Vijf redenen om de wetenschap serieus te nemen

God16 januari 2018 René Fransen

Er is de laatste maanden weer flink gediscussieerd over de verhouding tussen een Bijbels scheppingsgeloof en de wetenschappelijke evolutietheorie. Kun je de Bijbel serieus nemen en toch een miljarden jaren oude schepping accepteren? Of moeten we op basis van de Bijbel de wetenschap corrigeren of gewoon negeren?

In 2009 publiceerde ik het boek ‘Gevormd uit Sterrenstof’, waarin ik het bewijs voor een miljarden jaren oude aarde en een evolutionaire ontwikkeling van het leven op aarde beschreef. Dat boek was al een tijdje niet meer leverbaar, maar is afgelopen december opnieuw op de markt gebracht door uitgeverij Jongbloed. Als bioloog en wetenschapsjournalist vind ik dat er heel veel redenen zijn om de wetenschap serieus te nemen. Hier zet ik vijf van die redenen op een rijtje.

1. God openbaart zich door twee ‘boeken’: het boek van de natuur, de schepping en het woord van God, de Bijbel.
Dit staat in Artikel 2 van de Nederlandse geloofsbelijdenis. Het idee dat je uit de schepping ook iets kunt leren over God kent een lange traditie. Wat het ingewikkeld maakt is dat we die schepping natuurlijk niet volledig kennen. Maar we kennen ook God niet volledig (1 Kor. 13:12). Als er een conflict tussen beide boeken is, kan het dus aan ons begrip van de natuur liggen, of ons verstaan van de Bijbel. Ooit vond de beroemde theoloog Voetius dat de aarde niet om de zon kon draaien, dat stond immers duidelijk in de Bijbel? Toch accepteert zo goed als iedere christen dit tegenwoordig. Om de Bijbel beter te verstaan is het nodig de wetenschap serieus te nemen. Wat natuurlijk niet hetzelfde is als slaafs volgen!

2. Er zijn tal van aanwijzingen voor een zeer oude schepping
In 1987 zagen sterrenkundigen een supernova, een ontploffende ster, in de Magellaanse wolk. Die staat op 163.000 lichtjaar van de aarde. Het licht van die ontploffing heeft er dus 163.000 jaar over gedaan om ons te bereiken. De afstand tot de Magellaanse wolk is met behulp van meetkunde te bepalen.

De Nijmeegse sterrenkundige en lekenpredikant Heino Falcke laat zien dat we met eenvoudige meetkunde zelfs de afstand kunnen bepalen tot stelsels die op miljoenen lichtjaren staan. Het heelal moet dus heel oud zijn, anders had dat licht ons niet kunnen bereiken. Kan de lichtsnelheid dan vroeger niet groter zijn geweest? Nee, dan zouden we allerlei zichtbare veranderingen in natuurkundige metingen moeten zien.

Op aarde zien we ook tal van aanwijzingen voor een hoge leeftijd. In aardlagen vinden we uitgesleten rivierbeddingen die weer zijn opgevuld met sediment dat ook verhard is tot gesteente, met daarboven op nog meer lagen. Dateringen met boomringen gaan in Europa terug tot 12.000 jaar geleden, met radioactieve stoffen zijn gesteenten van miljoenen tot miljarden jaren oud gedateerd.

Zijn die methoden betrouwbaar? Er zijn tal van controles uitgevoerd en telkens weer blijken de methoden te werken. De winning van olie, gas en andere delfstoffen hangt af van de juistheid van geologische inzichten. Of je nu kijkt naar de verschuiving van continenten, geologische processen of de opbouw van de aardkorst, telkens weer is de conclusie dat de aarde zeer oud is.

3. Fossielen tonen een ontwikkeling van het leven
In de bodem vinden we fossielen, veelal versteende afdrukken van planten en dieren. Er is iets raars aan de hand met die fossielen: bijna alle soorten die we aantreffen als fossiel zijn niet meer levend te vinden. Waar zijn ze gebleven? Waarom vinden we vooral uitgestorven dieren in de aarde?

En er is nog iets. We vinden fossielen altijd in dezelfde volgorde in de verschillende aardlagen. In de diepste lagen treffen we alleen eencellig leven aan. Dan komen er fossielen van planten en dieren die nauwelijks lijken op nu levende soorten. Pas in de bovenste lagen treffen we bekende soorten aan – soms in een afwijkende vorm. Het fossielenarchief is niet compleet, maar het algemene beeld is dat van ontwikkeling. Het leven zag er vroeger anders uit. Wat nu leeft is het topje van de ijsberg aan soorten. 

4. Nieuwe kennis sinds Darwin bevestigt evolutie
Toen Charles Darwin in 1859 zijn evolutietheorie publiceerde was er nog betrekkelijk weinig bekend over de ouderdom van onze planeet. Die leek met pakweg 100 miljoen jaar te jong voor evolutie. Tijdens Darwin’s leven daalde die geschatte ouderdom alleen nog maar. Pas in de loop van de 20e eeuw bleek dat de aarde miljarden jaren oud was – oud genoeg voor evolutie.

Pas zo’n vijftig naar na ‘On the Origin of Species’ werd er een genetische theorie geformuleerd, het duurde toen nog eens dik veertig jaar voordat we ontdekten dat DNA de drager is van erfelijke informatie. Grootschalig onderzoek naar DNA, zodat we vergelijkingen kunnen maken tussen het erfelijk materiaal van soorten, gebeurt pas een jaar of tien, vijftien. Al deze nieuwe kennis bleek de evolutietheorie sterker te maken.

De afgelopen 150 jaar hadden nieuwe ontdekkingen Darwin’s theorie onderuit kunnen halen. Maar telkens weer bleken nieuwe inzichten het algemene beeld van evolutie te bevestigen. Een wetenschappelijke theorie die het zoveel jaar volhoudt en op zoveel manieren getoetst is, is er een om serieus te nemen.

5. Christelijke wetenschappers
Zouden wetenschappers vasthouden aan de evolutietheorie omdat deze God overbodig maakt? Onder topwetenschappers vind je misschien minder christenen dan gemiddeld in de maatschappij. Toch zijn er voldoende (top)wetenschappers die God belijden als hun Heer en toch voluit onderzoek doen.

Onder de winnaars van de Spinozapremie, de belangrijkste Nederlandse wetenschapsprijs, zijn dat bijvoorbeeld econoom Lans Bovenberg, biofysicus en nanowetenschapper Cees Dekker, sterrenkundige Heino Falcke en theoretisch natuurkundige Mikhail Katnelson. De laatste drie heb ik persoonlijk leren kennen en zij hebben geen enkele moeite met een miljarden jaren oud universum en een evolutionaire ontwikkeling van het leven – net als heel veel andere christen-wetenschappers.

Als evolutie een slechte wetenschappelijke theorie zou zijn, hadden christelijke wetenschappers dit al lang aangetoond. Er zijn voldoende christelijke geologen en biologen, zelfs evolutiebiologen. Toch gebeurt dit niet en is het slechts een zeer kleine minderheid van christen-wetenschappers die zich tegen evolutie uitspreekt. En zelfs een uitgesproken jonge-aarde creationist als de Amerikaanse bioloog Todd Wood schrijft op zijn blog dat evolutie als wetenschappelijke theorie zeer succesvol is.

Tot slot
Wat Wood ook zegt – en waarin ik het volkomen met hem eens ben – is dat een succesvolle theorie niet per se de waarheid is. En evolutie is zeker niet de hele waarheid. Ons kennen is beperkt. Bovendien gaat natuurwetenschap over de schepping, niet over de Schepper. Het doel van de Schepper met zijn schepping vinden we niet in de biologie maar in de Bijbel.

Persoonlijk ben ik er van overtuigd geraakt dat de schepping heeft plaatsgevonden via een geleidelijk, natuurlijk proces. God heeft dat proces gewild, net zoals een kind via natuurlijke processen groeit in de baarmoeder maar toch door God ‘geweven’ is (Psalm 139:13). Hier heb ik heel kort aangegeven waarom ik deze overtuiging heb, in mijn boek ‘Gevormd uit Sterrenstof’ ga ik daar veel gedetailleerder op in.

Een schepping via evolutie levert vragen op, zeker. Daar zijn discussies over mogelijk, ook dat. Maar in zo’n discussie moeten we de uitgangspunten en bevindingen van geloof én wetenschap serieus nemen.

Praatmee

Beluister onze podcast

#327 Jeffrey & mr. Lineke Blijdorp over het rechtse kabinet, Tom de Wal en ontkerkelijking
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Lineke Blijdorp
Podcast

Is de dood van de Iraanse president een straf van God? Lineke Blijdorp antwoordt

Deze week werd bevestigd dat de Iraanse president Ebrahim Raisi is verongelukt bij een helikoptercrash in Iran. Verschillende rabbijnen leggen het ongeluk uit als een straf van God. Terecht? Advocaat en opiniemaker Lineke Blijdorp bespreekt dit in de

organist Arjan Breukhoven
Video

Organist Arjan Breukhoven vertelt ontroerend verhaal over zijn stervende vader

Het is maar een heel gewoon kindergebedje, maar voor organist Arjan Breukhoven een lied met emotie: 'Ik ga slapen ik ben moe.' Hij schreef er muziek op voor zijn vader, die op dat moment stervende was. Het lied speelde hij tijdens de uitvaart van zij

SGP logo
Nieuws

Solidariteitsactie SGP met Joodse liederen op de Dam

Op maandag 27 mei organiseert de SGP een solidariteitsactie ter bemoediging van de Joodse gemeenschap in Nederland. Bij het Nationaal monument op de Dam worden het Hatikvah, andere Joodse liederen en psalmen gezongen. Ook SGP-voorman Chris Stoffer en

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp bood in Jakarta excuses aan voor Nederlands slavernijverleden

"Jaren geleden werd ik met twee vrienden uitgenodigd om mee te werken aan The Call Indonesia, een nationale dag van gebed voor Indonesië. We reisden af naar Jakarta om vergeving te vragen voor de 350 jaar koloniale onderdrukking door Nederland", aan

Maurits Amoreus
Nieuws

Maurits Amoreus over het gebed: "Dien niet alleen je eigen lijstjes in"

"Ik denk dat het gezond zou zijn als we niet altijd onze eigen lijstjes indienen bij de Heer, maar dat we Hem ook alle eer en glorie geven. Zonder dat we dan verder nog iets in ons gebed zeggen", dat vertelt interkerkelijk spreker Maurits Amoreus in

Ds. A.C. Uitslag
Video

CGK-predikant werd tijdens fietstocht door een wesp gestoken

"Als ik aan mensen zou vragen: 'Ben je wel eens bang voor een wesp?', dan denk ik dat dat er wel een aantal zullen zijn die zeggen: 'Ja, ik wel.' Nou, ik ben het eerlijk gezegd ook wel. Ik weet nog goed dat ik een keer in de buurt van Nunspeet fietst

ChristenDOM?
Nieuws

Is het eigenlijk wel nodig om elke zondag naar de kerk te gaan? Bekijk de video

Is het eigenlijk wel nodig om elke zondag naar een kerkdienst te gaan? Of kun je ook thuis in je eentje 'kerk' zijn? In deze video van ChristenDOM? geven presentatoren Tamera, Mandy en Bagtowar antwoord op deze vragen. Bekijk in onderstaande video va

Wim Verwoerd
Boekfragment

De Holocaust als vergelding van een veel grotere misdaad tegenover God

Het zal je maar gezegd worden: “Jullie Joden krijgen wat jullie verdienen, vanwege die zonde, het kruisigen van Jezus, tweeduizend jaar geleden.” En dat door de hoogste leiders van de Rooms-Katholieke Kerk. Wat de orthodoxe rabbi Weissmandel in boven

Meerartikelen

dr. Piet van Midden
Opinie

Het bestaan van Israël in twijfel trekken getuigt niet van veel verstand

Zes weken was hij weggeweest, met een vriend naar Israël. Vrijwel iedereen reageerde een beetje jaloers, want zo ver en veelzeggend reizen was bepaald niet standaard in het begin van de zestiger jaren. Er was zondags in de kerk voor hem gebeden dat h

Opperrabbijn Jacobs
Column

Hoe een Holocaust-herdenking in Amsterdam overschaduwd werd door één toespraak

Opperrabbijn Jacobs is verbijsterd over een toespraak tijdens een herdenkingsbijeenkomst van de Holocaust in Amsterdam. NIOD-directeur Martijn Eickhoff stelde tijdens de herdenking onder meer dat er regeringen van Israël de Holocaust hebben misbruikt

Lineke Blijdorp
Podcast

Cvandaag podcast: Lineke Blijdorp is niet pessimistisch over ontkerkelijking

Vorig jaar rekende 42 procent van de Nederlanders zichzelf tot een geloofsgemeenschap, zo bleek onlangs uit cijfers van het CBS. Tien jaar eerder was dat nog een meerderheid: 53 procent. In de nieuwspodcast van Cvandaag bespreekt advocaat en opiniema

Nigeria
Nieuws

Nigeriaanse leger redt honderden gijzelaars uit handen van moslimextremisten

Met een succesvolle militaire operatie heeft het Nigeriaanse leger deze week honderden gijzelaars bevrijd. Die werden maanden- of soms zelfs jarenlang vastgehouden door Boko Haram, een islamitische terreurgroep. De meeste van de bevrijde gijzelaars z

Dopeling
Positief nieuws

Recordaantal dopelingen in Amerika: 12.000 mensen gedoopt tijdens Pinksteren

Meer dan 12.000 mensen werden tijdens Pinksteren in heel Californië gedoopt in de naam van Christus, wat wordt beschouwd als de grootste georganiseerde doop in de Amerikaanse geschiedenis. Pastoor Mark Francey, oprichter van de beweging Baptize Calif

Schotse kerk
Nieuws

Onderzoek: voor het eerst is meerderheid van de Schotten niet gelovig

Uit nieuwe gegevens blijkt dat voor het eerst een meerderheid van de Schotse bevolking aangeeft geen religie aan te hangen. Dat meldt Christian Today. De gegevens komen uit de Schotse volkstelling van 2022, waarvan de resultaten de komende maanden in

Stichting HVC
Nieuws

HVC lanceert petitie voor bescherming van Indiase christenen

Christenvervolging neemt in India schrikbarend toe. Voorgangers en evangelisten worden opgepakt. Christenen in elkaar geslagen. Kerken vernietigd. Geloofsvrijheid staat in India zwaar onder druk. Daarom start Stichting HVC een petitie. Daarin roept z

Ds. A. A. Egas
Video

CGK-predikant merkt op dat steeds meer jonge mannen zich laten steriliseren

"Ik las van de week dat steeds meer jonge mannen zich laten steriliseren. Een van de redenen, zo zeggen zij, is dat ‘het niet meer van deze tijd is om kinderen op de wereld te zetten'", aldus ds. A. A. Egas. De CGK-predikant merkte dit onlangs op in

Ds. Oscar Lohuis
Video

Ds. Oscar Lohuis vertelt over Jezus als de komende Koning van Israël

Als christenen denken wij zo vaak dat Jezus alleen iets heeft met degenen die in Hem geloven. Wij koppelen Jezus te makkelijk los van Israël. Als we het Nieuwe Testament goed bestuderen, zien we echter dat Jezus bij Israël hoort. Er zijn veel paralel

kinderbijbel
Nieuws

Bijbel voor kinderen: 45 jaar kinderen leren over Gods liefde

Het Vaticaan bereidt zich voor op de eerste Wereldkinderdag, 25-26 mei. Paus Franciscus benadrukt in zijn boodschap voor deze gelegenheid de kostbaarheid van elk kind in Gods ogen.  In 1979 markeerde ACN het “Internationale Jaar van het Kind” met de

Boekpresentatie ds. Klaassen
Nieuws

Ds. Klaassen tijdens boekpresentatie: “We hebben een forse scheut vrouwelijkheid nodig”

“Alleen middelmatige boeken ontsnappen aan kritiek, daar valt dit boek van dr. M. Klaassen niet onder”, zo stelde SGP-Kamerlid Diederik van Dijk. Hij was één van de vier sprekers tijdens de boekpresentatie van de hersteld hervormde predikant. In opdr

Doopbox
Nieuws

Doopbox geeft kerkenraden middel in handen voor opvoedingsondersteuning

Met de nieuwe doopbox van Geloofwaardig opvoeden en Woord en Daad kunnen kerkenraden doopouders voorzien van waardevolle handreikingen voor de geloofsopvoeding van kinderen. De doopbox bevat materiaal en toerusting over onder andere bijbellezen, bidd