Een ongemakkelijke waarheid over de hel

Column 20 november 2024 4 minuten Arjanne Holsappel
Arjanne Holsappel

Onlangs luisterde ik naar een preek van een predikant die ik al jaren volg. Wat hij toen zei, bracht me echter totaal van mijn stuk. Hij beweerde dat de hel, zoals wij die traditioneel kennen, niet zou bestaan. Dit klonk voor mij als een enorme afwijking van wat ik altijd had geloofd. Hoe kon zoiets fundamenteels als de hel, waar ik mijn hele leven mee ben opgegroeid, niet bestaan?

Omdat ik niet zomaar wilde aannemen dat hij gelijk had, onderzocht ik zelf de Bijbel. Ik ben systematisch door elk woord gegaan dat in onze Bijbel als ‘hel’ wordt vertaald. Ook keek ik naar andere woorden die mogelijk met hetzelfde idee te maken hebben. Tot mijn verbazing en schok ontdekte ik dat veel van de traditionele leer over de hel eigenlijk anders is dan ik dacht, als je de originele woorden goed bekijkt.

Een van de woorden die vaak wordt vertaald als ‘hel’ is het Griekse hades. Dit betekent letterlijk ‘het rijk van de doden’. In de Griekse vertaling van het Oude Testament, de septuagint, wordt hades gebruikt als vertaling van het Hebreeuwse woord sheol. Beide woorden verwijzen niet naar een plaats van straf, maar eerder naar een plek waar de doden verblijven. Het is een neutrale term, zonder de connotatie van eeuwige kwelling die wij vaak aan de hel toeschrijven.

Historisch gezien heeft het dus veel meer te maken met vernietiging en reiniging, dan met eeuwige straf.

In sommige Nederlandse Bijbelvertalingen wordt het woord gehenna ook vertaald als ‘hel’. Maar gehenna is in werkelijkheid geen bovennatuurlijke plek van straf, zoals we vaak denken. Het verwijst naar een fysiek dal buiten Jeruzalem, het dal van Hinnom. Dit dal stond bekend als een plek waar afval werd verbrand. Historisch gezien heeft het dus veel meer te maken met vernietiging en reiniging, dan met eeuwige straf.

Dan is er nog het Hebreeuwse woord sheol, dat vooral in het Oude Testament voorkomt. Sheol wordt vaak vertaald als ‘plaats van de doden’. Het wordt beschreven als een donkere, stille plek waar zielen verblijven na de dood, zonder onderscheid te maken tussen goed of slecht. Het idee van een plek van eeuwige pijn of straf is hier afwezig.

Daarnaast is er nog het Griekse woord tartarus, dat slechts één keer in de Bijbel voorkomt. Dit woord wordt gebruikt om de plek te beschrijven waar gevallen engelen vastzitten tot de dag van het oordeel. Het komt ook uit de Griekse mythologie en verwijst helemaal niet naar een plek waar menselijke zielen zouden verblijven na de dood.

Het was een ongemakkelijke waarheid om te accepteren. Als dat niet waar was, wat betekende dit dan voor de rest van mijn geloof?

Deze ontdekkingen hebben me behoorlijk in de war gebracht. Mijn hele leven heb ik geloofd dat de hel een cruciaal onderdeel was van het evangelie. Het was een plek van eeuwige straf voor ongelovigen, een plek waaruit je verlost kon worden door je tot Christus te keren. Maar wat moest ik nu met dit nieuwe inzicht? Hoe kon ik omgaan met het feit dat dit traditionele beeld van de hel misschien niet juist is?

Het voelde alsof mijn wereld op zijn kop stond. Het was een ongemakkelijke waarheid om te accepteren. Als dat niet waar was, wat betekende dit dan voor de rest van mijn geloof?

Een vraag die daardoor steeds terugkomt, is: wat betekent het om ‘verloren te gaan’? In de Bijbel staat vaak dat degenen die niet geloven, ‘verloren gaan’. Maar wat betekent dat precies? Misschien betekent het ophouden te bestaan, of misschien betekent het dat iemand zijn waarde verliest, net als een voorwerp dat verloren is. Maar ook dat voelt niet goed voor mij. Ik geloof immers dat elk mens waardevol is, gemaakt naar het beeld van God. Hoe kunnen mensen, die kostbaar zijn in de ogen van God, simpelweg verdwijnen of hun waarde verliezen?

Wat deze nieuwe kijk op de hel wel doet, is het wegnemen van de angst die zo vaak verbonden is aan geloof.

Wat deze nieuwe kijk op de hel wel doet, is het wegnemen van de angst die zo vaak verbonden is aan geloof. Ik besef steeds meer dat angst geen drijfveer hoeft te zijn om tot Jezus te komen. Jezus is goed, en dat op zichzelf is reden genoeg om Hem te volgen. Er is geen dreiging van eeuwige pijn nodig om mensen naar Hem toe te trekken.

Tegelijk roept dit weer nieuwe vragen op. Als de hel niet is wat we dachten, wat betekent het dan dat Jezus voor ons moest sterven? Het roept vragen op over Gods karakter en over wat er werkelijk gebeurde aan het kruis. Is God een boze God die een bloedig offer nodig had om ons te vergeven? Of laat Jezus’ sterven ons eerder zien hoe diep de mensheid gevallen is, dat we zelfs in staat waren om God zelf te doden? En wat zegt dat over onze relatie met God en hoe wij Hem zien?

Ik heb nog geen definitieve antwoorden op deze vragen, en misschien is dat ook niet nodig. Soms kan het juist rust geven om te accepteren dat we niet alles hoeven te weten. Dit geeft me de ruimte om open te staan voor andere visies, zonder meteen een oordeel te vellen.

Ik ben op een reis van ontdekking, en ik nodig jou uit om met me mee te gaan. Wil je mijn bevindingen zelf checken? Kijk dan eens naar de grondtekst van de Bijbel via Biblehub, en ontdek wat deze woorden werkelijk betekenen.

Samen kunnen we een diepere waarheid vinden, die ons helpt om het geloof in Christus beter te begrijpen, zonder dat angst daar een rol in speelt.

Arjanne Holsappel is kunstenaar en schrijfster. Neem hier een kijkje op haar website.

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #1: Ds. Simons over geloofszekerheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Kees van Helden
Opinie

Ervaring abortuspil valt vaak tegen

Het Amerikaanse Charlotte Lozier Institute heeft een nieuw onderzoek gepresenteerd naar de ervaringen met de abortuspil. In Amerika zijn diverse organisaties actief die de set abortuspillen per post willen toesturen. Vaak is daartoe alleen het invull

Maarten en Tijmen Blom
Video

Maarten en Tijmen Blom van 'Een Huis Vol' aanstaande zondag te gast in Hour of Power

Wat houdt het in om vader te zijn, en hoe is het om God als Vader te kennen? Daarover gaat het zondag in Hour of Power. In de uitzending zijn Maarten Blom en zijn zoon Tijmen te gast, bekend van de televisieserie Een Huis Vol. Voor Maarten is het ant

Ds. A. A. Egas
Video

Ds. Egas wijst op psychische nood onder jongeren: "Zelfdoding grootste doodsoorzaak"

"De meeste jongeren in onze tijd sterven door zelfdoding, omdat ze het leven niet aankunnen. Dat moet ons bewogen maken met jonge mensen. Een hartelijke bewogenheid als we zien hoeveel er op hen afkomt", aldus ds. A. A. Egas. De christelijke gereform

Christian Verwoerd
Getuigenis

Ik kan niet zonder U: Christian Verwoerd aan het woord

"Gods Koninkrijk moet vol worden," vindt zanger en liedschrijver Christian Verwoerd. Muziek is zijn bediening: hij wil God prijzen, aanbidden en Zijn Naam bekend maken. Tegelijk wil hij iets van verdieping meegeven aan zijn luisteraars waardoor ze op

Pakistaanse vlag
Nieuws

Christelijk meisje (13) vermist in Pakistan: familie vreest voor gedwongen bekering en huwelijk

Een christelijke familie in Pakistan maakt zich grote zorgen om het lot van hun 13-jarige dochter Maryam Asif Masih. Volgens haar moeder is ze twee maanden geleden ontvoerd door een 41-jarige moslimman, gedwongen bekeerd tot de islam en uitgehuwelijk

Wimco Ester
Video

Open Doors reageert op VN-oproep voor Nigeriaanse christenvrouwen

De Verenigde Naties hebben in een brandbrief alarm geslagen over het geweld tegen christelijke vrouwen en meisjes in Nigeria. Volgens VN-experts worden zij slachtoffer van moorden, seksueel geweld, gedwongen bekeringen en kindhuwelijken. De Nigeriaan

Pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Meer dan 1,1 miljoen abortussen in Amerika: sterke stijging van abortuspillen

In Amerika vonden vorig jaar naar schatting ruim 1,1 miljoen abortussen plaats. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van onderzoeksproject #WeCount van de Society of Family Planning. Opvallend daarin is de forse toename van het gebruik van de abortuspil. On

Bouwe Sprey
Persbericht

Bouwe Sprey nieuwe voorzitter van GlobalRize Nederland

GlobalRize Nederland heeft een nieuwe voorzitter. Per 1 juni heeft Bouwe Sprey het voorzitterschap overgenomen van Marco Vermin. Met zijn benoeming begint een nieuwe fase voor de organisatie, die wereldwijd mensen via internet bereikt met het evangel

Meerartikelen

Envision Kick-off
Persbericht

CAMA organiseert Envision Kick-off voor jongeren met een hart voor zending

CAMA Zending organiseert op vrijdag 26 juni de jaarlijkse Envision Kick-off. De toerustingsavond is bedoeld voor jongeren die zich voorbereiden op een missiereis of short-term uitzending, maar staat ook open voor geïnteresseerden die zich oriënteren

Wetenschapper
Nieuws

Voormalig atheïst kwam door wetenschappelijke ontdekkingen tot geloof in God

De Amerikaanse natuurkundige Michael Guillén was jarenlang overtuigd atheïst. Nu zegt de voormalig Harvard-docent dat wetenschappelijke ontdekkingen hem uiteindelijk tot geloof in God hebben gebracht. Dat schrijft The Christian Post. Guillén bouwde e

Hanneke Schaap en ds. Bakker
Nieuws

HHK-predikant nuanceert kritiek: 'Ik moedig vrouwen juist aan theologie te studeren'

De discussie over de plaats van vrouwen in de kerk blijft de gemoederen bezighouden. De hersteld hervormd dominee T.A. Bakker heeft deze week gereageerd op de ophef die ontstond na zijn kritische artikel over het voorstel voor een zogenoemde 'raad va

Prof. dr. Arnold Huijgen
Column

Wat christenen kunnen leren van het WK voetbal

Het kan niemand ontgaan zijn: het wereldkampioenschap voetbal in de Verenigde Staten en Mexico is van start gegaan. Hele straten zijn oranje versierd. Kranten en nieuwsberichten staan er bol van. De bal rolt weer. Wat moet je er als christen mee? Som

Arjan Lock
Nieuws

Arjan Lock verlaat de EO en maakt overstap naar Leger des Heils

Arjan Lock legt begin 2027 zijn functie als directeur van de Evangelische Omroep (EO) neer. Tijdens een speciaal belegde bijeenkomst in Hilversum maakte hij donderdag bekend dat hij per 1 februari als bestuurder bij het Leger des Heils aan de slag ga

Ds. P. D. van den Boogaard
Nieuws

Ds. P. D. van den Boogaard stopt als gemeentepredikant in HHK

Ds. P. D. van den Boogaard stopt als gemeentepredikant binnen de Hersteld Hervormde Kerk (HHK). Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Van den Boogaard krijgt de bevoegdheden van een emeritus en zal zich vanaf juli volledig richten op zijn werkzaamhed

Nigeria
Nieuws

Vijf christenen gedood, honderd anderen nog vast na ontvoering in Nigeria

In Nigeria zijn opnieuw christenen slachtoffer geworden van geweld. Gewapende Fulani-herders doodden dinsdag vijf christelijke mijnwerkers in de centrale deelstaat Plateau. Tegelijkertijd blijkt dat ongeveer honderd christenen nog altijd gevangen wor

Ds. C. J. Rijsdijk
Nieuws

Ds. C. J. Rijsdijk ontvangt opnieuw beroep: hervormd Oud-Beijerland hoopt op komst predikant

Ds. C. J. Rijsdijk heeft opnieuw een beroep ontvangen. Nadat de predikant onlangs al een beroep ontving vanuit de hervormde gemeente te Boven-Hardinxveld, heeft nu ook de hervormde gemeente Oud-Beijerland (Wijk Oost) een beroep op hem uitgebracht. In

Gereformeerde Gemeente te Opheusden
Nieuws

Drie studenten beroepbaar gesteld door curatorium Gereformeerde Gemeenten

Het curatorium van de Theologische School van de Gereformeerde Gemeenten heeft woensdag drie studenten beroepbaar gesteld. Dat maakt het kerkverband via haar eigen website bekend. Het gaat om K. L. Blok, D. de Jong en H. R. Keurhorst. Vanaf 22 juni k

Ds. W. van Sorge
Nieuws

CGK-emerituspredikant ds. W. van Sorge op 93-jarige leeftijd overleden

Ds. W. (Willem) van Sorge, emerituspredikant binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), is dinsdag op 93-jarige leeftijd overleden. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. De predikant zag het levenslicht op 18 juni 1932 in Rotterdam. Na het af

Ds. M. Karens
Video

GerGem-predikant waarschuwt voor schijnbekering: "Er is veel namaak"

"Uiterlijke verandering is nog geen waarachtige bekering. Je kan anders gaan leven, anders gaan praten en jezelf anders gaan kleden, maar toch nog steeds op de brede weg lopen. Waarachtige bekering wil zeggen dat er ook schijnbekeringen zijn die er s

Honkbal
Nieuws

Ophef rond Amerikaanse honkballers die Bijbeltekst op regenboogpetten plaatsen

Drie spelers van de Amerikaanse honkbalclub San Francisco Giants hebben tijdens een Pride Night een verwijzing naar Genesis 9 op hun regenboogpetten geplaatst. Daarmee wilden zij op de Bijbelse betekenis van de regenboog wijzen. De spelers kregen ver