‘Heb je je handen al gewassen?’ Mijn moeder stelde die vraag vroeger regelmatig aan mij. Je kunt op alle mogelijke manieren en door allerlei oorzaken vuile handen hebben. De dokter wast zijn handen, ook al had jij je daarvóór nog speciaal gewassen. En je weet waarom!

Vuile handen kun je ook figuurlijk hebben. Bijvoorbeeld als je iets gedaan hebt wat niet in de haak is. Wat hebben we aangepakt of juist laten liggen? Niet iedereen kan zijn handen wassen in onschuld!

Moeders die hun kinderen vragen of ze hun handen al gewassen hebben, zullen daar niet aan denken. Het heeft dan alles te maken met hygiëne, niet met moraal. En al helemaal niet met geloof.

Bij sommige religies is dat wel zo. Joden en Islamieten wassen hun handen vaker dan christenen. Het begint al bij het opstaan. De handen worden gewassen en een zegenspreuk uitgesproken.

Over deze traditie had Jezus een discussie met de schriftgeleerden. Zij hadden gezien dat de discipelen van Jezus hun handen niet hadden gewassen. Jezus herinnerde de schriftgeleerden eraan dat handen wassen weliswaar een goede traditie is, maar geen voorschrift uit de Thora. Daarna ontstond er een interessante discussie over het gezag van de Thora en de mondelinge overleveringen. Over de uiterlijke dingen die we doen en onze innerlijke houding.

Het is zeer de vraag of Jezus het wassen van de handen toen officieel heeft afgeschaft. Tradities kunnen ook waardevol zijn.

Het is leerzaam welk antwoord de Joden geven op de vraag waarom zij nog altijd de handen wassen ‒ en niet alleen voor het eten. De vrome Joden wijzen erop dat het Hebreeuws letterlijk betekent ‘je handen opheffen’.

‘Wat wij met handen wassen in religieuze zin willen aantonen, is dat wij er op uit zijn onze dagelijkse arbeid te verheffen. De gewoonste zaken worden tot een hoger plan van gewijde dienstbaarheid verheven doordat wij vastbesloten zijn ook de meest normale lichamelijke functies, zoals eten, drinken, in dienst van God te stellen.’
Dat is eigenlijk de essentie van het Jodendom: het aardse, het fysieke verheffen.
Op die manier en met dat doel wassen christenen hun handen niet. Ze gebruiken hun handen om mee te werken. Toch kunnen handen worden gevouwen, handen kunnen zegenen, handen kunnen troosten. Ook wij kunnen onze handen heffen naar de hemel.
En niet alleen als we zingen.

Ds. Arie van der Veer is predikant en voormalig voorzitter en presentator van de Evangelische Omroep.