Een ongemakkelijke waarheid over de hel

Column 20 november 2024 4 minuten Arjanne Holsappel
Arjanne Holsappel

Onlangs luisterde ik naar een preek van een predikant die ik al jaren volg. Wat hij toen zei, bracht me echter totaal van mijn stuk. Hij beweerde dat de hel, zoals wij die traditioneel kennen, niet zou bestaan. Dit klonk voor mij als een enorme afwijking van wat ik altijd had geloofd. Hoe kon zoiets fundamenteels als de hel, waar ik mijn hele leven mee ben opgegroeid, niet bestaan?

Omdat ik niet zomaar wilde aannemen dat hij gelijk had, onderzocht ik zelf de Bijbel. Ik ben systematisch door elk woord gegaan dat in onze Bijbel als ‘hel’ wordt vertaald. Ook keek ik naar andere woorden die mogelijk met hetzelfde idee te maken hebben. Tot mijn verbazing en schok ontdekte ik dat veel van de traditionele leer over de hel eigenlijk anders is dan ik dacht, als je de originele woorden goed bekijkt.

Een van de woorden die vaak wordt vertaald als ‘hel’ is het Griekse hades. Dit betekent letterlijk ‘het rijk van de doden’. In de Griekse vertaling van het Oude Testament, de septuagint, wordt hades gebruikt als vertaling van het Hebreeuwse woord sheol. Beide woorden verwijzen niet naar een plaats van straf, maar eerder naar een plek waar de doden verblijven. Het is een neutrale term, zonder de connotatie van eeuwige kwelling die wij vaak aan de hel toeschrijven.

Historisch gezien heeft het dus veel meer te maken met vernietiging en reiniging, dan met eeuwige straf.

In sommige Nederlandse Bijbelvertalingen wordt het woord gehenna ook vertaald als ‘hel’. Maar gehenna is in werkelijkheid geen bovennatuurlijke plek van straf, zoals we vaak denken. Het verwijst naar een fysiek dal buiten Jeruzalem, het dal van Hinnom. Dit dal stond bekend als een plek waar afval werd verbrand. Historisch gezien heeft het dus veel meer te maken met vernietiging en reiniging, dan met eeuwige straf.

Dan is er nog het Hebreeuwse woord sheol, dat vooral in het Oude Testament voorkomt. Sheol wordt vaak vertaald als ‘plaats van de doden’. Het wordt beschreven als een donkere, stille plek waar zielen verblijven na de dood, zonder onderscheid te maken tussen goed of slecht. Het idee van een plek van eeuwige pijn of straf is hier afwezig.

Daarnaast is er nog het Griekse woord tartarus, dat slechts één keer in de Bijbel voorkomt. Dit woord wordt gebruikt om de plek te beschrijven waar gevallen engelen vastzitten tot de dag van het oordeel. Het komt ook uit de Griekse mythologie en verwijst helemaal niet naar een plek waar menselijke zielen zouden verblijven na de dood.

Het was een ongemakkelijke waarheid om te accepteren. Als dat niet waar was, wat betekende dit dan voor de rest van mijn geloof?

Deze ontdekkingen hebben me behoorlijk in de war gebracht. Mijn hele leven heb ik geloofd dat de hel een cruciaal onderdeel was van het evangelie. Het was een plek van eeuwige straf voor ongelovigen, een plek waaruit je verlost kon worden door je tot Christus te keren. Maar wat moest ik nu met dit nieuwe inzicht? Hoe kon ik omgaan met het feit dat dit traditionele beeld van de hel misschien niet juist is?

Het voelde alsof mijn wereld op zijn kop stond. Het was een ongemakkelijke waarheid om te accepteren. Als dat niet waar was, wat betekende dit dan voor de rest van mijn geloof?

Een vraag die daardoor steeds terugkomt, is: wat betekent het om ‘verloren te gaan’? In de Bijbel staat vaak dat degenen die niet geloven, ‘verloren gaan’. Maar wat betekent dat precies? Misschien betekent het ophouden te bestaan, of misschien betekent het dat iemand zijn waarde verliest, net als een voorwerp dat verloren is. Maar ook dat voelt niet goed voor mij. Ik geloof immers dat elk mens waardevol is, gemaakt naar het beeld van God. Hoe kunnen mensen, die kostbaar zijn in de ogen van God, simpelweg verdwijnen of hun waarde verliezen?

Wat deze nieuwe kijk op de hel wel doet, is het wegnemen van de angst die zo vaak verbonden is aan geloof.

Wat deze nieuwe kijk op de hel wel doet, is het wegnemen van de angst die zo vaak verbonden is aan geloof. Ik besef steeds meer dat angst geen drijfveer hoeft te zijn om tot Jezus te komen. Jezus is goed, en dat op zichzelf is reden genoeg om Hem te volgen. Er is geen dreiging van eeuwige pijn nodig om mensen naar Hem toe te trekken.

Tegelijk roept dit weer nieuwe vragen op. Als de hel niet is wat we dachten, wat betekent het dan dat Jezus voor ons moest sterven? Het roept vragen op over Gods karakter en over wat er werkelijk gebeurde aan het kruis. Is God een boze God die een bloedig offer nodig had om ons te vergeven? Of laat Jezus’ sterven ons eerder zien hoe diep de mensheid gevallen is, dat we zelfs in staat waren om God zelf te doden? En wat zegt dat over onze relatie met God en hoe wij Hem zien?

Ik heb nog geen definitieve antwoorden op deze vragen, en misschien is dat ook niet nodig. Soms kan het juist rust geven om te accepteren dat we niet alles hoeven te weten. Dit geeft me de ruimte om open te staan voor andere visies, zonder meteen een oordeel te vellen.

Ik ben op een reis van ontdekking, en ik nodig jou uit om met me mee te gaan. Wil je mijn bevindingen zelf checken? Kijk dan eens naar de grondtekst van de Bijbel via Biblehub, en ontdek wat deze woorden werkelijk betekenen.

Samen kunnen we een diepere waarheid vinden, die ons helpt om het geloof in Christus beter te begrijpen, zonder dat angst daar een rol in speelt.

Arjanne Holsappel is kunstenaar en schrijfster. Neem hier een kijkje op haar website.

Praatmee

Beluister onze podcast

#397 Patrick, Jeffrey & Bart Bolhuis over De Linkse Kerk: is links stemmen Bijbelser dan rechts?
Of beluister op:

Meerartikelen

gebed
Nieuws

Christenen wereldwijd opgeroepen tot week van gebed voor vrede

De internationale gebedsbeweging 24-7 Prayer roept christenen wereldwijd op om van 16 tot en met 22 maart deel te nemen aan een week van gebed voor vrede. Aanleiding is de toenemende onrust in de wereld en de escalatie van verschillende oorlogen. Vol

Proponent D. P. A. Damsteeg
Nieuws

Hervormde gemeente Werkhoven krijgt nieuwe predikant: proponent D. P. A. Damsteeg

De hervormde gemeente te Werkhoven beschikt binnenkort over een nieuwe predikant. Proponent D. P. A. Damsteeg (foto) aanvaardde het op hem uitgebrachte beroep. In de Stevenskerk volgt de proponent de vorig jaar naar Est en Meteren vertrokken ds. E. M

Eric Rivera
Nieuws

Christelijke leraar uit Amerika mag les over homohuwelijk overslaan

Een christelijke leraar uit de Amerikaanse stad Nashville mag een aangekondigde les over het homohuwelijk overslaan. Dat meldt CBN News. De basisschoolleraar stelde dat hij vanwege zijn geweten geen les kon geven over het homohuwelijk. Na druk van ju

Pro-Israël christenen
Nieuws

Predikanten in actie: Gebed voor Israël bij PKN in Utrecht

Bij het landelijk dienstencentrum van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) in Utrecht vindt op vrijdagmorgen 20 maart een gebedsbijeenkomst voor Israël plaats. De bijeenkomst wordt georganiseerd door de PKN-predikanten Arenda Haasnoot en Alfons va

Ds. P. de Vries
Video

Ds. P. de Vries neemt zijn hondje Moos regelmatig mee naar preekbeurten

"Hij heeft al een paar keer naast de koster in de kerkbank gezeten", aldus ds. P. de Vries. In een aflevering van de serie Getuigend Gesprek vertelt de hersteld hervormde emerituspredikant over zijn hondje Moos. De predikant besloot, mede op initiati

Nicaragua kerk
Nieuws

Nicaragua verbiedt wijding van nieuwe priesters en diakenen

De regering van Nicaragua heeft het wijden van nieuwe katholieke priesters en diakenen in verschillende bisdommen verboden. Kerkleiders zeggen dat deze maatregel de druk op religieuze gemeenschappen verder vergroot, zo meldt Christian Daily Internati

Brits parlement
Nieuws

Brits parlement wil ‘haatmeldingen’ schrappen na kritiek op aanpak straatpredikers

Het Britse Hogerhuis heeft gestemd voor het afschaffen van zogenoemde non-crime hate incidents (NCHI’s). Deze meldingen werden ook gebruikt tegen christelijke straatpredikers die Bijbelteksten citeerden of hun geloof uitlegden in het openbaar. Critic

Stichting In de Rechte Straat
Persbericht

IRS-Ontmoetingsdag in Gorinchem: aandacht voor gereformeerd werk in Italië

Stichting In de Rechte Straat (IRS) organiseert op zaterdag 21 maart 2026 een ontmoetingsdag in Gorinchem met als thema ‘Gereformeerd in Italië’. Tijdens deze dag staat het evangelisatiewerk in Italië centraal. Een van de sprekers is ds. Andrea Ferra

Meerartikelen

Ellie van Vliet
Interview

Ellie van Vliet: “Elke dag heb ik genoeg om de Heer te danken!”

Ze had geen gemakkelijk leven. Maar ze heeft altijd de moed erin gehouden. Want ze mag weten dat ze een toekomst heeft met Jezus. In gesprek met de actieve zeventiger Ellie van Vliet. “Ik heb elke dag weer genoeg om de Heer voor te danken!” Ellie van

Mr. Lineke Blijdorp
Column

De les van Nehemia: hoe kijken christenen naar hun roeping?

Het Bijbelverhaal van Nehemia laat zien hoe God één persoon kan gebruiken om herstel te brengen in een tijd van verval. Volgens Lineke Blijdorp ligt daarin ook een boodschap voor de kerk in Nederland vandaag. Nehemia werkte gedwongen als schenker aan

Gave-dag
Persbericht

‘Lef om lief te hebben’: Gave-dag wil kerken inspireren

‘Lef om lief te hebben’ is het centrale thema op de Gave-dag die zaterdag 21 maart in Houten wordt gehouden. Stichting Gave wil op deze jaarlijkse ontmoetingsdag christenen bemoedigen en opbouwen in het contact met vluchtelingen. Ook bezoekers met ee

Johan Schep
Video

Videoboodschap: Johan Schep over Simeon en het kind Jezus

In deze video van Growing faith staat evangelist Johan Schep stil bij een bijzonder moment uit het Evangelie. Hij vertelt over de opdracht van Jezus in de tempel, dertig dagen na Zijn geboorte. Daar ontmoeten Maria en Jozef de oude Simeon, die het ki

St. Matthew’s Cathedral
Nieuws

Man achter verijdelde aanslag op Amerikaanse kathedraal riskeert jarenlange celstraf

Een man uit de Amerikaanse staat New Jersey heeft schuld bekend aan het plan om een aanslag te plegen bij een katholieke kerk in Washington D.C. Hij kan daarvoor tientallen jaren gevangenisstraf krijgen. Dat schrijft The Christian Post. De man, Louis

Evangelist Johan Krijgsman
Video

GerGem-evangelist vertelt hoe Jezus de wet overtrad door een melaatse aan te raken

"Tegen alle regels in, ging hij naar Jezus toe. Jezus gaat ook tegen alle regels in, want hij raakt die melaatse man aan. Jezus handelt hier tegen de wet in omdat Zijn Vader dat wil", aldus Johan Krijgsman. De evangelist, verbonden aan de GerGem, pre

Libanon
Persbericht

Meer dan half miljoen mensen ontheemd in Libanon: Medair schaalt noodhulp op

Door een nieuwe escalatie van geweld in Libanon zijn binnen korte tijd meer dan een half miljoen mensen ontheemd geraakt. Dat meldt de internationale christelijke hulporganisatie Medair. De organisatie heeft haar noodhulp in het land inmiddels uitgeb

Billy Graham
Nieuws

145 kerken werken samen aan evangelisatiebijeenkomst aan Amerikaanse Golfkust

Aan de Golfkust van de Verenigde Staten wordt een grote evangelisatieactie voorbereid. In totaal werken liefst 145 lokale kerken samen om op 21 en 22 maart aan zoveel mogelijk mensen het evangelie te delen. Willy Graham, kleinzoon van de bekende evan

Jan Pool
Boekfragment

Vriendschap is een van Gods mooiste geschenken aan ons

Je weet misschien wel uit je eigen leven dat je met verschillende mensen verschillende soorten vriendschappen hebt. Filosoof Aristoteles onderscheidt er drie. Ten eerste zijn er ‘nuttige’ vriendschappen. Je helpt elkaar als buren, collega’s, studiege

Arie-Jan Mulder
Column

Er staan geen genezingsverhalen in de evangeliën!

Begin nu niet meteen te steigeren, als je de titel van dit stuk leest. Je hebt misschien de neiging om te roepen dat ik dom ben, omdat de evangeliën immers vol staan met verhalen waarin Jezus mensen geneest. Daar kan inderdaad geen twijfel over besta

Joris Linssen en Anne-Marie van Briemen
Interview

Uit je bubbel stappen: wat het Bijbelboek Ruth vandaag van christenen vraagt

Wat vraagt samenleven in een tijd waarin mensen steeds vaker tegenover elkaar komen te staan? Voor de nieuwe theaterproductie Lieve Hemel dook Joris Linssen samen met predikant Anne-Marie van Briemen in het Bijbelboek Ruth. Als niet-gelovige en gelov

Synagoge Rotterdam
Nieuws

Voorzitter Joodse Gemeente Rotterdam reageert op brandstichting bij synagoge: "Geen verrassing"

Afgelopen nacht is er brand gesticht bij de synagoge van de Joodse Gemeente Rotterdam. De brand ging vanzelf uit voordat hulpdiensten het vuur hoefden te blussen. Hoewel de materiële schade beperkt is, is de schrik onder Joodse Rotterdammers groot. D