Alarmerend rapport van klimaatwetenschappers: Wat kunnen we doen als christenen?

Dagelijks leven28 maart 2023 Micha Nederland
klimaatverandering

Vorige week is er een nieuw rapport van het IPCC uitgekomen. Opnieuw bevestigen honderden wetenschappers in dit nieuwe rapport dat we ons in een zeer zorgwekkende situatie bevinden. De mogelijkheden om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad raken snel uit zicht. Nu al zijn de gevolgen van klimaatverandering voor een deel onomkeerbaar. Denk aan plant- en diersoorten die in sommige gebieden verdwijnen (of al zijn verdwenen).

Het nieuwe rapport onderstreept de noodzaak om meer actie tegen klimaatverandering te ondernemen, zegt de voorzitter van het IPCC, Hoesung Lee. Hij noemt ook hoopvolle ontwikkelingen. En concludeert: ‘Als we nu handelen, kunnen we nog steeds een leefbare en duurzame toekomst veiligstellen.’

In dit blog vertellen we je meer over wat het IPCC precies is en waarom het zo belangrijk is. Ook geven we je graag wat Bijbelse inzichten mee, lees- en luistertips om je verder te verdiepen en gespreksvragen om met vrienden, familie of kerkgenoten door te praten over de klimaatcrisis.

Het uitbuiten van natuurlijke hulpbronnen en het uitputten van de bodem is destructief voor de schepping en uiteindelijk ook voor onszelf.

Wat is IPCC?
IPCC staat voor ‘Intergovernmental Panel on Climate Change’. Het panel bestaat uit honderden experts uit de hele wereld. Zij werken bijvoorbeeld als onderzoekers op universiteiten en in onderzoekscentra. Een van deze experts is bijvoorbeeld professor Katharine Hayhoe, die het prachtige boek Hoop voor de aarde schreef.

Het IPCC doet zelf geen onderzoek. In plaats daarvan evalueren de wetenschappers bestaande onderzoeken. Ze brengen de meest relevantie wetenschappelijke inzichten bij elkaar in een rapport, gericht aan beleidsmakers wereldwijd. Het IPCC bestaat sinds 1988, en het rapport dat vandaag is gepubliceerd is het zesde rapport.

Waarover schrijft het IPCC?
Het doel van de IPCC-rapporten is om de wetenschap goed te begrijpen en interpreteren, zonder dat er (financiële of politieke) belangen meespelen. Duidelijkheid, transparantie en objectiviteit staan dus centraal. In de rapporten worden alleen onderzoeken meegenomen die aan hoge wetenschappelijke en technische maatstaven voldoen, en die zijn bevestigd door middel van ‘collegiale toesting’.

In de rapporten beantwoordt de groep wetenschappers vragen zoals:

  • In hoeverre is klimaatverandering het gevolg van menselijk handelen?
  • Welke gevolgen kunnen we op welke termijn verwachten?
  • Wat kunnen we doen om onder een mondiale opwarming van 1,5 graden Celcius te blijven?

Wat is gerechtigheid?
Klimaatverandering is niet een opzichzelfstaand thema. Het is verbonden met allerlei andere thema’s en problemen. En het leidt tot onrecht wereldwijd. Niet alleen in de toekomst, maar ook al nu. Het IPCC laat zien dat de extreme weersomstandigheden, droogte, voedselschaarste, een stijgende zeespiegel, de toename van het aantal natuurrampen (enzovoorts) grotendeels het gevolg zijn van menselijk handelen.

Wanneer we nalaten om op een godvruchtige manier voor de schepping te zorgen, dan slagen we er niet in om Gods beeld te weerspiegelen.

Alle schade die we veroorzaken (vooral door westerse landen) wordt op dit moment vooral gevoeld in landen rond de evenaar. Arme landen worden disproportioneel hard geraakt, terwijl zij een veel kleiner aandeel hebben geleverd aan het probleem én zij minder mogelijkheden hebben om uitstoot te verminderen. Dave Bookless wijst in zijn boek Het groene hart van het geloof op Galaten 6:7: ‘Wat een mens zaait, zal hij ook oogsten.’ Bookless: ‘Vandaag oogsten we wat wij en onze voorouders hebben gezaaid in termen van vervuiling en uitputting van grondstoffen.’ Het gaat hierbij niet alleen om sociaal onrecht, maar ook om ecologisch onrecht. Het uitbuiten van natuurlijke hulpbronnen en het uitputten van de bodem is destructief voor de schepping en uiteindelijk ook voor onszelf.

Micha Nederland is een netwerk van rechtzoekers en rechtbrengers die net als de profeet Micha kerken wijst op haar opdracht om gerechtigheid te dóén. Micha Nederland gelooft dat juist christenen de opdracht hebben gekregen om te streven naar gerechtigheid en hierin voorop zouden moeten lopen. Wij maken maatschappelijke thema’s die raken aan onrecht en levensstijl bespreekbaar in de kerk, zodat christenen in beweging komen en rechtbrengers worden in hun eigen lokale context.

En nu?
We weten allemaal dat we te maken hebben met klimaatverandering. Het verschilt per persoon hoe we ons erover voelen, maar voor iedereen geldt dat het een worsteling is om ons ertoe te verhouden. Wat moeten we, wat kunnen we, wat willen we? En waarom? En hoe? We delen graag met enkele citaten met je uit het boek Het groene hart van het geloof van Dave Bookless.

Hoe kunnen we de huidige tijd duiden?
Bookless: ‘Tegenwoordig erkennen steeds meer mensen dat de milieucrisis ten diepste een geestelijke crisis is. We hebben de wereld niet alleen beschadigd door inadequate informatie of slechte besluiten, maar ook door egoïsme. Elke keer dat we te lui zijn om naar de plaatselijke winkels te lopen en de auto pakken, maken we de geestelijke keuze om zelfzuchtig te zijn en zeggen we nee tegen het behandelen van de aarde alsof deze werkelijk van de Heer is. Wanneer we de feiten omtrent energieverspilling kennen, en de schade die overmatige uitstoot van koolstofdioxide aan de atmosfeer toebrengt, brengen we niet alleen de planeet schade toe, maar zondigen we ook tegen God en onze medemensen. Dit zijn ongemakkelijke waarheden, en ik weet dat ik vaak de eerste ben die op deze terreinen de mist in ga. Toch is het van vitaal belang dat we ons bewust zijn van de verbanden tussen onze relatie met God en onze relatie met de planeet.’

Jezus liet een vorm van leiderschap zien die de perfecte illustratie vormt van de manier waarop we Gods beeld moeten weerspiegelen in onze relatie met de schepping.

Wat kunnen we verwachten?
Dave Bookless gebruikt de metafoor van barensweeën. Hij schrijft: ‘De toekomst van de aarde zal drastische veranderingen brengen – de weeën zullen nog veel erger worden – en de aarde zoals we die nu kennen, beschadigd en aangetast door de zonde van de mensheid, zal niet voor eeuwig zo blijven. Er zijn waarschuwingen die we ter harte moeten nemen, zodat we klaar zijn voor Jezus’ plotselinge en verrassende terugkeer, en niet in het vuur van het oordeel terecht zullen komen. Maar alles is niet verloren. Er is een visioen van kalmte na de storm, van gelouterd goud dat uit het vuur tevoorschijn komt, van een nieuwe schepping die uit de as van de oude ontstaat.’

Wat kunnen we doen als christenen?
Over hoe we ons moeten verhouden tot ecologische crises schrijft Bookless: ‘Geschapen zijn naar Gods beeld heeft te maken met de manier waarop we omgaan met de aarde en onze medeschepselen. God zegt in feite: ‘Ik maak jullie naar mijn beeld, zodat je verantwoordelijk kunt zijn voor de aarde en haar schepselen.’ Wanneer we nalaten om op een godvruchtige manier voor de schepping te zorgen, dan slagen we er niet in om Gods beeld te weerspiegelen.

De anglicaanse eucharistieviering kent een gebed van schuldbelijdenis dat als volgt luidt: ‘We hebben uw liefde verwond en uw beeld in ons geschaad.’ Jezus is ons perfecte voorbeeld als Gods beelddrager. Als we zijn discipelen worden kunnen we van hem leren. Jezus liet een vorm van leiderschap zien die de perfecte illustratie vormt van de manier waarop we Gods beeld moeten weerspiegelen in onze relatie met de schepping. Hij laat zien dat Gods beeld dragen niets te maken heeft met macht en privileges, maar met zichzelf wegschenkend dienstbetoon. Hij was de dienaar-koning die alle heerlijkheid van het leven in de hemel opgaf om geboren te worden in armoede.’

Om door te praten
De meerderheid van de mensen maakt zich zorgen over het klimaat. Tegelijkertijd vinden veel mensen het lastig om hier met anderen over te praten. We isoleren onze gevoelens dus, waardoor de situatie nog moeilijker wordt dan het al was.

Als we het klimaatgesprek niet voeren met elkaar beïnvloedt dat onze collectieve motivatie om in actie te komen. ‘Zolang anderen er niet over beginnen, hoef ik er ook niets mee’, denken we massaal. Blijkbaar is dat een reden om te zwijgen. En om niets te doen. Terwijl het juist belangrijk is dat we in actie te komen. Elke tiende graad temperatuurstijging die we voorkomen, doet ertoe.

Wil je delen hoe jij de klimaatcrisis ervaart, en hoe je ermee omgaat? Stuur dan gerust een e-mail naar info@michanederland.nl.

Kerk, zoek naar Gods wijsheid, bid voor de wereld en wees relevant in de samenleving. Spreek je uit tegen onrecht!

Gespreksvraag 2. Met wie deel je jouw klimaatgerelateerde zorgen en emoties? Wat heb je nodig van de mensen met wie je deze zoektocht deelt?

Goed om te weten: we maken ons meer zorgen dan we van elkaar weten. ‘Wat kan ik doen voor het klimaat?’ was een van de meest gestelde vragen op Google toen het vorige IPCC-rapport werd gepubliceerd in de zomer van 2021. Eigenlijk best bemoedigend, toch? Er is dus veel meer bereidheid om in actie te komen dan we van elkaar weten. Laten we dát dan ook aan elkaar vertellen!

3. Waartoe voel jij je als christen geroepen? Hoe kun jij in actie komen voor sociale en ecologische gerechtigheid?

In een eerdere blog schreven we al dat iedereen iets kan doen in zijn eigen context en met zijn eigen gaven en talenten. Wat je kunt doen en welke verantwoordelijkheden je hebt, hangt af van wie je bent en wat je doet:

– Politici, zet je in voor rechtvaardig klimaatbeleid: hoe kunnen we systemen veranderen?
– Journalisten, wakker het juiste gesprek aan, breng diepgang aan en doe recht aan alle betrokkenen.
– Bedrijfsleven, houd je bezig met duurzame innovaties. En ga de strijd aan met onrecht in de keten.
– Ouders, geef het goede voorbeeld aan de kinderen.
– Kerk, zoek naar Gods wijsheid, bid voor de wereld en wees relevant in de samenleving. Spreek je uit tegen onrecht!

Tips om te lezen en luisteren
1. Om terug te komen op professor Katharine Hayhoe, een van de klimaatwetenschappers. Zij vertelt op een prachtige manier hoe we samen in gesprek kunnen gaan om daadwerkelijk tot klimaatactie te komen. Zij zegt: ‘Het is nodig om de feiten te weten én dat we zicht hebben op oplossingen.’ Wil je hiermee aan de slag? Lees dan haar boek.

2. De citaten hierboven komen uit Het groene hart van het geloof van Dave Bookless. Dit boek is een aanrader, vooral voor christenen die meer willen lezen over hoe zorg voor de schepping hoort bij het leven met God, en bij de kern hoort van het christelijke geloof. Het boek is heel hoopvol en staat vol met concrete tips. Dit boek verrijkt je geloof, verandert je kijk op de wereld en brengt je in beweging. Het is hier te koop.

3. Vernieuw ons huis van Reisgenoten:

Sta cookies toe om deze inhoud te kunnen bekijken.

Wijzig mijn voorkeuren

Gebed naar aanleiding van het IPCC-nieuws
Barmhartige God,
U laat nooit los wat uw hand begon.
U blijft trouw aan een schepping vol schoonheid en diversiteit.
Maar door onze levensstijl behandelen wij haar respectloos.
Wij buiten uit, vervuilen en maken kapot.
Het klimaat verandert, uw dieren sterven uit,
mensen worden het slachtoffer van onze keuzes.
God, vergeef ons. Vergeef ons. Vergeef ons.

Liefdevolle God,
U laat nooit los wat uw hand begon.
U hebt in Jezus alles gegeven wat nodig is voor herstel.
U opent de weg naar vrede tussen mensen en schepping.
U geeft ons hoop: u laat nooit los wat uw hand begon.

Bovenstaand artikel verscheen op de website van Micha Nederland.

Praatmee

Beluister onze podcast

#330 Jeffrey & priester Jos Strengholt over ChristenUnie/SGP in Europa en Gaza
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Reinette Klever
Nieuws

Christelijke hulporganisatie bekritiseert kandidatuur 'PVV-minister'

Noodhulporganisatie ZOA is verbaasd over de kandidatuur van Reinette Klever (foto) als nieuwe minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. “Het is een verrassende keuze”, aldus Chris Lukkien, CEO van ZOA. “Niet alleen van de former

Adnan
Positief nieuws

In die nacht zag Adnan als moslim Jezus in een droom

Adnan had in zijn leven meerdere keren de Koran bestudeerd, maar veel verzen riepen vragen op. Toen hij met zijn vragen bij de mullah kwam, kreeg hij geen antwoorden. “Je hebt kwade gedachten”, zei hij en wees Adnan de deur. “Ik was boos en verward”,

Psalm 22:22
Verdieping

Met deze psalm kun je je grote verdriet uitschreeuwen naar God

In de kerkelijke traditie is Psalm 22 de ‘psalm van het lijden’. Hij begint met de vraag die al ontelbaar veel mensen in tijden van verdriet hebben gesteld: ‘God, waarom?’ David beschrijft in deze psalm een geweldig moeilijke periode. In heftige taal

Opperrabbijn Binyomin Jacobs
Video

Opperrabbijn Binyomin Jacobs deelt zijn ervaringen met Jodenhaat

Opperrabbijn Binyomin Jacobs wordt regelmatig op straat uitgescholden omdat hij er Joods uitziet. Waar komt antisemitisme vandaan, en wat kun je ertegen doen? Is het bestrijden van Jodenhaat een taak van de overheid? Wanneer gaat kritiek op Israël de

Pastor Paul Kintaama
Video

Pastor Paul Kintaama startte een kerk in één van de armste wijken van Uganda

Katwe is één van de armste wijken van de Ugandese hoofdstad Kampala. Er wonen mensen in slechte, kleine huisjes van vooral golfplaten. Kinderen zwerven op straat, tussen het vuil en het open riool. Jongeren maken de buurt onveilig. Juist op deze plek

Ds. A. C. Borsje
Video

Volgens ds. Borsje doen ouders er niet verstandig aan om hun kind op zondag in bed te laten liggen

"Ik weet niet of je je kind het beste gunt als je zegt: ‘Blijf maar liggen.' En meteen als ik dit zeg, weet ik hoe teer het is. Onze oudste is nog maar 16, maar je zult er maar een hebben van 18 die niet meer wil. Ik kijk maar naar die vader van die

Herman van Wijngaarden
Verdieping

Het is een handicap om de Bijbel gezaghebbend te laten spreken

Jongeren hebben terecht of onterecht het idee dat je met de Bijbel alle kanten uit kunt. Wat we daar verder ook van vinden: het is een handicap om de Bijbel gezaghebbend in hun leven te laten spreken. Daarom geef ik vijf praktische aanbevelingen waar

Jan en Nellie van Dooijeweert
Video

Terugkijken: Jan en Nellie van Dooijeweert beantwoorden Refoweb-vragen

In onderstaande aflevering van 'Pastorie online', een programma van Refoweb.nl op de Reformatorische Omroep, zijn Jan en Nellie van Dooijeweert te gast. Ze zijn al vanaf 2005 actief als panellid van de vragenrubriek en leverden maar liefst 371 antwoo

Meerartikelen

De Wereld Rond
Podcast

Zendingswerker deelt ervaringen in podcast: Cees van Harten

In deze podcastaflevering van 'De Wereld Rond' vertelt Cees van Harten onder meer dat zending geen marathon is. Ook legt hij uit hoe hij aan die wijsheid komt. Samen met zijn vrouw Rommy was Cees zo'n 25 jaar te vinden op het zendingsveld, van Papoea

Jakob van Wielink
Video

Jakob van Wielink wijst op vijf belangrijkste factoren van falend leiderschap

Leiderschap kun je zien als een reis naar invloed, impact en resultaat. Die reis kent vele uitdagingen. In deze video leer je van Jakob van Wielink - partner bij De School voor Transitie - over de vijf belangrijkste faalfactoren van leiderschap. Je o

Dr. C. A. van der Sluijs
Column

Kan een kerkorde scheiding brengen als het er echt op aankomt?

‘Hervormd bloed: 2004 een geding met de kerkorde of met broeders?’ Aan de hand van dit thema werd vorige week een symposium gehouden ter gelegenheid van het 50-jarig ambtsjubileum van dr. R. van Kooten. In zijn bijdrage lichtte prof. dr. W. van Vlast

Stoffer
Nieuws

SGP hekelt samenwerking kabinet met Palestijnse Autoriteit: "Gevaarlijke route"

De SGP heeft Kamervragen gesteld omdat het demissionaire kabinet de banden met de Palestijnse Autoriteit (PA) aanhaalt. Er is zelfs een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. SGP-leider Chris Stoffer stelt dat het een verkeerd signaal op het verkeerd

pakistan
Nieuws

Vijf Pakistaanse christenen in enkele dagen tijd om het leven gekomen tijdens schoonmaakwerk

In een paar dagen tijd zijn er vijf christenen in Pakistan om het leven gekomen tijdens het schoonmaakwerk dat ze uitvoerden. Ze ademden daarbij giftige gassen in wat hen fataal werd. Volgens Morning Star News krijgen de christenen niet de juiste uit

Jan Macdaniel
Video

Jan Macdaniel (VGS): "Plannen van coalitie schuren met vrijheid van onderwijs"

In het hoofdlijnenakkoord van de PVV, VVD, NSC en BBB staat dat de vrijheid van onderwijs niet wordt gewijzigd. Toch is niet iedereen daar gerust op. In het tv-programma Uitgelicht! stelt Jan Macdaniel, jurist en beleidsadviseur van de Vereniging voo

Ds. M. Klaassen
Video

Ds. Klaassen wijst op noodzaak om tegen zonde te strijden: "Zaak tussen leven en dood"

"Wat deed je de laatste keer toen je in verzoeking kwam en je met de zonde geconfronteerd werd?", die indringende vraag stelde ds. M. Klaassen onlangs aan zijn toehoorders in een preek. De hersteld hervormde predikant wees op het belang om tegen de z

Ds. J. A. W. Verhoeven
Verdieping

In onze lege cultuur hebben we een theologie van de schepping nodig

Wij leven in een cultuur waarin mensen zich ontworteld voelen. Elke vorm van geestelijke bestaanszekerheid is grondig geruïneerd. Wat blijft er over? Alleen nog het ik. Ik, zonder verband, zonder thuis, zonder doel. Deze situatie roept om hernieuwde

Jacques Brunt
Video

Jacques Brunt stelt confronterende vraag: "Hoe staat het met je stille tijd?"

"Hoe staat het er op dit moment voor met je stille tijd? Lees je dagelijks nog in je Bijbel en heb je contact met je hemelse Vader door middel van gebed? Zoek je Zijn aangezicht? Hoor je Zijn stem nog? De Bijbel zegt: ‘Mijn schapen horen Mijn stem.’

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom God ons als Zijn geliefde zonen en dochters ziet

"Jij bent Mijn geliefde Zoon, in Jou vind ik vreugde.’ Besef je wel dat God dat ook tegen jou zegt als je opnieuw geboren bent? Als jij gelooft in de Heere Jezus, dan ben je met Hem verbonden. In Christus sta jij in de Jordaan en zijn deze woorden oo

Psalmen Challenge
Podcast

Psalmen Challenge: in deze podcast bespreken christenen Psalm 42

 Symfonie van het hart is de psalmenchallenge die jou voorziet van alles wat je nodig hebt om het hele psalmenboek uit de Bijbel door te gaan. Teun van der Leer, Remko Ongersma en Peter Kruijt, de initiatiefnemers van de Psalmen Challenge, bespreken

Kees van der Staaij
Podcast

Terugluisteren: Kees van der Staaij over premierschap, reuring en polarisatie

‘Nestor van de Tweede Kamer’ was de titel die Kees van der Staaij jaren heeft gedragen. Afgelopen jaar nam hij na 25 jaar afscheid van de kamer en is hij aan de slag gegaan als gezant bij de Nederlandse Maritieme Maakindustrie. In deze aflevering van