Moeten synodebesluiten in CGK wel of niet worden opgeschort?

God20 oktober 2022 Dr. Bert Loonstra
Dr. Bert Loonstra

In het algemeen heeft het aanvragen van revisie of het indienen van het bezwaarschrift (appel) tegen een kerkelijk besluit in de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) opschortende werking. Toegepast op het besluit om vrouwen niet toe te laten in een ambt zou dit betekenen: tot aan de behandeling van daartegen ingebrachte revisieverzoeken in 2024 is de uitvoering van het besluit opgeschort. In die tussentijd zouden dan wél vrouwen in het ambt mogen worden bevestigd. In ieder geval zou die bevestiging niet kunnen worden bestraft.

Nee, zeggen de deputaten kerkrecht en kerkorde, dat is niet zo, want ook al heeft het revisieverzoek opschortende werking, er ligt al een besluit en dat blijft automatisch van kracht. In 1998 heeft de toenmalige synode besloten dat het aanstellen van vrouwelijke ambtsdragers geen optie is. Bij de opschorting van het huidige besluit vallen we automatisch terug op dat vorige, nog steeds van kracht zijnde besluit.

De synode heeft in 2022 in de besluitvorming over vrouw en ambt méér besloten dan vrouwen de mogelijkheid van ambtsvervulling te ontzeggen.

Op zichzelf is tegen deze gedachtegang weinig in te brengen. Maar de synode heeft in 2022 in de besluitvorming over vrouw en ambt méér besloten dan vrouwen de mogelijkheid van ambtsvervulling te ontzeggen. Zij heeft ook besloten ‘uit te spreken dat kerkenraden geen beroep kunnen doen op een standpunt dat door de synode niet is overgenomen, om op die wijze een handelwijze te legitimeren’. Revisie vragen van dít besluit heeft wél opschortende werking, omdat hier de achtervang ontbreekt van vroeger genomen besluiten waarop je automatisch terugvalt. Hoe zou een revisieverzoek tegen dit deel van het besluit eruit kunnen zien? Ik geef een voorzet.

In de kerk heeft niet een kerkelijk besluit, maar de Schrift het laatste woord. Zie de Nederlandse Geloofsbelijdenis (NBG), artikel 7. Daar wordt beleden dat geen decreten of besluiten – en dus ook geen synodebepalingen – gelijkgesteld mogen worden met de goddelijke Schriften. In overeenstemming hiermee staat in artikel 31 van de kerkorde: ‘Wat bij meerderheid van stemmen uitgesproken is, zal voor vast en bondig (dat is: bindend) worden gehouden, tenzij bewezen wordt, dat dit in strijd is met het Woord van God, de belijdenis of de kerkorde.’

De huidige CGK-redactie van artikel 31 van de kerkorde (KO) zou de suggestie kunnen wekken dat toch de synode het laatste woord heeft: als je Bijbelse bezwaren hebt, vraag je revisie aan of ga je in appel. De kerkelijke vergadering bepaalt of die bezwaren terecht zijn. Aan die uitspraak moet je je dan houden. Deze uitleg is echter in strijd met artikel 7 NGB. In dat geval zou de kerk het laatste woord hebben, en niet de Schrift. Ze is ook in tegenspraak met de oorspronkelijke redactie van artikel 31 KO zelf. Die spreekt eerst van het recht van appel, en eindigt met de opmerking over vast en bondig, tenzij bewezen wordt, etc.

Dat de Schrift het laatste woord heeft, zelfs boven kerkelijke uitspraken, behoort tot de kern van het gereformeerde belijden (vgl. ook NGB artikel 29 over de valse kerk die aan zichzelf meer gezag toekent dan aan Gods Woord). Het besluit van de synode ‘dat kerkenraden geen beroep kunnen doen op een standpunt dat door de synode niet is overgenomen om op die wijze een handelwijze te legitimeren’ is hiermee in strijd. En een besluit dat in strijd is met de Schrift, de belijdenis en/of de kerkorde is volgens artikel 31 van de kerkorde niet bindend.

Deze confessionele en kerkordelijke argumenten leiden tot de conclusie dat kerkenraden wél een beroep kunnen doen op een standpunt dat door de synode niet is overgenomen.

Maar wacht even. Moet de kerkenraad dan niet eerst bewijzen dat het synodebesluit in strijd is met de Schrift, enz.? Ja, dat is zijn taak. Maar bij de synode ligt ook een bewijslast: als zij de Bijbelse verantwoording van het verzoek afwijst, moet zij die ook weerleggen. Want stel je voor: de indiener geeft een grondige Bijbelse argumentatie, maar de synode weerlegt die niet. Ze bestrijdt die wel, ze geeft er allerlei negatieve kwalificaties aan en stelt zelf een alternatieve voorstelling van zaken op met beroep op de Bijbel, maar ze weerlegt niet. Althans, de indiener ziet zijn voorstel niet overtuigend weerlegd. Dan staat voor hem zijn Bijbelse motivering nog helemaal overeind. Het feit dat de synode die afwijst zonder die te weerleggen, is voor hem een bewijs (koppel dit aan artikel 31 van de kerkorde: ’tenzij bewezen wordt’) dat de synode in strijd komt met de Schrift, dat is: met de legitieme Bijbelse verantwoording door de kerkenraad.

Dus ja, de synode moet weerleggen, of anders de zaak vrijgeven. Als het Schriftberoep door kerkenraden die vrouwelijke ambtsdragers aanstellen door de synode weliswaar is tegengesproken maar niet is weerlegd, dan is het beroep op de Schrift door kerkenraden die vrouwen bevestigen in een ambt legitiem.

Deze confessionele en kerkordelijke argumenten leiden tot de conclusie dat kerkenraden wél een beroep kunnen doen op een standpunt dat door de synode niet is overgenomen. Dat is het geval wanneer Bijbelse argumenten tot een standpunt leiden dat door de synode niet is weerlegd.

Dat vraagt van een kerkenraad wel dat die laat zien dat de Bijbelse argumentatie voor de vrouw in het ambt nog steeds overeind staat, en dat het schadelijk voor de gemeente zou zijn als vrouwen niet zouden worden ingeschakeld in de ambtelijke dienst. Het aantonen van dat laatste is nodig om duidelijk te maken dat – ter wille van de bredere kerkelijke eenheid – afzien van vrouwelijke ambtsdragers voor hem geen begaanbare weg is.

Dr. Bert Loonstra is predikant van de christelijke gereformeerde kerk in Gouda. In het verleden schreef uit de boeken ‘Meedenken met Paulus’ en ‘Eén kerk - Weg uit de verdeeldheid’. Bovenstaande blog verscheen eerder op de site van Loonstra en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om de website van dr. Bert Loonstra te bezoeken.

Praatmee

Beluister onze podcast

#331 Patrick & Jeffrey over Eppo Bruins, Christenen voor Israël en Tom de Wal
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Cvandaag podcast
Podcast

Cvandaag podcast: waarom Johan Derksen zich opwindt over Tom de Wal

De bekende Nederlander Johan Derksen haalde eerder deze week fors uit naar evangelist Tom de Wal. Als het aan hem ligt wordt gebedsgenezing strafbaar gesteld. In de Cvandaag podcast legt redacteur Patrick Simons uit waarom De Wal de laatste weken vol

Stoffer
Nieuws

SGP ontluisterd na beantwoording Kamervragen over NOS-berichtgeving Israël en Gaza

De SGP is verbijsterd over de beantwoording van Kamervragen die de partij stelde over de berichtgeving van de NOS inzake Israël en Gaza. Het demissionaire kabinet weigert te zeggen wat men ervan zou vinden als de publieke omroep onevenwichtige berich

Wilkin van de Kamp
Nieuws

Waarom Wilkin van de Kamp enthousiast is over nieuw seizoen The Chosen

Het vierde seizoen van ‘The Chosen’, de Amerikaanse dramaserie over het leven van Jezus, is aangebroken. Voorganger Wilkin van de Kamp is enthousiast over de serie. "De makers willen mensen voor Jezus winnen." Simon Petrus komt thuis, waar zijn vrouw

Tien Geboden
Nieuws

Vanaf 2025 hangen in ieder klaslokaal in de Amerikaanse staat Louisiana de tien geboden

In de Amerikaanse staat Louisiana zullen vanaf 2025 de tien geboden in elk klaslokaal hangen. Deze week werd er een wet aangenomen waarin staat dat scholen hiertoe verplicht zijn, zo melden meerdere media. De tien geboden zullen duidelijk zichtbaar i

Ds. K. den Boer
Video

HHK-predikant spreekt angst uit dat heel veel kerkgangers in de hel zijn

"Ik ben bang dat er heel veel kerkgangers in de hel zijn. Zij hebben de weg geweten, maar niet bewandeld. Ik kom ze tegen. Mensen van 82, 90 of 91 jaar die nog nooit belijdenis gedaan hebben. Dan vraag ik: waarom heeft u nooit belijdenis gedaan? Dan

Robert Sarah
Nieuws

Kardinaal noemt Biden 'cafeteria-katholiek' tijdens lezing

Een vooraanstaande kardinaal binnen de Rooms-Katholieke Kerk heeft president Joe Biden voor ‘cafetaria-katholiek’ uitgemaakt. Dat meldt The Christian Post. De kardinaal in kwestie, Robert Sarah, zei dit tijdens een lezing die hij vorige week hield aa

Chris Führich
Nieuws

Duitse voetballers spreken openlijk over hun geloof in God

Chris Führich, een 26-jarige middenvelder van het Duitse nationale elftal, staat niet alleen bekend om zijn prestaties op het veld, maar ook om zijn uitgesproken christelijk geloof. Dat meldt Evangelical Focus. De Instagram-bio van de voetballer luid

Pia Dijkstra
Nieuws

Minister aangesproken na 'lofrede' op seksuele vrijheid: 'Tijd voor vertrek'

De seksuele vrijheid in Nederland staat onder druk, zo betoogt demissionair minister voor Medische Zorg Pia Dijkstra in een opiniebijdrage in de Volkskrant. Maar in de lofrede die ze in het stuk vervolgens houdt, vergeet ze volgens Elise van Hoek-Bur

Meerartikelen

Ds. Eisinga
Nieuws

Ds. Eisinga aanvaardt beroep hervormde gemeente Valkenburg

De hervormde gemeente (PKN) in Valkenburg (Zuid-Holland) verwelkomt een nieuwe predikant. Ds. R. R. Eisinga (foto) heeft het beroep aanvaard. De gemeente was sinds 2021 vacant in verband met het emeritaat van ds. H. E. J. van der Laan. Eisinga was va

Christelijk Koor Jigdaljahu
Video

Christelijk Koor Jigdaljahu zingt het schitterende 'He will hold me fast'

'He’ll not let my soul be lost. His promises shall last. Bought by Him at such a cost, He will hold me fast', deze woorden zijn afkomstig uit het lied 'He will hold me fast'. Het lied, afkomstig van Keith & Kristyn Getty en Selah is, werd onlangs doo

Gerard en Petra van Wijk
Interview

Nieuw avontuur voor voorgangersechtpaar Gerard en Petra: "We verlangen naar groei"

Onlangs nam het voorgangersechtpaar Eduard en Lia Witkamp na liefst 53 jaar afscheid als leidinggevenden en oprichters van evangelische gemeente De Schuilplaats in Papendrecht. Papendrecht.net sprak met hen en het nieuwe voorgangersechtpaar Gerard en

Judith Poulus
Nieuws

Zorgorganisatie Charim viert 15-jarig bestaan

Dit jaar bestaat zorgorganisatie Charim 15 jaar. Charim groeide de afgelopen jaren uit tot een herkenbare christelijke organisatie voor ouderenzorg met locaties Veenendaal, Zeist, Rhenen, Amerongen en Woudenberg. Met de viering van het 15-jarig jubil

huurovereenkomst Janskerk Utrecht
Nieuws

PThU en PGU ondertekenen huurovereenkomst Janskerk Utrecht

De Protestantse Theologische Universiteit (PThU) en de Protestantse Gemeente Utrecht (PGU) ondertekenden deze week de huurovereenkomst rondom het gebruik van de Janskerk in Utrecht. Voor een periode van dertig jaar wordt de PThU hoofdhuurder van deze

PKN synode
Nieuws

Forse kritiek op PKN-voorstel: 'Genadeklap voor theologische wetenschap'

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor een cruciaal besluit met betrekking tot hbo-theologen, die al lange tijd wachten op erkenning en een betere rechtspositie binnen de kerk. Meer dan negentig predikanten en theologen uiten, in aanloop

Kees Postma
Column

Sommige christenen bidden massaal om genezing: terecht?

Het stond er echt, pagina 19, zwart omrand. Diepbedroefd, maar dankbaar dat hem verder lijden is bespaard, heeft de Here tot zich genomen. Een snelle rekensom tussen de * en het kruisje die zijn geboorte en sterfdatum markeerden leerde mij dat hij ma

Ds. M. Maas
Video

Ds. Maas stelt indringende vraag: "Wat heeft u te verliezen als God er niet is?"

"Wat hebben u en jij te verliezen als God er niet is? Als de Verhevene een verzinsel is? Als de kerk een groot toneelstuk is? Als je nooit meer iets van de Majesteitelijke zou merken, wat raak jij dan kwijt? Een gewoonte? Een liefhebberij? Een bepaal

Jos Strengholt
Podcast

Jos Strengholt hoopt dat christenen zich laten inspireren door voetballers Oranje

Veel Nederlanders zijn momenteel in de ban van het Europees Kampioenschap voetbal in Duitsland. Aanstaande vrijdag speelt Oranje de tweede groepswedstrijd tegen Frankrijk. Onlangs vertelde Denzel Dumfries dat hij regelmatig met een aantal teamgenoten

Robert Morris
Nieuws

Pastor neemt ontslag bij Amerikaanse megakerk na beschuldiging van seksueel misbruik

Pastor Robert Morris (62) heeft ontslag genomen als opziener bij de Amerikaanse kerk Church of the Highlands. Dat meldt The Christian Post. De Amerikaan trekt zich terug nadat zaterdag bekend werd dat hij in de jaren '80 herhaaldelijk een minderjarig

Pakistan
Nieuws

Christelijke riksjachauffeur in Pakistan al weken vast voor godslastering

Een katholieke riksjachauffeur zit sinds 27 april gevangen in de Pakistaanse stad Lahore. Hij is beschuldigd van godslastering. Dit gebeurde nadat hij per ongeluk uit zijn riksja stapte op enkele papieren die naar verluidt bladzijden van de Koran war

Ds. Arie van der Veer
Verdieping

‘God is als een moeder’, leerde de profeet Jesaja

‘Kan een vrouw haar zuigeling vergeten of harteloos zijn tegen het kind dat zij droeg?’ - Jesaja 49:15. ‘God brengt jullie terug naar Israël’, zei de profeet. De meeste mensen geloofden zijn boodschap niet. Na 70 jaar in Babel gewoond te hebben, hadd