Op zaterdag 22 november 2025 stroomt All Souls Langham in Londen vol. Zevenhonderd bezoekers uit alle windstreken zijn aanwezig bij de conferentie Responding to the Rebirth. Nog eens honderden volgen via een livestream. De centrale vraag luidt: is er in het seculiere Westen sprake van een nieuwe geestelijke opleving, en zo ja, hoe moeten kerken daarop reageren?

Organisatoren Glen Scrivener (Speak Life) en Justin Brierley (Think Faith) signaleren al enkele jaren een kentering. Waar decennialang vooral sprake was van kerkverlating en secularisatie, lijken nu juist tekenen van hernieuwde openheid voor geloof zichtbaar te worden. Niet luid en massaal, maar stil en gestaag. Vandaar de term The Quiet Revival.

Cijfers die verrassen
Tijdens de conferentie presenteert dr. Rhiannon McAleer van Bible Society de resultaten van een grootschalig Brits onderzoek. Daaruit blijkt onder meer dat het kerkbezoek in Engeland tussen 2018 en 2024 steeg van 8 naar 12 procent. Nog opvallender is de groei onder jongvolwassenen: het aantal kerkbezoekers van 18 tot 24 jaar verviervoudigde van 4 naar 16 procent. Vooral jonge mannen zijn sterk vertegenwoordigd, en een aanzienlijk deel van de nieuwe kerkgangers heeft een multi-etnische achtergrond.

Deze ontwikkeling doet zich voor in uiteenlopende kerkelijke tradities. Met name pinksterkerken en rooms-katholieke kerken groeien snel, maar ook orthodoxe en vrije kerken zien een toestroom. De conclusie is voorzichtig maar helder: voor het eerst in lange tijd is een jongere generatie religieuzer dan de vorige.

Geestelijke honger en culturele verschuivingen
Volgens Brierley en anderen komt deze hernieuwde belangstelling niet uit het niets. Op cultureel en intellectueel niveau zijn verschuivingen zichtbaar. Publieke figuren als Tom Holland, Jordan Peterson en Ayaan Hirsi Ali spreken openlijk over de betekenis van het christendom. In muziek, sport en sociale media klinken vaker christelijke geluiden. Veel mensen ervaren onrust en leegte in een wereld van crisis, polarisatie en morele onzekerheid. Er is een groeiende honger naar zin, waarheid en houvast.

Die openheid kent echter ook een schaduwzijde. De belangstelling voor andere religies en vormen van spiritualiteit groeit eveneens. Daarnaast blijven veel mensen kritisch over het christendom en zien zij het als achterhaald of zelfs gevaarlijk. De verheugende en verrassende constatering dat er sprake is van groeiende openheid voor geloof en kerk onder met name jongeren, mag daarom zeker niet leiden tot triomfalisme of een passieve houding. Integendeel, christenen en kerken staan voor de belangrijke uitdaging: Wat is een gepaste reactie op déze opleving, ook gezien de achtergrond ervan? Wat vraagt God van ons?

Focus op Jezus, niet op ideologie
Glen Scrivener waarschuwt voor twee uitersten. Enerzijds dreigt het gevaar van een cultureel of nationalistisch christendom dat wel christelijke waarden omarmt, maar losraakt van Christus zelf. Anderzijds bestaat de verleiding om uit angst of voorzichtigheid het evangelie te verzwijgen. Beide leiden weg van de kern.

Scrivener benadrukt dat veel hedendaagse waarden zoals gelijkheid, compassie en vrijheid hun wortels hebben in het christelijke verhaal. Maar wanneer deze waarden worden losgemaakt van hun bron, ontstaan scheefgroei en afgoderij. Zowel progressieve als conservatieve zoekers komen de kerk binnen met verlangens die deels herkenbaar zijn, maar uiteindelijk alleen in Christus vervuld worden. Dat vraagt om een houding van “ja, maar nee, maar ja”: erken het goede, ontmasker het valse en wijs op Jezus als de ware vervulling.

Veiligheid, compassie en discipelschap
In gesprekken en panels klinkt herhaaldelijk dat de kerk een veilige en geloofwaardige gemeenschap moet zijn. De groeiende belangstelling onder jonge mannen vraagt om aandacht voor orde en structuur, maar ook om waakzaamheid. Vrouwen moeten zich veilig en gezien weten. Een cultuur van compassie, gevormd door de vruchten van de Geest, is essentieel.

John Lennox benadrukt in een interview het belang van echt luisteren. Nieuwe zoekers brengen hun eigen verhalen, vragen en worstelingen mee. Christen-zijn begint niet met antwoorden geven, maar met aandachtig luisteren en leven voorleven. De kerk moet een plaats zijn waar mensen worden gezien, gehoord en uitgenodigd om mee te doen.

‘Change nothing but your heart’
Een indringend moment tijdens de conferentie is het verhaal van Al Gordon, leider van meerdere bloeiende kerken in Oost-Londen. Na een bezoek aan de Asbury Revival ervoer hij een duidelijke boodschap: bereid je kerk voor, maar verander niets behalve je hart. Opwekking, zo benadrukt hij, begint niet met programma’s of strategieën, maar met bekering, gebed en nederigheid.

In zijn kerken leidde dit tot meer gebed, meer eenheid en een open houding naar buiten. Jongeren vinden hun weg naar de kerk, sommigen aarzelend, anderen overtuigd. De boodschap is eenvoudig en scherp: het evangelie van genade moet centraal blijven staan.

Wat betekent dit voor kerken?
De conferentie mondt uit in een reeks praktische aandachtspunten. Gebed moet radicaal centraal staan. Kerken moeten aanwezig zijn op sociale media en online zaaien. Karakter en gemeenschap zijn minstens zo belangrijk als inhoud. Nieuwe gelovigen hebben tijd nodig, echte vriendschap en uitnodigingen om het geloof te oefenen.

Daarnaast is er een hernieuwde aandacht voor de Bijbel. Veel zoekers zijn nieuwsgierig naar de Schrift, maar hebben weinig kennis. Tegelijk zijn jongeren kwetsbaar voor kritiek op de Bijbel. Heldere, eerlijke en liefdevolle Bijbeluitleg is daarom onmisbaar.

Geen triomfalisme, wel verwachting
In de afsluitende nabeschouwing klinkt zowel vreugde als voorzichtigheid. Het lijkt niet langer te ontkennen dat er iets gaande is. Tegelijk roept dit vragen op: is dit een echte opwekking? Hoe verhoudt deze beweging zich tot kerkgeschiedenis en theologie? En hoe gaan we om met de brede aantrekkingskracht van uiteenlopende kerkelijke en religieuze stromingen?

De Geest waait waarheen Hij wil, vaak buiten onze kaders om. Dat vraagt om nederigheid en waakzaamheid. Maar juist in een tijd van relativisme en verwarring groeit het verlangen naar waarheid. Nieuwe christenen zoeken geen vaagheid, maar houvast. Daarom blijft de kern onveranderd: Jezus Christus, de Weg, de Waarheid en het Leven, moet centraal staan. Alleen zo kan de kerk een baken van hoop zijn in een wereld op drift.

Een langere versie van dit artikel verscheen eerder op de site van The Gospel Coalition (TGC) Nederland & Vlaanderen.