Hembram werd als held onthaald. Bij zijn vertrek uit de gevangenis van Keonjhar in de Indiase deelstaat Odisha werd hij bekranst en toegejuicht door een menigte die “Jai Shri Ram” riep – een slogan die vaak wordt gebruikt door hindoe-nationalisten.

De beelden van deze feestelijke ontvangst zorgen voor diepe verontwaardiging. “Het was een schokkend gezicht voor ieder die gelooft in vrede en gerechtigheid", aldus Ajay Singh, katholiek priester en mensenrechtenactivist in Odisha. John Dayal van het United Christian Forum sprak van “een obscene vertoning die de politiek achter deze beslissing blootlegt".

Moord die de wereld schokte
De brute moord op Staines en zijn kinderen – Philip (10) en Timothy (6) – op 22 januari 1999 geldt als een van de meest gruwelijke misdaden in India’s moderne geschiedenis. Terwijl zij sliepen in hun jeep na een kerkdienst in het dorp Manoharpur, werden ze door een woedende menigte overgoten met kerosine en levend verbrand.

Staines werkte al sinds 1965 in India, vooral onder melaatsen in Baripada. Zijn christelijke missie en vermeende betrokkenheid bij bekeringen waren volgens ooggetuigen de aanleiding voor de aanval. “Staines smeekte om genade", herinnerde een gepensioneerde politieman zich. “Maar de menigte sloeg hem en zijn kinderen met stokken terug de brandende jeep in.”

Destijds noemde de toenmalige Indiase president K.R. Narayanan de moorden “een zwarte bladzijde in de wereldgeschiedenis".

Juridisch proces
Hembram en twaalf anderen werden in 2003 veroordeeld tot levenslang; hoofdverdachte Dara Singh kreeg aanvankelijk de doodstraf. Later werd ook zijn straf omgezet naar levenslang. In totaal werden 37 verdachten vrijgesproken. Hembram beweerde later in de rechtszaal dat hij als enige verantwoordelijk was voor de moorden, een verklaring die door velen als onbetrouwbaar werd gezien.

In 2011 veroorzaakte het Indiase Hooggerechtshof ophef toen het stelde dat de moorden bedoeld waren “om Staines een lesje te leren” vanwege zijn geloofsactiviteiten. Deze uitspraak werd in 2021 alsnog geschrapt na felle kritiek vanuit mensenrechtenorganisaties.

Politiek en religie
De vrijlating van Hembram komt in een tijd van groeiende spanning tussen religieuze groepen in India. De Vishwa Hindu Parishad (VHP), gelieerd aan de regerende BJP-partij, verwelkomde de beslissing. “Het is een goede dag voor ons", zei VHP-leider Kedar Dash.

De huidige BJP-premier van Odisha, Mohan Majhi, steunde in het verleden al de vrijlating van Dara Singh. Met de hernieuwde aandacht voor diens gratieverzoek vrezen christenen dat ook hij binnenkort vrij kan komen.

Christelijke organisaties wijzen erop dat dergelijke vrijlatingen een gevaarlijk signaal afgeven. “Deze moorden zijn een misdaad tegen de menselijkheid", benadrukte Ajay Singh. “Als daders als Hembram of Singh op deze manier worden geëerd, geeft dat aan dat geweld tegen minderheden wordt getolereerd.”