Hoe herken je de Heilige Geest in je leven?

Preekverslag 18 mei 2024 6 minuten Jan-Jaap van Peperstraten
Jan-Jaap van Peperstraten

Het is Pinksteren, we vieren de gave van de Geest aan Maria en de Leerlingen. De Kerk wordt op weg gezet om de wereld in te gaan, om te getuigen van het Evangelie. De Geest maakt ons nieuwe mensen, zet ons op een nieuwe weg. We krijgen een bijzondere opdracht mee. Als christenen staan wij nooit los van de Heilige Geest, de Geest gaat altijd met ons mee en zet ons aan om het goede te doen en het goede te denken. De Geest begeleidt ons op onze levensweg naar God.

Nu kunnen wij de Geest per definitie niet zien. Hij werkt op onzichtbare wijze. Dat is wel eens lastig voor ons. In onze cultuur van dit moment geldt namelijk sterk dat wat je niet ziet, ook niet bestaat. Maar er zijn veel dingen die je niet ziet en die toch bestaan. Het zijn zelfs de allerbelangrijkste dingen in het leven die je zélf niet zien maar er het meest toe doen. 

Liefde, bezieling, inspiratie zijn allemaal onzichtbaar, je kan ze niet zien. Maar je kan wel aan mensen afzien of ze er zijn of niet. Liefdeloosheid straalt je van kilometers tegemoet. Bezieling kun je niet (lang) nadoen. Inspiratie heb je of heb je niet. Al die dingen zijn onvervalsbaar.

Zo is het ook met de Geest. Je ziet Hem niet, maar je merkt heus wel wanneer hij er is. Maar je moet wel eerst opletten. Want hoe weten we wanneer we verbonden zijn met de Geest en wanneer er andere invloeden in ons aan het werk zijn? Daar gaan we het over hebben.

Op ons levenspad horen wij, zo zegt Paulus het in de Galatenbrief, ons te laten leiden door de Geest. Wij staan vaker dan niet op een tweesprong: we hebben te maken met goed en kwaad. We moeten vaak kiezen of wij het ene of het andere volgen.

Je ziet Hem niet, maar je merkt heus wel wanneer hij er is.

We hebben op school geleerd dat we moeten nadenken bij alles wat wij doen. Maar met nadenken komen we maar zo ver. Integendeel: juist intelligente mensen, zo lijkt het, laten zich het makkelijkst meevoeren in allerlei doolhoven. 

En zeker waar het gaat om geestelijke kennis, om volwassenheid in het geloof moeten we goed opletten. Dat is allemaal geen kwestie van het volgen van de juiste theorie maar eerder van de vaardigheid om ons zelf te kunnen zien in het licht van de Geest. En daar hoef je - gelukkig - niet voor gestudeerd te hebben. Wat betekent dit? Hoe weten we dat we op de juiste weg staan, dat we werkelijk de Geest volgen? Dat weten we door de vruchten van de Geest. De Godgegeven resultaten zogezegd van wat we doen en laten. Daar schrijft Paulus over in de Galatenbrief, onze tweede lezing van vandaag.

Door de Geest laat God duidelijk zien welke wegen in het leven zegenrijk zijn en welke niet: het is aan de vruchten dat je de boom herkent. Dat kan niet op een andere manier.

Om te beginnen kunnen we nooit zomaar uitgaan van wat mensen van zichzelf zeggen. Iedereen zal zeggen dat hij of zij het goede wil. Ik ben althans nog niemand tegengekomen die zei dat hij kwaad wou doen! Maar goed gezegd, is nog niet gedaan. Dat hebben we bijvoorbeeld in de afgelopen weken wel kunnen zien. Grote groepen mensen die zeggen op te komen voor de nood van anderen pleegden geweld en vernielingen. Dat begon misschien met goede bedoelingen, maar mensen laten zich in een groep vaak mee-sleuren. Het woord zegt het al. Je vrijheid bladdert af waar je bijstaat en opeens doe je of laat je wat je anders nooit zou doen. Wat je geweten je normaal verbiedt wordt opeens acceptabel, of zelfs “heilige plicht”. Voor je het weet wordt het goede kwaad genoemd, en het kwade goed. Met de "beste bedoelingen" natuurlijk.

Door de Geest laat God duidelijk zien welke wegen in het leven zegenrijk zijn en welke niet: het is aan de vruchten dat je de boom herkent.

Maar ook al zijn wij hier - denk ik - allemaal geschokt over, het moet ons ook niet verbazen dat zo`n pijnlijk schouwspel zich juist afspeelt rond manifestaties die gericht waren op een grote, en werkelijke morele nood. Dat is namelijk hoe het kwaad werkt. Het kwade is heus wel zo slim om het goede nooit zomaar te ontkennen. Het kwaad  komt doorgaans niet aangelopen in zwarte uniformen en spijkerlaarzen. Dat zou teveel opvallen.  

Het is een klassieke opmerking uit de theologie dat het kwaad het goede na-aapt. Het boze parasiteert op het goede, en dat is tragisch. Het doel waar het boze zich aan vastkleeft kan zèlf namelijk heel goed, zelfs verheven zijn. Maar als je dan met de groep meeloopt merk je al gauw dat er iets niet klopt. Men zegt op te komen voor het goede maar je ziet hele andere dingen. Namelijk, in de woorden van Paulus: twist, tweespalt, afgunst, driftbuien en partijzucht, ruzies, uitspattingen en zo meer. En als je voorzichtig oppert dat al die dingen niet passen bij dat goede doel waar je zegt voor te staan, krijg je al gauw woedende woorden te horen over hoe jij een vijand van de mensheid bent! 

Nou, als je al die dingen ziet en hoort moeten we toch denken dat de Geest zich waarschijnlijk ergens anders bevindt. Want waar de Geest werkt, moeten we andere dingen zien. En net zo min als liefde, bezieling en inspiratie zijn die niet  duurzaam te vervalsen.

Paulus geeft een mooie opsomming van wat de vruchten van de Geest dan wel zijn: De vruchten van:

liefde, vreugde,
vrede, geduld,
vriendelijkheid, goedheid,
trouw, zachtheid
en ingetogenheid.

Ongetwijfeld zijn we niet elke dag lief, vreugdevol of vriendelijk en zo meer. Maar als we die vruchten ervaren mogen we er even bij stilstaan. Wat gebeurt hier? Wat maakt dit moment anders dan anderen? Wat voel ik gebeuren? Wat werkt er door mij? Al deze dingen zijn vruchten van de Geest. 

De Geest laat zich niet opjutten. Niks wat van God komt kan haastig afgedwongen worden.

We kunnen er wel voor werken, moeten er aan werken, maar ze zijn nooit helemaal ons werk. We kunnen meewerken met wat God ons wil geven, maar de oogst is altijd ook een kwestie van genade. 

Sommige mensen denken dat ze rechtvaardigheid kunnen afdwingen, en dat het doel de middelen dan heiligt. Je kan "geen omelet maken zonder eieren te breken!" zo heet het dan. 

Maar wij weten dat dit een illusie is, een letterlijk genade-loze kijk op de zaak. En aan het eind van de rit heb je een miljoen kapotte eieren maar nog steeds geen omelet. Integendeel: wie vredestichter wil zijn, wie onze verschillen wil overwinnen, moet anders te werk gaan.

Je moet hoopvol zijn: misschien maak je de dag van vrede niet mee, toch mag je er aan werken: God laat niks verloren gaan. Vreugdevolle liefde bewerkt dingen die het zelf misschien niet meemaakt, maar daarom niet minder echt zijn.

Je moet vrede voelen om vredestichter te kunnen zijn.

Je moet geduld hebben, omdat alles groeit in zijn eigen tijd. De Geest laat zich niet opjutten. Niks wat van God komt kan haastig afgedwongen worden.

Je goedheid en vriendelijkheid mogen bekend zijn onder alle mensen.

We moeten nooit denken dat we daar mee klaar zijn. We kunnen altijd dieper in de Geest komen.

Je stabiliteit, dat is niet het keiharde pantser van rigide onverzettelijkheid maar eerder de ruggengraat van de trouw. De ruggengraat houdt een lichaam overeind dat zelf toch geraakt kan worden. Een lichaam dat zèlf niet onaantastbaar is, maar zachtheid kent.

En als laatste leren we dan misschien ook ingetogenheid. Want het beste wat wij ooit zullen verrichten, komt niet voort uit onze eigen wil, onze eigen natuur, maar uit wat de Geest door ons doet.

Dit is de opdracht van ons hele leven. We moeten nooit denken dat we daar mee klaar zijn. We zullen dit nooit voor honderd procent bereiken. We blijven leven met onze beperkingen, zonder dat we zijn vrijgesteld van het werk. We kunnen altijd dieper in de Geest komen. Het werk van de Geest leren kennen. Een kanaal leren zijn van Zijn vrede. De vrede die alleen God kan geven. Amen.

Bovenstaande boodschap is afkomstig van priester Jan-Jaap van Peperstraten en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om de website van Jan-Jaap van Peperpstraten te bezoeken.

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. J. W. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

Meerartikelen

Negen mensen omgekomen tijdens schietpartij in kerk
Nieuws

Drie mannen ter dood veroordeeld na bloedbad in Jordaanse kerk

Drie mannen zijn in Jordanië ter dood veroordeeld voor de bloedige aanslag op een Grieks-orthodoxe kerk in oktober. Bij de schietpartij tijdens een uitvaartdienst kwamen negen mensen om het leven. Daarnaast raakten tientallen mensen gewond. Dat...

Jürgen Klopp
Nieuws

Duitse voetballer stopt na gesprek met bondscoach met christelijk juichgebaar

De Duitse international Felix Nmecha zal zijn manier van juichen, waarmee hij Jezus Christus wil eren, niet herhalen bij het nationale elftal. Dat heeft bondscoach Jürgen Klopp donderdag bekendgemaakt. De trainer sprak uitgebreid met de 26-jarige...

Charleston
Nieuws

Elf jaar na moord op negen kerkgangers opent monument bij kerk in Charleston

Ruim elf jaar na de moord op negen kerkgangers tijdens een Bijbelstudie is zaterdag 14 november naast de Emanuel AME Church in het Amerikaanse Charleston een gedenkteken geopend. Honderden mensen woonden de bijeenkomst bij. Voor nabestaanden biedt...

rd
Nieuws

Kerken kleuren woensdag rood voor vervolgde christenen, ook aandacht in Europees Parlement

Kerken en monumenten kleuren woensdag 18 november rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Nederland doen volgens het bisdom Roermond alleen al zeker 45 Limburgse kerken mee aan RedWednesday. Ook in het Europees Parlement in Brussel...

Studiedag
Persbericht

Moet je als christen altijd vergeven? Studiedag onderzoekt Joodse en christelijke visie

Moet je iemand altijd vergeven, ook als diegene geen berouw toont? En wat betekent vergeving als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden? Tijdens een studiedag op maandag 23 november in Bilthoven staan deze vragen centraal. Drie...

Ds. A. J. Mensink
Interview

“Ze is er”, waren de eerste woorden die ds. Mensink na het sterven van zijn dochter Else zei

“Ze is er." Het waren de eerste woorden die ds. A. J. Mensink kon uitbrengen toen zijn dochter Else in december 2021 overleed. Ze werd 23 jaar oud. Haar ziekte en sterven veranderden het leven van haar ouders, broer, schoonzus en echtgenoot...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Johan Vink
Column

Mijn kapper stelde een vraag die iedere christen zichzelf zou moeten stellen

Wat heb ik eigenlijk aan mijn geloof? Volgens socioloog en schrijver Johan Vink stellen christenen zichzelf misschien te vaak die vraag. Een gesprek met zijn kapper zette hem aan het denken: zou de vraag niet moeten zijn wat God aan óns heeft? Ik...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...

Open Doors
Nieuws

Ze verloren alles om hun geloof in Jezus, toch klinkt er hoop in Barneveld

“Ik kon in die donkere cel niet uit de Bijbel lezen. Maar hier in Nederland kunnen jullie dat bij volle daglicht doen. De vraag is: doen jullie dat ook?” Die confronterende vraag stelde Yassir Eric uit Soedan aan de duizenden mensen die zaterdag naar...

Eline Segers
Video

Eline Segers zingt Psalm 146 met bijzondere muzikale begeleiding

Zangeres Eline Segers heeft voor het KRO-NCRV-programma Petrus in het land een muzikale uitvoering van Psalm 146 opgenomen. Ze zingt verschillende verzen uit De Nieuwe Psalmberijming, begeleid door een ensemble onder leiding van musicus Frank van...