De hel: een goddeloze uitvinding?!

God27 september 2023 André Piet
André Piet

De laatste tijd is ‘de hel’ een heet onderwerp in de christelijke pers. De theoloog Arnold Huijgen wijdde onlangs zijn inauguratie hieraan. We spreken er te weinig over, zo meent hij, en in preken zou het vaker aan bod moeten komen. Het Nederlands Dagblad vroeg recentelijk een aantal voorgangers hoe zij dit onderwerp in hun kerken ter sprake brachten. Evenals bij Huijgen, blijken ook zij er verlegen mee te zijn. Jezus heeft meer dan wie ook over ‘de hel’ gesproken en ervoor gewaarschuwd, zo klinkt in enkele reacties. Maar wat en waar en hoe ‘de hel’ is wordt nergens duidelijk of concreet. Dat is tragisch, want die onduidelijkheid ligt niet aan de Schrift. Laten we de feiten eens op een rijtje zetten.

Geen hel maar Gehenna
In de Statenvertaling is het woord ‘hel’ de weergave van twee totaal verschillende Griekse woorden: hades (=dodenrijk, Hebr. she-ol’) en gehenna. Voor de bijbellezer zeer verwarrend, want die krijgt de indruk dat het één begrip betreft. De NBG51 heeft die verwarring gecorrigeerd door uitsluitend gehenna weer te geven met ‘hel’. In de NBV is het woord ‘hel’ helemaal verdwenen doordat men het woord gewoon onvertaald heeft gelaten. Dat laatste is wellicht de beste keuze, aangezien gehenna een plaatsnaam is en zulke namen worden in principe onvertaald gelaten. Ze worden hooguit getranslitereerd: Jeroesjalajim wordt in het Nederlands Jeruzalem en Chevron wordt Hebron, enzovoort. Trouwens, Gehenna is zelf is ook een Griekse transliteratie van het Hebreeuwse Gai Hinnom, dat ‘dal van Hinnom’ betekent. Jezus sprak nooit over de hel, maar consequent over Gehenna. Zijn luisteraars begrepen maar al te goed dat Hij daarmee verwees naar het beruchte dal ten zuidwesten van de stad Jeruzalem. Bij Hem treffen we zeker geen vaagheid over ‘de hel’: zijn luisteraars konden er zo naartoe lopen! Letterlijk.

Zijn luisteraars begrepen maar al te goed dat Hij daarmee verwees naar het beruchte dal ten zuidwesten van de stad Jeruzalem.

Kinderoffers
De reden dat Gehenna zo’n berucht dal is, wordt in de Hebreeuwse Bijbel (ons ‘Oude Testament’) uitgebreid toegelicht. Een tweetal goddeloze koningen uit het huis van Juda, Achaz en Manasse, lieten in dit dal kinderen door het vuur gaan (2 Kron. 28:3; 33:6; Jer. 7:31). Deze gruwelijke praktijk die men van de omliggende volken had afgekeken, was kwaad in de ogen van JAHWEH. Volgens de profeet Jeremia werd juist deze praktijk de aanleiding voor Jeruzalems verwoesting (Jer.19:1-8).

Een godslasterlijk concept
De beruchte reputatie van Gehenna is gebaseerd op het feit dat Israëlieten op die plaats hun kinderen ritueel door het vuur lieten gaan. Deze praktijk geldt als de goddeloosheid ten top. Bij herhaling wordt gezegd dat dit idee in Gods hart nooit is opgekomen (Jer.7:31; 19:5). Laat dit goed op u inwerken. Want wat de christelijke theologie heeft gedaan is Gehenna omvormen tot een ‘hel’, waarin God Zelf de gruwelijke daden pleegt die Hij nadrukkelijk als goddeloos kwaad veroordeelt. Met andere woorden de gruwelijkste praktijk ooit, heeft men geprojecteerd op God Zelf! En dat ook nog eens “tot in eeuwigheid”. Dat laatste begrip is een kwestie apart, maar ik volsta hier met de vaststelling dat ‘eeuwigheid’ in de Schrift (Gr. aion) duidt op een wereldtijdperk met zowel een begin als een einde (“vóór de aionen”, “voleinding der aionen”, etc.). Eeuw-ig betekent in de Bijbel niet eindeloos, maar houdt verband met eeuw, aeon.

Gehenna in de toekomst
Wanneer Jezus spreekt van Gehenna, refereert Hij onder andere ook aan het laatste vers van het boek Jesaja. Daar lezen we over het toekomstig vrederijk waarin de volken zullen optrekken naar Jeruzalem en daarbij ook de plaats zullen passeren waarin de onbegraven lijken liggen van goddeloze mannen. Het is bedoeld als een waarschuwing, God laat niet met Zich spotten. Gehenna zal volgens de profeten in de toekomst opnieuw een rol spelen, en voor JAHWEH zelfs heilig zijn (Jer.31:40).
God straft niet om te straffen, maar om recht te zetten en om terecht te brengen.

Jezus’ toevoeging in Marcus 9:48 over Gehenna “waar hun worm niet sterft en het vuur niet wordt uitgeblust” wordt hardnekkig foutief uitgelegd. Met deze opmerking refereert Hij aan Jesaja 66:24 waar sprake is van een verbrandingsplaats bij Jeruzalem waar lijken liggen te ontbinden. Dat is inderdaad een nogal macaber aanblik, maar wel iets totaal anders dan wat de christelijke traditie van ervan heeft gemaakt: een onderaards oord waar zielen worden gefolterd. In de grondtekst van Marcus 9:48 staat ook niet dat het vuur onuitblusbaar is, maar dat het niet wordt gedoofd. Iets heel anders. En dat “hun worm niet sterft” betekent niet dat deze mensen niet sterven, maar de maden die hen aanvreten niet sterven. Maden sterven sowieso niet, maar verpoppen zich.
Kortom, het gangbare begrip van ‘de hel’ staat in alles haaks op wat de Schrift leert over Gehenna.

Hel versus gericht
De Bijbel is er volkomen helder over dat God oordeelt en gericht uitoefent. En dat doet Hij lang niet altijd zachtzinnig. Denk maar aan de zondvloed of aan Sodom en Gomorra. Maar denk erom: Gods oordelen zijn verhoudingsgewijs kortdurend. Psalm 30 vers 6 zegt: “want een ogenblik duurt Zijn toorn, een leven lang Zijn welbehagen”. God zet de dingen recht, precies wat het woord ‘gericht’ ook betekent. Dat proces kan uiterst pijnlijk zijn, maar het heeft altijd het oogmerk van herstel. God straft niet om te straffen, maar om recht te zetten en om terecht te brengen. Gods gerichten zijn daarom ook altijd een uiting van Zijn liefde en trouw. Hij laat niet varen de werken van Zijn handen. Daarom is er geen groter karikatuur van de God van de Bijbel, dan het leerstuk van de hel.

André Piet is Bijbelleraar en heeft sinds 2000 de bijbelstudie-website Goed Bericht onder zijn hoede. Bovenstaand artikel verscheen onlangs op zijn website en is met toestemming overgenomen door Cvandaag.

Wij vragen ons af...

De hel...

Praatmee

Beluister onze podcast

#322 Patrick & Jeffrey over David de Vos, de Trump-bijbel en een opvallende arrestatie
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Insalvation
Nieuws

InSalvation en Reyer lanceren nieuwe single: Leeuw van Juda

Met ‘Leeuw van Juda’ lanceert InSalvation een nieuwe single. Voor deze indrukwekkende song over Jezus werkten Jafeth en Sifra Bekx samen met Reyer. De single kwam vrijdag uit op alle kanalen en gaat over het aanbidden en prijzen van Jezus in de hemel

gomes
Positief nieuws

Voormalig PSV-keeper is nu predikant: "Jezus heeft mijn leven veranderd"

Jarenlang was hij een ontzettend populaire keeper bij PSV. Dit weekend keert de Braziliaanse Heurelho Gomes voor even terug bij de voetbalclub uit Eindhoven. In gesprek met de NOS vertelt hij over zijn nieuwe leven als predikant. “Jezus heeft mijn le

Tom de Wal
Nieuws

Kamervragen over demoonuitdrijving bij kinderen met autisme door Tom de Wal

D66 en GroenLinks/PvdA hebben Kamervragen gesteld over de Frontrunners Ministries en Tom de Wal. De politieke partijen stellen zich voornamelijk zorgen te maken over het uitdrijven van demonen bij kinderen. Directe aanleiding daarvoor is een publicat

ontmoetingsdag
Nieuws

Stichting Israël en de Bijbel organiseert ontmoetingsdag over wereldwijde impact 7 oktober

Stichting Israël en de Bijbel richt zich op de Ontmoetingsdag 9 mei vooral op de Joden buiten Israël en op de wereldwijde impact van ‘7 oktober’. Ver weg van IsraëlhuisSinds 1948 ligt de focus vaak op de Joden in Israël. Toch woont ruim de helft van

vluchtelingenkamp
Nieuws

Jaar oorlog in Sudan: hongersnood bedreigt 7 miljoen mensen

Maandag 15 april is het precies een jaar geleden dat de oorlog in Sudan uitbrak. Dit conflict, dat begon in de hoofdstad Khartoem, heeft zich ontwikkeld tot de grootste humanitaire crisis ter wereld. Terwijl de wereld afgeleid wordt door andere confl

Jeremia 26:6
Verdieping

De stenen van de Klaagmuur vertellen ten diepste wie God is

De Klaagmuur. Het is maar een muur. Wel een gerestaureerde muur. Het laatste overblijfsel van de buitenmuur, die ooit om het tempelplein was gebouwd. Van de oorspronkelijke tempel in Jeruzalem is alleen deze muur over. Ooit heeft de profeet Jeremia i

Laurens Pruis
Video

In Efeze 2 wordt het grootste probleem van de mensheid onthuld

Het grootste probleem van ons mensen wordt onthult in Efeze 2: de mensheid is morsdood door zonde. Paulus benadrukt dat we wandelden als doden, gevangen in rebellie tegen God. Wat is het antwoord op dit probleem? Gods genade! Door Zijn liefde maakte

ds. C. G. Vreugdenhil
Video

Terugkijken: ds. Vreugdenhil beantwoordt Refoweb-vragen

In onderstaande aflevering van 'Pastorie online', een programma van Refoweb.nl op de Reformatorische Omroep, is ds. C. G. Vreugdenhil te gast om te spreken over het thema 'O, alle gij dorstigen...'. De emeritus-predikant uit de Gereformeerde Gemeente

Meerartikelen

'De Wereld Rond'
Podcast

Zendingswerker deelt ervaringen in podcast: Jaap de Bruine

In deze podcastaflevering van 'De Wereld Rond' hoor je een gesprek met een zendeling die afkomstig is uit Zeeland. Jaap de Bruine kwam in 1972 in Spanje aan als zendeling en is sindsdien niet meer weggegaan. Beluister het gesprek:

Psalmen Challenge
Podcast

Psalmen Challenge: in deze podcast bespreken christenen Psalm 35

Symfonie van het hart is de psalmenchallenge die jou voorziet van alles wat je nodig hebt om het hele psalmenboek uit de Bijbel door te gaan. Teun van der Leer, Remko Ongersma en Peter Kruijt, de initiatiefnemers van de Psalmen Challenge, bespreken s

Op weg met de ander
Nieuws

Ontmoetingsdag voor mensen met beperking

De christelijke familievereniging Op weg met de ander houdt op zaterdag 20 april in Krimpen aan den IJssel haar 29e familie-ontmoetingsdag. De dag is bestemd voor mensen met een verstandelijke beperking, hun familieleden en begeleiders. ’s Morgens ho

Preston Sprinkle
Boekfragment

Transgenders hebben geen behoefte aan ik-weet-precies-hoe-alles-zit christenen

Er is niet één allesomvattende oplossing voor alle mensen die transgevoelens ervaren. Als iemand zegt dat die trans is, betekent dat alleen maar… dat die je net verteld heeft dat die trans is, en is jou zomaar een kans in de schoot geworpen om een re

europa
Nieuws

Meerderheid Europees Parlement wil abortus erkennen als mensenrecht: 'Duistere week'

Een meerderheid van het Europees Parlement heeft donderdag voor een resolutie gestemd waarin wordt opgeroepen abortus als een mensenrecht te erkennen. Men wil abortus opnemen in het Handvest van grondrechten van de Europese Unie. Dat gebeurt overigen

Kostiantyn Maksimov
Nieuws

Verdwenen Oekraïense priester staat terecht voor spionage

De opgepakte Oekraïense priester Kostiantyn Maksimov (40) staat een zware tijd te wachten: hij staat terecht voor spionage, schrijft waakhond Forum18. Maksimov, een Oekraïens-orthodoxe priester uit Zaporizja, werd door Russische strijdkrachten meegen

Arie en Wilma
Video

Arie en Wilma Zwitser zondag te gast bij Hour of Power

Aanstaande zondag zijn Arie en Wilma Zwitser te gast bij Hour of Power. Arie kreeg twee herseninfarcten en zijn leven hing aan een zijden draadje. De gebeurtenissen veranderde de kijk op het leven van Arie en Wilma drastisch. Ze vertellen er openhart

Willem Lingeman
Column

Haastige kerkgangers

Zondagmorgen is altijd weer een bijzonder moment in het leven van de familie Lingeman. Omdat de samenkomst die wij bezoeken zo’n dertig kilometer van onze woonplaats is, ligt er elke eerste dag van de week een reis door het ‘groene hart van Holland’

David de Vos
Nieuws

David de Vos reageert op vele kritiek: "Ik houd ontzettend veel van Jezus"

“Ik had niet gedacht dat mijn boek zoveel zou doen.” Aan het woord is evangelist David de Vos. Naar aanleiding van zijn boek ‘Rauw’ en de interviews die hij rondom dat boek gaf, kreeg hij te maken met talloze reacties, zowel positief als negatief. In

De ravage in het Wisconsin Family Action-kantoor
Nieuws

Man die brandbom in pro-life kantoor gooide veroordeeld tot 7,5 jaar gevangenisstraf

In mei 2022 gebeurde het: een man gooide een Molotov-cocktail in het kantoor van de christelijke pro-life organisatie Wisconsin Family Action. Het resultaat was een ravage. Nu is de man veroordeeld tot 7,5 jaar cel, bericht de Christian Post. De dade

Geweld in de Bijbel
Video

Geweld in de Bijbel: hoe gaan we als christenen hiermee om?

Op verschillende plekken in het Oude Testament komt geweld voor. Dit kan best een lastig onderwerp zijn, wanneer iemand je daarmee confronteert. In een video op het YouTube-kanaal Bijbelcursussen wordt uitleg gegeven over geweld in de Bijbel en hoe d

ds. J. R. van Vugt
Nieuws

Refoweb-vragensteller: 'Hoe weet ik dat ik oprecht geloof?'

'Ik snap alleen niet zo heel goed wat geloven nou precies is? Is het nou iets wat ik zelf moet doen of doet Christus dit? Hoe weet ik dat ik oprecht geloof? En hoe zit het geloof in elkaar? Kunt u dit voor mij uitleggen in Jip-en-Janneke-taal wat gel