Een ongemakkelijke waarheid over de hel

Column 20 november 2024 4 minuten Arjanne Holsappel
Arjanne Holsappel

Onlangs luisterde ik naar een preek van een predikant die ik al jaren volg. Wat hij toen zei, bracht me echter totaal van mijn stuk. Hij beweerde dat de hel, zoals wij die traditioneel kennen, niet zou bestaan. Dit klonk voor mij als een enorme afwijking van wat ik altijd had geloofd. Hoe kon zoiets fundamenteels als de hel, waar ik mijn hele leven mee ben opgegroeid, niet bestaan?

Omdat ik niet zomaar wilde aannemen dat hij gelijk had, onderzocht ik zelf de Bijbel. Ik ben systematisch door elk woord gegaan dat in onze Bijbel als ‘hel’ wordt vertaald. Ook keek ik naar andere woorden die mogelijk met hetzelfde idee te maken hebben. Tot mijn verbazing en schok ontdekte ik dat veel van de traditionele leer over de hel eigenlijk anders is dan ik dacht, als je de originele woorden goed bekijkt.

Een van de woorden die vaak wordt vertaald als ‘hel’ is het Griekse hades. Dit betekent letterlijk ‘het rijk van de doden’. In de Griekse vertaling van het Oude Testament, de septuagint, wordt hades gebruikt als vertaling van het Hebreeuwse woord sheol. Beide woorden verwijzen niet naar een plaats van straf, maar eerder naar een plek waar de doden verblijven. Het is een neutrale term, zonder de connotatie van eeuwige kwelling die wij vaak aan de hel toeschrijven.

Historisch gezien heeft het dus veel meer te maken met vernietiging en reiniging, dan met eeuwige straf.

In sommige Nederlandse Bijbelvertalingen wordt het woord gehenna ook vertaald als ‘hel’. Maar gehenna is in werkelijkheid geen bovennatuurlijke plek van straf, zoals we vaak denken. Het verwijst naar een fysiek dal buiten Jeruzalem, het dal van Hinnom. Dit dal stond bekend als een plek waar afval werd verbrand. Historisch gezien heeft het dus veel meer te maken met vernietiging en reiniging, dan met eeuwige straf.

Dan is er nog het Hebreeuwse woord sheol, dat vooral in het Oude Testament voorkomt. Sheol wordt vaak vertaald als ‘plaats van de doden’. Het wordt beschreven als een donkere, stille plek waar zielen verblijven na de dood, zonder onderscheid te maken tussen goed of slecht. Het idee van een plek van eeuwige pijn of straf is hier afwezig.

Daarnaast is er nog het Griekse woord tartarus, dat slechts één keer in de Bijbel voorkomt. Dit woord wordt gebruikt om de plek te beschrijven waar gevallen engelen vastzitten tot de dag van het oordeel. Het komt ook uit de Griekse mythologie en verwijst helemaal niet naar een plek waar menselijke zielen zouden verblijven na de dood.

Het was een ongemakkelijke waarheid om te accepteren. Als dat niet waar was, wat betekende dit dan voor de rest van mijn geloof?

Deze ontdekkingen hebben me behoorlijk in de war gebracht. Mijn hele leven heb ik geloofd dat de hel een cruciaal onderdeel was van het evangelie. Het was een plek van eeuwige straf voor ongelovigen, een plek waaruit je verlost kon worden door je tot Christus te keren. Maar wat moest ik nu met dit nieuwe inzicht? Hoe kon ik omgaan met het feit dat dit traditionele beeld van de hel misschien niet juist is?

Het voelde alsof mijn wereld op zijn kop stond. Het was een ongemakkelijke waarheid om te accepteren. Als dat niet waar was, wat betekende dit dan voor de rest van mijn geloof?

Een vraag die daardoor steeds terugkomt, is: wat betekent het om ‘verloren te gaan’? In de Bijbel staat vaak dat degenen die niet geloven, ‘verloren gaan’. Maar wat betekent dat precies? Misschien betekent het ophouden te bestaan, of misschien betekent het dat iemand zijn waarde verliest, net als een voorwerp dat verloren is. Maar ook dat voelt niet goed voor mij. Ik geloof immers dat elk mens waardevol is, gemaakt naar het beeld van God. Hoe kunnen mensen, die kostbaar zijn in de ogen van God, simpelweg verdwijnen of hun waarde verliezen?

Wat deze nieuwe kijk op de hel wel doet, is het wegnemen van de angst die zo vaak verbonden is aan geloof.

Wat deze nieuwe kijk op de hel wel doet, is het wegnemen van de angst die zo vaak verbonden is aan geloof. Ik besef steeds meer dat angst geen drijfveer hoeft te zijn om tot Jezus te komen. Jezus is goed, en dat op zichzelf is reden genoeg om Hem te volgen. Er is geen dreiging van eeuwige pijn nodig om mensen naar Hem toe te trekken.

Tegelijk roept dit weer nieuwe vragen op. Als de hel niet is wat we dachten, wat betekent het dan dat Jezus voor ons moest sterven? Het roept vragen op over Gods karakter en over wat er werkelijk gebeurde aan het kruis. Is God een boze God die een bloedig offer nodig had om ons te vergeven? Of laat Jezus’ sterven ons eerder zien hoe diep de mensheid gevallen is, dat we zelfs in staat waren om God zelf te doden? En wat zegt dat over onze relatie met God en hoe wij Hem zien?

Ik heb nog geen definitieve antwoorden op deze vragen, en misschien is dat ook niet nodig. Soms kan het juist rust geven om te accepteren dat we niet alles hoeven te weten. Dit geeft me de ruimte om open te staan voor andere visies, zonder meteen een oordeel te vellen.

Ik ben op een reis van ontdekking, en ik nodig jou uit om met me mee te gaan. Wil je mijn bevindingen zelf checken? Kijk dan eens naar de grondtekst van de Bijbel via Biblehub, en ontdek wat deze woorden werkelijk betekenen.

Samen kunnen we een diepere waarheid vinden, die ons helpt om het geloof in Christus beter te begrijpen, zonder dat angst daar een rol in speelt.

Arjanne Holsappel is kunstenaar en schrijfster. Neem hier een kijkje op haar website.

Praatmee

Beluister onze podcast

#397 Patrick, Jeffrey & Bart Bolhuis over De Linkse Kerk: is links stemmen Bijbelser dan rechts?
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. W. M. van der Linden
Nieuws

HHK Wezep-Wapenveld beroept ds. Van der Linden uit Ouderkerk aan den IJssel

De hersteld hervormde gemeente te Wezep-Wapenveld (in combinatie met Emst-Epe en omstreken) heeft een beroep uitgebracht op ds. W. M. van der Linden (foto). Daar zoekt men naar een nieuwe predikant vanwege het vertrek van ds. D. C. de Pater in 2023 n

CU-leider Mirjam Bikker en SP-Kamerlid
Nieuws

ChristenUnie en SP willen online gokken aan banden leggen met nieuwe initiatiefwet

De ChristenUnie en de SP presenteerden vandaag een initiatiefwetsvoorstel om mensen beter te beschermen tegen de risico's die met online gokken gepaard gaan. Volgens de twee partijen zijn de maatschappelijke problemen rond gokken sinds de legaliserin

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP stelt schriftelijke vragen over financiering abortussen door de Europese Commissie

Europarlementariër Bert-Jan Ruissen (SGP) heeft met collega’s schriftelijke vragen gesteld over het besluit van de Europese Commissie om abortussen te gaan betalen. De Commissie maakte op 26 februari bekend het Europees Sociaal Fonds (ESF+) in te zet

Koos Siegers
Nieuws

ChristenUnie-lijsttrekker schrijft open brief na omstreden uitspraken SGP'er

Een interview met de jonge SGP-lijsttrekker Tim Venekamp in het Nederlands Dagblad heeft geleid tot een open brief van ChristenUnie-lijsttrekker Koos Siegers (foto) in Westerkwartier. In de brief roept Siegers op tot meer verbinding tussen christelij

India
Nieuws

Indiase pastor zwaar mishandeld bij aanval van hindoe-menigte op huiskerk

In de Indiase deelstaat Madhya Pradesh is een kerkdienst ruw verstoord door een woedende menigte. Afgelopen februari viel een groep hindoe-nationalisten op gewelddadige wijze een huiskerk binnen. De aanwezige pastor, Ramesh Barela (42), raakte hierbi

Josh Howerton
Nieuws

Tientallen Amerikaanse stellen stappen in huwelijksbootje na oproep van predikant

Een bijzondere oproep van een Amerikaanse predikant heeft geleid tot tientallen huwelijken. Dat meldt CBN News. Maar liefst 52 stellen trouwden nadat ze in de preek werden aangesproken op het feit dat ze ongehuwd samenwoonden.  De oproep was afkomsti

Linkse Kerk
Nieuws

De Linkse Kerk gelanceerd: "Christenen moeten weer bekendstaan om barmhartigheid"

“God zal ons bij het laatste oordeel niet vragen of we geloofden dat Jezus over het water liep, of dat de vrouw in het ambt mocht. Hij zal vragen: heb je de vluchtelingen opgevangen en de armen gevoed?” Met die boodschap trapte De Linkse Kerk woensda

Amerikaanse kerk
Nieuws

Aantal ongelovigen in Amerika bereikt recordhoogte

Het aantal Amerikanen dat geen religie aanhangt, is vorig jaar opnieuw gestegen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het peilingsbureau Gallup. Volgens het onderzoek is inmiddels een recordaantal Amerikanen niet aan een religie verbonden.  Uit intervi

Meerartikelen

Ds. P. W. J. van der Toorn
Video

CGK-predikant vertelt voor kerkdienst over aangenomen beroep naar Doornspijk

Ds. P. W. J. van der Toorn aanvaardde onlangs het beroep van de christelijke gereformeerde kerk (CGK) te Doornspijk en neemt dus binnenkort afscheid van de CGK in Bunschoten. Voorafgaand aan een kerkdienst die recent plaatsvond, vertelde de predikant

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt hoe Gods volmaakte liefde zichtbaar werd in Jezus

"Gods liefde is onvoorwaardelijk en niet afhankelijk van hoe jij je gedraagt", aldus Wilkin van de Kamp. In een nieuwe aflevering van de serie Begin je dag met God zoomt de spreker en schrijver in op Gods volmaakte liefde. Deze liefde, die in alles a

Roshan Jibodh
Video

Roshan deelt waarschuwende boodschap naar aanleiding van Epstein-files

Roshan Jibodh waarschuwt christenen voor de kracht van verleiding en seksuele zonde. In een nieuwe video van Christendom.nl stelt hij dat achter veel grote maatschappelijke schandalen een dieper mechanisme schuilgaat. Volgens hem werkt datzelfde prin

Bram Beute
Column

Wat is waarheid in een tijd van verwarring en propaganda?

Wat is waarheid in een tijd van propaganda, alternatieve feiten en eindeloze online discussies? In autoritaire regimes, maar ook in democratische samenlevingen, lijkt waarheid steeds vaker onder druk te staan. Twijfel wordt gezaaid, feiten worden ver

Libanon
Nieuws

Priester gedood in Libanon: “Christelijke minderheden betalen opnieuw de prijs”

De Aramese Beweging voor Mensenrechten (ABM) heeft de dood van de Libanees-Aramese Maronitische priester Pierre al-Rahi scherp veroordeeld. De priester kwam op maandag 9 maart om het leven in het dorp Qlayaa in Zuid-Libanon, nadat een woning door tan

Gerald Troost
Persbericht

Gerald Troost start Paastournee met boodschap van hoop

De christelijke singer-songwriter Gerald Troost gaat deze maand opnieuw op pad met een speciale paastournee. Onder de titel ‘U gaf 100%’ reist hij langs verschillende plaatsen in Nederland met concerten waarin muziek en bezinning rond het paasverhaal

Ivy
Interview

Bij Turning Point vertrokken christenen: "Voor ons is er maar één Waarheid"

Met veel enthousiasme stapten een aantal christenen in het project Turning Point Nederland. Maar amper een half jaar later zijn ze alweer vertrokken na onenigheid over godsdienstvrijheid rondom de arrestatie van Tom de Wal. Daarna besloten Daniël van

Truus
Nieuws

Meesteroplichter van kerken Truus W. veroordeeld tot celstraf

Meesteroplichter Truus W. moet bijna een jaar de cel in. Daarnaast krijgt ze een jaar voorwaardelijke celstraf en moet ze sommige gedupeerde kerken geld terugbetalen. De 54-jarige vrouw lichtte tientallen kerken op. Omdat ze haar straf al in voorarre

Iraanse kerk in Armenië
Nieuws

Armenië als toevluchtsoord voor Iraanse christenen: “Mijn droom is een vrij Iran”

Aan de grens tussen Armenië en Iran bereiden kerken en hulporganisaties zich voor op een mogelijke toestroom van duizenden Iraanse vluchtelingen. Terwijl de oorlog in Iran escaleert, maken christelijke organisaties noodplannen om mensen op te vangen

Ds. K. Hoefnagel
Video

Ds. Hoefnagel over huidige impasse binnen CGK: "Rebellie in onze kerken"

Hoewel er formeel nog geen definitieve breuk is, verkeren de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) al lange tijd in een diepe impasse. Zo overwegen tientallen plaatselijke gemeenten zich af te scheiden. Het verschil in visie ten aanzien van vrouwel

Indonesie
Nieuws

Groep moslims forceert stop kerkreparatie Indonesië

In het dorp Kulim Jaya, op Sumatra, is op 1 maart de reparatie van het dak van een protestantse kerk stilgelegd na protesten van tientallen moslimbewoners. De groep eiste voorafgaande goedkeuring van de lokale moslimgemeenschap voor de dakwerkzaamhed

DMM
Persbericht

DMM-conferentie wil kerken toerusten tot discipelschap en vermenigvuldiging

Op zaterdag 18 april 2026 vindt de tweede DMM-conferentie plaats. Tijdens deze dag staan toerusting en praktische handvatten centraal voor christenen die verlangen naar groei en vermenigvuldiging van gemeenten. Sprekers zijn Kevin Wiegelt uit Canada