Een boodschap aan de CGK: heeft de Afscheiding herstel gebracht van de kerk?

Verdieping 27 april 2024 5 minuten Ds. J. A. W. Verhoeven
Ds. J. A. W. Verhoeven
YouTube

We constateren wederkerig met dankbaarheid geestelijke herkenning. Wij bidden voor elkaar. Wij ontmoeten elkaar in het deputaatschap Eenheid van de gereformeerde belijders. Dat geeft mij vrijmoedigheid om vandaag iets aan u te zeggen, nu de eenheid en de waarheid op het spel staan.

Ik ervaar grote betrokkenheid en diepe verwantschap. Persoonlijk: ik ben als hervormd predikant in hoge mate gevormd door uw hoogleraren – W.H. Velema, B.J. Oosterhoff, W. van ’t Spijker, J.P. Versteeg en anderen – hoewel ik bij hen nooit college liep. Echter, vrijwel alles wat zij publiceerden, heb ik gelezen en verwerkt.

We constateren wederkerig met dankbaarheid geestelijke herkenning. Wij staan op elkaars kansel. Daarom doet het ons pijn dat uw kerken diep verdeeld zijn geraakt. De eenheid staat op het spel. En niet minder de waarheid.

Andere bril
Wat zit daarónder? De hermeneutiek allicht. We zeggen allemaal dat we gereformeerd zijn, tegelijk lezen we de Schriften met een andere bril. Verwarring alom. Alles lijkt vloeibaar te worden. We hebben met elkaar niet het geestelijke niveau om tot een eenduidig verstaan van de Bijbel te komen. Dat tekent onze vervallenheid. Als Gereformeerde Bond weten wij daar alles van. Wij delen met u in die armoede. Over hermeneutiek zou veel gezegd kunnen worden. Er móét veel over gezegd worden.

Heeft Paulus zich afgescheiden van de synagoge? Neen! Heeft Luther zich afgescheiden van de Rooms-Katholieke Kerk? Neen! Heeft de Afscheiding herstel gebracht van de kerk? Neen!

Afscheiding
Toch stel ik een ander punt aan de orde. In deze beklemmende situatie dringt zich de vraag op: wat is kerk? De ecclesiologie. Of u nu wat conservatiever of progressiever bent: hebt u die vraag wel gewogen? Uw ds. J.H. Velema zette zich in voor het COGG (Contactorgaan Gereformeerde Gezindte). Dat overlegorgaan kwam in 1996 met een gezaghebbend document: ‘Ecclesiologische Consensus’. Lezend wat daar geschreven staat, stel ik u de vraag: heeft afscheiding recht? Heeft Paulus zich afgescheiden van de synagoge? Neen! Heeft Luther zich afgescheiden van de Rooms-Katholieke Kerk? Neen! Heeft de Afscheiding herstel gebracht van de kerk? Neen!

Natuurlijk hebt u sinds 1834 Gods zegen ervaren. Dat laat ik voluit staan. Diep en breed verkondigt u de Christus der Schriften, wellicht beter dan wij in onze gemeenten. Maar voor de kerkleer deugt het principe van de afscheiding niet. Het strijdt met de kern van het reformatorische belijden: de rechtvaardiging van de goddeloze.

Een afgescheiden kerk moet immers op een of andere manier zichzelf rechtvaardigen: waarom zijn wij een betere kerk dan de ander? Daarom hindert een afgescheiden kerkbegrip de volle prediking van de rechtvaardiging in Christus, van de onvoorwaardelijke genade in Hem (A.J. Mensink). De laatste decennia hebben we de meest wonderlijke kerkverbanden zien ontstaan. En dat in een seculiere samenleving, aan wie wij het beeld presenteren dat we experts zijn in nederige hoogmoed. Is het een wonder dat het imago van de kerk slecht is en veel prediking krachteloos?

De Afscheiding hanteert een kerkprincipe dat onvermijdelijk leidt tot steeds verdere scheuringen. Wie op dat stramien doorborduurt, komt op een woord als herverkaveling.

Gelijkgezinden
Het principe van afscheiding is te menselijk. Het zet te laag in: bij mensen, gelovige mensen weliswaar, gereformeerde mensen die hun handtekening onder de drie Formulieren van Enigheid zetten – maar nog altijd ménsen. Zij vormen een kerkverband. Waar komt dat woord vandaan? Ik zou het niet weten. Niet uit de belijdenisgeschriften, en zeker niet uit de Bijbel. Niet verbánd, maar verbónd! De kerk bestaat niet uit gelijkgezinden, maar uit gelijkbeminden (W. Verboom/C. Blenk). Wij zijn geen vrienden. Wij zijn in Christus aan elkaar gegeven als broeders en zusters. Daarop zijn we aanspreekbaar. Over het hart oordeelt de Heere, niet wij.

De Afscheiding hanteert een kerkprincipe dat onvermijdelijk leidt tot steeds verdere scheuringen. Wie op dat stramien doorborduurt, komt op een woord als herverkaveling, een akelig woord.

Voorlaatste fase
U zult zeggen: ‘Het gaat toch om de waarheid! Als die in het geding komt, moeten we afscheiden.’ Ds. G. Boer heeft ons geleerd dat het denken over waarheid en eenheid ons sámen tot Christus moet dringen. De kerk gelooft niet in haar belijdenisgeschriften – zij gelooft in Christus, waardoor de belijdenis haar lief is. Dat wel.

De kerk gelooft en preekt niet de waarheid-op-zichzelf. Ook niet de eenheid-op-zichzelf. Dat zijn abstracties. In de kerk spreekt de levende Heere, Die tussen de kandelaren loopt. De kritische vraag is wel: klinkt Zijn stem in de verkondiging? Preken wij werkelijk de volle rijkdom van de drie-enige God? ‘Het gehalte van de prediking bepaalt het gehalte van de kerk.’ (A.J. Mensink)

Gelijkgezinden komen vroeg of laat in problemen met zichzelf. Er ontstaat wrijving, onmin, verwijten.

Gelijkgezinden komen vroeg of laat in problemen met zichzelf. Er ontstaat wrijving, onmin, verwijten. Het begint ermee dat predikanten niet meer op elke kansel van hun eigen kerkverband worden uitgenodigd. Dat is de eerste fase. De voorlaatste fase is dat er hardop gedacht wordt over scheuren. De Hersteld Hervormde Kerk bevindt zich momenteel in de eerste fase, u in de voorlaatste fase. Het proces is hetzelfde. Ga niet van de ene afgescheiden kerk naar een andere, u komt van de regen in de drup.

Een paraplu
Voor u blijft alleen de Protestantse Kerk over. Is die beter? Beslist niet. Ik spreek u niet toe vanuit de hoogte, maar in een gebroken gestalte. Waar u verdeeldheid legitimeert, accepteert de Protestantse Kerk verbrokkeling van de waarheid. Volgens haar kerkorde is zij een belijdende kerk, kunt u dat erkennen? In de praktijk presenteert ze zich echter als een mozaïek van kerkplekken, een paraplu.

Niet het voortbestaan van uw kerkverband staat op het spel, maar überhaupt het voortbestaan van de kerk in Nederland.U wilt geen kleurloze kerk, die alles wat mensen verzinnen, voorziet van Gods zegen. Dat wil de Gereformeerde Bond ook niet. Het geding om de waarheid moet blijven. Maar onze geestelijke kracht is klein. Dat openbaart zich in onze prediking en theologiebeoefening. De Gereformeerde Bond kan theologisch niet op eigen benen staan. Daarom vraag ik u nederig en indringend om ons te komen helpen, juist in de vragen rond hermeneutiek, prediking, doordenking van gereformeerde theologie met het oog op de 21e eeuw voor onze samenleving.

Niet het voortbestaan van uw kerkverband staat op het spel, maar überhaupt het voortbestaan van de kerk in Nederland.

Wij hebben diepe achting voor uw vroomheid. Als u die toch zou willen inbrengen! Gereformeerde theologie gedijt niet in afgedamde hokjes, ze heeft armslag nodig om haar kracht te tonen. Wij zijn jaloers op uw universiteit. Wat zou die veel kunnen betekenen voor de vorming van onze predikanten. Ziet u niet de urgentie? Wij leven in de laatste dagen. Niet het voortbestaan van uw kerkverband staat op het spel, maar überhaupt het voortbestaan van de kerk in Nederland.

U werpt tegen: de Gereformeerde Bond heeft nooit een synodebesluit kunnen beïnvloeden, laat staan veranderen. Dat is waar. Wij weten ons arm, hoewel niet ongezegend. Alles brokkelt ons bij de handen af. Maar dít weten wij: dat God mét ons is. ‘Hij denkt aan Zijn verbond voor eeuwig, aan de belofte die Hij gedaan heeft tot in duizend generaties.’ (Ps.105) Zouden we niet sámen dáárvan kunnen leven?

Ds. J. A. W. Verhoeven is predikant van de hervormde wijkgemeente van bijzondere aard te Krimpen aan den IJssel en voorzitter van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Johan van Heuven
Interview

Johan brak met jarenlange pornoverslaving: “God hielp mij moedig te zijn”

“Je schaamt je oog uit je kop, maar je durft het niet op te biechten", vertelt Johan van Heuven. Jarenlang zat hij gevangen in een pornoverslaving die hem twee huwelijken kostte. Ook zijn geloofsleven stond op losse schroeven. Maar toen het niet...

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. W. J. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

Meerartikelen

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

kerk
Nieuws

Pastoor laat Onze Vader opnieuw bidden omdat het te zacht klinkt

De Oostenrijkse pastoor Marek Ciesielski heeft tijdens een Sint-Maartensviering in Innsbruck het Onze Vader laten herhalen, omdat de aanwezigen nauwelijks hoorbaar meebaden. Volgens een moeder dreigde hij daarbij de kerk op slot te laten doen. De...

Jürgen Klopp
Nieuws

Duitse voetballer stopt na gesprek met bondscoach met christelijk juichgebaar

De Duitse international Felix Nmecha zal zijn manier van juichen, waarmee hij Jezus Christus wil eren, niet herhalen bij het nationale elftal. Dat heeft bondscoach Jürgen Klopp donderdag bekendgemaakt. De trainer sprak uitgebreid met de 26-jarige...

Charleston
Nieuws

Elf jaar na moord op negen kerkgangers opent monument bij kerk in Charleston

Ruim elf jaar na de moord op negen kerkgangers tijdens een Bijbelstudie is zaterdag 14 november naast de Emanuel AME Church in het Amerikaanse Charleston een gedenkteken geopend. Honderden mensen woonden de bijeenkomst bij. Voor nabestaanden biedt...

rd
Nieuws

Kerken kleuren woensdag rood voor vervolgde christenen, ook aandacht in Europees Parlement

Kerken en monumenten kleuren woensdag 18 november rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Nederland doen volgens het bisdom Roermond alleen al zeker 45 Limburgse kerken mee aan RedWednesday. Ook in het Europees Parlement in Brussel...

Studiedag
Persbericht

Moet je als christen altijd vergeven? Studiedag onderzoekt Joodse en christelijke visie

Moet je iemand altijd vergeven, ook als diegene geen berouw toont? En wat betekent vergeving als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden? Tijdens een studiedag op maandag 23 november in Bilthoven staan deze vragen centraal. Drie...

Belder
Column

Zeven deugden: De Kerk staat en valt met de liefde

'De Bijbel en de wereld zijn vol van liefde, maar wel heel verschillend', stelt ds. J. Belder in zijn onderstaande nieuwe column. Na de zeven hoofdzonden bespreekt hij in een nieuwe columnserie de zeven deugden. In de eerste twee bijdragen kwamen...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...