep. Kern-zijn is geen zondagsgewoonte, maar betreft het hele leven van de gelovigen. Als leider ben je n

LHBTI VS
Nieuws

Christelijke organisaties starten campagne om homohuwelijk in VS terug te draaien

Een brede coalitie van christelijk-conservatieve organisaties en leiders in de Verenigde Staten is een nieuwe campagne gestart om het homohuwelijk opnieuw ter discussie te stellen. De campagne wil volgens de Christian Post kerken mobiliseren om te pl

Dominee Ben Verboom is zondag te gast in Hour of Power
Video

Dominee Ben Verboom is zondag te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag is dominee Ben Verboom te gast in Hour of Power. Zijn levensverhaal begint op een plek waar weinig hoop lijkt te zijn. “Ik ben op straat geboren”, vertelt Ben. Zijn moeder was dakloos en verslaafd, waardoor Ben uiteindelijk opgroeid

Gustavo Petro
Nieuws

Ophef in Colombia na uitspraken president Petro over Jezus

Tijdens de heropening van een ziekenhuis in Bogotá heeft de Colombiaanse president Gustavo Petro uitspraken gedaan die veel onrust hebben veroorzaakt onder christenen in het land. In zijn toespraak zei Petro dat hij Jezus niet aanduidt als Christus.

Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Nieuws

Europees Hof buigt zich over zaak rond christelijke symbolen in Griekenland

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens onderzoekt een zaak die is aangespannen door Griekse atheïsten tegen hun eigen overheid. De klacht gaat volgens Christian Today over de aanwezigheid van christelijke symbolen en religieuze kunst in een rec

Meerartikelen

Renee Boonman
Video

In gesprek met Bert Noteboom: Renee Boonman over ondernemen in crisistijd

Ondernemen vraagt soms om volhouden wanneer alles tegenzit. In een nieuwe video van Bert Noteboom gaat hij in gesprek met onderneemster Renee Boonman uit Midwolda. Zij vertelt openhartig over haar weg van boerenmeisje naar gastvrouw en ondernemer op

Vrouw van Luther
Video

Wie was de vrouw van Maarten Luther? Bekijk de video

Wie was de vrouw naast Maarten Luther en welke rol speelde zij in zijn leven en werk? In een speciale aflevering van Petrus in het land staat Katharina von Bora centraal. Het programma bezoekt het Luther Museum in Amsterdam, waar een tentoonstelling

Sjaak Biewenga
Video

Terugkijken: Studentenpastor over mentale nood bij jongeren

Steeds meer jongeren worstelen met mentale problemen en zoeken naar zin en houvast. In een recente uitzending van het Family7-programma Uitgelicht! gaat studentenpastor Sjaak Biewenga in op de rol die studentenpastors daarbij kunnen spelen. Aanleidin

Jacobine van der Veer
Interview

Nieuwe initiatief wil christenvrouwen bewust maken: “Breng je zorgen bij Jezus”

In een periode waarin haar gezin tot stilstand kwam door de long covid van haar man Anton, merkte Jacobine van der Veer dat haar eigen geloof minder sterk en draagkrachtig was dan ze dacht. De dagelijkse zorgen kregen steeds meer ruimte, terwijl het

Chris Verhagen
Opinie

Van Babel tot Davos: eenheid zonder God is altijd tijdelijk

Vorige week kwamen opnieuw politieke leiders, zakenmensen en denkers uit alle hoeken van de wereld samen in Davos voor het World Economic Forum (WEF). De ambitie is groot: samen nadenken over de richting van de wereld, over samenwerking, stabiliteit

Tom de Wal
Nieuws

OM en politie: arrestatie Tom de Wal was onterecht

De genezingsdienst die door Frontrunners in Tilburg werd georganiseerd was geen evenement waar een vergunning voor nodig was. Dat is de conclusie van het Openbaar Ministerie en de politie. Dat betekent dat burgemeester Onno Hoes ten onrechte de bijee

mexico
Nieuws

Protestantse voorganger in Mexico weigert katholieke rituelen en wordt verbannen

Een protestantse voorganger in het zuiden van Mexico werd in januari 2026 voor vijf dagen vastgehouden en vervolgens uit zijn dorp gezet, omdat hij weigerde deel te nemen aan katholieke rituelen. Dit incident vond plaats in de staat Oaxaca, zo meldt

Gerald Troost
Nieuws

Minstens 30.000 doden: Gerald Troost roept op tot gebed voor Iran

Zanger Gerald Troost heeft met een indringende oproep de aandacht gevestigd op de dramatische situatie in Iran. In een bericht op sociale media schrijft hij dat hij van goed geïnformeerde Iraniërs heeft gehoord dat er in twee dagen tijd mogelijk 30.0

Congo
Nieuws

Brute aanval ADF: 25 doden in christelijke gemeenschap Congo

In de vroege uren van zondag 25 januari zijn minstens 25 inwoners om het leven gekomen bij een gewelddadige aanval op het landbouwdorp Apakolu. De Alliance of Democratic Forces (ADF) wordt verantwoordelijk gehouden voor het bloedbad in deze christeli

Henk Stoorvogel
Nieuws

Henk Stoorvogel draagt internationaal leiderschap 4M over aan nieuwe generatie

Tijdens de jaarlijkse International Leadership Summit van 4M heeft oprichter Henk Stoorvogel het internationale leiderschap van de mannenbeweging overgedragen. Daarmee komt een einde aan zijn rol als internationaal leider van 4M en begint een nieuwe

Rechtszaak
Nieuws

Kort geding rond vrije hervormde gemeente Driedorp gaat door

Het kort geding rond de Vrije Hervormde Gemeente (VHG) in Driedorp, dat gepland staat op 6 februari, gaat definitief door. Dat bevestigt het Reformatorisch Dagblad. De rechtszaak werd half januari aangespannen door prof. dr. W.J. op ’t Hof en een gro

Geboortekerk
Nieuws

Kerken starten unieke restauratie van geboorteplaats Jezus

De plek in Bethlehem die door christenen wereldwijd wordt vereerd als de geboorteplaats van Jezus Christus, wordt voor het eerst in zeshonderd jaar gerestaureerd. De restauratie is bedoeld om deze heilige plek te bewaren voor toekomstige generaties g