Een boodschap aan de CGK: heeft de Afscheiding herstel gebracht van de kerk?

Verdieping27 april 2024 5 minuten Ds. J. A. W. Verhoeven
Ds. J. A. W. Verhoeven
YouTube

We constateren wederkerig met dankbaarheid geestelijke herkenning. Wij bidden voor elkaar. Wij ontmoeten elkaar in het deputaatschap Eenheid van de gereformeerde belijders. Dat geeft mij vrijmoedigheid om vandaag iets aan u te zeggen, nu de eenheid en de waarheid op het spel staan.

Ik ervaar grote betrokkenheid en diepe verwantschap. Persoonlijk: ik ben als hervormd predikant in hoge mate gevormd door uw hoogleraren – W.H. Velema, B.J. Oosterhoff, W. van ’t Spijker, J.P. Versteeg en anderen – hoewel ik bij hen nooit college liep. Echter, vrijwel alles wat zij publiceerden, heb ik gelezen en verwerkt.

We constateren wederkerig met dankbaarheid geestelijke herkenning. Wij staan op elkaars kansel. Daarom doet het ons pijn dat uw kerken diep verdeeld zijn geraakt. De eenheid staat op het spel. En niet minder de waarheid.

Andere bril
Wat zit daarónder? De hermeneutiek allicht. We zeggen allemaal dat we gereformeerd zijn, tegelijk lezen we de Schriften met een andere bril. Verwarring alom. Alles lijkt vloeibaar te worden. We hebben met elkaar niet het geestelijke niveau om tot een eenduidig verstaan van de Bijbel te komen. Dat tekent onze vervallenheid. Als Gereformeerde Bond weten wij daar alles van. Wij delen met u in die armoede. Over hermeneutiek zou veel gezegd kunnen worden. Er móét veel over gezegd worden.

Heeft Paulus zich afgescheiden van de synagoge? Neen! Heeft Luther zich afgescheiden van de Rooms-Katholieke Kerk? Neen! Heeft de Afscheiding herstel gebracht van de kerk? Neen!

Afscheiding
Toch stel ik een ander punt aan de orde. In deze beklemmende situatie dringt zich de vraag op: wat is kerk? De ecclesiologie. Of u nu wat conservatiever of progressiever bent: hebt u die vraag wel gewogen? Uw ds. J.H. Velema zette zich in voor het COGG (Contactorgaan Gereformeerde Gezindte). Dat overlegorgaan kwam in 1996 met een gezaghebbend document: ‘Ecclesiologische Consensus’. Lezend wat daar geschreven staat, stel ik u de vraag: heeft afscheiding recht? Heeft Paulus zich afgescheiden van de synagoge? Neen! Heeft Luther zich afgescheiden van de Rooms-Katholieke Kerk? Neen! Heeft de Afscheiding herstel gebracht van de kerk? Neen!

Natuurlijk hebt u sinds 1834 Gods zegen ervaren. Dat laat ik voluit staan. Diep en breed verkondigt u de Christus der Schriften, wellicht beter dan wij in onze gemeenten. Maar voor de kerkleer deugt het principe van de afscheiding niet. Het strijdt met de kern van het reformatorische belijden: de rechtvaardiging van de goddeloze.

Een afgescheiden kerk moet immers op een of andere manier zichzelf rechtvaardigen: waarom zijn wij een betere kerk dan de ander? Daarom hindert een afgescheiden kerkbegrip de volle prediking van de rechtvaardiging in Christus, van de onvoorwaardelijke genade in Hem (A.J. Mensink). De laatste decennia hebben we de meest wonderlijke kerkverbanden zien ontstaan. En dat in een seculiere samenleving, aan wie wij het beeld presenteren dat we experts zijn in nederige hoogmoed. Is het een wonder dat het imago van de kerk slecht is en veel prediking krachteloos?

De Afscheiding hanteert een kerkprincipe dat onvermijdelijk leidt tot steeds verdere scheuringen. Wie op dat stramien doorborduurt, komt op een woord als herverkaveling.

Gelijkgezinden
Het principe van afscheiding is te menselijk. Het zet te laag in: bij mensen, gelovige mensen weliswaar, gereformeerde mensen die hun handtekening onder de drie Formulieren van Enigheid zetten – maar nog altijd ménsen. Zij vormen een kerkverband. Waar komt dat woord vandaan? Ik zou het niet weten. Niet uit de belijdenisgeschriften, en zeker niet uit de Bijbel. Niet verbánd, maar verbónd! De kerk bestaat niet uit gelijkgezinden, maar uit gelijkbeminden (W. Verboom/C. Blenk). Wij zijn geen vrienden. Wij zijn in Christus aan elkaar gegeven als broeders en zusters. Daarop zijn we aanspreekbaar. Over het hart oordeelt de Heere, niet wij.

De Afscheiding hanteert een kerkprincipe dat onvermijdelijk leidt tot steeds verdere scheuringen. Wie op dat stramien doorborduurt, komt op een woord als herverkaveling, een akelig woord.

Voorlaatste fase
U zult zeggen: ‘Het gaat toch om de waarheid! Als die in het geding komt, moeten we afscheiden.’ Ds. G. Boer heeft ons geleerd dat het denken over waarheid en eenheid ons sámen tot Christus moet dringen. De kerk gelooft niet in haar belijdenisgeschriften – zij gelooft in Christus, waardoor de belijdenis haar lief is. Dat wel.

De kerk gelooft en preekt niet de waarheid-op-zichzelf. Ook niet de eenheid-op-zichzelf. Dat zijn abstracties. In de kerk spreekt de levende Heere, Die tussen de kandelaren loopt. De kritische vraag is wel: klinkt Zijn stem in de verkondiging? Preken wij werkelijk de volle rijkdom van de drie-enige God? ‘Het gehalte van de prediking bepaalt het gehalte van de kerk.’ (A.J. Mensink)

Gelijkgezinden komen vroeg of laat in problemen met zichzelf. Er ontstaat wrijving, onmin, verwijten.

Gelijkgezinden komen vroeg of laat in problemen met zichzelf. Er ontstaat wrijving, onmin, verwijten. Het begint ermee dat predikanten niet meer op elke kansel van hun eigen kerkverband worden uitgenodigd. Dat is de eerste fase. De voorlaatste fase is dat er hardop gedacht wordt over scheuren. De Hersteld Hervormde Kerk bevindt zich momenteel in de eerste fase, u in de voorlaatste fase. Het proces is hetzelfde. Ga niet van de ene afgescheiden kerk naar een andere, u komt van de regen in de drup.

Een paraplu
Voor u blijft alleen de Protestantse Kerk over. Is die beter? Beslist niet. Ik spreek u niet toe vanuit de hoogte, maar in een gebroken gestalte. Waar u verdeeldheid legitimeert, accepteert de Protestantse Kerk verbrokkeling van de waarheid. Volgens haar kerkorde is zij een belijdende kerk, kunt u dat erkennen? In de praktijk presenteert ze zich echter als een mozaïek van kerkplekken, een paraplu.

Niet het voortbestaan van uw kerkverband staat op het spel, maar überhaupt het voortbestaan van de kerk in Nederland.U wilt geen kleurloze kerk, die alles wat mensen verzinnen, voorziet van Gods zegen. Dat wil de Gereformeerde Bond ook niet. Het geding om de waarheid moet blijven. Maar onze geestelijke kracht is klein. Dat openbaart zich in onze prediking en theologiebeoefening. De Gereformeerde Bond kan theologisch niet op eigen benen staan. Daarom vraag ik u nederig en indringend om ons te komen helpen, juist in de vragen rond hermeneutiek, prediking, doordenking van gereformeerde theologie met het oog op de 21e eeuw voor onze samenleving.

Niet het voortbestaan van uw kerkverband staat op het spel, maar überhaupt het voortbestaan van de kerk in Nederland.

Wij hebben diepe achting voor uw vroomheid. Als u die toch zou willen inbrengen! Gereformeerde theologie gedijt niet in afgedamde hokjes, ze heeft armslag nodig om haar kracht te tonen. Wij zijn jaloers op uw universiteit. Wat zou die veel kunnen betekenen voor de vorming van onze predikanten. Ziet u niet de urgentie? Wij leven in de laatste dagen. Niet het voortbestaan van uw kerkverband staat op het spel, maar überhaupt het voortbestaan van de kerk in Nederland.

U werpt tegen: de Gereformeerde Bond heeft nooit een synodebesluit kunnen beïnvloeden, laat staan veranderen. Dat is waar. Wij weten ons arm, hoewel niet ongezegend. Alles brokkelt ons bij de handen af. Maar dít weten wij: dat God mét ons is. ‘Hij denkt aan Zijn verbond voor eeuwig, aan de belofte die Hij gedaan heeft tot in duizend generaties.’ (Ps.105) Zouden we niet sámen dáárvan kunnen leven?

Ds. J. A. W. Verhoeven is predikant van de hervormde wijkgemeente van bijzondere aard te Krimpen aan den IJssel en voorzitter van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

Praatmee

Beluister onze podcast

#331 Patrick & Jeffrey over Eppo Bruins, Christenen voor Israël en Tom de Wal
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

pkn-synode
Nieuws

PKN-synode besluit: hbo-theoloog kan officieel dominee worden

Een hbo-theoloog kan voortaan volledig ‘dienaar des Woords’ worden in de Protestantse Kerk van Nederland (PKN). Daartoe besloot de synode vrijdag. Het veelbesproken voorstel kreeg een meerderheid van stemmen. Daardoor is het voortaan mogelijk om met

Mona Keijzer
Nieuws

Beoogd minister Mona Keijzer getuigt van haar "Maker" in de Tweede Kamer

Mona Keijzer, de beoogd minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, heeft deze week tijdens haar zogeheten hoorzitting in de Tweede Kamer getuigt van haar geloof in God. De politica van de BoerBurgerBeweging (BBB) sprak in haar bijdrage o

Ds. M. Klaassen
Video

Dr. Klaassen schetst drie typen christenen waar we ons in kunnen herkennen

Dr. M. Klaassen behandelde onlangs in een preek drie denkbeeldige personen die in dezelfde gemeente zitten en alledrie hetzelfde missen: de doorwerking van Gods Geest in hun leven en ziel én in het gemeenteleven. De eerste denkbeeldige persoon, die d

Cvandaag podcast
Podcast

Ergernis van de week: zure reacties op biddende voetballers

"Kom op, mensen. Soms kun je ook gewoon iets mooi vinden zonder er direct weer allerlei kanttekeningen en kritische noten bij te plaatsen", stelt Cvandaag-redacteur Patrick Simons naar aanleiding van kritische reacties op het bericht 'Voetballers Ned

ChristenDOM?
Video

Is het christendom een westers verzinsel? Bekijk de video

'Is het christendom een westers verzinsel?', die vraag staat centraal in een nieuwe video van het christelijke YouTube-kanaal ChristenDOM?. Op dit kanaal gaan christelijke jongeren middels uitlegvideo's in op allerlei geloofsthema's die een rol spele

echtscheiding
Verdieping

Echtscheiding: Wat zegt de Heere Jezus hierover?

Als de huwelijkse verbintenis van gelovigen is geschonden, mogen ze hopen op herstel. Toch kan er een moment aanbreken waarop de conclusie getrokken moet worden dat voortzetting van het huwelijk een groter kwaad is dan beëindiging. Wat zegt de Heere

Chris Verhagen
Video

Christelijke apologeet wijst op evangelisch misverstand over uitverkiezing

In deze video staat Chris Verhagen, initiatiefnemer van YouTube-kanaal Christelijke Apologeet, stil bij een volgens hem veelvoorkomende opvatting in de evangelische wereld: het idee dat Gods uitverkiezing gebaseerd is op Gods voorkennis van de vrije

Delise
Video

Zangeres Delise brengt opnieuw single uit: 'Laat het los'

'Laat het los', zo heet de nieuwste single van de christelijke zangeres Delise. 'Laat het los' is alweer de derde single die Delise dit jaar uitbrengt. In het nummer staat vergeving centraal. Hoewel we als christenen opgeroepen worden om elkaar te ve

Meerartikelen

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom je niet uit de safariwagen van Jezus moet stappen

Wilkin van de Kamp en zijn vrouw Aukje gingen een aantal jaar terug op safari in Namibië. Tijdens hun rondrit door het prachtige Namibische landschap, zagen zij drie jonge leeuwen op nog geen vijf meter afstand van hun wagen vandaan. Oog in oog stond

Päivi Räsänen
Nieuws

Bijbels Beraad M/V organiseert bijzondere conferentie met Päivi Räsänen

Op woensdag 26 juni hopen deze sprekers een bijdrage te leveren aan de interkerkelijke conferentie ‘Zelfaanbidding als nieuwe religie’. In een tijd waarin mensen liefhebbers zijn geworden van zichzelf (2 Tim. 3:2) en ‘het ik’ wordt aanbeden wil Bijbe

Ds. Marten Visser
Interview

Ds. Marten Visser: “Studeerkamergeleerde zijn is in de kerk een reëel risico”

“De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) moet niet primair het goede zoeken voor predikanten en kerkelijk werkers. Predikanten en kerkelijk werkers moeten het goede zoeken voor de kerk”, zegt dominee Marten Visser naar aanleiding van de generale syno

Kees Kraayenoord
Preekverslag

Volgens Kees Kraayenoord is tongentaal een vergeten cadeau: "We moeten er ontspannen in zijn"

"Er begon een taal over mijn lippen te stromen en ik had geen idee wat het betekende. Ik weet het nog niet. Maar ik vertrouw erop dat de Heilige Geest door mij heen Jezus grootmaakt." Kees Kraayenoord preekte recent tijdens een dienst in Mozaiek0318

Verbrande Bijbels in India
Positief nieuws

Crowdfund Open Doors en Cvandaag voor Indiase christenen levert 20.000 euro op

De gezamenlijke crowdfund van Open Doors en Cvandaag voor noodhulp voor Indiase christenen heeft ruim 20.000 euro opgebracht. Het bedrag komt ten goede aan meer dan 1230 noodhulppakketten voor deze vervolgde christenen, die grote behoefte aan voedsel

Kandidaat R. T. Michielse
Nieuws

Kand. R. T. Michielse aanvaardt beroep GerGem Sliedrecht

Kandidaat R. T. Michielse uit Kesteren heeft het beroep aangenomen dat door de gereformeerde gemeente Sliedrecht op hem was uitgebracht. In totaal ontving hij 25 beroepen, meldt GerGeminfo.nl. Michielse werd in 2020 aangenomen als student aan de Theo

CGK-synode
Nieuws

Ds. Buijs nieuwe voorzitter CGK-synode: “Kerk staat onder hoogspanning”

“De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) staat dit jaar onder hoogspanning. Het woord crisis valt nogal eens.” Dit zijn de eerste woorden van ds. P. D. J. Buijs, de kersverse voorzitter van de generale synode van de CGK. Van

Willem Lingeman
Video

De uitzonderingsregel uit Mattheüs 19 en hertrouwen (II)

'Wie zijn vrouw verstoot anders dan om hoererij en met een ander trouwt, die pleegt overspel, en wie met de verstotene trouwt, pleegt ook overspel.' Dit negende vers uit Mattheüs 19 wordt ook wel de uitzonderingsregel genoemd. In een serie van twee v

tiktok
Positief nieuws

Ontroerend: demente vrouw weet niets meer totdat gevraagd wordt wie Jezus is

Een korte video van een 88-jarige vrouw met dementie is de laatste maanden viral gegaan op social media. De vrouw heeft vergevorderde dementie en herinnert zich nauwelijks iets meer. Ze weet niet meer waar ze woont, wat ze die middag gegeten heeft en

Jacobs
Column

CvI zijn niet-Joden die achter Israël stonden, staan en zullen blijven staan!

In zijn nieuwe dagboek vertelt opperrabbijn Jacobs over een situatie die hem al de hele week bezighoudt. Ook schrijft hij over hoog bezoek dat naar Nederland kwam en steekt hij de loftrompet over Christenen voor Israël. Lees zijn nieuwe dagboek hiero

Vluchtelingenkamp in DR Congo
Nieuws

Deze vijf rampen vergeten Nederlandse media: ZOA presenteert 'vergeten' crises

De Democratische Republiek Congo voert de lijst aan van ernstige crises die nauwelijks aandacht krijgen in de Nederlandse media. Dat blijkt uit de Vergeten Lijst, die noodhulporganisatie ZOA deze week publiceert. Op de tweede en derde plek staan Colo

Israëli's
Nieuws

Sinds 7 oktober lezen steeds meer Israëli's uit het Nieuwe Testament

Volgens de religieuze organisatie Jews for Jesus is er sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Hamas een toename in het aantal Israëli's die het Nieuwe Testament lezen. Dat meldt The Christian Post. Sinds 7 oktober zou de organisatie, die het