Is de strijd tussen Israël en Hamas werkelijk een 'Bijbelse' broedertwist?

Verdieping 19 maart 2024 6 minuten Ds. Kees Kant
Ds. Kees Kant
Christenen voor Israël

In tal van Bijbelstudies, artikelen en preken is in de afgelopen decennia het conflict tussen Israël en de omliggende Arabische volken uitgelegd als een eeuwenoude broedertwist. Een conflict dat teruggaat tot Izaäk en Ismaël. Hagar wordt met haar zoon Ismael weliswaar weggestuurd uit het beloofde land, maar ze krijgen wel beloften en zegen mee: ‘Zie, Ik heb hem gezegend en zal hem vruchtbaar maken en hem uitermate talrijk maken; twaalf vorsten zal hij verwekken en Ik zal hem tot een groot volk maken. Mijn verbond echter zal Ik met Izak maken’ (Genesis 17:20-21). Dit klinkt niet als een vervloeking van Ismael en zijn Arabische nageslacht.

De Arabische volken zijn inderdaad uitermate talrijk geworden. Het verbond loopt echter via Izaäk en zijn latere Joodse nageslacht, en dat geeft blijkbaar een blijvende bron van jaloezie en conflicten. Sinds de komst van de Joodse Messias Jezus Christus is echter voor alle volken, dus ook voor de Arabieren, een open deur gekomen om door geloof in Hem voluit kind van God te worden. Begrijpelijk dat gesproken wordt over een conflict tussen broeders, die Abraham als gezamenlijke voorvader hebben. Bij een conflict tussen broeders kan het er zeker heftig aan toe gaan en kunnen er doden vallen. Toch is er tussen broeders altijd verzoening mogelijk. De vraag dringt zich op of het huidige conflict tussen Israël en Hamas ook te rangschikken is onder dit begrip ‘broedertwist’. Naar mijn overtuiging is dat absoluut onmogelijk. En wel om meerdere redenen.

Amalek
Er is nog een broedertwist in Genesis, die tussen Jakob en Esau. Israël is in het Oude Testament door naburige volken aangevallen in de context van deze broedertwist. Maar Amalek, dat van Esau afstamt, ging een grens over, waardoor het voor altijd werd vervloekt. Toen het volk Israël bevrijd werd uit Egypte en door de Sinaï woestijn trok, werd het aangevallen door Amalek. Heel sluw werd het volk Israël in de achterhoede aangevallen, waar de meest zwakken liepen. Om zo uiteindelijk het hele volk Israël om te brengen. Het was een strijd op leven en dood, en Mozes moest, ondersteund door Aäron en Hur zijn armen omhoog houden. Uiteindelijk overwon Israël: ‘Toen zei de HEERE tegen Mozes: Schrijf dit ter gedachtenis in een boek en prent het Jozua in dat Ik de herinnering aan Amalek van onder de hemel geheel zal uitwissen’ (Exodus 17:14). Amalek wordt dus niet slechts tijdelijk verslagen, maar voor eeuwig vervloekt.

De draak richt zich dus eerst op het vernietigen van het Joodse volk en vervolgens ook op de christenen.

Verderop lezen we: ‘Denk aan wat Amalek u onderweg aangedaan heeft, toen u uit Egypte wegtrok: hij ontmoette u onderweg en overviel bij u in de achterhoede alle zwakken achter u, terwijl u moe en uitgeput was; en hij vreesde God niet. Als de HEERE uw God u rust gegeven heeft (…) moet het zo zijn dat u de gedachtenis aan Amalek van onder de hemel uitwist. Vergeet het niet!’ (Deuteronomium 25:17-19) Wat is het verschil tussen Amalek en een broedertwist? Amalek had niet tot doel om slechts een veldslag te winnen tegen het leger van Israël, of een oogst te plunderen. Genocide van heel het volk Israël was het doel, te beginnen bij de zwakken: ouderen en kinderen. Daar ligt het omslagpunt van broedertwist naar vervloeking. Door de eeuwen heen zijn er vaker volken geweest die het hele volk Israël wilden uitroeien: ‘Zij beramen listig een heimelijke aanslag tegen Uw volk (…) Kom, zeiden zij, laten we hen uitroeien, zodat zij geen volk meer zijn en aan de naam van Israël niet meer gedacht wordt’ (Psalm 83: 4,5). De Psalm eindigt dat ook met het gebed van Israël: ‘Laten zij beschaamd en door schrik overmand zijn tot in eeuwigheid, laten zij rood van schaamte worden en omkomen’ (vs. 18). Amalek valt dus buiten de categorie ‘broedertwist’.

De draak en het beest
Ook in het Nieuwe Testament lezen we over een poging tot genocide op Israël in de eindtijd. De apostel Johannes ziet op het eiland Patmos in een visioen een vrouw die op het punt staat te bevallen van een zoon, die ‘alle heidenvolken zal hoeden met een ijzeren staf’. Die vrouw staat voor Israël en de zoon staat voor Jezus Christus, die uit de Joodse vrouw Maria geboren wordt. Er is een draak die zit te wachten om meteen na de bevalling het kind te verslinden. De draak staat voor de Satan, die het liefst Jezus, de Redder van de wereld, wil verslinden. Johannes beschrijft dan dat het kind opgaat naar God en Zijn troon in de hemel, en dat de vrouw vlucht voor de draak: ‘En de draak werd boos op de vrouw en ging heen om oorlog te voeren tegen de overigen van haar nageslacht die de geboden van God in acht nemen en het getuigenis van Jezus Christus hebben’ (Openbaring 12:17). De draak richt zich dus eerst op het vernietigen van het Joodse volk en vervolgens ook op de christenen.

Vervolgens lezen we dat er een beest opstaat die van de draak alle macht ontvangt. Veel mensen zijn onder de indruk van dit beest en aanbidden dit beest. Er komt dus een indrukwekkende politieke leider, of een verenigde groep van leiders. Deze leider, dit beest, gaat godslasteringen spreken: ‘En het opende zijn mond om God te lasteren, om Zijn Naam te lasteren en Zijn tent en hen die in de hemel wonen. En het beest werd macht gegeven om oorlog te voeren tegen de heiligen (…) En allen die op de aarde wonen, zullen het aanbidden, althans van wie de namen niet zijn geschreven in het boek des Levens van het Lam’ (Openbaring 13:6-8).

Alle bovengenoemde aspecten bij zowel Amalek als het beest zien we terugkeren bij Hamas.

Deze verschrikkingen hebben gelukkig niet het laatste woord. Jezus Christus zal Zelf op tijd komen om af te rekenen met de draak en het beest en zijn volgelingen: ‘En het beest werd gegrepen, en met hem de valse profeet (…) en die het merkteken van het beest ontvangen hadden en die zijn beeld aanbeden hadden. Deze twee werden levend geworpen in de poel van vuur, die van zwavel brandt. En de overigen werden gedood met het zwaard van Hem, die op het paard zat’ (Openbaring 19:20-21). Hier zien we dat lastering van God, genocide op het Joodse volk en vervolging van de christenen uiteindelijk niet leidt tot verzoening, maar tot vervloeking. Het beest en zij die het merkteken van het beest ontvangen hadden, vallen dus buiten de categorie ‘broedertwist’, en er is geen verzoening.

Hamas
Alle bovengenoemde aspecten bij zowel Amalek als het beest zien we terugkeren bij Hamas. In het handvest staat dat de totale vernietiging van het ‘zionistische regime’, dat is Israël, en de vestiging van een Islamitisch kalifaat, waarin ook geen plaats meer is voor christenen, het ultieme doel is. Het past hier niet om te beweren dat Hamas het beest uit Openbaring is. Die conclusie mogen we niet trekken. Daarvoor is het conflict tussen Israël en Hamas ook te regionaal. Hamas kan wel een ‘type’ van dit beest zijn, zoals er in de geschiedenis meerdere van deze ‘typen’ zijn geweest. Opvallend zijn in dit verband de vele pro-Hamas demonstraties in tal van westerse steden.

Openbaring zegt dat het beest ‘godslasteringen spreekt’ en dat velen op aarde het beest ‘aanbidden’. Israël heeft met Hamas, en ook met Hezbollah in het noorden, dan ook geen broedertwist, maar voert een strijd op leven en dood, zoals destijds Mozes, Aäron en Hur, een strijd op leven en dood voerden met Amalek. Het voortbestaan van Israël is in het geding. God zij dank weten we gelukkig dat als het er op aankomt, God Zijn volk zal beschermen: ‘namelijk verlossing van onze vijanden en bevrijding uit de hand van allen die ons haten’ (Lukas 1:71).

Ds. Kees Kant is directeur van Christians for Israel International. Bovenstaand artikel verscheen eerder in 'Israël en de kerk', het theologische kwartaalblad van Christenen voor Israël voor theologen en voorgangers. Klik hier als je het kwartaalblad wil ontvangen.

Praatmee

Beluister onze podcast

#395 Jeffrey & ds. Bas van der Graaf over een stille opwekking: zijn kerken er klaar voor?
Of beluister op:

Meerartikelen

Farshid Seyed Mehdi
Opinie

Nu Khamenei dood is, begint de echte strijd om Iran

De dood van ayatollah Ali Khamenei voelt voor veel mensen als een eindpunt. Voor mij niet. Voor mij is het het begin van iets dat veel dieper gaat. De luchtaanvallen die hem en andere topfiguren van het regime hebben uitgeschakeld, hebben wereldwijd

Rashid
Getuigenis

Rashid verliest moslimfamilie na keuze voor Christus: "Ik had alleen Jezus"

Een twaalfjarige jongen die tijdens de ramadan aan de radio draait om de honger te vergeten. Wat begint als nieuwsgierigheid, verandert in een levensveranderende zoektocht naar waarheid. Dit is het verhaal van Rashid, zoon van een imam uit een klein

Sam en Kely
Interview

Als het wonder uitblijft: leven met een onvervulde kinderwens

Huisje, boompje, beestje, kindje. Bij veel christenen ziet het ideaalbeeld er ongeveer zo uit: je ontmoet ergens in je jongvolwassen jaren een leuke jongen of een lief meisje. Je vindt een baan, koopt samen een huis en beleeft een prachtige bruiloft.

Jeffrey Schipper
Hoofdredactioneel commentaar

Duivels regime in Iran onder vuur: wat betekent dit voor christenen?

De militaire escalatie in Iran heeft het Midden-Oosten opnieuw in vuur en vlam gezet. De gezamenlijke operatie van Israël en de Verenigde Staten roept politieke én geestelijke vragen op. Voor veel gelovigen raakt dit conflict meer dan alleen geopolit

Oorlog Iran
Nieuws

Hoe ChristenUnie en SGP reageren op oorlog in Iran

De plotselinge militaire escalatie in Iran houdt ook Nederlandse christelijke politici bezig. ChristenUnie-leider Mirjam Bikker en SGP-Kamerleden Diederik van Dijk en Chris Stoffer spraken zich vandaag uit over de situatie, nadat de Verenigde Staten

Martin Mans - ds. K. H. Bogerd - ds. E. Boogert
Video

Zangmiddag voor Jeruzalem met Martin Mans en ds. Bogerd trekt volle kerk in Jaarsveld

Begin deze maand vond in de hervormde kerk van Jaarsveld een zangmiddag plaats voor jong en oud. Tijdens de middag stond het thema 'De vrede van Jeruzalem/Jaarsveld' centraal. Ds. E. Boogert vertelde over zijn werkzaamheden voor de CAMA Zending in Is

Donald Trump
Nieuws

Trump aangespoord tot actie nu Armeense regering druk op Apostolische Kerk opvoert

Internationale mensenrechtenorganisaties roepen president Donald Trump en zijn regering op om in actie te komen tegen de Armeense regering. Zij maken zich zorgen over de toenemende druk op de Armeens-Apostolische Kerk en waarschuwen dat Armenië een a

Jonathan (HVC)
Video

Terugkijken: HVC-medewerker Jonathan over de actie 'Plant een Bijbel'

Ondanks alle fysieke en digitale evangelisatie zijn er nog altijd miljoenen mensen die nog nooit van het evangelie gehoord hebben. Daarom organiseert Stichting Hulp Vervolgde Christenen de actie 'Plant een Bijbel'. Met deze actie worden Bijbels versp

Meerartikelen

Ds. D. J. Diepenbroek
Video

Ds. Diepenbroek (HHK) vraagt toehoorders of ze een groot ego hebben

Mensen met grote ego's kunnen soms enorme schade aanrichten, zo stelde ds. D. J. Diepenbroek (HHK) in een preek over Richteren 12. Aan de hand van de botsing tussen Jefta en de stam van Efraïm waarschuwde hij voor de gevolgen van gekrenkte eer en tro

Ds. Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel wijst in gebedsvlog op de aanwezigheid van engelen in ons leven

In deze gebedsvlog behandelt Ron van der Spoel Psalm 91. Deze psalm typeert hij 'als een lied voor onderweg.' De predikant vertelt onder meer dat zijn vader de psalm altijd las voordat het gezin op vakantie ging en hoe de woorden uit diezelfde psalm

Psalm 13
Video

Luister naar deze prachtige pianobewerking van Psalm 13 door Gerrit Koele

'Neen, 't zal zich in Uw heil verblijden. Ik zal den HEER mijn lofzang wij - den, Die mij genadig bijstand biedt.' Deze woorden zijn afkomstig uit het vijfde vers van Psalm 13. Organist, pianist en componist Gerrit Koele deelde onlangs op zijn YouTub

Arida Nelemans
Video

Arida Nelemans zoomt in op Bijbels voor kinderen en jongeren

Welke Bijbel past bij een kind of jongere van vandaag? In een extra aflevering van het Family7-programma Uitgelicht! schuift boekenrecensent Arida Nelemans aan om te praten over kinder en jongerenbijbels. Ze laat zien hoe verschillende uitgaven kunne

Seminar Holocaust
Persbericht

Seminar March of Life in Zwolle wil ‘sluier van stilte’ doorbreken

Op zaterdag 14 maart 2026 organiseert March of Life NL in samenwerking met Weg uit Babylon en ICEJ Nederland een seminar in Zwolle onder de titel Breaking the Veil of Silence. Het evenement vindt plaats van 10.00 tot 17.30 uur en staat in het teken v

Joël Voordewind - Mariecke van den Berg - ds. Marco Hofland
Interview

Christenen lanceren platform de Linkse Kerk: polariserend of broodnodig tegenwicht?

Onlangs lanceerde een groep linkse en politiek betrokken groep christenen het platform de Linkse Kerk. Volgens de initiatiefnemers worden christelijke waarden gekaapt voor een politieke agenda waarin uitsluiting, individualisme en profiteren ten kost

Dr. C. A. van der Sluijs
Opinie

Tussen orthodoxie en evangelisch activisme: secularisatie in eigen huis

Het lijkt erop dat de secularisatie ook in reformatorische kring toeslaat. Dat wordt zichtbaar in de vele verborgen Franca Treurs. Ik stel dat de ontkerstening van Nederland mede aan de kerk te wijten is, omdat deze vaak geen zoutend zout meer is. Ik

Peter Schalk
Nieuws

Opnieuw wordt Peter Schalk voorgedragen als lijsttrekker voor Eerste Kamerfractie SGP

Het SGP-hoofdbestuur zet Peter Schalk bij de komende Eerste Kamerverkiezingen (2027) opnieuw boven aan de kandidatenlijst. Schalk (64) is sinds 2015 fractievoorzitter van de SGP in de Eerste Kamer. Op zaterdag 30 mei 2026 stemt het partijcongres over

Gender
Nieuws

'Gendergids' gepresenteerd: 'Verschillende visies op de werkelijkheid botsen'

Steeds meer jongeren en volwassenen ervaren onzekerheid, spanning of verwarring rondom genderidentiteit, realiseren NPV - Zorg voor het Leven en het Lindeboom Instituut zich. Vragen als 'wie ben ik eigenlijk?' en 'hoe geef ik mijn identiteit vorm?' z

abortus
Nieuws

SGP teleurgesteld over plan om abortussen te gaan betalen

De Europese Commissie wil abortussen gaan betalen voor vrouwen die in hun eigen EU-land geen abortus kunnen krijgen. Dat is het antwoord van de Commissie op burgerinitiatief My Voice, My Choice. Deze organisatie wil dat vrouwen op kosten van de EU da

 Willemijn de Weerd
Preekverslag

Willemijn de Weerd wijst op stilte in drukke tijden: “Hineni is een spannend gebed”

Soms is één woord genoeg om je hart te raken. Een woord dat blijft hangen, omdat het iets wakker maakt wat je al lang ergens voelt, maar moeilijk onder woorden kunt brengen. Voor Willemijn de Weerd is dat woord hineni: “hier ben ik”. Ze beschouwt dit

Willem Lingeman
Opinie

De angst regeert: klimaatcrisis of geloofscrisis?

Tja, het klimaat. We worden ermee om de oren geslagen. Elke dag weer. Als het niet gaat over de opwarming van de aarde, dan is het wel de stikstofdeken die over onze steden en landerijen zou zijn gelegd. En dat alles is, zo wordt gezegd, de schuld va