Wat schreef Josephus over Jezus’ opstanding? Onderzoek vergelijkt eeuwenoude teksten
Een Joodse geschiedschrijver die geen christen was, maar toch schreef over Jezus en Zijn verschijning na de kruisiging. Een bekende passage van Flavius Josephus roept al eeuwen vragen op. Een nieuwe analyse onderzoekt welke woorden van hemzelf kunnen zijn en wat christelijke overschrijvers mogelijk toevoegden.
De onafhankelijke Spaanse onderzoeker Jesús Fernández-Pedrera Correa publiceerde zijn analyse in augustus op onderzoeksplatform Zenodo. Hij vergeleek de Griekse tekst met versies in het Latijn, Arabisch en Syrisch. Het gaat om onderzoek naar bestaande teksten. Er is geen nieuw handschrift ontdekt.
Josephus schreef zijn Joodse Oudheden rond het jaar 93 tot 94 na Christus. Daarin staat een korte passage over Jezus, bekend als het Testimonium Flavianum (foto). De overgeleverde Griekse tekst noemt Zijn veroordeling door Pontius Pilatus en beschrijft dat Hij op de derde dag weer levend aan Zijn volgelingen verscheen.
‘Hij was de Christus’
Juist de uitgesproken christelijke formuleringen maken de passage omstreden. In de Griekse tekst staat bijvoorbeeld dat Jezus „de Christus was”. Dat roept de vraag op waarom Josephus, die zelf geen christen werd, zo’n geloofsuitspraak zou opschrijven.
Fernández-Pedrera Correa ziet een belangrijk verschil met de andere versies. Daarin staat minder stellig dat Jezus voor de Messias werd gehouden. Volgens de onderzoeker wijzen die verschillen erop dat de directe uitspraak „Hij was de Christus” een latere wijziging is.
De vraag of Josephus oorspronkelijk ook iets over de opstanding schreef, blijft volgens zijn analyse open. De Arabische versie biedt daarvoor een aanwijzing, maar maakt niet duidelijk hoe de oorspronkelijke tekst precies luidde. Er bestaat bovendien een verschil tussen zelf de opstanding verkondigen en vastleggen dat Jezus’ leerlingen zeiden Hem levend te hebben gezien.
Al langer discussie
Over de passage bestaat geen overeenstemming onder onderzoekers. Sommigen beschouwen delen als christelijke toevoegingen. Anderen verdedigen een groter deel van de tekst. Zo betoogde onderzoeker T.C. Schmidt in zijn boek Josephus and Jesus, dat vorig jaar bij Oxford University Press verscheen, dat de passage authentiek is en anders gelezen moet worden dan vaak gebeurt.
De nieuwe analyse is een voorpublicatie. De publicatie op Zenodo betekent op zichzelf niet dat vakgenoten de conclusies hebben getoetst en onderschreven. Ze levert dus geen nieuw bewijs dat Jezus opstond, maar onderzoekt wat een belangrijke schrijver buiten het Nieuwe Testament over Hem vastlegde.
Deel dit artikel
Praatmee