cip.nl is nu cvandaag.nl
Start gratis maand
Ds. C. P. de Boer
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

13 april 2022 door Redactie

Ds. C. P. de Boer: “Aandacht voor Israël in de kerk ebt weg”

“Wanneer de Bijbel gelezen wordt als een tijd- en cultuurgebonden document, ondermijnt dat de theologische overtuiging die stelt dat de band met Israël onopgeefbaar is vanwege Gods verbond met het Joodse volk”, stelt ds. C. P. de Boer. Vorige week organiseerde het Centrum voor Israëlstudies (het CIS) een speciaal Israëlevent in Ede. De christelijke gereformeerde predikant uit Sliedrecht gaf daar een lezing met de titel ‘Israël een vriend?!; een tussenbalans’. CIP.nl vat de lezing van ds. De Boer samen.

cvandaag Premium logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door cvandaag Premium lid P Guijt.

Word ook lid

“Is Israël mijn vriend? Mijn Joodse vrienden verwachten nu dat ik volmondig ‘ja’ zeg. Maar ik zeg: ‘Nee, Israël is voor mij geen vriend. Israël is voor mij meer dan een vriend. Israël is voor mij een broeder.’ Ik formuleer dit antwoord niet om bijdehand te zijn, ik formuleer mijn antwoord om twee redenen bewust zo. In de eerste plaats is Israël voor mij het Joodse volk, waarvan ik op grond van de Schrift vast geloof dat dit volk het volk van Gods verbond is, ook vandaag. Via dit volk heeft God aan vele andere niet-Joden in de loop der eeuwen zijn Woord en Messias gegeven.

Deze verbondenheid creëert de ruimte om door verschillende Joden wel als een vriend, maar niet als een broeder gezien te worden, de tweede reden waarom ik geen vriend maar broeder van Israël ben. Ik veracht geen erkenning in de vorm van een wederzijdse vriendschap. Ik ben er voor Israël, ook wanneer een deel van de Joodse gemeenschap om wat voor reden dan ook niet op mij zit te wachten, niets met mij heeft en geen behoefte aan vriendschap heeft. Deze verbondenheid biedt mij meer ruimte voor een duurzame relatie dan het onderhouden van een vriendschappelijke band.”

"Het bestaan van de kerk is afhankelijk van het voortbestaan van het Joodse volk"

Zoeken naar verbondenheid
“Ik zoek ook de ontmoeting met niet-religieuze Joden, omdat ik niet uitsluitend verbonden ben met de Joodse religie, maar vooral met het Joodse volk. Die verbondenheid is voor mij een van de drijfveren om gezamenlijk te strijden tegen het antisemitisme. Ik voer die strijd niet vanuit humane overwegingen, maar vanuit een existentiële verbondenheid met het Joodse volk met het oog op het bestaansrecht van het Joodse volk. Omwille van die verbondenheid voer ik die strijd dus ook vanuit zelfbehoud, omdat de geschiedenis en de actualiteit mij leert dat het lot van Bijbelgetrouwe christenen onlosmakelijk verbonden is met het lot van het Joodse volk. Het bestaan van de kerk is afhankelijk van het voortbestaan van het Joodse volk.

Deze verbondenheid geeft mij ook de ruimte om onderscheid te maken tussen de huidige politieke situatie in de staat Israël en het Israël dat komt. Ik beschouw de huidige politieke situatie in het land Israël als een instrument in Gods hand om Zijn toekomst te realiseren. Hoe God die toekomst zal realiseren, weet ik niet. Wel weet ik dat Israëls God de onderlinge verhouding tussen Israël en de volkeren radicaal ten goede voor alle volkeren zal veranderen. Omgekeerd biedt deze verbondenheid het Joodse volk ook een veilige ruimte om de kerk in zijn denken en handelen kritisch te bevragen. Ik daag mijn Joodse broeders en zusters daartoe uit. Wees niet bang, ik ben niet uw vriend, ik ben uw broeder.”

Relatie christenen en Joden
“De relatie tussen christenen en Joden in Nederland is complex. De oorzaak daarvan is de rol van kerk en samenleving voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Die duistere rol maakt dat de relatie tussen de kerken en de Joodse gemeenschap hier meer dan in het buitenland complex is. De gedecimeerde Joodse gemeenschap stond alleen, voelde zich beroofd van haar kinderen en kleinkinderen waarvan velen in de oorlogsjaren al dan niet onder dwang van hun beschermers tot het christelijk geloof waren bekeerd, en voelde zich ook door de kerken in de steek gelaten. Dit verleden frustreert tot op de dag van vandaag de relatie tussen kerk en Israël.

"Ik wacht nog steeds op de theologische doordenking van de Shoa en de rol van de kerk in deze demonische momenten in de geschiedenis van West-Europa op theologische doordenking"

De omslag in kerkelijk Nederland komt, wanneer Israël zich in de volgende oorlogen weet staande te houden en in de Zesdaagse Oorlog (1967) de Arabische legers weet te verslaan en grote gebieden verovert, waaronder Oost-Jeruzalem. In het algemeen kan worden vastgesteld dat de Nederlandse kerken deze gebeurtenissen niet theologisch duiden. Men beschouwt Israël als de kleine David die Goliath heeft verslagen er leeft dus grote sympathie en bewondering voor de underdog-rol van de Joodse staat. Pas in de jaren zeventig en tachtig leeft de theologische belangstelling op en zoekt men van beide kanten elkaar op. Toch wacht nog steeds de theologische doordenking van de Shoa en de rol van de kerk in deze demonische momenten in de geschiedenis van West-Europa op theologische doordenking.”

Aandacht voor Israël ebt weg
“Een aantal theologische factoren veroorzaken dat de aandacht voor Israël in de kerk vandaag de dag wegebt en naar alle waarschijnlijkheid niet meer terugkomt. Ik noem allereerst de impact van de secularisatie op het kerkelijke leven. Het teruglopend aantal kerkleden en de sluiting van kerkgebouwen in steden en op het platteland en het verwateren en verdwijnen van het christelijk onderwijs betekent concreet dat steeds minder Nederlanders de Bijbel, dus ook het Oude Testament lezen. Als gevolg hiervan verdwijnt de unieke geschiedenis, plaats en rol in de wereldgeschiedenis de betekenis van Israël voor de Europese geschiedenis steeds meer onbekend.

In de Nederlandse kerkgeschiedenis was vanouds de GKN (Gereformeerde Kerken in Nederland, in 2004 opgegaan in de Protestantse Kerk in Nederland, red.) het meest actief met zendingsarbeid onder de Joodse gemeenschap, zeker in de vooroorlogse periode. Kort na de oorlog ontstaat er binnen de GKN een theologische bezinning op de hermeneutiek onder leiding van de theoloog Berkhouwer. Langzaam maar zeker rijpte in de GKN de overtuiging dat we de Bijbel uitsluitend in zijn historische context kunnen lezen, ons niet meer kunnen beroepen op Schriftplaatsen en uit de Bijbel alleen nog maar tijdloze waarheden kunnen destilleren, die voor ons van betekenis zijn. Als het gaat om het toekennen van deze voor ons zinvolle betekenis weten we dat de tekst multi-interpretabel is. Ieder heeft zijn eigen waarheid en niemand kan of mag de absolute waarheid claimen. Dit theologisch proces mondt uit in het aanvaarden van het geruchtmakende rapport God met ons: over de aard van het Schriftgezag door de Gereformeerde Synode van Delft (1980).

"Een aantal theologische factoren veroorzaken dat de aandacht voor Israël in de kerk vandaag de dag wegebt en naar alle waarschijnlijkheid niet meer terugkomt"

Recent is een soortgelijk hermeneutisch proces afgerond in de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv) en Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK) met als uitkomst een theologische opvatting die principieel nauwelijks verschilt van het rapport God met ons, aldus een van de aanjagers van dit proces prof. Erik Boer. De Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) staat op dit moment voor de keus om deze hermeneutische overtuiging over te nemen, te gedogen of af te wijzen. De Gereformeerde Bond in de PKN kent geen eigen kerkelijke vergaderingen, dus ook geen ijkmomenten waarop de theologische ontwikkeling in de Bond gevolgd kan worden. De geschiedenis heeft geleerd dat de ontwikkelingen in de CGK nagenoeg parallel liepen met die in de Bond en omgekeerd en de actualiteit bewijst dit opnieuw, ook door deze thema’s die vanwege deze hermeneutische ommezwaai gethematiseerd of geagendeerd worden.”

Theologische consequenties
“Wat zijn de theologische consequenties van dit soort van nieuwe hermeneutische inzichten voor de band met Israël? Wanneer de Schrift, met name het Oude Testament gelezen wordt als een tijd- en cultuurgebonden document, ondermijnt deze hermeneutiek de theologische overtuiging die stelt dat de band met Israël onopgeefbaar is vanwege Gods verbond met het Joodse volk.

Oudtestamentische beloften die in de heilshistorische benadering van de Schrift betekenis hebben voor het Joodse volk nu, worden dan uitsluitend gelezen als historische oorkonden uit een lang vervlogen periode. Hoogstens kunnen we vandaag nog onderzoeken of deze gedateerde oorkonden een tijdloze waarheid bevatten voor de kerk van nu. Het resultaat van deze nieuwe hermeneutiek voor haar relatie met het Joodse volk is een herhaling van de zwarte bladzijden in de Westerse kerkgeschiedenis. De kerk wil opnieuw de Schrift ontfutselen uit de handen van het Joodse volk en weten allemaal waartoe dit kan leiden.

Het wordt donker in Nederland en West-Europa”, merkt de predikant op. “Maar dankzij Israëls God weet ik wat hoop is, en zing ik in verbondenheid met het Joodse volk het Israëlisch volkslied haTiqva, het lied van de hoop op Israëls God.”

Het Centrum voor Israëlstudies (CIS) ziet het als haar opdracht in kerken blijvend aandacht te vragen voor de betekenis en de positie van Israël. Dat doet ze onder andere door het geven van lezingen en onderwijs, het organiseren van studiereizen en studiebijeenkomsten, het uitgeven van publicaties en door advies aan en overleg met kerkelijke organen. Lees hier meer over het werk van CIS.

cvandaag Premium logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor cvandaag Premium

Je las net een gratis cvandaag Premium artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Praat mee

Alleen cvandaag Premium leden kunnen reageren op artikelen. Word ook cvandaag Premium lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

H
Met ontroering las ik dit artikel van ds. C.P. de Boer. Van zijn liefde voor onze broeder Israël, Gods oudste Zoon (Ex. 4:22). Als het waar is wat hij zegt (en ik geloof dat het waar is) dat "Het bestaan van de kerk afhankelijk is van het voortbestaan van het Joodse volk", dan zou dat op de chr. geref. synode (en op alle synodes), vergaderpunt nr. 1 moeten zijn. Omdat in de kerken de aandacht en liefde voor Israël wegebt, stromen omgekeerd evenredig dezelfde kerken leeg.