'Deze beslissing maakt deel uit van de inspanningen van de EU om een inclusieve politieke transitie in Syrië te ondersteunen en de economische wederopbouw te versnellen', aldus de Europese Raad in een verklaring. De aankondiging volgt op een conferentie in Damascus, waar vertegenwoordigers uit verschillende delen van het land bijeenkwamen om een nieuw bestuurskader te bespreken. Opvallend afwezig waren echter de Koerdisch geleide autonome regio in het noordoosten en de door de VS gesteunde Syrische Democratische Strijdkrachten.

Een land in transitie
Ahmad al-Sharaa, leider van de opstand die in december 2024 president Bashar al-Assad ten val bracht, riep zichzelf uit tot staatshoofd en schortte de grondwet op. Hoewel hij belooft alle minderheden te beschermen, blijft de situatie onzeker.

Christelijke en Druzenleiders werden wel uitgenodigd voor de conferentie, en een christen nam zelfs deel aan het comité dat de bijeenkomst voorbereidde. Toch lijkt Al-Sharaa’s groepering Hayat Tahrir al-Sham (HTS) de agenda te domineren.

Hoopvolle tekenen
In december ontmoette al-Sharaa christelijke leiders nadat kerken en christelijke symbolen waren aangevallen. Deze ontmoeting, breed uitgemeten in de staatsmedia, werd gezien als een teken van erkenning voor de christelijke gemeenschap.

In sommige christelijke wijken van Damascus worden kerken en cafés weer druk bezocht. De Wall Street Journal meldde in januari dat openbare bars, die verboden zijn onder strikte islamitische wetgeving, opnieuw floreren— een zichtbaar teken van religieuze vrijheid. Ook sjiitische moslims kunnen zich weer in groten getale verzamelen bij de Sayeda Zeinab-moskee, een belangrijke sjiitische bedevaartplaats.

Toch blijft de vraag of deze ontwikkeling blijvend is. "Dit zou de stilte voor de storm kunnen zijn", waarschuwde een priester uit Damascus in de Wall Street Journal.

Onzekerheid over toekomstig beleid
De grootste zorg voor christenen en andere minderheden blijft de vraag of hun rechten zullen worden vastgelegd in de nieuwe grondwet. Al-Sharaa’s regering kondigde in januari wijzigingen aan in het onderwijscurriculum, die neigen naar een meer fundamentalistische interpretatie van de islam.

Syrische journalist Hussam Hammoud merkte op X op: 'Naast het verwijderen van verwijzingen naar het misdadige Assad-regime, heeft de nieuwe versie een duidelijk religieuze toon.'

Eén wijziging die zorgen baart, is dat de Koranpassage 'Zij die gedwaald hebben' zou worden aangepast naar 'Joden en christenen'. Andere aanpassingen gaan over islamitische moraal en de definitie van martelaarschap, die verandert van een nationalistisch naar een religieus concept.

Hoewel de regering de wijzigingen bagatelliseert als correcties van 'verkeerd geïnterpreteerde verzen', lijkt het een duidelijke verschuiving in retoriek.

Tegenstrijdige signalen
Al-Sharaa heeft publiekelijk gesproken over de kracht van diversiteit. "Onze verschillen maken ons sterk, niet zwak", zei hij na de inname van Aleppo. Toch meldden inwoners van Damascus dat HTS-strijders langs de deuren gingen om te vragen naar ieders religie.

Deze dubbelzinnigheid past bij de geschiedenis van al-Sharaa en zijn beweging. HTS vocht jarenlang vooral tegen het Assad-regime en heeft nooit een duidelijke visie gepresenteerd voor een toekomstig Syrië. De vraag is of hij werkelijk een inclusieve staat wil opbouwen, of dat hij uiteindelijk zal terugkeren naar zijn extremistische wortels.

Voor christenen en andere religieuze minderheden in Syrië is de situatie onvoorspelbaar. Worden hun rechten gewaarborgd, dan zou dat een historische verandering betekenen. Maar als al-Sharaa terugvalt in zijn vroegere banden met jihadistische groeperingen zoals ISIS en Al-Qaida, dreigt een ramp voor deze kwetsbare gemeenschappen.