Vrijheid in verbondenheid
Als er één paradox is die haaks staat op de Tijdgeest dan is het wel deze: vrijheid in verbondenheid. Vrijheid definiëren wij in onze cultuur doorgaans als autonomie, dus het recht om zelf te bepalen hoe je je leven invult. Dit heeft geleid tot een sterk individualisme en een flinke dosis scepsis naar alles wat van bovenaf wordt bepaald. Tegelijkertijd zien we een nieuw verlangen ontstaan naar verbondenheid, naar gemeenschapszin en solidariteit. 

De incarnatie van God in Jezus
Als we het hebben over Gods plan met de wereld, dan speelt de gemeente daarin een grote rol. De gemeente is bedoeld als een gemeenschap waarin elke gelovige z’n plekje vindt. Ik gebruik in dit verband de term ‘parallel incarnatie’. Dat begon bij Jezus: God werd een mens van vlees en bloed. Hij was tastbaar en benaderbaar. Hij sprak niet alleen Gods woord, Hij was Gods woord. En dat woord ging ook door Hem heen. Hij gaf zijn lichaam aan het kruis om ons te redden.

De incarnatie van Jezus in elke christen
Elke individuele gelovige belichaamt ook het nieuwe leven dat door Gods Geest mogelijk wordt. Dus hij gelooft niet alleen wat hij gelooft, maar Christus leeft in hem. Hij belichaamt het nieuwe leven met als gevolg dat als het goed is, iedereen aan hem kan zien dat Jezus in hem woont. Paulus zegt in dat verband dat ons lichaam een tempel is van de Heilige Geest. Op die manier is elke individuele christen een deel van Gods strategie om Hem zichtbaar te maken. Hij komt zo dichtbij, overal op de wereld, in elke cultuur en subcultuur.

De gemeente als lichaam van Christus
Maar de parallel gaat verder: niet alleen de individuele christen belichaamt God, er is ook een collectieve dimensie. Paulus spreekt van de gemeente als het Lichaam van Christus. Wij zijn geroepen om samen deel van een groter verband te zijn. Daar worden allerlei metaforen voor gebruikt: een gezin, een leger, een bruid, een lichaam. Het idee dat je in je eentje christen kunt zijn past niet in het Bijbelse denken.

Zoals een kind behoefte heeft aan het veilige en intieme verband van een gezin, zo heeft elke christen een gemeente nodig waar hij zich thuis voelt, waar hij gekend wordt, waar hij samen met anderen leert wat het is om liefde te ontvangen en te delen. De gemeente kun je dus zien als een workshop waar je concreet ervaart wat het is om van God te houden en daardoor ook van elkaar. Door je echt te verbinden aan anderen ga je ervaren dat Gods liefde geen abstractie is. Het werkt alleen als het dwars door ons heen gaat.

De gemeente als trainingscentrum
Dat is geen sinecure, want zoals in alle vertrouwelijke relaties, kom je elkaar tegen. De mooie maar ook de lastige kanten van de ander. Soms is het fantastisch om samen op te trekken, zegen en zorg met elkaar te delen, elkaar te bemoedigen en aan te vullen. Soms is het ook een hele uitdaging, om het maar positief te zeggen. Want je kiest elkaar niet uit, de gemeente is geen vriendenclubje. Juist de verschillende karakters, eigenaardigheden, zwaktes vragen veel van ons. Tenminste als je elkaar echt wilt ontmoeten en samen wilt optrekken.

We moeten de gemeente daarom niet idealiseren, want dat maakt ons rijp voor teleurstelling. Waar het eigenlijk in wezen om draait is dat genade de sleutel is. Elkaar zien als mensen die van alles aan het leren zijn en daarom geduld met elkaar hebben en elkaar op een positieve manier de waarheid zeggen. Genade heeft alles te maken met vergeving schenken en vergeving ontvangen. Dus niet elkaar de maat nemen en kijken wat nog niet klopt maar elkaar aansporen en bemoedigen. In zo’n klimaat kun je uitgroeien tot de persoon zoals God je bedoeld heeft. 

Een gezonde geest in een gezond Lichaam
Maar God heeft met de gemeente wel gekozen voor de lange weg van vallen en opstaan. Want net zoals in een gewoon gezin het nauw luistert dat de relaties gezond zijn, zo is dat in de gemeente ook. Het goed hanteren van grenzen, om maar een voorbeeld te noemen, is essentieel. Als grenzen overschreden worden of als gezag op een verkeerde manier wordt gebruikt, kan dat heel schadelijk zijn. Verbondenheid is alleen maar mogelijk als het samen gaat met respect en dus ook vrijheid. En dat is het mooie van deze paradox, dat het één niet zonder het andere kan. Vrijheid zonder je te verbinden is vrijblijvendheid. Verbondenheid zonder vrijheid is gebondenheid. 

Ik zou willen pleiten voor een gezonde Geest in een gezond Lichaam. Als de Heilige Geest de ruimte krijgt om mensen vrij te zetten zodat ieder met zijn talenten, gaven en bediening uit de verf komt, wordt het Lichaam een plek waarin wij worden toegerust om in ons hele leven vruchtbaar te zijn. Dat is het mooie van Gods plan voor de gemeente. Als wij echt met Hem en elkaar verbonden zijn, worden wij gemobiliseerd om een leger te zijn van mensen die elk op de plek waar zij geroepen zijn, Gods liefde te belichamen.