Hoe herken je de Heilige Geest in je leven?

Preekverslag18 mei 2024 6 minuten Jan-Jaap van Peperstraten
Jan-Jaap van Peperstraten

Het is Pinksteren, we vieren de gave van de Geest aan Maria en de Leerlingen. De Kerk wordt op weg gezet om de wereld in te gaan, om te getuigen van het Evangelie. De Geest maakt ons nieuwe mensen, zet ons op een nieuwe weg. We krijgen een bijzondere opdracht mee. Als christenen staan wij nooit los van de Heilige Geest, de Geest gaat altijd met ons mee en zet ons aan om het goede te doen en het goede te denken. De Geest begeleidt ons op onze levensweg naar God.

Nu kunnen wij de Geest per definitie niet zien. Hij werkt op onzichtbare wijze. Dat is wel eens lastig voor ons. In onze cultuur van dit moment geldt namelijk sterk dat wat je niet ziet, ook niet bestaat. Maar er zijn veel dingen die je niet ziet en die toch bestaan. Het zijn zelfs de allerbelangrijkste dingen in het leven die je zélf niet zien maar er het meest toe doen. 

Liefde, bezieling, inspiratie zijn allemaal onzichtbaar, je kan ze niet zien. Maar je kan wel aan mensen afzien of ze er zijn of niet. Liefdeloosheid straalt je van kilometers tegemoet. Bezieling kun je niet (lang) nadoen. Inspiratie heb je of heb je niet. Al die dingen zijn onvervalsbaar.

Zo is het ook met de Geest. Je ziet Hem niet, maar je merkt heus wel wanneer hij er is. Maar je moet wel eerst opletten. Want hoe weten we wanneer we verbonden zijn met de Geest en wanneer er andere invloeden in ons aan het werk zijn? Daar gaan we het over hebben.

Op ons levenspad horen wij, zo zegt Paulus het in de Galatenbrief, ons te laten leiden door de Geest. Wij staan vaker dan niet op een tweesprong: we hebben te maken met goed en kwaad. We moeten vaak kiezen of wij het ene of het andere volgen.

Je ziet Hem niet, maar je merkt heus wel wanneer hij er is.

We hebben op school geleerd dat we moeten nadenken bij alles wat wij doen. Maar met nadenken komen we maar zo ver. Integendeel: juist intelligente mensen, zo lijkt het, laten zich het makkelijkst meevoeren in allerlei doolhoven. 

En zeker waar het gaat om geestelijke kennis, om volwassenheid in het geloof moeten we goed opletten. Dat is allemaal geen kwestie van het volgen van de juiste theorie maar eerder van de vaardigheid om ons zelf te kunnen zien in het licht van de Geest. En daar hoef je - gelukkig - niet voor gestudeerd te hebben. Wat betekent dit? Hoe weten we dat we op de juiste weg staan, dat we werkelijk de Geest volgen? Dat weten we door de vruchten van de Geest. De Godgegeven resultaten zogezegd van wat we doen en laten. Daar schrijft Paulus over in de Galatenbrief, onze tweede lezing van vandaag.

Door de Geest laat God duidelijk zien welke wegen in het leven zegenrijk zijn en welke niet: het is aan de vruchten dat je de boom herkent. Dat kan niet op een andere manier.

Om te beginnen kunnen we nooit zomaar uitgaan van wat mensen van zichzelf zeggen. Iedereen zal zeggen dat hij of zij het goede wil. Ik ben althans nog niemand tegengekomen die zei dat hij kwaad wou doen! Maar goed gezegd, is nog niet gedaan. Dat hebben we bijvoorbeeld in de afgelopen weken wel kunnen zien. Grote groepen mensen die zeggen op te komen voor de nood van anderen pleegden geweld en vernielingen. Dat begon misschien met goede bedoelingen, maar mensen laten zich in een groep vaak mee-sleuren. Het woord zegt het al. Je vrijheid bladdert af waar je bijstaat en opeens doe je of laat je wat je anders nooit zou doen. Wat je geweten je normaal verbiedt wordt opeens acceptabel, of zelfs “heilige plicht”. Voor je het weet wordt het goede kwaad genoemd, en het kwade goed. Met de "beste bedoelingen" natuurlijk.

Door de Geest laat God duidelijk zien welke wegen in het leven zegenrijk zijn en welke niet: het is aan de vruchten dat je de boom herkent.

Maar ook al zijn wij hier - denk ik - allemaal geschokt over, het moet ons ook niet verbazen dat zo`n pijnlijk schouwspel zich juist afspeelt rond manifestaties die gericht waren op een grote, en werkelijke morele nood. Dat is namelijk hoe het kwaad werkt. Het kwade is heus wel zo slim om het goede nooit zomaar te ontkennen. Het kwaad  komt doorgaans niet aangelopen in zwarte uniformen en spijkerlaarzen. Dat zou teveel opvallen.  

Het is een klassieke opmerking uit de theologie dat het kwaad het goede na-aapt. Het boze parasiteert op het goede, en dat is tragisch. Het doel waar het boze zich aan vastkleeft kan zèlf namelijk heel goed, zelfs verheven zijn. Maar als je dan met de groep meeloopt merk je al gauw dat er iets niet klopt. Men zegt op te komen voor het goede maar je ziet hele andere dingen. Namelijk, in de woorden van Paulus: twist, tweespalt, afgunst, driftbuien en partijzucht, ruzies, uitspattingen en zo meer. En als je voorzichtig oppert dat al die dingen niet passen bij dat goede doel waar je zegt voor te staan, krijg je al gauw woedende woorden te horen over hoe jij een vijand van de mensheid bent! 

Nou, als je al die dingen ziet en hoort moeten we toch denken dat de Geest zich waarschijnlijk ergens anders bevindt. Want waar de Geest werkt, moeten we andere dingen zien. En net zo min als liefde, bezieling en inspiratie zijn die niet  duurzaam te vervalsen.

Paulus geeft een mooie opsomming van wat de vruchten van de Geest dan wel zijn: De vruchten van:

liefde, vreugde,
vrede, geduld,
vriendelijkheid, goedheid,
trouw, zachtheid
en ingetogenheid.

Ongetwijfeld zijn we niet elke dag lief, vreugdevol of vriendelijk en zo meer. Maar als we die vruchten ervaren mogen we er even bij stilstaan. Wat gebeurt hier? Wat maakt dit moment anders dan anderen? Wat voel ik gebeuren? Wat werkt er door mij? Al deze dingen zijn vruchten van de Geest. 

De Geest laat zich niet opjutten. Niks wat van God komt kan haastig afgedwongen worden.

We kunnen er wel voor werken, moeten er aan werken, maar ze zijn nooit helemaal ons werk. We kunnen meewerken met wat God ons wil geven, maar de oogst is altijd ook een kwestie van genade. 

Sommige mensen denken dat ze rechtvaardigheid kunnen afdwingen, en dat het doel de middelen dan heiligt. Je kan "geen omelet maken zonder eieren te breken!" zo heet het dan. 

Maar wij weten dat dit een illusie is, een letterlijk genade-loze kijk op de zaak. En aan het eind van de rit heb je een miljoen kapotte eieren maar nog steeds geen omelet. Integendeel: wie vredestichter wil zijn, wie onze verschillen wil overwinnen, moet anders te werk gaan.

Je moet hoopvol zijn: misschien maak je de dag van vrede niet mee, toch mag je er aan werken: God laat niks verloren gaan. Vreugdevolle liefde bewerkt dingen die het zelf misschien niet meemaakt, maar daarom niet minder echt zijn.

Je moet vrede voelen om vredestichter te kunnen zijn.

Je moet geduld hebben, omdat alles groeit in zijn eigen tijd. De Geest laat zich niet opjutten. Niks wat van God komt kan haastig afgedwongen worden.

Je goedheid en vriendelijkheid mogen bekend zijn onder alle mensen.

We moeten nooit denken dat we daar mee klaar zijn. We kunnen altijd dieper in de Geest komen.

Je stabiliteit, dat is niet het keiharde pantser van rigide onverzettelijkheid maar eerder de ruggengraat van de trouw. De ruggengraat houdt een lichaam overeind dat zelf toch geraakt kan worden. Een lichaam dat zèlf niet onaantastbaar is, maar zachtheid kent.

En als laatste leren we dan misschien ook ingetogenheid. Want het beste wat wij ooit zullen verrichten, komt niet voort uit onze eigen wil, onze eigen natuur, maar uit wat de Geest door ons doet.

Dit is de opdracht van ons hele leven. We moeten nooit denken dat we daar mee klaar zijn. We zullen dit nooit voor honderd procent bereiken. We blijven leven met onze beperkingen, zonder dat we zijn vrijgesteld van het werk. We kunnen altijd dieper in de Geest komen. Het werk van de Geest leren kennen. Een kanaal leren zijn van Zijn vrede. De vrede die alleen God kan geven. Amen.

Bovenstaande boodschap is afkomstig van priester Jan-Jaap van Peperstraten en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om de website van Jan-Jaap van Peperpstraten te bezoeken.

Praatmee

Beluister onze podcast

#331 Patrick & Jeffrey over Eppo Bruins, Christenen voor Israël en Tom de Wal
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

pkn-synode
Nieuws

PKN-synode besluit: hbo-theoloog kan officieel dominee worden

Een hbo-theoloog kan voortaan volledig ‘dienaar des Woords’ worden in de Protestantse Kerk van Nederland (PKN). Daartoe besloot de synode vrijdag. Het veelbesproken voorstel kreeg een meerderheid van stemmen. Daardoor is het voortaan mogelijk om met

Mona Keijzer
Nieuws

Beoogd minister Mona Keijzer getuigt van haar "Maker" in de Tweede Kamer

Mona Keijzer, de beoogd minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, heeft deze week tijdens haar zogeheten hoorzitting in de Tweede Kamer getuigt van haar geloof in God. De politica van de BoerBurgerBeweging (BBB) sprak in haar bijdrage o

Ds. M. Klaassen
Video

Dr. Klaassen schetst drie typen christenen waar we ons in kunnen herkennen

Dr. M. Klaassen behandelde onlangs in een preek drie denkbeeldige personen die in dezelfde gemeente zitten en alledrie hetzelfde missen: de doorwerking van Gods Geest in hun leven en ziel én in het gemeenteleven. De eerste denkbeeldige persoon, die d

Cvandaag podcast
Podcast

Ergernis van de week: zure reacties op biddende voetballers

"Kom op, mensen. Soms kun je ook gewoon iets mooi vinden zonder er direct weer allerlei kanttekeningen en kritische noten bij te plaatsen", stelt Cvandaag-redacteur Patrick Simons naar aanleiding van kritische reacties op het bericht 'Voetballers Ned

ChristenDOM?
Video

Is het christendom een westers verzinsel? Bekijk de video

'Is het christendom een westers verzinsel?', die vraag staat centraal in een nieuwe video van het christelijke YouTube-kanaal ChristenDOM?. Op dit kanaal gaan christelijke jongeren middels uitlegvideo's in op allerlei geloofsthema's die een rol spele

echtscheiding
Verdieping

Echtscheiding: Wat zegt de Heere Jezus hierover?

Als de huwelijkse verbintenis van gelovigen is geschonden, mogen ze hopen op herstel. Toch kan er een moment aanbreken waarop de conclusie getrokken moet worden dat voortzetting van het huwelijk een groter kwaad is dan beëindiging. Wat zegt de Heere

Chris Verhagen
Video

Christelijke apologeet wijst op evangelisch misverstand over uitverkiezing

In deze video staat Chris Verhagen, initiatiefnemer van YouTube-kanaal Christelijke Apologeet, stil bij een volgens hem veelvoorkomende opvatting in de evangelische wereld: het idee dat Gods uitverkiezing gebaseerd is op Gods voorkennis van de vrije

Delise
Video

Zangeres Delise brengt opnieuw single uit: 'Laat het los'

'Laat het los', zo heet de nieuwste single van de christelijke zangeres Delise. 'Laat het los' is alweer de derde single die Delise dit jaar uitbrengt. In het nummer staat vergeving centraal. Hoewel we als christenen opgeroepen worden om elkaar te ve

Meerartikelen

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom je niet uit de safariwagen van Jezus moet stappen

Wilkin van de Kamp en zijn vrouw Aukje gingen een aantal jaar terug op safari in Namibië. Tijdens hun rondrit door het prachtige Namibische landschap, zagen zij drie jonge leeuwen op nog geen vijf meter afstand van hun wagen vandaan. Oog in oog stond

Päivi Räsänen
Nieuws

Bijbels Beraad M/V organiseert bijzondere conferentie met Päivi Räsänen

Op woensdag 26 juni hopen deze sprekers een bijdrage te leveren aan de interkerkelijke conferentie ‘Zelfaanbidding als nieuwe religie’. In een tijd waarin mensen liefhebbers zijn geworden van zichzelf (2 Tim. 3:2) en ‘het ik’ wordt aanbeden wil Bijbe

Ds. Marten Visser
Interview

Ds. Marten Visser: “Studeerkamergeleerde zijn is in de kerk een reëel risico”

“De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) moet niet primair het goede zoeken voor predikanten en kerkelijk werkers. Predikanten en kerkelijk werkers moeten het goede zoeken voor de kerk”, zegt dominee Marten Visser naar aanleiding van de generale syno

Kees Kraayenoord
Preekverslag

Volgens Kees Kraayenoord is tongentaal een vergeten cadeau: "We moeten er ontspannen in zijn"

"Er begon een taal over mijn lippen te stromen en ik had geen idee wat het betekende. Ik weet het nog niet. Maar ik vertrouw erop dat de Heilige Geest door mij heen Jezus grootmaakt." Kees Kraayenoord preekte recent tijdens een dienst in Mozaiek0318

Verbrande Bijbels in India
Positief nieuws

Crowdfund Open Doors en Cvandaag voor Indiase christenen levert 20.000 euro op

De gezamenlijke crowdfund van Open Doors en Cvandaag voor noodhulp voor Indiase christenen heeft ruim 20.000 euro opgebracht. Het bedrag komt ten goede aan meer dan 1230 noodhulppakketten voor deze vervolgde christenen, die grote behoefte aan voedsel

Kandidaat R. T. Michielse
Nieuws

Kand. R. T. Michielse aanvaardt beroep GerGem Sliedrecht

Kandidaat R. T. Michielse uit Kesteren heeft het beroep aangenomen dat door de gereformeerde gemeente Sliedrecht op hem was uitgebracht. In totaal ontving hij 25 beroepen, meldt GerGeminfo.nl. Michielse werd in 2020 aangenomen als student aan de Theo

CGK-synode
Nieuws

Ds. Buijs nieuwe voorzitter CGK-synode: “Kerk staat onder hoogspanning”

“De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) staat dit jaar onder hoogspanning. Het woord crisis valt nogal eens.” Dit zijn de eerste woorden van ds. P. D. J. Buijs, de kersverse voorzitter van de generale synode van de CGK. Van

Willem Lingeman
Video

De uitzonderingsregel uit Mattheüs 19 en hertrouwen (II)

'Wie zijn vrouw verstoot anders dan om hoererij en met een ander trouwt, die pleegt overspel, en wie met de verstotene trouwt, pleegt ook overspel.' Dit negende vers uit Mattheüs 19 wordt ook wel de uitzonderingsregel genoemd. In een serie van twee v

tiktok
Positief nieuws

Ontroerend: demente vrouw weet niets meer totdat gevraagd wordt wie Jezus is

Een korte video van een 88-jarige vrouw met dementie is de laatste maanden viral gegaan op social media. De vrouw heeft vergevorderde dementie en herinnert zich nauwelijks iets meer. Ze weet niet meer waar ze woont, wat ze die middag gegeten heeft en

Jacobs
Column

CvI zijn niet-Joden die achter Israël stonden, staan en zullen blijven staan!

In zijn nieuwe dagboek vertelt opperrabbijn Jacobs over een situatie die hem al de hele week bezighoudt. Ook schrijft hij over hoog bezoek dat naar Nederland kwam en steekt hij de loftrompet over Christenen voor Israël. Lees zijn nieuwe dagboek hiero

Vluchtelingenkamp in DR Congo
Nieuws

Deze vijf rampen vergeten Nederlandse media: ZOA presenteert 'vergeten' crises

De Democratische Republiek Congo voert de lijst aan van ernstige crises die nauwelijks aandacht krijgen in de Nederlandse media. Dat blijkt uit de Vergeten Lijst, die noodhulporganisatie ZOA deze week publiceert. Op de tweede en derde plek staan Colo

Israëli's
Nieuws

Sinds 7 oktober lezen steeds meer Israëli's uit het Nieuwe Testament

Volgens de religieuze organisatie Jews for Jesus is er sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Hamas een toename in het aantal Israëli's die het Nieuwe Testament lezen. Dat meldt The Christian Post. Sinds 7 oktober zou de organisatie, die het