Unieke vondst in Jeruzalem: zegel met Bijbelse naam ontdekt

Nieuws 4 augustus 2025 2 minuten Jeffrey Schipper
kleizegeltje
Temple Mount Sifting Project

Een piepklein kleizegeltje met een eeuwenoude inscriptie, maar met een grote betekenis, is onlangs ontdekt in Jeruzalem. De vondst werd gedaan door het Temple Mount Sifting Project, een archeologisch initiatief dat al ruim twintig jaar duizenden vrijwilligers laat helpen met het zeven van aarde van de Tempelberg. De inscriptie op het zegel verwijst mogelijk naar een dienaar van koning Josia; een van de rechtvaardige koningen van Juda uit het Oude Testament.

Het kleizegeltje, of bulla, dateert uit de tijd van de Eerste Tempel (ongeveer in de 7e eeuw voor Christus) en draagt een duidelijk leesbare inscriptie in oud-Hebreeuws schrift: “Behorend aan Yed[a‛]yah (zoon van) Asayahu.” Archeoloog Zachi Dvira sprak in The Times of Israel van een bijzondere ontdekking: “Het is pas de tweede keer in twintig jaar dat we een zegel vinden met zo’n volledige en leesbare tekst.”

De naam Asayahu is verwant aan de Bijbelse naam Asaja, een hofdienaar van koning Josia, zoals genoemd in 2 Koningen 22 en 2 Kronieken 34. In deze bijbelgedeelten lezen we hoe koning Josia diep geraakt wordt wanneer het wetboek van de HEER aan hem wordt voorgelezen. Uit ontzetting scheurt hij zijn kleren en geeft hij zijn dienaren - onder wie Asaja - de opdracht om de HEER te raadplegen.

Zo staat er geschreven: “Toen de koning de woorden van het wetboek hoorde, scheurde hij zijn kleren [...] en hij beval: ‘Ga, raadpleeg de HEER voor mij en voor het volk’” (2 Koningen 22:11-13). Hoewel het niet met zekerheid vaststaat dat het om deze Asaja gaat, is het aannemelijk dat het zegel toebehoorde aan iemand uit de koninklijke administratie. Zulke kleizegeltjes werden in die tijd gebruikt om goederen in opslagruimten te verzegelen.

Vondst met symboliek: vlak voor Tisha B’Av
De ontdekking van het zegel komt op een bijzonder moment: vlak voor Tisha B’Av, de negende dag van de Joodse maand Av. Dit is de rouwdag waarop de vernietiging van zowel de Eerste als de Tweede Tempel wordt herdacht. Archeoloog Dvira noemt het opvallend dat juist nu deze vondst werd gedaan: “Het herinnert ons aan de diepe wortels van het Joodse volk in Jeruzalem.”

Toeval of voorzienigheid?
De vondst werd gedaan door vrijwilliger Mordechai Ehrlich, die in een emmer met botmateriaal iets opmerkte. “Het leek op een bot, had de kleur van een bot, maar hij zag dat het van klei was en merkte een inscriptie op”, aldus Dvira. Dankzij moderne technieken zoals Reflectance Transformation Imaging (RTI) kon het object nauwkeurig worden bestudeerd. Zulke technologie maakt het mogelijk om zelfs de kleinste details van artefacten zichtbaar te maken.

Door het zorgvuldig zeven van aarde van de Tempelberg zijn inmiddels ruim een half miljoen voorwerpen ontdekt. Veel van deze vondsten, zoals dit kleizegeltje, hebben een directe link met de Bijbelse tijd. Dvira: “Waar vroeger de meeste kleizegeltjes van de antiekmarkt kwamen, zien we nu dankzij gecontroleerde opgravingen een veel grotere toename in authentieke vondsten.”

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #8 : Jafeth en Sifra Bekx over aanbidding als levensstijl
Of beluister op:

Meerartikelen

Proponent L. Hartog
Nieuws

Proponent L. Hartog neemt beroep naar Zijderveld aan

Proponent L. Hartog (foto) uit Brandwijk wordt de nieuwe predikant van de hervormde gemeente van te Zijderveld. Hij nam het op hem uitgebrachte beroep aan. Daarmee gaat Hartog voor het eerst als gemeentepredikant aan de slag. Hartog volgt in Zijderve

bosbrand
Nieuws

Heftige bosbranden: christenen in Spanje vragen om gebed

De verwoestende bosbranden die de Spaanse regio's Madrid en Ávila teisteren, hebben inmiddels tienduizenden hectares natuur in de as gelegd en tienduizenden mensen getroffen. Te midden van de crisis roept het christelijke conferentiecentrum Pinos Rea

Nicaragua
Nieuws

Gepensioneerde bisschop al weken spoorloos in Nicaragua

Al bijna een maand is er geen levensteken meer vernomen van de 80-jarige bisschop emeritus Juan Abelardo Mata Guevara uit Nicaragua. Kerkelijke leiders, de Verenigde Naties en verschillende internationale organisaties maken zich grote zorgen over zij

Ds. J. C. de Groot
Video

Ds. J. C. de Groot gedenkt 40-jarig ambtsjubileum: "Het is voor mij een groot wonder"

Ds. J. C. de Groot herdacht onlangs zijn veertigjarig ambtsjubileum. Tijdens een dienst in de Grote Kerk van Dordrecht blikte de hervormde predikant voorafgaand aan de preek terug op zijn ambtelijke loopbaan. De Groot werd in 1986 als predikant beves

Päivi Räsänen
Nieuws

Päivi Räsänen stapt naar Europees Hof: "Vreedzame geloofsuitingen mogen nooit een misdaad zijn"

De Finse politica en voormalig minister van Binnenlandse Zaken Päivi Räsänen heeft beroep aangetekend bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) tegen haar veroordeling wegens een kerkelijk pamflet over huwelijk en seksualiteit. Dat heef

Bijbeltijd
Podcast

Annet de Jonge vertelt in podcast hoe je Gods stem kunt leren verstaan

Hoe herken je de stem van God? En hoe pas je dat toe in het dagelijks leven? Die vragen staan centraal in de tweede aflevering van de podcastserie What Really Matters?! van Stichting Naba. Spreker Annet de Jonge gaat daarin in op het verstaan van God

Kerkmuziek
Persbericht

Wil je je als kerkmusicus verder ontwikkelen? Oriëntatiecursus opnieuw van start

Mensen die actief zijn in de kerkmuziek kunnen zich weer aanmelden voor het oriëntatiejaar van de Praktijkcursus Amateur Kerkmusicus. De cursus start in september 2026 en is bedoeld voor amateurmusici die zich verder willen ontwikkelen in hun rol bin

Henk Jochemsen
Interview

Henk Jochemsen over de genderrevolutie: “Onze gevoelens bepalen wie we werkelijk zijn”

Volgens ethicus-filosoof Henk Jochemsen is de huidige genderdiscussie een uiting van een bredere cultuurverandering. Waar vroeger het lichaam uitgangspunt was, is nu steeds vaker de persoonlijke beleving leidend geworden. In gesprek met Cvandaag besp

Meerartikelen

Wandeling
Column

Drieëndertig wandelingen als teken van trouw aan het Joodse volk

Wat begon met twee wandelaars in Amersfoort, is uitgegroeid tot een landelijke beweging. Deze maand vinden verspreid door Nederland maar liefst drieëndertig solidariteitswandelingen plaats voor de Joodse gemeenschap. De initiatiefnemer blikt terug op

Agnes Huizinga en Wim Noordzij
Boekfragment

Is klanktaal voor iedere christen bedoeld?

Is klanktaal alleen weggelegd voor christenen met een bijzondere gave of een speciale ervaring met de Heilige Geest? Agnes Huizinga en Wim Noordzij maken duidelijk dat Paulus onderscheid maakt tussen klanktaal in de samenkomst en klanktaal als persoo

ACN
Nieuws

Kerk biedt hoop in ‘apocalyptisch’ Venezuela

Tussen ingestorte gebouwen, tentenkampen en onvoorstelbaar verdriet blijft de Kerk in Venezuela dicht bij de slachtoffers. Dankzij haar sterke netwerk kan zij snel hulp bieden. Kerk in Nood ondersteunt priesters, religieuzen en leken die dag en nacht

Ds. W. Pieters
Video

HHK-predikant: "De Heilige Geest leert beloften én beschuldigingen persoonlijk lezen”

In een recente preek over Handelingen 3 benadrukte ds. W. Pieters, hersteld hervormd emerituspredikant, dat de Heilige Geest de mens leert de Bijbel persoonlijk te lezen. Wie zichzelf leert herkennen in Gods Woord, ontkomt niet aan de aanklacht van z

ds. A.T. Vergunst
Dagelijks leven

Ds. Vergunst beantwoordt Refoweb-vraag: 'Bij God is altijd een nieuw begin mogelijk'

'Ik heb door eigen schuld een zwaar leven. Zou God nog één keer naar mij willen omzien?' Met die indringende vraag wendt een vrouw uit de Gereformeerde Gemeenten zich via Refoweb tot ds. A.T. Vergunst. De predikant uit het Nieuw-Zeelandse Carterton r

Gert van Hoef
Video

Prachtig: Gert van Hoef brengt improvisatie Willem Hendrik Zwart over Psalm 116 ten gehore

'Ik zal Uw naam met dankerkentenis; Verheffen, U al mijn geloften brengen; 'k Zal liefd' en lof voor U ten offer mengen, In 't heiligdom, waar 't volk vergaderd is', zo luidt het tiende vers van Psalm 116. Organist Gert van Hoef bracht onlangs een pr

Hoorn van Afrika
Nieuws

SDOK-event: Ex-moslims vertellen over evangelisatie onder doodsbedreiging

Twee christenen uit de Hoorn van Afrika vertellen op zaterdag 10 oktober in Veenendaal hoe zij ondanks bedreigingen en vervolging het Evangelie blijven delen met moslims. Tijdens het gratis najaarsevent 'Getuigen met lef' van SDOK staan hun persoonli

Oeganda
Nieuws

Oegandese predikant (25) vermoord na debat over christendom en islam

Een openbare discussie over christendom en islam heeft een jonge predikant in Oeganda vermoedelijk het leven gekost. Enkele uren nadat dominee Bernard Mulongo had deelgenomen aan een interreligieus debat, werd hij op weg naar zijn verblijfplaats aang

Gor Khatchikyan
Preekverslag

Gor Khatchikyan: “Misschien moeten er muren rond je hart worden gesloopt”

Soms is een ingrijpende verbouwing nodig om Gods vrede te brengen én te ontvangen. Aan de hand van het Bijbelverhaal van de vrouw uit Sunem laat Gor Khatchikyan tijdens de New Wine Zomerconferentie zien dat vrede meer vraagt dan goede bedoelingen. “M

Ds. Maarten van Loon
Column

De kunst van het zwijgen en het stellen van goede vragen

Spreken is zilver en zwijgen is goud, zo luidt een bekend spreekwoord. Daar zit veel waars in. Maar er valt ook het nodige op af te dingen. Dat doe ik verderop. Nu eerst even over het gelijk van dit spreekwoord. Hoe vaak wordt er immers niet te snel

Rechtspraak
Nieuws

‘Het bloed van je broer roept om recht’: OM eist acht jaar cel en tbs voor doodslag op broer

De 26-jarige Arné M. uit Gouda zou zijn broer Peter met meer dan honderd messteken hebben gedood. Binnen het reformatorische gezin leefden al langer grote zorgen over zijn psychische toestand. “Mijn ouders zien dat het bij ons toegaat als bij Kaïn en

abdij
Nieuws

Machtsstrijd in Franse abdij escaleert: pater ontvoerd en mishandeld

Een interne machtsstrijd in een benedictijner abdij in Midden-Frankrijk is uitgelopen op een ontvoering en mishandeling van de overste van het klooster. Pater Placide, overste van de Abdij Notre-Dame de Bellaigue in het departement Puy-de-Dôme, verdw