In deze tijd waarin we ons meer en meer bewust worden dat vrede in ons land niet vanzelfsprekend is, wil ik met jullie delen wat ik in februari 2023 vanuit Kyiv naar familie en vrienden schreef. 

"De gouden regel is het voorkomen dat objecten met hoge snelheid gaten in je lichaam maken waar ze niet thuishoren", zei mijn collega. Hij was net terug uit de regio Kharkiv, vlak bij de frontlinie, en ik was net aan het bijkomen na zes luchtalarmmeldingen in anderhalve dag die week. We lachten erom, wetende dat dit onderdeel zou worden van onze gekke verhalen die we later aan familie, vrienden en collega's zouden vertellen.

Waanzinnige verhalen
Deze waanzinnige verhalen over de gevaren die je hebt doorstaan en overleefd, zijn waardevol onder humanitaire hulpverleners. Hoe stoïcijns je klinkt als je ze vertelt, hoe waardevoller ze lijken te worden. Ik heb zelfs eens gehoord dat het opscheppen over gevaar in dit werk als een syndroom wordt beschreven waar veel humanitaire hulpverleners aan lijden. Laten we eerlijk zijn: ik geloof dat ik er ook aan lijd. Als schrijver is het nog makkelijker om in deze valkuil te trappen. Het klinkt cool als je kunt zeggen: “Toen ik in...” en dan een plek noemt die als gevaarlijk wordt beschouwd.

Maar zelfs die definitie van gevaar verschilt naar gelang wat mensen ‘gevaarlijk' of 'eng’ vinden. In Nederland denkt men dat Kyiv gevaarlijk is. In Kyiv denkt men dat je maar beter niet naar Kharkiv kunt gaan. In Kharkiv stad, vindt men dat je niet dichter naar de frontlinie moet gaan, maar dat het “hier nog wel te doen” is. En aan de frontlinie horen mensen explosies op minder dan honderd meter afstand en besteden er geen aandacht meer aan.

Aantrekkelijk gevaar
Gevaar kan echter op de een of andere manier aantrekkelijk zijn. Alleen als het niet te echt wordt – als ik niet geloof dat ik mijn leven erdoor zal verliezen. Als een plek of situatie enigszins bedreigend is, kan het me het gevoel geven dat ik écht leef. Misschien is het de milde confrontatie met de eindigheid van het leven, die me meer doet nadenken over het doel ervan. Of misschien leidt het me gewoon af van de dingen waar ik echt bang voor ben.

Wat echt gevaarlijk is, is een sensatiezoeker worden. Ik weet dat het niet goed is om opwinding een drijfveer voor mijn handelen te laten zijn. Soms heb ik hier moeite mee. Andere mensen lijken te denken dat ik een groot offer breng om andere mensen te helpen. Maar als ik naar mijn leven kijk, voel ik me gezegend met een spannende baan, vol interessante mensen, gevaar, reizen en inzicht in geopolitiek. Het is zeer verslavend om deel uit te maken van de geschiedenis in wording. Natuurlijk brengen alle humanitaire medewerkers offers. We zijn lange tijd van huis, vervreemden van onze samenleving, we hebben beperkte privacy, we hebben een groot tekort aan slaap. Maar tegelijkertijd voel ik me geen heilige. Ik ben moe, maar ik lijd niet. Ik heb er lol in om spelletjes te spelen in de schuilkelder. Ik ben niet bang. Ik sta erbuiten. Het lukt me niet om voortdurend mee te leven met de mensen die echt lijden. 

Gods koninkrijk zoeken
En hoewel ik de neiging heb om gevaar om te zetten in grappige groepsactiviteiten en er gekke verhalen over te vertellen, wil ik niet op het verkeerde moment op de verkeerde plaats zijn. Ik wil niets zien wat ik later niet kan uitwissen uit mijn geheugen en gevoel. Ik weet dat deze beelden me zouden achtervolgen. Godzijdank ben ik beschermd gebleven tegen het zien van iets dat zo traumatiserend is.

Ik kan geen sensatiezoeker zijn. Ik weet dat ik geroepen ben om in plaats daarvan Gods Koninkrijk te zoeken en de wereld te zien door de liefde die Hij ervoor heeft. Moge God mij en mijn collega’s beschermen tegen mijzelf en tegen die “rondvliegende dodelijke objecten”.