"De werkelijke bereidheid van mensen om van binnenuit te veranderen is vaak moeilijk. Daardoor ontstaat er een spanningsveld als mensen hun gedrag aan de buitenkant veranderen, terwijl het in feite niet wordt gedragen door een innerlijke bekering," merkt Ben van der Heijden, voorganger van Christengemeente ‘De Hoorn’ in Hoorn. "Zaken over de buitenkant leiden vaak af van waar het echt om draait. Het gaat erom hoe we met elkaar omgaan en ruimte laten voor de genade van God."

Volgens ds. H. Polinder kan het naar buiten anders gedragen verschillende oorzaken hebben. "Het kan angst zijn om buiten te boot te vallen in een bepaalde situatie. Het kan ook zijn dat iemand niet met het hart bij de zaak betrokken is. Door de Heilige Geest ontvangen we de kracht om naar buiten toe een getuige zijn. Dat geeft een stuk verantwoordelijkheid in hoe je dat als christen in je eigen leven invult," laat de predikant van de Christelijk Gereformeerde Kerk (CGK) in Urk weten.

"We hebben heel wat laten liggen," vertelt de hervormde emeritus-predikant A. N. Rietveld uit Barendrecht. Hij doelt op "het verbale geweld in de ‘keuken’ binnen de kerk". "Soms dacht ik: hoe kan dit nog gezegend worden?" Rietveld constateert een groot verschil tussen de binnen- en buitenkant van het christendom. "We leven in een samenleving waarin alles vanzelfsprekend is. Dat je elke morgen wakker mag worden is een verwondering. Dat je kinderen gezond zijn is een verwondering. Dat de zon elke morgen opgaat is een verwondering. Als die verwondering weg is, heb je een probleem."

Voorganger Fritz Kaiser herkent het veel gehoorde geluid dat christenen zich naar buiten toe anders gedragen dan ze in werkelijkheid zijn. "Mensen die dit beweren moet ik helaas gelijk geven," laat de voorganger van de Baptistengemeente in Lelystad weten. "Dat is de tijdsgeest waar we mee te maken hebben. We willen wel horen van een God die van ons houdt, maar niet van een God die ons wil veranderen. Mensen moeten zich ook willen laten veranderen. Overtuigd worden dat je niet gelukkig bent door een 'schijnleven' te leiden, maar een leven zoals Christus ons is voorgegaan."

"Het begint al met persoonlijk omgang met God," voegt Polinder toe. "In gebed alles met God bespreken, zodat je daarin Zijn leiding ontvangen. Als je dat met God niet bespreekbaar maakt, wordt je leven in verschillende delen ingedeeld. Op het ene moment zit je in het ene vakje en op het andere moment in een ander vakje. Christenen hoor geen twee gezichten te hebben: op zondag dat gezicht en op maandag een ander gezicht. Soms merk je dat sommigen daar echt mee worstelen, terwijl anderen het erbij laten zitten en het gegeven accepteren. Op lange termijn hou je dit echter niet vol."

Van der Heijden constateert dat mensen uit ervaring de nadruk op de buitenkant van het christen-zijn leggen. "Onlangs waren er in onze gemeente nieuwe mensen. Ze vroegen zich af welke kleding ze aan moeten doen. Het liefst waren ze in een korte broek gekomen. Toen ze mensen in korte broek zagen dachten ze: het kan dus wel. De aandacht moet verschuiven van de buitenkant naar de binnenkant." De voorganger wijst op ‘belong-believe-behave’. "God accepteert mensen zoals ze zijn (belong). Van daaruit ontstaat een relatie met God en verandert het geloof mensenharten (believe) en uiteindelijk het gedrag naar buiten toe (behave)."

Rietveld herkent zich in de tijdsgeest waar Kaizer over spreekt. "Als predikant moet je bijna een soort ober zijn. ‘Smaakt het u?’, vragen we aan de kerkgangers. Maar het moet ook eens een keer vies smaken. In de prediking en gesprekken probeer ik dat bloot te leggen. Het gaat om de binnen- en buitenkant. Dat is niet van elkaar te scheiden. Het is zo moeilijk om dat het zo gemakkelijk is," vertelt de emeritus-predikant die ziet dat er een "duidelijk dualisme is opgetreden" en spreekt over "een geestelijke schizofrenie".

Kaiser merkt op dat "lijden in deze maatschappij ons levensvreemd is geworden". "Daarom zijn er moeilijke discussies rond ethische kwesties en wisselen mensen regelmatig van kerk. We moeten ons niet vromer voordoen dan we zijn. Mensen die dicht bij de Heer leven stralen dat vaak ook uit. We moeten onszelf en anderen daaraan spiegelen. Daarom hebben we een gemeente nodig. Hoe meer je aan buitenkant toegeeft, hoe gemakkelijker het is om ervan af te raken. De Bijbel zegt dat de binnenkant net zo moet zijn als de buitenkant."

"In de eerste plaats buitenkerkelijken helemaal serieus nemen," is het advies van Rietveld. "We moeten ook eens goed luisteren naar hun levensverhaal en dat met oprechte empathie serieus oppakken. Ze voelen goed aan of het wel of niet oprecht gemeend is." Polinder: "God wil ons in deze wereld gebruiken. Als dat niet doorklinkt is dat een achteruitgang van ons geloofsleven. Zowel de binnen- als buitenkant moeten we brengen onder de heerschappij van Christus." Van der Heijden wijst op het beeld van God. "God is een liefdevolle God en zit op puntje van de stoel om ons te zegenen. We moeten dat vertalen naar wat dat voor ons leven betekent."