Alarmerend rapport van klimaatwetenschappers: Wat kunnen we doen als christenen?

Dagelijks leven 28 maart 2023 Micha Nederland
klimaatverandering

Vorige week is er een nieuw rapport van het IPCC uitgekomen. Opnieuw bevestigen honderden wetenschappers in dit nieuwe rapport dat we ons in een zeer zorgwekkende situatie bevinden. De mogelijkheden om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad raken snel uit zicht. Nu al zijn de gevolgen van klimaatverandering voor een deel onomkeerbaar. Denk aan plant- en diersoorten die in sommige gebieden verdwijnen (of al zijn verdwenen).

Het nieuwe rapport onderstreept de noodzaak om meer actie tegen klimaatverandering te ondernemen, zegt de voorzitter van het IPCC, Hoesung Lee. Hij noemt ook hoopvolle ontwikkelingen. En concludeert: ‘Als we nu handelen, kunnen we nog steeds een leefbare en duurzame toekomst veiligstellen.’

In dit blog vertellen we je meer over wat het IPCC precies is en waarom het zo belangrijk is. Ook geven we je graag wat Bijbelse inzichten mee, lees- en luistertips om je verder te verdiepen en gespreksvragen om met vrienden, familie of kerkgenoten door te praten over de klimaatcrisis.

Het uitbuiten van natuurlijke hulpbronnen en het uitputten van de bodem is destructief voor de schepping en uiteindelijk ook voor onszelf.

Wat is IPCC?
IPCC staat voor ‘Intergovernmental Panel on Climate Change’. Het panel bestaat uit honderden experts uit de hele wereld. Zij werken bijvoorbeeld als onderzoekers op universiteiten en in onderzoekscentra. Een van deze experts is bijvoorbeeld professor Katharine Hayhoe, die het prachtige boek Hoop voor de aarde schreef.

Het IPCC doet zelf geen onderzoek. In plaats daarvan evalueren de wetenschappers bestaande onderzoeken. Ze brengen de meest relevantie wetenschappelijke inzichten bij elkaar in een rapport, gericht aan beleidsmakers wereldwijd. Het IPCC bestaat sinds 1988, en het rapport dat vandaag is gepubliceerd is het zesde rapport.

Waarover schrijft het IPCC?
Het doel van de IPCC-rapporten is om de wetenschap goed te begrijpen en interpreteren, zonder dat er (financiële of politieke) belangen meespelen. Duidelijkheid, transparantie en objectiviteit staan dus centraal. In de rapporten worden alleen onderzoeken meegenomen die aan hoge wetenschappelijke en technische maatstaven voldoen, en die zijn bevestigd door middel van ‘collegiale toesting’.

In de rapporten beantwoordt de groep wetenschappers vragen zoals:

  • In hoeverre is klimaatverandering het gevolg van menselijk handelen?
  • Welke gevolgen kunnen we op welke termijn verwachten?
  • Wat kunnen we doen om onder een mondiale opwarming van 1,5 graden Celcius te blijven?

Wat is gerechtigheid?
Klimaatverandering is niet een opzichzelfstaand thema. Het is verbonden met allerlei andere thema’s en problemen. En het leidt tot onrecht wereldwijd. Niet alleen in de toekomst, maar ook al nu. Het IPCC laat zien dat de extreme weersomstandigheden, droogte, voedselschaarste, een stijgende zeespiegel, de toename van het aantal natuurrampen (enzovoorts) grotendeels het gevolg zijn van menselijk handelen.

Wanneer we nalaten om op een godvruchtige manier voor de schepping te zorgen, dan slagen we er niet in om Gods beeld te weerspiegelen.

Alle schade die we veroorzaken (vooral door westerse landen) wordt op dit moment vooral gevoeld in landen rond de evenaar. Arme landen worden disproportioneel hard geraakt, terwijl zij een veel kleiner aandeel hebben geleverd aan het probleem én zij minder mogelijkheden hebben om uitstoot te verminderen. Dave Bookless wijst in zijn boek Het groene hart van het geloof op Galaten 6:7: ‘Wat een mens zaait, zal hij ook oogsten.’ Bookless: ‘Vandaag oogsten we wat wij en onze voorouders hebben gezaaid in termen van vervuiling en uitputting van grondstoffen.’ Het gaat hierbij niet alleen om sociaal onrecht, maar ook om ecologisch onrecht. Het uitbuiten van natuurlijke hulpbronnen en het uitputten van de bodem is destructief voor de schepping en uiteindelijk ook voor onszelf.

Micha Nederland is een netwerk van rechtzoekers en rechtbrengers die net als de profeet Micha kerken wijst op haar opdracht om gerechtigheid te dóén. Micha Nederland gelooft dat juist christenen de opdracht hebben gekregen om te streven naar gerechtigheid en hierin voorop zouden moeten lopen. Wij maken maatschappelijke thema’s die raken aan onrecht en levensstijl bespreekbaar in de kerk, zodat christenen in beweging komen en rechtbrengers worden in hun eigen lokale context.

En nu?
We weten allemaal dat we te maken hebben met klimaatverandering. Het verschilt per persoon hoe we ons erover voelen, maar voor iedereen geldt dat het een worsteling is om ons ertoe te verhouden. Wat moeten we, wat kunnen we, wat willen we? En waarom? En hoe? We delen graag met enkele citaten met je uit het boek Het groene hart van het geloof van Dave Bookless.

Hoe kunnen we de huidige tijd duiden?
Bookless: ‘Tegenwoordig erkennen steeds meer mensen dat de milieucrisis ten diepste een geestelijke crisis is. We hebben de wereld niet alleen beschadigd door inadequate informatie of slechte besluiten, maar ook door egoïsme. Elke keer dat we te lui zijn om naar de plaatselijke winkels te lopen en de auto pakken, maken we de geestelijke keuze om zelfzuchtig te zijn en zeggen we nee tegen het behandelen van de aarde alsof deze werkelijk van de Heer is. Wanneer we de feiten omtrent energieverspilling kennen, en de schade die overmatige uitstoot van koolstofdioxide aan de atmosfeer toebrengt, brengen we niet alleen de planeet schade toe, maar zondigen we ook tegen God en onze medemensen. Dit zijn ongemakkelijke waarheden, en ik weet dat ik vaak de eerste ben die op deze terreinen de mist in ga. Toch is het van vitaal belang dat we ons bewust zijn van de verbanden tussen onze relatie met God en onze relatie met de planeet.’

Jezus liet een vorm van leiderschap zien die de perfecte illustratie vormt van de manier waarop we Gods beeld moeten weerspiegelen in onze relatie met de schepping.

Wat kunnen we verwachten?
Dave Bookless gebruikt de metafoor van barensweeën. Hij schrijft: ‘De toekomst van de aarde zal drastische veranderingen brengen – de weeën zullen nog veel erger worden – en de aarde zoals we die nu kennen, beschadigd en aangetast door de zonde van de mensheid, zal niet voor eeuwig zo blijven. Er zijn waarschuwingen die we ter harte moeten nemen, zodat we klaar zijn voor Jezus’ plotselinge en verrassende terugkeer, en niet in het vuur van het oordeel terecht zullen komen. Maar alles is niet verloren. Er is een visioen van kalmte na de storm, van gelouterd goud dat uit het vuur tevoorschijn komt, van een nieuwe schepping die uit de as van de oude ontstaat.’

Wat kunnen we doen als christenen?
Over hoe we ons moeten verhouden tot ecologische crises schrijft Bookless: ‘Geschapen zijn naar Gods beeld heeft te maken met de manier waarop we omgaan met de aarde en onze medeschepselen. God zegt in feite: ‘Ik maak jullie naar mijn beeld, zodat je verantwoordelijk kunt zijn voor de aarde en haar schepselen.’ Wanneer we nalaten om op een godvruchtige manier voor de schepping te zorgen, dan slagen we er niet in om Gods beeld te weerspiegelen.

De anglicaanse eucharistieviering kent een gebed van schuldbelijdenis dat als volgt luidt: ‘We hebben uw liefde verwond en uw beeld in ons geschaad.’ Jezus is ons perfecte voorbeeld als Gods beelddrager. Als we zijn discipelen worden kunnen we van hem leren. Jezus liet een vorm van leiderschap zien die de perfecte illustratie vormt van de manier waarop we Gods beeld moeten weerspiegelen in onze relatie met de schepping. Hij laat zien dat Gods beeld dragen niets te maken heeft met macht en privileges, maar met zichzelf wegschenkend dienstbetoon. Hij was de dienaar-koning die alle heerlijkheid van het leven in de hemel opgaf om geboren te worden in armoede.’

Om door te praten
De meerderheid van de mensen maakt zich zorgen over het klimaat. Tegelijkertijd vinden veel mensen het lastig om hier met anderen over te praten. We isoleren onze gevoelens dus, waardoor de situatie nog moeilijker wordt dan het al was.

Als we het klimaatgesprek niet voeren met elkaar beïnvloedt dat onze collectieve motivatie om in actie te komen. ‘Zolang anderen er niet over beginnen, hoef ik er ook niets mee’, denken we massaal. Blijkbaar is dat een reden om te zwijgen. En om niets te doen. Terwijl het juist belangrijk is dat we in actie te komen. Elke tiende graad temperatuurstijging die we voorkomen, doet ertoe.

Wil je delen hoe jij de klimaatcrisis ervaart, en hoe je ermee omgaat? Stuur dan gerust een e-mail naar info@michanederland.nl.

Kerk, zoek naar Gods wijsheid, bid voor de wereld en wees relevant in de samenleving. Spreek je uit tegen onrecht!

Gespreksvraag 2. Met wie deel je jouw klimaatgerelateerde zorgen en emoties? Wat heb je nodig van de mensen met wie je deze zoektocht deelt?

Goed om te weten: we maken ons meer zorgen dan we van elkaar weten. ‘Wat kan ik doen voor het klimaat?’ was een van de meest gestelde vragen op Google toen het vorige IPCC-rapport werd gepubliceerd in de zomer van 2021. Eigenlijk best bemoedigend, toch? Er is dus veel meer bereidheid om in actie te komen dan we van elkaar weten. Laten we dát dan ook aan elkaar vertellen!

3. Waartoe voel jij je als christen geroepen? Hoe kun jij in actie komen voor sociale en ecologische gerechtigheid?

In een eerdere blog schreven we al dat iedereen iets kan doen in zijn eigen context en met zijn eigen gaven en talenten. Wat je kunt doen en welke verantwoordelijkheden je hebt, hangt af van wie je bent en wat je doet:

– Politici, zet je in voor rechtvaardig klimaatbeleid: hoe kunnen we systemen veranderen?
– Journalisten, wakker het juiste gesprek aan, breng diepgang aan en doe recht aan alle betrokkenen.
– Bedrijfsleven, houd je bezig met duurzame innovaties. En ga de strijd aan met onrecht in de keten.
– Ouders, geef het goede voorbeeld aan de kinderen.
– Kerk, zoek naar Gods wijsheid, bid voor de wereld en wees relevant in de samenleving. Spreek je uit tegen onrecht!

Tips om te lezen en luisteren
1. Om terug te komen op professor Katharine Hayhoe, een van de klimaatwetenschappers. Zij vertelt op een prachtige manier hoe we samen in gesprek kunnen gaan om daadwerkelijk tot klimaatactie te komen. Zij zegt: ‘Het is nodig om de feiten te weten én dat we zicht hebben op oplossingen.’ Wil je hiermee aan de slag? Lees dan haar boek.

2. De citaten hierboven komen uit Het groene hart van het geloof van Dave Bookless. Dit boek is een aanrader, vooral voor christenen die meer willen lezen over hoe zorg voor de schepping hoort bij het leven met God, en bij de kern hoort van het christelijke geloof. Het boek is heel hoopvol en staat vol met concrete tips. Dit boek verrijkt je geloof, verandert je kijk op de wereld en brengt je in beweging. Het is hier te koop.

3. Vernieuw ons huis van Reisgenoten:

Gebed naar aanleiding van het IPCC-nieuws
Barmhartige God,
U laat nooit los wat uw hand begon.
U blijft trouw aan een schepping vol schoonheid en diversiteit.
Maar door onze levensstijl behandelen wij haar respectloos.
Wij buiten uit, vervuilen en maken kapot.
Het klimaat verandert, uw dieren sterven uit,
mensen worden het slachtoffer van onze keuzes.
God, vergeef ons. Vergeef ons. Vergeef ons.

Liefdevolle God,
U laat nooit los wat uw hand begon.
U hebt in Jezus alles gegeven wat nodig is voor herstel.
U opent de weg naar vrede tussen mensen en schepping.
U geeft ons hoop: u laat nooit los wat uw hand begon.

Bovenstaand artikel verscheen op de website van Micha Nederland.

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun aan het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw aan...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Silvan Bruinstroop
Opinie

Zou ik de Heere Jezus blijven belijden als het zelfs mijn leven zou kosten?

Zou ik de Heere Jezus blijven belijden als er een pistool op mijn hoofd wordt gericht? Als ik voor de keuze word gesteld: mijn leven behouden of mijn Heiland verloochenen? Het is een vraag die mij sinds afgelopen zaterdag bezighoudt. Tijdens de...

Hans Hamoen
Podcast

Bijbelsmokkelaar Hans Hamoen beleeft wonderlijke ontmoeting bij Roemeense douane

Met een koffer vol Johannesevangeliën reist Hans Hamoen in de jaren tachtig naar het communistische Roemenië. Bij aankomst op het vliegveld van Boekarest ontdekt een douanebeambte tien Bijbelboekjes in zijn binnenzak. Wat volgt, kan Hans tientallen...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een gemeente kan zich familie noemen, maar functioneren als een personeelsbestand

Na 28 jaar actief gemeenteleven gingen Gerrit Jan en Shannon Dekker op zoek naar een eenvoudigere vorm van kerk-zijn. Minder nadruk op programma's en structuren, meer ruimte voor gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Maar hun onderzoek...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...