Unieke vondst in Jeruzalem: zegel met Bijbelse naam ontdekt

Nieuws 4 augustus 2025 2 minuten Jeffrey Schipper
kleizegeltje
Temple Mount Sifting Project

Een piepklein kleizegeltje met een eeuwenoude inscriptie, maar met een grote betekenis, is onlangs ontdekt in Jeruzalem. De vondst werd gedaan door het Temple Mount Sifting Project, een archeologisch initiatief dat al ruim twintig jaar duizenden vrijwilligers laat helpen met het zeven van aarde van de Tempelberg. De inscriptie op het zegel verwijst mogelijk naar een dienaar van koning Josia; een van de rechtvaardige koningen van Juda uit het Oude Testament.

Het kleizegeltje, of bulla, dateert uit de tijd van de Eerste Tempel (ongeveer in de 7e eeuw voor Christus) en draagt een duidelijk leesbare inscriptie in oud-Hebreeuws schrift: “Behorend aan Yed[a‛]yah (zoon van) Asayahu.” Archeoloog Zachi Dvira sprak in The Times of Israel van een bijzondere ontdekking: “Het is pas de tweede keer in twintig jaar dat we een zegel vinden met zo’n volledige en leesbare tekst.”

De naam Asayahu is verwant aan de Bijbelse naam Asaja, een hofdienaar van koning Josia, zoals genoemd in 2 Koningen 22 en 2 Kronieken 34. In deze bijbelgedeelten lezen we hoe koning Josia diep geraakt wordt wanneer het wetboek van de HEER aan hem wordt voorgelezen. Uit ontzetting scheurt hij zijn kleren en geeft hij zijn dienaren - onder wie Asaja - de opdracht om de HEER te raadplegen.

Zo staat er geschreven: “Toen de koning de woorden van het wetboek hoorde, scheurde hij zijn kleren [...] en hij beval: ‘Ga, raadpleeg de HEER voor mij en voor het volk’” (2 Koningen 22:11-13). Hoewel het niet met zekerheid vaststaat dat het om deze Asaja gaat, is het aannemelijk dat het zegel toebehoorde aan iemand uit de koninklijke administratie. Zulke kleizegeltjes werden in die tijd gebruikt om goederen in opslagruimten te verzegelen.

Vondst met symboliek: vlak voor Tisha B’Av
De ontdekking van het zegel komt op een bijzonder moment: vlak voor Tisha B’Av, de negende dag van de Joodse maand Av. Dit is de rouwdag waarop de vernietiging van zowel de Eerste als de Tweede Tempel wordt herdacht. Archeoloog Dvira noemt het opvallend dat juist nu deze vondst werd gedaan: “Het herinnert ons aan de diepe wortels van het Joodse volk in Jeruzalem.”

Toeval of voorzienigheid?
De vondst werd gedaan door vrijwilliger Mordechai Ehrlich, die in een emmer met botmateriaal iets opmerkte. “Het leek op een bot, had de kleur van een bot, maar hij zag dat het van klei was en merkte een inscriptie op”, aldus Dvira. Dankzij moderne technieken zoals Reflectance Transformation Imaging (RTI) kon het object nauwkeurig worden bestudeerd. Zulke technologie maakt het mogelijk om zelfs de kleinste details van artefacten zichtbaar te maken.

Door het zorgvuldig zeven van aarde van de Tempelberg zijn inmiddels ruim een half miljoen voorwerpen ontdekt. Veel van deze vondsten, zoals dit kleizegeltje, hebben een directe link met de Bijbelse tijd. Dvira: “Waar vroeger de meeste kleizegeltjes van de antiekmarkt kwamen, zien we nu dankzij gecontroleerde opgravingen een veel grotere toename in authentieke vondsten.”

Praatmee

Beluister onze podcast

#397 Patrick, Jeffrey & Bart Bolhuis over De Linkse Kerk: is links stemmen Bijbelser dan rechts?
Of beluister op:

Meerartikelen

Hadja Lahbib
Nieuws

EU financierde organisatie achter abortusinitiatief: SGP stelt vragen

De Europese Commissie heeft financiële steun verleend aan de organisatie achter het omstreden burgerinitiatief My Voice, My Choice. Dat blijkt uit antwoorden van Eurocommissaris Hadja Lahbib (foto) op vragen van SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruisse

Duitsland kerk
Nieuws

Aantal kerkleden in Duitsland blijft dalen

Het aantal christenen in Duitsland is in 2025 opnieuw gedaald. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Evangelische Kerk in Duitsland (EKD). Eind 2025 waren ongeveer 17,4 miljoen mensen lid van een protestantse kerk. Dat is een daling van ruim drie proc

Schots parlement
Nieuws

Schotse christenen dankbaar: parlement verwerpt wet voor hulp bij zelfdoding

Het Schotse parlement heeft een voorstel voor hulp bij zelfdoding verworpen. Na een lang en emotioneel debat stemden 69 parlementsleden tegen en 57 voor. Eén lid onthield zich van stemming. Het wetsvoorstel was ingediend door politicus Liam McArthur.

Nigeria jihadisten
Nieuws

Predikant gedood en tientallen christenen ontvoerd in Nigeria

In de Nigeriaanse staat Kaduna is opnieuw een christelijke gemeenschap aangevallen. Daarbij werd een predikant gedood en zijn tientallen gelovigen ontvoerd. De aanval vond eind februari plaats in het dorp Dorowa, in het district Sanga. Volgens lokale

Ds. G. J. Baan
Video

Dit is wat GerGem-predikant G. J. Baan verbaast als hij op de Veluwe komt

Ds. G. J. Baan, predikant van de gereformeerde gemeente te Rotterdam-Zuidwijk, komt regelmatig op de Veluwe. De predikant verbaast zich dan over iets wat hij vaak tegenkomt wanneer hij een bezoekje brengt aan het onder Nederlanders populaire gebied.

Prestonwood Baptist Church
Nieuws

Onrust tijdens kerkdienst in Texas na verstoring door bezoeker

Een kerkdienst in een grote gemeente in de Amerikaanse staat Texas is afgelopen zondag verstoord. Een man begon luid te roepen tijdens de preek. Beveiligers hebben hem uiteindelijk uit de zaal verwijderd. Het incident vond volgens de Christian Post p

Ds. Alfred van de Weg
Column

Zoektocht van dj schudt christenen wakker

Wat gebeurt er wanneer een dominee en een dj samen op een podium staan? Tijdens een Jij daar-avond met dj Sefa en ds. G. van Zanden kwamen honderden jongeren samen om na te denken over muziek, geloof en levensvragen. De avond werd een inkijkje in een

Jeffrey Schipper
Hoofdredactioneel commentaar

Cvandaag en Raad voor de Journalistiek: reflectie op werkwijze in kwestie-Paul Visser

De Raad voor de Journalistiek heeft geoordeeld dat een klacht tegen Cvandaag gegrond is naar aanleiding van het artikel “Kerkstrijd in Rotterdam: ‘Klachten waren middel om ds. Paul Visser te cancelen’”. Die uitspraak nemen wij serieus. Tegelijk vinde

Meerartikelen

Marco van Putten
Column

Is vergeving wel de kern van het evangelie? Een andere kijk op Jezus' boodschap

Veel christenen zien vergeving van zonden als de kern van het evangelie. Volgens Marco van Putten is dat echter te eenvoudig. In deze bijdrage onderzoekt hij wat de Bijbel zegt over zonde, verlossing en de rol van de Torah. Daarbij stelt hij de vraag

Douwe Scheepsma Szn
Opinie

Een christen stemt niet: een vergeten overtuiging uit de broederbeweging

Moet een christen stemmen en politieke verantwoordelijkheid nemen? Voor veel gelovigen is dat vanzelfsprekend. Toch bestaat er binnen delen van de christelijke traditie een andere overtuiging. In de broederbeweging gold lange tijd het motto: no ballo

Sam en Kely
Interview

Als het wonder uitblijft: leven met een onvervulde kinderwens

Huisje, boompje, beestje, kindje. Bij veel christenen ziet het ideaalbeeld er ongeveer zo uit: je ontmoet ergens in je jongvolwassen jaren een leuke jongen of een lief meisje. Je vindt een baan, koopt samen een huis en beleeft een prachtige bruiloft.

Joodse synagoge na brandstichting
Nieuws

SGP en CU willen dat kabinet-Jetten optreedt na aanslagen op Joodse instellingen

De aanslagen van afgelopen week op Joodse instellingen hebben Joods Nederland en daarbuiten opgeschrikt. Als het aan de SGP en de ChristenUnie ligt, treedt het kabinet van minister-president Rob Jetten veel daadkrachtiger op tegen antisemitisme. De p

Arjan Lock
Persbericht

EO Metterdaad start noodhulpactie voor vluchtelingen in Libanon

Sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten zijn in Libanon grote aantallen mensen op de vlucht geslagen. Gezinnen moesten halsoverkop hun huizen verlaten, kinderen slapen op straat en ook complete dorpen zijn geëvacueerd. In samenwerking met

Anne Rats - De Stokerij Schiedam
Nieuws

Lutherse Kerk Schiedam podium voor 'onheilige mis op heilige grond'

De voormalig Lutherse Kerk in Schiedam is op zaterdag 21 maart de plek waar hogepriesteres Anne Rats een 'onheilige mis op heilige grond' organiseert. Theatergezelschap De Stokerij noemt het een theater waarbij er ook tien geboden zijn en een vuurrit

Nigeria
Nieuws

Christen gedood en vijf gelovigen ontvoerd bij aanval in Nigeria

In Nigeria is opnieuw een dodelijke aanval uitgevoerd op een christelijke gemeenschap. Gewapende aanvallers hebben een christelijke man gedood en vijf anderen ontvoerd. Onder de ontvoerden is ook de vrouw van het slachtoffer, meldt Morning Star News.

asielbeleid Nederland
Nieuws

Kerkleiders waarschuwen senatoren in open brief voor verharding asielbeleid

Kerkvertegenwoordigers uit de Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) hebben stevige kritiek geuit op de voorgenomen verharding van het asielbeleid. In een open brief aan de Eerste Kamer roepen bisschop Gerard de Korte en scr

Straatprediker evangeliseert
Nieuws

Organisatie start rechtszaak tegen Chicago aan na arrestatie straatpredikers

Een christelijke organisatie is een rechtszaak gestart tegen de Amerikaanse stad Chicago. Aanleiding zijn de recente arrestaties van drie straatpredikers. De zaak is ingediend door het American Center for Law and Justice (ACLJ). Volgens hen schond de

Laurentine van Landeghem
Interview

Laurentine van Landeghem vond rust in Jezus: "Hij is genoeg, niet ik"

Ze had een succesvol modemerk, een droomhuis in Spanje en duizenden volgers op social media. Toch bleef er een leegte knagen bij de van oorsprong Belgische Laurentine van Landeghem. Afgelopen zondag vertelde ze in Hour of Power openhartig over haar z

Ds. M. Maas
Video

Ds. Maas vertelt hoe je als christen positief uit de toon kunt vallen

"Het leven met God is geen film met alleen maar mooie fragmentjes", aldus ds. M. Maas. De hervormde predikant uit Rijssen preekte over Jozef die door zijn broers als slaaf verkocht werd. Maar diezelfde Jozef werd door God bijgestaan en groeide zelfs

Samuel Leeds
Nieuws

Britse zakenman wil kerk kopen om te voorkomen dat het appartementen worden

De Britse zakenman Samuel Leeds wil een kerk opkopen om die gratis beschikbaar te stellen aan christenen. Hij hoopt zo te voorkomen dat het gebouw wordt omgebouwd tot een appartementencomplex. Dat schrijft Christian Daily International. De kerk in kw