In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

#395 Jeffrey & ds. Bas van der Graaf over een stille opwekking: zijn kerken er klaar voor?
Of beluister op:

Meerartikelen

soedan
Nieuws

Opnieuw pastor vermoord in Zuid-Soedan: "Groot dienaar van God"

Een voorganger van een Pinksterkerk in Zuid-Soedan is ontvoerd en vermoord. Het levenloze lichaam van Lino Pasquale werd deze week ontdekt nadat hij tijdens het vissen bij de rivier Gondokoro verdween. Dat bevestigt een familielid tegenover Morning S

EH
Persbericht

De Evangelische Hogeschool organiseert symposium ‘Opwekking onder jongeren?’

Op donderdag 9 april 2026 organiseert de Evangelische Hogeschool (EH) een symposium met als thema ‘Opwekking onder jongeren?’. Hiermee sluit de EH aan op het rapport ‘God van Nederland 2025’, waar een trendbreuk in te zien is. Jongeren staan meer ope

Matthew Grech
Nieuws

Nog altijd geen uitspraak in zaak ex-LHBTI'er die op tv bekeringsverhaal deelde

De uitspraak in de rechtszaak tegen Matthew Grech, een Maltees christen, is voor de vierde keer uitgesteld. Dat meldt Christian Today. Grech wordt vervolgd omdat hij drie jaar terug in een tv-programma 'voor conversietherapie geadverteerd' zou hebben

pro life
Persbericht

Met vergoeding voor abortusreizen vergeet de Europese Commissie de meest kwetsbaren

Met het openstellen van een fonds voor abortustoerisme kiest de Europese Commissie voor een koers die moreel en politiek onacceptabel is. De EU gebruikt een sociaal fonds voor doelen waarvoor het nooit bedoeld is, cre?ert financi?le prikkels voor gre

Dushi Eisden
Video

Komende zondag in Hour of Power: Dushi Eisden over de dood van haar 15-jarige pleegzoon

Het leven van Dushi Eisden werd volledig op zijn kop gezet door de dood van haar 15-jarige pleegzoon Jerryson, die om het leven kwam bij een schietincident in een McDonald's in Capelle. Komende zondag vertelt ze in Hour of Power over zijn leven, haar

Gebedsdienst
Persbericht

CU-SGP Lopik organiseert gebedsdienst voor gemeenteraadsverkiezingen

Op maandag 16 maart om 20.00 uur wordt in de Hervormde Kerk in Lopik (Dorpsstraat 4) een avond van gebed en samenzang voor wijsheid en verbinding voor de komende gemeenteraadsverkiezingen in Lopik gehouden. De muzikale medewerking wordt verzorgd door

Ds. D. J. Budding
Video

Ds. Budding groeide op in onkerkelijk gezin en kwam op biddag tot bekering

Ds. D. J. Budding is al sinds 1982 dienaar van het Woord. Eerst in de voormalige Nederlandse Hervormde Kerk (NHK) en sinds 2004 in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Het feit dat Budding al zolang predikant is mag gerust bijzonder genoemd worde

Ds. Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel behandelt Psalm 93: "Een loflied dat Gods glorie bezingt"

In deze gebedsvlog van de IZB behandelt ds. Ron van der Spoel Psalm 93. Deze psalm bezingt Gods koningschap en heiligheid. De PKN-predikant benadrukt hoezeer God, door Zijn heiligheid, laat zien hoe anders en groter Hij is dan ons. Tegelijk komt God

Meerartikelen

Johan Schep
Video

Terugkijken: Johan Schep zoomt in op de drie stromen van profetie

In de tiende aflevering van de serie 'Jezus in het Oude Testament' behandelt Johan Schep Genesis 10 en 11. De evangelist zoomt daarbij in op de drie stromen van profetie: het Joodse volk, de overige volken en de gemeente van God. Daarnaast bespreekt

munt
Nieuws

Zeldzame munt uit Bijbelse tijd gevonden in woestijn van Judea

In de woestijn van Judea heeft de Israëlische Oudheidkundige Dienst (IAA) recentelijk een zeldzame halve sjekel ontdekt. Deze vondst heeft historische overeenkomsten met munten die in bijbelse tijden gebruikt werden voor volkstellingen. Medewerkers v

boekrol
Nieuws

Israël Museum viert 60-jarig jubileum met zeldzame Jesaja-rol tentoonstelling

In het Israël Museum heeft president Isaac Herzog onlangs een tentoonstelling geopend die de Grote Jesaja-rol toont, een van de oudste en meest complete manuscripten van de Hebreeuwse Bijbel. Deze rol dateert van ongeveer 125 voor Christus en is meer

David
Video

Davids leven krijgt nieuwe hoop aan boord van Mercy Ships

Een ongeluk in zijn vroege jeugd bepaalde jarenlang het leven van David. Door een ernstig verbrande arm werd hij gepest en durfde hij nauwelijks naar school. Aan boord van het ziekenhuisschip Global Mercy veranderde alles. David kreeg een operatie di

Bijbelcentrum
Video

Waarom zonder begrip van zonde het evangelie onvolledig is

Wat is zonde eigenlijk? In deze video van het Bijbelcentrum wordt uitgelegd waarom je dit begrip niet kunt overslaan als je het christelijk geloof wilt begrijpen. De Bijbel leert dat ieder mens verlossing nodig heeft van zonde - en dat alleen Jezus o

Rosalía
Recensie

‘Ik voelde altijd een leegte’: Spaanse popsensatie verrast met christelijk album

Sinds enkele maanden beklimt de Spaanse zangeres Rosalía opnieuw de internationale hitlijsten. Ditmaal echter verruilt zij de vertrouwde popthema’s voor een album dat openlijk put uit het christelijk geloof. In Lux staan inkeer, leegte en het verlang

Brandweer
Nieuws

Drie Edese kerken in vijf dagen tijd doelwit van brandstichting

In Ede is binnen vijf dagen tijd bij drie verschillende kerken brand gesticht. Dat meldt het Nederlands Dagblad. De politie onderzoekt of er een verband bestaat tussen de drie branden en roept getuigen op zich te melden. De gemeente Ede heeft kerken

Familie Klaassen
Positief nieuws

Grootvader neemt hele Bijbel op als blijvend geschenk voor kleinkinderen

Een 71-jarige grootvader uit de Amerikaanse staat Washington heeft een bijzonder cadeau gemaakt voor zijn kleinkinderen. Johann Klaassen nam in één jaar tijd de volledige Bijbel op als audiobestand, zodat zijn kleinkinderen altijd zijn stem kunnen ho

Zuid-Soedan
Nieuws

Christelijke bekeerling met de dood bedreigd in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Een Soedanese christen leeft in groot gevaar in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan. Hij ontvangt doodsbedreigingen vanwege zijn recente bekering tot het christelijk geloof. Het gaat om de 31-jarige Mosab Haroon Ahmed. Twee jaar geleden sloeg hij op

Ds. C. W. Rentier
Video

Ds. Cees Rentier: 'Kerken kunnen beter niet meedoen aan organisatie iftar-maaltijden'

Steeds vaker vinden iftar-maaltijden plaats in kerkgebouwen. Soms wordt de ruimte alleen verhuurd, maar vaker draagt een kerk ook haar steentje bij aan de organisatie. Stichting Evangelie & Moslims stelt dat christenen zulke maaltijden niet zelf zoud

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom God volgens hem van feestvieren houdt

"God houdt kennelijk van feestvieren en Gods kinderen hebben de Bijbelse opdracht om levensgenieters te zijn", aldus Wilkin van de Kamp. In een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God' vertelt de spreker en schrijver dat vrolijk zijn, pl

Makers podcast 'Ik zal er zijn'
Persbericht

Ontmoetingsdag in Wezep over leven met een onvervulde kinderwens

Op zaterdagmiddag 14 maart 2026 wordt in de Noorderlichtkerk in Wezep de ‘Ik zal er zijn’-dag georganiseerd. Deze ontmoetingsdag staat in het teken van leven met een onvervulde kinderwens en wil ruimte bieden voor erkenning, geloof, hoop en verbindin