'Verwarrende tijden'
Deputaten schetsen de situatie als 'verwarrend en onzeker'. In sommige kerken is rust, maar elders wordt druk ervaren om keuzes te maken. 'Dit geeft spanning binnen kerkenraden en gemeenten', schrijven zij. Ook wijzen zij op initiatieven 'op de flanken van het verband' die de verdeeldheid kunnen verdiepen en 'onomkeerbare processen in gang kunnen zetten'.

Volgens deputaten kan alleen de (nog te beleggen) generale synode van Hoogeveen besluiten nemen over de toekomst van het kerkverband. Zij hopen dat 'alle 181 kerken' daar vertegenwoordigd zullen zijn. Tegelijk erkennen zij dat sommige gemeenten geen toekomst meer zien binnen het verband, maar dringen er dan op aan de kerkordelijke weg te volgen bij een eventueel vertrek.

Rijnsburg stuurt aan op een alternatieve synode
De oproep van deputaten staat niet los van de beweging die vanuit Rijnsburg is ontstaan. Een groeiende groep kerken stelt dat het kerkverband in zijn huidige vorm niet meer functioneert. Zij willen op 29 november tijdens een tweede convent besluiten tot het instellen van een 'algemene vergadering', een bijeenkomst met dezelfde status als een generale synode.

Volgens de Rijnsburgse voorbereidingsgroep gaat het daarbij niet om een nieuw kerkverband, maar om de voortzetting van de CGK 'in de lijn van Schrift, belijdenis, kerkorde en geldende besluiten'. 'Wij willen blijven wat we zijn', schrijven zij, verwijzend naar Dordrecht 1618-19 en de Afscheiding van 1834.

Scherpe waarschuwingen uit kerkrechtelijke hoek
Deputaten Kerkorde en Kerkrecht waarschuwden eerder al dat deelname aan zo’n nieuwe vergadering feitelijk neerkomt op het doorbreken van het bestaande kerkverband. Volgens hen blijft de CGK juridisch én kerkrechtelijk bestaan en is Hoogeveen de enige wettige roepende kerk. Deelname aan een alternatieve vergadering zou daarom een stap richting afscheiding zijn. 'De naam CGK kan niet door een ander kerkelijk verband worden gebruikt', schreven zij.

Die stevige waarschuwing leidde tot onrust. Ds. Hans van Vulpen (CGK Urk-Maranatha) sprak op LinkedIn van 'ongehoord' gedrag, omdat volgens hem niet alle deputaten waren betrokken bij de brief. Later bleek dat dit op een misverstand berustte: Van Vulpen en dr. Herman Selderhuis zouden pas vanaf 2 december officieel aantreden als deputaten. De situatie maakte wel duidelijk hoe gevoelig de onderlinge verhoudingen op dit moment zijn.

Open brief Den Hertog
In de bredere kerkelijke context mengde ook prof. dr. Gerard den Hertog zich nadrukkelijk in het debat. In een open brief waarschuwde hij dat de plannen van Rijnsburg het 'voltooide kwaad van kerkscheuring' in zich dragen. Vooral de nadruk op de zogenoemde 'vierslag' (Schrift, belijdenis, kerkorde én geldende besluiten) ziet hij als een ongeoorloofde verlegging van de basis van de kerk.

Hoogeveen als scharnierpunt
Tegelijk wordt het convent van 29 november door velen gezien als een beslissend moment. Wat de CGK uiteindelijk samenbindt of uiteen drijft, zal volgens deputaten niet op een parallel pad moeten gebeuren, maar 'in de weg van de kerkorde', via de synode van Hoogeveen. Zij wijzen op de noodzaak van 'ontzag, ootmoed en traagheid in onze oordelen' en spreken de hoop uit dat Christus Zijn kerk niet loslaat, 'ook niet wanneer wij elkaar nauwelijks meer kunnen verstaan'.

Of de generale synode eerder samenkomt dan beoogd (juni 2027), en welke kerken daar nog bij zullen zijn, blijft voorlopig een open vraag. Maar het lijkt duidelijk dat de komende weken beslissend zijn voor de toekomst van het kerkverband.