De militaire invasie in de Donbas heeft de Russische christenen de afgelopen maanden in een lastig parket gebracht. Veel gelovigen zijn goede burgers en trotse bewoners van hun eigen land, Rusland. De meeste kerkgangers begrijpen zelfs de redenen van Poetin voor zijn militaire ingrijpen en zijn het eens met zijn 'speciale operatie' om zo de 'Russen' in Oekraïne te kunnen 'bevrijden'. Maar aan de andere kant steunen Russische protestanten meestal de oorlog als middel voor het oplossen van concflicten niet.

Deze ongemakkelijke spagaat wordt ook gevoeld in de woorden van Sergey Rjakhovsky, de hoogste bisschop van de Russische Unie van evangelische- en pinksterkerken (CEF). Toen hij een toespraak uploadde op 25 februari - een dag na het begin van de invasie benadrukte hij de banden tussen het Russische en Oekraïense volk, in navolging van de pro-Kremlin-Russisch-orthodoxe patriarch Kirill.

Social media
In zijn toespraak weigerde de heer Ryakhosvky namelijk het conflict te veroordelen. Wel noemde hij de oorlog vanuit Russisch perspectief een "conflict van broedermoord dat al acht jaar aan de gang is". De bisschop van de CEF Union riep gelovigen op om niet te veel te posten op sociale media waar “een oorlog woedt van passies en emoties”. Volgens hem was vasten en bidden voor een "goddelijke oplossing" voor het conflict veel beter.

De echte verwijdering begon toen bisschop Ryakhovsky, tevens lid van de Russische Kamer voor burgers, op 29 maart deelnam aan een bijeenkomst met alle religieuze leiders in de Doema - het Russische parlement. Daar sprak hij zich uit tegen het "fascisme en nazisme van de 21e eeuw" in de context van de oorlog in Oekraïne, zonder zelfs maar een woord te spreken van veroordeling in de richting van de 'speciale militaire operatie'. De conclusie van die bijeenkomst, waar leiders van alle traditionele religies van Rusland bijeen waren, was de unanieme steun voor de denazificatie van Oekraïne, om zo een einde te maken aan "de discriminatie van Russisch sprekende volkeren".

Berouw
De citaten van kerkleider Ryakhovsky gaan een brug te ver voor de Oekraïense kerkbond 'Word of Life', die deel uitmaakt van het CEF-netwerk van Ryakhovsky. Voor deze Oekraïners was de “ondubbelzinnige steun aan de oorlog, gemotiveerd met christelijke liefde” van Ryakhovsky de reden om de banden met predikanten en bisschoppen in Rusland “tijdelijk te beëindigen”.

De Word of Life-kerkleiding verwacht eerst een duidelijke stellinginname tegen de oorlog in Oekraïne van de CEF en “openlijk berouw voor de oorlog en de zonde van het Russische volk en de regering” en daarnaast “persoonlijke bekering vanaf Sergej Ryakhovskys kant".

Doodgeschoten
Kritiek kwam er ook van bepaalde predikanten en bisschoppen in Rusland: "Wat is er gebeurd, Sergey Vasilievich?", schreef bisschop Vasilii Kogan, oorspronkelijk afkomstig uit Oekraïne, vanuit zijn kerk in Novosibirsk, Siberië. “De meeste christenen in Rusland zwijgen nu, en ik veroordeel ze niet. Maar zwijgen is één ding. Toch is het iets heel anders om op te komen voor degenen die vreedzame Oekraïense steden met de grond gelijk maken en hun broeders met tanks verpletteren.”

“Kan een bisschop zelfs een ideologie steunen die oproept tot het doden van mensen?”, vroeg bisschop Kogan hardop. Kogan is steeds van en naar Oekraïne gereden om mensen uit hun schuilplaatsen te evacueren. "Terwijl je broers worden doodgeschoten in de straten en de steden van Oekraïne, misleid je duizenden Russische christenen en overtuig je hen met je toespraken dat Rusland 'liefde' naar Oekraïne brengt."

Zwijgen
In een reactie daarop zei bisschop Rjakhovsky dat zijn Russische protestantse kerk haar Oekraïense broeders met diep respect behandelt: “We voelen ook de pijn, we voelen het lijden waarin ze verkeren vanwege bepaalde politieke trends die nu in de wereld heersen en vanwege de wereldwijde geopolitiek."

Volgens de evangelische bisschop haalden velen zijn uitspraken uit hun verband. Tijdens de Doema-bijeenkomst probeerde hij te zeggen dat "haat alleen kan worden overwonnen door liefde" en dat hij niet probeerde mensen "op te roepen om met liefde te doden". Ryakhovsky beschouwt de harde uitspraken van de Oekraïense protestantse organisaties verder als "in overeenstemming met de Russofobie die zich wereldwijd verspreidt".

Hoe ingewikkeld de relatie tussen christenen in beide landen ook mag zijn, de bisschop wil niet ingaan op de eisen van zijn Oekraïense broeders: “We zullen voor hen blijven bidden, maar van onze kant zal er geen reactie komen, geen antwoord. We zullen geen olie op het vuur gooien.”