Opgebrand. Jannie Eijmael-Verkade weet waar ze over praat. Niet alleen vanuit haar werk als klinisch psycholoog en psychotherapeut bij Eleos, maar ook uit eigen ervaring. "Het is belangrijk om je eigen stoplicht te leren kennen.”

Kan iedereen een burn-out krijgen?
"Dat kan. Maar cliënten met burn-outklachten scoren qua persoonlijkheidstrekken vaak hoog op verantwoordelijkheidsgevoel of perfectionisme. Ze hebben een eisende stem in zich en een hoog ideaal-ik.

Vaak is dat een tegenhanger van onderliggende onzekerheid of angstgevoeligheid. Ze hebben moeite met het verdragen van fouten en geven zichzelf geen leerruimte. Het gericht zijn op christelijke normen kan hierin ook een rol spelen.”

Wanneer moet je alert zijn?
"Als je niet meer geniet van dingen die je anders ontspannend vond, als je vaak moet zuchten, geagiteerd bent, als je weinig veerkracht meer hebt of als je structureel slaapproblemen hebt. Ook als je niet meer zo in contact staat met gevoelens die bij bepaalde situaties horen. Alsof er een mistlaag over alles ligt.”

Wat zijn de gevolgen van een burn-out?
"Dat verschilt per persoon. De meeste mensen met een burn-out krijgen een schuld- en faalgevoel. Bijvoorbeeld omdat ze hun werk moeten neerleggen. Onze maatschappij kent de druk om hard te werken, maar ook de druk om te zorgen dat je op de been blijft.

En het heeft gevolgen voor je zelfbeeld. Je kunt je taken niet meer uitvoeren. Dat geeft een deuk in je zelfvertrouwen.

Ook kan het angstgevoelens veroorzaken: ‘Kom ik hier nog bovenop?’."

Wat zijn gevolgen voor mensen in de omgeving?
"Het kan bikkelen zijn zelf stand te houden. Zeker als de persoon met een burn-out tot bijna niets in staat is. Vooral binnen een gezin met jonge kinderen kan dat pittig zijn.

Soms is een partner zo betrokken, dat hij of zij het gevoel van degene met de burn-out bijna overneemt. Hoe meer je geneigd bent om alles van de ander over te nemen, hoe meer last je ervan hebt.”

Hebt u tips voor mensen die in hun directe omgeving iemand hebben met een burn-out?
"Zeg niet op een verwijtende manier dat je snapt dat diegene vastgelopen is. Diegene voelt zich al heel erg falen.

Probeer de hoop uit te stralen dat iemand eruit gaat komen. Vertel dat de periode van burn-out eigenlijk een sabbatical is. Dat hielp me erg toen ik niet kon werken.

Ook is het belangrijk om goed af te grenzen. Neem de stemming en het gevoel van de ander niet over.

Het is ook waardevol om mee te denken met degene die een burn-out heeft als er beslissingen genomen moeten worden. Zo iemand kan vaak moeilijk keuzes maken.”

Hoe kun je een burn-out voorkomen?
"Leer je eigen stoplicht kennen. Ontdek bij jezelf waaraan je kunt merken dat het op groen, geel, oranje of rood staat.

Signalen voor oranje kunnen bijvoorbeeld zijn dat je batterij snel leeg is, tegenzin, als er geen rek over is voor nieuwe dingen, concentratieproblemen en een vraag-nu-niets-meer-van-me-gevoel. Neem zulke signalen serieus door wat rustiger aan te doen.

Daarnaast moet je je eigen gevoelige snaar kunnen onderkennen en bewust leren hanteren. Dat kan bijvoorbeeld zijn: een groot verantwoordelijkheidsgevoel, te betrokken, dingen alleen doen en niet klagen. Wie wijs is, legt de lat op ooghoogte.”